Raamwerk Seksualiteit en Beleid - onderwijs

  • View
    244

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Raamwerk Seksualiteit en Beleid - onderwijs

  • Raamwerk Seksualiteit en Beleid

    Kwaliteit, preventie en reactie in jouw school

    Versie voor Onderwijs, 2014

  • Titel: Raamwerk Seksualiteit en Beleid. Kwaliteit, preventie en reactie in

    jouw school. Versie voor Onderwijs. / Auteurs: Erika Frans en Astrid De

    Bruycker / Verantwoordelijke uitgever: Chris Lambrechts

    Sensoa & Child Focus, 2014

    Met de steun van de Vlaamse Overheid In opdracht van:

    Departement

    Onderwijs

    en Vorming

    Sensoa

    Sensoa bevordert als expertisecentrum de seksuele gezondheid in Vlaanderen. De kernthemas van Sensoa zijn relationele en seksuele vorming, preventie van soas en hiv, preventie van on-geplande zwangerschappen, preventie van seksueel grensover-schrijdend gedrag en de integratie van mensen met hiv. Deze themas behandelen we vanuit een positieve benadering van sek-sualiteit.

    We werken op verschillende manieren naar uiteenlopende doel-groepen zoals het brede publiek, jongeren (en de professionelen die zich naar jongeren richten), homomannen, kwetsbare migranten en mensen met hiv. We stimuleren ook beleidsmakers om aandacht te hebben voor seksuele en reproductieve gezondheid in het internati-onale beleid.

    Onze concrete dienstverlening neemt verschillende vormen aan. Profes-sionelen kunnen bij Sensoa Vorming terecht voor opleiding, bijscholing of vorming op maat rond seksualiteit, relationele en seksuele vorming en seksueel misbruik. Wie op zoek is naar kwaliteitsvol educatief mate-riaal om relationele en seksuele vorming te geven kan beroep doen op de Sensoa leermiddelenbank en www.seksuelevorming.be. Mensen met hiv en hun omgeving kunnen terecht bij Sensoa Positief voor ondersteu-ning, lotgenotencontact en alle mogelijke informatie over leven met hiv.

    Informatie over diverse aspecten van seksuele gezondheid voorzien we via onze websites www.seksualiteit.be, www.allesoverseks.be (voor jongeren), www.mannenseks.be (voor homomannen) en www.leven-methiv.be (voor mensen met hiv, hun omgeving en mensen die werken met hiv). Info is terug te vinden op www.sensoa.be.

    President building, Vijfde verdieping,

    F.Rooseveltplaats 122060 AntwerpenTel.: 03 238 68 68 www.sensoa.be

    www.seksuelevorming.be

    Houba de Strooperlaan 292

    1020 Brussel Tel.: 02 475 44 11

    www.childfocus.be

    Child Focus

    Child Focus is de Stichting voor Vermiste en Seksueel Uitgebuite Kinderen, een stichting van openbaar nut. Sinds 1998 stelt Child Fo-cus zeven dagen op zeven en 24 uur op 24, zowel nationaal als inter-nationaal, alles in het werk om vermiste kinderen terug te vinden en seksuele uitbuiting van kinderen te bestrijden.

    Child Focus is voor deze fenomenen enerzijds werkzaam als meld-punt en anderzijds als expertisecentrum dat studies en preventie-materiaal ontwikkelt.

    Voor meldingen van of vragen over een verdwijning, een ontvoe-ring of seksueel misbruik bestaat het gratis noodnummer 116000. Jongeren met vragen over seksueel misbruik kunnen chatten via www.nupraatikerover.be. Mensen die kinderpornografie detecteren op het internet kunnen dit anoniem melden op het burgerlijk meld-punt www.stopchildporno.be. Child Focus beheert ook de website www.clicksafe.be, met boordevol informatie over een veilig en ver-antwoord internetgebruik voor kinderen en jongeren, en met links naar een hulplijn over veilig internet.

  • Beleidsinstru-menten

    Vooraf

    Een model voor beleid

    Raamwerk Seksualiteit en Beleid

    Kwaliteit, preventie en reactie in jouw school

    Achtergrond-informatie

    Slot

    Hoe navigeren?

    1 Een leidraad

    2 Uitgangspunten voor kwaliteit, preventie en reactie

    3 Beleidsmatrix en interventies

    4 Competentiechecklist

    5 Aandachtspunten bij communicatie over lichamelijke en seksuele integriteit

    6 Het Vlaggensysteem

    7 Checklist omgangsregels

    8 De gedragscode

    9 Een handelingsprotocol

    10 Wegwijzer

    1 Een woord van dank

    2 Referentielijst

    1 Inhoud en doel

    2 Motivering en situering

    3 Uitgangspunten voor een beleid

    4 Beleidsdomeinen

    5 Naar een gezondheidsmatrix

    6 Een planning maken

    1 Woord vooraf

    2 Managementsamenvatting

    3 Woordenlijst

    4 Doelgroep en actoren

    1 Denkkaders

    2 Normatieve lijst seksuele ontwikkeling

    3 Relationele en seksuele vorming

    4 Beroepsgeheim en andere begrippen

    5 Risico- en beschermingsfactoren (en signalen)

    Leeswijzer

    31

    25

    35

    4551

    5966

    677079

    6

    7

    8

    9

    22

    20

    12

    12

    15

    14

    125

    124

    113119

    107

    104

    85

    4

  • Leeswijzer | 4

    Leeswijzer

    Deze teksten van het Raamwerk zijn werkinstrumen-ten die kunnen gebruikt worden om het beleidsvoe-rend vermogen van je school in praktijk te brengen en om het schoolbeleid op vlak van lichamelijke en seksuele integriteit handen en voeten te geven.

    Beleid is een levende materie. We vergelijken het met een boom: deze wordt gevoed vanuit de wortels en vanuit de bladeren, zijn stevigheid zit in zijn stam en zijn vorm, de takken zijn duurzaam en groeien organisch. Verschillen-de delen van de boom verwijzen naar 4 elementen in een beleid rond lichamelijke en seksuele integriteit:

    Wortels: funderingen, verant-woording: waar is het beleid rond lichamelijke en seksuele integriteit op gebaseerd, wat ligt eraan ten grondslag, welke zijn de denkka-ders en algemene principes, missie van de school en specifieke context.

    Stam: gemeenschappelijke visie, gedeelde keuzes en afspraken, aandachtpunten en overtuigingen. De stam geeft stevigheid en voedt, verbindt de takken met de wortels.

    Takken: concretisering van een beleidsvisie in di-verse activiteiten, procedures, initiatieven, op een duurzame manier. Dit is een organisch proces en in-tegreert zich geleidelijk in alle aspecten van het be-leid. Alle beleidsinstrumenten kunnen helpen deze takken te laten groeien of te snoeien.

    Bladeren en vruchten: resultaten van de inspannin-gen zoals de tevredenheid van de gebruiker en de medewerkers, een verhoging van de slaagkansen, die op hun beurt weer voeding geven aan de boom.

    Je kan het Raamwerk op verschillende manieren ge-bruiken:

    Als eerste kennismaking met wat een schoolbeleid op vlak van lichamelijke en seksuele integriteit kan inhouden: lees als inleiding een model voor beleid. Deze bladzijden geven de essentie weer.

    Je wil op schoolniveau een visie ontwikkelen: dan vind je in de leidraad, uitgangspunten voor kwaliteit, preven-tie en reactie en het Vlaggensysteem de nodige inspira-tie. Lees ook in de achtergrondinformatie denkkaders.

    Je wil een check op of verfrissing van het bestaande beleid: lees de beleidsmatrix en interventies , check-list omgangsregels en het Vlaggensysteem.

    Je wil goed voorbereid zijn op mogelijke incidenten: bekijk handelingsprotocol, de beleidsmatrix en inter-venties en de gedragscode.

    Er leven vermoedens of er circuleren geruchten, je wil uitklaren wat er aan de hand is: het handelings-protocol en aandachtspunten bij communicatie zijn eventuele nuttige instrumenten.

    Je hebt een incident meegemaakt en wil het schoolbe-leid op een aantal vlakken bijsturen: lees aandachtspun-ten bij communicatie en de beleidsmatrix en interventies.

    Je wil op vlak van relationele en seksuele vorming een schoolcurriculum uitwerken: kijk naar de on-derdelen educatie in de beleidsmatrix en interven-ties, relationele en seksuele vorming en normatieve lijst in de achtergrondinformatie.

    Je wil het thema meer gewicht geven in de profes-sionalisering van je team: bekijk de competentie-checklist, de aandachtspunten bij communicatie , de gedragscode en de leidraad. Ook het Vlaggensy-steem is een goede methodiek om te starten;

    Je wil de samenwerking en betrokkenheid tus-sen leraren, de schoolnabije diensten en externen verbeteren op vlak van lichamelijke en seksuele integriteit: lees de leidraad, de beleidsmatrix en interventies, het Vlaggensysteem, het handelings-protocol en de wegwijzer.

    Je ziet het. Het is niet strikt noodzakelijk om alles in dit document in n keer door te nemen. Je plukt er uit wat voor jou relevant is. Dit materiaal kan je helpen het eigen opvoedingsproject van je school op vlak van lichamelijke en seksuele integriteit op te fris-sen, te verbeteren en aan te passen.

    In onderwijs bestaan er verschillende methodieken om een beleid rond lichamelijke en seksuele integri-teit uit te werken. In het Raamwerk wordt er gewerkt met de beleidsdriehoek. Het is n manier om naar een beleidsrealiteit te kijken. In onderwijs bestaan er ook verschillende referentiekaders die een invloed uitoefenen op en interfereren met een beleid over lichamelijke en seksuele integriteit van kinderen en jongeren. We komen er verder in de tekst nog op terug. Bij het uitstippelen van een beleid maakt het echter niet uit op welke methodiek/referentiekader beroep wordt gedaan. Wel is het belangrijk rekening te houden met de verschillende deelelementen die in de tekst verder zijn beschreven.

  • VOORAF

  • Over grenzen

    Kinderen hebben het recht om op te groeien in een omgeving waar ze zich lichamelijk en geestelijk veilig voelen. Volwasse-nen hebben de plicht om hen die omgeving te geven, in het ge-zin, op school, in de sport- of jeugdclub. Het is een ondraaglijke paradox dat net op die plekken waar kinderen hun vertrouwen geven aan volwassenen, dat vertrouwen soms misbegrepen of misbruikt wordt en omslaat in een moeizaam te herstellen ge-voel van onveiligheid.

    Twee jaar geleden deelde de Vlaamse Regering mee actie te ondernemen tegen alle mogelijke vormen van seksueel geweld tegenover minderjarigen. Omdat de school de enige