Click here to load reader

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII · 3. Statut i WO gimnazjum; 4. Program nauczania chemii w gimnazjum: Chemia Nowej Ery, autorzy: T.Kulawik i M. Litwin – klasy I Chemia wyd

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII · 3. Statut i WO gimnazjum; 4. Program nauczania chemii w...

Gimnazjum nr 1 im Jana Pawa II

w Chojnicach

PRZEDMIOTOWY SYSTEM

OCENIANIA

Z CHEMII

opracoway:

Krystyna Hoowienko

Dorota Kaptur

2

Przedmiotowy system oceniania z chemii sporzdzony zosta w oparciu o :

1. Podstaw programow (23.12.2008)

2. Rozporzdzenie MEN z dnia 30.04.2007r. w sprawie oceniania, klasyfikowania

i promowania uczniw;

3. Statut i WO gimnazjum;

4. Program nauczania chemii w gimnazjum:

Chemia Nowej Ery, autorzy: T.Kulawik i M. Litwin klasy I

Chemia wyd. Operon klasy II- III

CELE OGLNE OCENIANIA:

- rozpoznanie przez nauczyciela poziomu i postpw w opanowaniu

przez ucznia wiadomoci i umiejtnoci w stosunku do wymaga

programowych;

- poinformowanie ucznia o poziomie osigni edukacyjnych z chemii

i postpach w tym zakresie;

- pomoc uczniowi w samodzielnym ksztaceniu chemicznym;

- motywowanie ucznia do dalszej pracy;

- dostarczanie nauczycielowi informacji zwrotnej na temat efektywnoci

nauczania, prawidowoci doboru metod i technik pracy z uczniem.

METODY I NARZDZIA ORAZ SZCZEGOWE ZASADY SPRAWDZANIA

I OCENIANIA OSIGNI UCZNIW

W szczeglnoci ocenie podlegaj nastpujce osignicia edukacyjne:

a) Znajomo i umiejtno korzystania z terminw i poj chemicznych do opisu zjawisk

i waciwoci, w tym:

- odpowied ucznia udzielana na lekcji;

- dyskusja prowadzona na lekcji;

- poprawne stosowanie sprztu chemicznego;

- opisywanie dowiadcze, prowadzenie obserwacji i wyciganie wnioskw;

- rozwizywanie zada domowych.

b) Umiejtno przeprowadzania oblicze w rnych sytuacjach praktycznych,

w tym:

- rozwizywanie zada zwizanych ze stosowaniem praw chemicznych;

- przygotowywanie roztworw o okrelonym steniu procentowym;

- rozwizywanie zada zwizanych ze steniem procentowym;

- obliczanie gstoci substancji (w oparciu o wzr);

3

- obliczanie skadu procentowego mieszanin i zwizkw chemicznych;

- obliczanie zawartoci jednego ze skadnikw )w mieszaninie lub zwizku

chemicznym).

c) Umiejtno odczytywania i korzystania z informacji przedstawionej w formie tekstu,

tabeli, wykresu, rysunku, schematu i fotografii i oraz przetwarzania i

interpretowania tych informacji, w tym:

- praca z podrcznikiem, literatur popularnonaukow i programami

komputerowymi;

- analiza diagramw, wykresw, schematw, tabel i rysunkw.

d) Umiejtnoci stosowania zintegrowanej wiedzy do objaniania zjawisk przyrodniczych,

wskazywania i analizowania wspczesnych zagroe dla czowieka i rodowiska, w tym:

- twrcze dyskusje poruszajcych problemy zagroe i ochrony rodowiska;

- praca metod projektw;

- analiza wynikw bada rodowiska przeprowadzonych przez uczniw w

najbliszej okolicy.

e) Umiejtno stosowania zintegrowanej wiedzy do rozwizywania problemw,

w tym:

- twrcze rozwizywania problemw dostrzeganie i analiza problemu oraz planowanie

metod jego rozwizania;

- twrcze projektowanie eksperymentw chemicznych wykonywanych na lekcji

lub w domu kojarzenie faktw, przeprowadzanie obserwacji i wyciganie wnioskw;

- rozwizywanie zada wypisywanie danych i szukanych, okrelanie toku

postpowania, przedstawianie wynikw i ich interpretacja.

Formy aktywnoci podlegajce ocenie:

a) wypowiedzi ustne (przynajmniej raz w semestrze) np.: swobodna wypowied

na okrelony temat, charakteryzowanie przemian chemicznych, odpowied

potwierdzajca znajomo symboliki pierwiastkw chemicznych, umiejtno

wnioskowania przyczynowo - skutkowego itp. przy odpowiedzi ustnej obowizuje

znajomo materiau z trzech ostatnich lekcji, w przypadku lekcji powtrzeniowych

z caego dziau.

b) wypowiedzi pisemne:

1. kartkwki obejmujce materia z trzech ostatnich lekcji (nie musz by wczeniej

zapowiedziane, ale mog).

2. sprawdziany podsumowujce poszczeglne dziay (sam sprawdzian oraz jego form

naley zapowiedzie, co najmniej tydzie wczeniej).

3. sprawdziany okresowe (semestralne lub caoroczne raz w semestrze nauczyciel moe

przeprowadzi sprawdzian podsumowujcy wiadomoci ucznia z wikszej partii

4

materiau - kompendium z chemii obejmujce zadania z treci przygotowujce

uczniw do egzaminu gimnazjalnego).

Przyapanie ucznia na niesamodzielnej pracy podczas tzw. kartkwki, na sprawdzianie

lub pracy klasowej wie si z otrzymaniem oceny niedostatecznej oraz zakoczeniem

pracy. Przez niesamodzieln prac naley rozumie: odwracanie si, rozmawianie,

odpisywanie, przepisywanie, itp.

c) wkad pracy w przyswojenie wiedzy na lekcji biecej (krtkie wypowiedzi na lekcji,

praca w grupie, obserwacja dowiadcze i wyciganie wnioskw itp.).

Bd oceniane za pomoc tzw. plusw, ktre zostan nastpnie przeliczone na oceny.

Ucze otrzyma ocen bardzo dobr, gdy zgromadzi cztery plusy.

W przypadku duego wkadu pracy na lekcji ucze otrzymuje ocen bardzo dobr lub

dobr.

d) umiejtnoci doskonalone w domu (praca domowa).

Bdzie oceniana w skali celujcy - bardzo dobry dobry dostateczny dopuszczajcy.

Za brak zadania domowego ucze otrzymuje minus. Otrzymanie przez ucznia trzech

minusw jest rwnoznaczne z ocen niedostateczn wpisywan do dziennika.

W przypadku, gdy ucze zostanie przyapany na odpisywaniu pracy domowej

(np. na przerwie), zostaje ukarany wpisem w postaci oceny niedostatecznej do dziennika.

Osoba, ktra udostpnia materia do przepisania otrzymuje negatyw w formie uwagi

do dziennika i minusa.

e) zeszyt przedmiotowy jest obowizkowy. Na ocen za prowadzenie zeszytu przedmiotowego wpywaj: poprawno

i systematyczno w zapisie notatek, biece zapisy stanowice odpowiedzi na zadane

treci z prac domowych, walory estetyczne, zapis tematw lekcji, numerw jednostek

lekcyjnych oraz dat, opracowania graficzne oraz zadania domowe z danego miesica.

f) brak zeszytu przedmiotowego w przypadku, gdy bya zadana praca domowa, zostaje odnotowany jako minus w zeszycie aktywnoci.

g) prace dodatkowe (opracowanie referatu, dramy, pomocy multimedialnych na zadany temat, opracowania oparte na innych rdach ni podrcznik, plansze, rysunki, okazy

wzbogacajce zbiory i inne) ucze otrzymuje ocen w skali celujcy bardzo dobry

dobry dostateczny dopuszczajcy.

Sposb oceniania:

1. Oceny czstkowe wyraane s cyfrowo w skali 1-6.

2. Ocena klasyfikacyjna wyraana jest sownie wg skali: celujcy, bardzo dobry, dobry,

dostateczny, dopuszczajcy, niedostateczny.

3. W przypadku wypowiedzi pisemnych przyjmuje si skal punktow przeliczan na oceny cyfrowe wg kryteriw:

5

- ocena niedostateczna 0 29%

- ocena dopuszczajca 30 50%

- ocena dostateczna 51 75%

- ocena dobra 76 90%

- ocena bardzo dobra 91 100%

- ocena celujca 100% plus zadanie dodatkowe

4. Ocen celujc ucze uzyskuje w przypadku, gdy osignie 100% punktw

i rozwie zadanie dodatkowe lub gdy osignie 100% punktw a jego wiedza odbiega

poziomem od pozostaych uczniw, a sprawdzian wg uczniw by trudny.

5. Nauczyciel oddaje sprawdzone prace pisemne w terminie dwch tygodni.

6. Ucze ma prawo do zgoszenia przed lekcj, bez adnych konsekwencji raz (przy 1 godzi.

lekcyjnej w tygodniu) bd dwa razy (przy 2 godzinach lekcyjnych tygodniowo) w cigu

semestru tzw. nieprzygotowanie do lekcji (z wyjtkiem zaplanowanych sprawdzianw

i kartkwek, lekcji powtrzeniowych).

7. Niezalenie od iloci zdobytych ocen ucze, ktry opuci ponad 50% lekcji jest

nieklasyfikowany.

8. Wystawienie oceny klasyfikacyjnej dokonuje si na podstawie ocen czstkowych,

przy czym wiksz wag maj oceny z pracy klasowej, sprawdzianw, w drugiej

kolejnoci s kartkwki i odpowiedzi ustne. Pozostae oceny s wspomagajce.

9. W zwizku z tym, e klasyfikacja ucznia do klasy programowo wyszej odbywa

si na podstawie oceny kocoworocznej, semestralna ocena niedostateczna

powinna by poprawiona w terminie wyznaczonym przez nauczyciela.

Sposoby korygowania niepowodze szkolnych i podnoszenia osigni uczniw:

1. Ucze moe poprawi ocen niedostateczn ze sprawdzianu lub pracy klasowej

(testu) w terminie ustalonym oboplnie przez siebie i nauczyciela przedmiotu.

2. Ucze moe poprawi ewentualnie oceny wysze od niedostatecznej, ale po

uzgodnieniu z nauczycielem.

Ucze moe poprawi w cigu semestru dwie wybrane kartkwki w cigu dwch

tygodni

3. Poprawa odbywa si po lekcjach na zajciach dodatkowych, jest dobrowolna,

ucze poprawia ocen tylko jeden raz. Musi to uczyni w cigu dwch tygodni po

oddaniu prac.

Poprawiona ocena wpisywana jest do dziennika obok poprawianej, przy czym obie s

liczone przy wystawianiu oceny semestralnej lub kocoworocznej.

4. Ucze, ktry by nieobecny na zapowiedzianym sprawdzianie lub tecie (pracy

klasowej), musi napisa prac zaliczeniow (pod warunkiem, e jego nieobecno

zostaa usprawiedliwiona). Ucze otrzymuje ocen niedostateczn, jeli by

nieobecny tylko na godzinie lekcyjnej w dniu pisania pracy klasowej (testu) i nie

przedstawi usprawiedliwienia nieobecnoci, a take, gdy odmwi pisania

pracy.

5. W przypadku, gdy ucze zgosi ch uzupenienia brakw z przedmiotu,

nauczyciel chtnie udzieli pomocy.

6

6. Jeeli ucze z przyczyn losowych nie moe napisa sprawdzianu lub testu

w okrelonym terminie, wwczas ma obowizek napisa sprawdzian w innym

terminie, ustalonym z nauczycielem.

7. Ucze moe by zwolniony przez nauczyciela z pisania pracy klasowej, kartkwki

lub odpowiedzi ustnej w wyjtkowych sytuacjach losowych.

8. Istnieje moliwo konsultacji z nauczycielem w przypadku, gdy ucze zgosi ch

uzupenienia brakw z przedmiotu.

Ucze moe by pozbawiony przywileju poprawiania ocen jeeli:

stwierdzi si nieuczciwo ucznia (odpisywanie, zmiana grupy na sprawdzianie, wykorzystywanie cudzych prac jako wasnych, np.: kopiowanie informacji z

internetu, odpisywanie zada domowych, a take odrabianie prac domowych w

szkole) - nauczyciel wystawia wwczas uczniowi ocen niedostateczn bez

moliwoci jej poprawienia,

zostanie mu udowodnione inne race zaniedbanie obowizkw uczniowskich w

tym nagminne amanie zasad szkolnego regulaminu.

Ocenianie prac uczniw dyslektycznych:

1. W pracach pisemnych uczniw ze stwierdzon dysleksj, ocenie nie podlegaj bdy

ortograficzne.

2. Ucze ma prawo do poprawy pracy klasowej w formie ustnej.

3. W przypadku trudnych terminw dopuszcza si literwki. W sytuacji spornej

nauczyciel moe poprosi ucznia o ustne wyjanienie.

4. U uczniw z dysgrafi ocenie nie podlega staranno pisma. Jednak ucze jest

zobowizany pracowa nad swoim pismem poprzez systematyczne wiczenia.

Sposoby informowania uczniw i rodzicw.

1. Na pierwszej godzinie lekcyjnej uczniowie zostaj zapoznani z powyszym PSO

oraz wymaganiami na poszczeglne oceny.

2. Oceny czstkowe s jawne, oparte o opracowane kryteria.

3. Wszystkie prace pisemne nauczyciel przechowuje w szkole, przy czym s one do wgldu

dla uczniw i ich rodzicw. Prace pisemne s przechowywane w szkole do koca

biecego roku szkolnego.

4. O ocenach czstkowych z przedmiotu informuje rodzicw wychowawca (zeszyt

kontaktw). O ocenach czstkowych lub kocowych za pierwszy semestr informuje si

rodzicw na zebraniach rodzicielskich, udostpniajc zestawienie ocen lub w czasie

indywidualnych spotka z rodzicami (np. dni otwarte).

5. Miesic przed kocem semestru (roku szkolnego) nauczyciel informuje ucznia

o przewidywanej ocenie.

7

Zasady udostpniania do wgldu prac pisemnych:

1. Ucze ma prawo zanalizowa ocen otrzyman z pracy pisemnej w dniu oddania tych

prac do wgldu uczniom.

2. Nauczyciel ma obowizek na prob ucznia uzasadni wystawion ocen.

3. Kartkwki i sprawdziany s oddawane uczniom do domu.

4. Nauczyciel ma obowizek przechowywania prac klasowych (testu) przez dany rok

szkolny.

5. Na prob rodzicw (prawnych opiekunw), sprawdzone i ocenione pisemne prace

klasowe (testy) oraz inna dokumentacja dotyczca oceniania ucznia jest udostpniana

jego rodzicom (prawnym opiekunom) podczas dyurw konsultacyjnych nauczyciela.

Wymagania oglne na poszczeglne stopnie szkolne:

1. Ocen celujc otrzymuje ucze, ktry:

- opanowa wiadomoci i umiejtnoci znacznie wykraczajce poza program nauczania,

bdce efektem jego samodzielnej pracy,

- prezentuje swoje wiadomoci posugujc si terminologi chemiczn,

- potrafi stosowa zdobyte wiadomoci w sytuacjach nietypowych,

- formuuje problemy i rozwizuje je w sposb twrczy,

- dokonuje analizy lub syntezy zjawisk fizycznych i przemian chemicznych,

- wykorzystuje wiedz zdobyt na innych przedmiotach,

- potrafi samodzielnie korzysta z rnych rde informacji,

- bardzo aktywnie uczestniczy w procesie lekcyjnym,

- wykonuje dodatkowe zadania i polecenia,

- wykonuje twrcze prace, pomoce naukowe i potrafi je prezentowa na terenie szkoy

i poza ni,

- w pracach pisemnych osiga najczciej 100% punktw moliwych do zdobycia

i odpowiada na dodatkowe pytania,

- bierze udzia w konkursach chemicznych na terenie szkoy i poza ni;

- wzorowo prowadzi zeszyt przedmiotowy.

2. Ocen bardzo dobr otrzymuje ucze, ktry:

- opanowa w penym zakresie wiadomoci i umiejtnoci okrelone programem

nauczania,

- wykazuje szczeglne zainteresowania chemi,

- potrafi stosowa zdobyt wiedz do samodzielnego rozwizywania problemw

w nowych sytuacjach,

- bez pomocy nauczyciela korzysta z rnych rde informacji,

- potrafi planowa i bezpiecznie przeprowadza dowiadczenia chemiczne,

- sprawnie posuguje si sprztem laboratoryjnym,

- wykonuje prace i zadania dodatkowe,

- prezentuje swoj wiedz posugujc si poprawn terminologi chemiczn,

8

- aktywnie uczestniczy w procesie lekcyjnym,

- w pisemnych sprawdzianach wiedzy i umiejtnoci osiga od 90% do 100% punktw

moliwych do zdobycia,

- zeszyt ucznia zasuguje na wyrnienie.

3. Ocen dobr otrzymuje ucze, ktry:

- opanowa wiadomoci i umiejtnoci bardziej zoone i mniej przystpne, przydatne

i uyteczne w szkolnej i pozaszkolnej dziaalnoci,

- potrafi stosowa zdobyt wiedz do samodzielnego rozwizywania problemw

typowych, w przypadku trudniejszych korzysta z pomocy nauczyciela,

- posuguje si i zna sprzt laboratoryjny,

- wykonuje proste dowiadczenia chemiczne,

- udziela poprawnych odpowiedzi na typowe pytania,

- jest aktywny na lekcji,

- w pracach pisemnych osiga od 70% do 89% punktw,

- prowadzi prawidowo zeszyt przedmiotowy.

4. Ocen dostateczn otrzymuje ucze, ktry:

- opanowa wiadomoci i umiejtnoci przystpne, niezbyt zoone, najwaniejsze

w nauczaniu chemii, oraz takie ktre mona wykorzysta w sytuacjach szkolnych

i pozaszkolnych,

- z pomoc nauczyciela rozwizuje typowe problemy o maym stopniu trudnoci,

- z pomoc nauczyciela korzysta z takich rde wiedzy jak: sowniki, encyklopedie,

tablice, wykresy, itp.,

- wykazuje si aktywnoci na lekcji w stopniu zadowalajcym,

- w przypadku prac pisemnych osiga od 50% do 69% punktw,

- posiada zeszyt przedmiotowy i prowadzi go systematycznie.

5. Ocen dopuszczajc otrzymuje ucze, ktry:

- ma braki w opanowaniu wiadomoci i umiejtnoci okrelonych programem, ale nie

przekrelaj one moliwoci dalszego ksztacenia,

- wykonuje proste zadania i polecenia o bardzo maym stopniu trudnoci, pod kierunkiem

nauczyciela,

- z pomoc nauczyciela wykonuje proste dowiadczenia chemiczne,

- wiadomoci przekazuje w sposb nieporadny, nie uywajc terminologii chemicznej,

- jest mao aktywny na lekcji,

- w pisemnych sprawdzianach wiedzy i umiejtnoci osiga od 30% do 49% punktw,

- prowadzi zeszyt przedmiotowy.

6. Ocen niedostateczn otrzymuje ucze, ktry:

- nie opanowa wiadomoci i umiejtnoci okrelanych podstawami programowymi,

koniecznymi do dalszego ksztacenia,

- nie potrafi posugiwa si sprztem laboratoryjnym,

9

- wykazuje si brakiem systematycznoci w przyswajaniu wiedzy i wykonywaniu prac

domowych,

- nie podejmuje prby rozwizania zada o elementarnym stopniu trudnoci nawet

przy pomocy nauczyciela,

- wykazuje si biern postaw na lekcji,

- w przypadku prac pisemnych osiga od 0% do 29% punktw,

- nie prowadzi systematycznie zapisw w zeszycie przedmiotowym.

Wymagania na poszczeglne oceny z chemii.

Wymagania na poszczeglne oceny zostay sformuowane dla kadego dziau.

Maj one charakter spiralny,

co oznacza, e obowizuj przez cay cykl nauczania chemii w gimnazjum.

Substancje i ich waciwoci Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

zna pracowni chemiczn,

wylicza zasady prawidowego i bezpiecznego zachowania si w pracowni chemicznej,

stosuje zasady bezpiecznej pracy w pracowni chemicznej,

rozpoznaje podstawowe demonstrowane szko laboratoryjne,

wylicza waciwoci fizyczne,

wymienia zmysy pomagajce identyfikowa substancje chemiczne,

odczytuje z tablic chemicznych informacje o waciwociach fizycznych substancji,

wymienia stany skupienia materii,

wymienia zjawiska potwierdzajce ziarnista budow materii,

dzieli substancje na proste i zoone,

podaje przykady pierwiastkw i zwizkw chemicznych,

zna podzia pierwiastkw na metale i niemetale,

podaje przykady metali i niemetali,

zna wzr na gsto substancji,

zna jednostki masy, objtoci i gstoci,

prawidowo podstawia dane do wzoru na gsto substancji,

odczytuje z tablic chemicznych potrzebne dane,

podaje przykady mieszanin jednorodnych i niejednorodnych,

sporzdza mieszaniny jednorodne i niejednorodne,

definiuje pojcia: mieszanina substancji, mieszanina niejednorodna, mieszanina

jednorodna,

rozrnia mieszaniny jednorodne od niejednorodnych,

wymienia metody rozdzielania mieszanin jednorodnych i niejednorodnych.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

podaje znaczenie wybranych piktogramw,

10

nazywa proste czynnoci laboratoryjne,

definiuje pojcia: materia, substancja, waciwoci fizyczne i chemiczne,

opisuje waciwoci wskazanej substancji,

wymienia waciwoci typowe dla poszczeglnych stanw skupienia,

opisuje rnice midzy pierwiastkiem a zwizkiem chemicznym,

posuguje si symbolami chemicznymi: H, O, N, Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe,

Zn, Cu, Al, Pb, Sn, Ag, Hg, Au,

okrela waciwoci metali i niemetali,

wymienia cechy charakterystyczne dla metali,

wymienia mea;, ktry wystpuje w temperaturze pokojowej w stanie ciekym,

wymienia metale, ktre maj inn barw ni srebrna,

przeprowadza bardzo proste obliczenia z wykorzystaniem poj: masa, gsto,

objto,

prawidowo stosuje odczytane dane z tablic chemicznych,

definiuje pojcia: sczenie, sedymentacja, dekantacja, krystalizacja, destylacja,

odparowanie rozpuszczalnika.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

wyjania pojcie piktogramu,

wymienia zastosowanie poznanego szka laboratoryjnego,

wymienia waciwoci kilku wskazanych substancji i wskazuje te spord nich, ktre

s charakterystyczne dla danej substancji,

wyjania za pomoc rysunku, na czym polegaj procesy: topnienia, parowania, i

skraplania,

wyjania, na czym polega zjawisko dyfuzji, rozpuszczania, mieszania, zmiany stanu

skupienia,

wyjania sposb tworzenia symboli chemicznych,

bezbdnie posuguje si symbolami chemicznymi,

wyjania rnic midzy pierwiastkiem a zwizkiem chemicznym,

odrnia metale od niemetali na podstawie ich waciwoci,

wyjania zwizek midzy zastosowaniami danej substancji a jej waciwociami,

przeprowadza obliczenia z wykorzystaniem poj: masa, gsto, objto,

wyjania pojcia: sedymentacja, dekantacja, sczenie(filtracja),

definiuje pojcia: chromatografia, adsorpcja,

wylicza waciwoci skadnikw substancji pozwalajce zastosowa dan metod do

ich rozdziau,

wymienia waciwoci skadnikw mieszaniny, dziki ktrym mona j rozdzieli

metod destylacji,

opisuje budow zestawu do destylacji.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

okrela znaczenie wszystkich piktogramw,

projektuje i przeprowadza proste dowiadczenie chemiczne,

rozpoznaje bezbdnie demonstrowane szko laboratoryjne,

opisuje bezbdnie waciwoci fizyczne wskazanej substancji,

identyfikuje poznan substancj na podstawie podanych waciwoci fizycznych,

11

projektuje dowiadczenia potwierdzajce ziarnisto materii,

projektuje dowiadczenie pozwalajce stwierdzi, czy dana substancja jest prosta, czy

zoona,

projektuje dowiadczenie pozwalajce zbada waciwoci metali i niemetali,

przeprowadza obliczenia z wykorzystaniem poj: masa, gsto, objto z zamian

jednostek masy,

projektuje dowiadczenie, ktre naley przeprowadzi, aby rozdzieli podan

mieszanin,

projektuje dowiadczenie pozwalajce rozdzieli mieszanin (np. kredy i soli

kamiennej) za pomoc zastosowania kilku metod.

Wymagania na ocen celujc

Ucze: bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

rozwizuje zadania z wykorzystaniem poj: gsto, masa, objto z zamian jednostek

objtoci i gstoci.

Wewntrzna budowa materii Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

wskazuje, jaki rodzaj drobin nazywamy atomami,

wymienia czstki wchodzce w skad atomu,

opisuje budow atomu (jdro i krce wok niego elektrony),

definiuje liczb atomow i masow,

definiuje pojcia: izotop, wartociowo,

podaje przykady izotopw,

zna pojcia: powoka walencyjna i elektrony walencyjne,

wymienia na podstawie ukadu okresowego gazy szlachetne,

dzieli izotopy na naturalne i sztuczne oraz trwae i promieniotwrcze,

wymienia dziedziny ycia, w ktrych znalazy zastosowanie izotopy

promieniotwrcze,

przedstawia skutki dziaania promieniowania na organizmy ywe,

definiuje prawo okresowoci,

potrafi poda pooenie pierwiastka w ukadzie okresowym i odwrotnie,

potrafi wskaza metale i niemetale w ukadzie okresowym pierwiastkw,

odczytuje z ukadu okresowego podstawowe informacje o pierwiastkach (symbole,

nazw, liczb atomow i mas atomow),

podaje przykady czsteczek,

interpretuje zapisy takie, jak np. O2, 2O, 2O2,

wie, e atom, tracc elektrony, zyskuje nadmiar adunkw dodatnich i staje si jonem

dodatnim,

wie, e atom, przyjmujc elektrony, zyskuje nadmiar adunkw ujemnych i staje si

jonem ujemnym,

podaje przykady zwizkw o budowie jonowej,

rozrnia wzory sumaryczne i strukturalne,

pisze wzory sumaryczne na podstawie wzorw kreskowych zwizkw chemicznych,

odczytuje wartociowoci pierwiastkw ze wzoru strukturalnego (kreskowego),

12

zna pojcie masy czsteczkowej,

zapisuje na podstawie modelu odpowiednie iloci czsteczek i atomw.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

definiuje pojcie pierwiastka chemicznego,

podaje charakterystyk czstek budujcych atom,

podaje zaleno midzy liczb protonw i elektronw w atomie,

podaje czstki, ktre wchodz w skad jdra,

definiuje pojcia: powoka elektronowa, masa atomowa (jako rednia mas atomw

danego pierwiastka z uwzgldnieniem jego skadu izotopowego), wsplna para

elektronowa, wizania jonowe,

oblicza liczb neutronw, znajc liczb atomowa i masow izotopu,

zapisuje symboliczne izotopy pierwiastkw,

zaznacza w zapisie konfiguracji elektronowej powok walencyjn i elektrony

walencyjne,

opisuje promieniowanie , i ,

definiuje zjawisko promieniotwrczoci naturalnej,

definiuje pojcia: okres poowicznego rozpadu, wizanie atomowe (kowalencyjne),

wie, kto jest twrc ukadu okresowe,

wie, e rzd poziomy ukadu okresowego to okres, a pionowy to grupa,

wie, e grupy 1, 2 i od 13 do 18 to grupy gwne,

na podstawie ukadu okresowego podaje liczb powok i liczb elektronw

walencyjnych atomw,

podaje wzory sumaryczne i strukturalne czsteczek: wodoru, chloru, azotu, dwutlenku

wgla, wody, chlorowodoru, amoniaku,

podaje wzory kationw i anionw,

pisze wzr sumaryczny zwizku na podstawie znanej wartociowoci pierwiastkw,

pisze wzr sumaryczny na podstawie nazwy tlenku,

definiuje pojcie masy czsteczkowej,

oblicza mas czsteczkow zwizkw o prostej budowie,

oblicza liczby atomw poszczeglnych pierwiastkw na podstawie zapisu, np. 2H2,

3CO.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

wyjania, dlaczego zostaa wprowadzona atomowa jednostka masy,

wyjania budow atomu,

wymienia oznaczenia literowe powok elektronowych (K, L, M, N...),

okrela liczb czstek wchodzcych w skad atomu zapisanego symbolem na

podstawie A i Z,

zapisuje za pomoc symbolu E atom dowolnego izotopu, znajc liczby czstek

budujcych atom,

potrafi zapisa konfiguracj elektronow atomw wskazanych pierwiastkw w formie

schematu modelu atomu, modelu uproszczonego i symbolicznego zapisu,

ustala liczb protonw i neutronw w atomie danego izotopu,

okrela zdolno przenikania promieniowania przez osony,

opisuje budow ukadu okresowego,

13

rozumie pojcia: grupa, okres,

wie, jaka jest zaleno midzy liczba porzdkow a atomow,

wie, jaka jest zaleno midzy pooeniem pierwiastka w ukadzie okresowym a

liczb elektronw walencyjnych jego atomw (dla grup gwnych),

na podstawie ukadu okresowego podaje konfiguracj elektronow atomw

pierwiastkw o liczbie atomowej od 1 do 20,

okrela pooenie pierwiastka w ukadzie okresowym na podstawie znajomoci

konfiguracji elektronowej atomu tego pierwiastka,

wyjania pojcie czsteczki,

opisuje, czym rni si atom od czsteczki,

rysuje wzory elektronowe (kropkowe i kreskowe) poznanych substancji,

zapisuje w postaci rwnania powstawanie kationu i anionu na przykadzie sodu,

magnezu, glinu, chloru i siarki,

wymienia waciwoci zwizkw o wizaniach jonowych,

rysuje wzory kreskowe na podstawie znanych wartociowoci pierwiastkw,

wie, jaka jest wartociowo wodoru i tlenu,

oblicza wartociowo pierwiastka w tlenku na podstawie jego wzoru sumarycznego,

podaje nazw systematyczn tlenku,

oblicza mas czsteczkow wskazanych zwizkw chemicznych.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

okrela rzd wielkoci rozmiarw atomw,

podaje zaleno midzy gramem a atomow jednostk masy,

definiuje pojcie nukleony,

zna historyczne i wspczesne teorie budowy atomu,

oblicza maksymaln liczb elektronw mieszczc si na powoce,

oblicza redni mas atomow, znajc skad izotopowy,

wyjania rnic w budowie atomw izotopw wodoru,

wyjania role elektronw walencyjnych,

opisuje konfiguracj elektronow gazw szlachetnych,

wyjania bierno chemiczn helowcw,

wymienia czynniki, ktre wpywaj na oddziaywanie promieniowania na organizm

ludzki,

omawia wkad Marii Skodowskiej - Curie w badania nad promieniotwrczoci,

wskazuje podobiestwo budowy pierwiastkw jako jedn z przyczyn uoenia ich w

ukadzie okresowym,

okrela zmiany aktywnoci metali i niemetali w obrbie grupy i okresu,

wyjania zwizek pomidzy podobiestwem waciwoci pierwiastkw zapisanych w

tej samej grupie ukadu okresowego a budow atomw i liczba elektronw

walencyjnych,

wymienia waciwoci zwizkw o wizaniach kowalencyjnych,

przedstawia sposb powstawania czsteczek wodoru, tlenu, azotu, chloru,

chlorowodoru, wody, amoniaku, dwutlenku wgla,

przedstawia mechanizm tworzenia wizania jonowego,

porwnuje waciwoci zwizkw o budowie jonowej i kowalencyjnej,

wyjania, co przedstawia wzr sumaryczny, a co wzr strukturalny,

14

okrela maksymalna wartociowo pierwiastka wzgldem tlenu i wodoru na

podstawie pooenia pierwiastka w ukadzie okresowym pierwiastkw (dla

pierwiastkw grup gwnych).

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

przedstawia samorzutne rozpady promieniotwrcze i -,

oblicza ilo nietrwaego izotopu, ktra pozostanie po okrelonym czasie.

Reakcje chemiczne Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

definiuje pojcia: zjawisko fizyczne, przemiana chemiczna, substraty, produkty,

reagenty, reakcje egzoenergetyczne i reakcje endoenergetyczne,

wymienia zjawiska fizyczne i reakcje chemiczne towarzyszce yciu codziennemu,

podaje tre prawa zachowania masy i staoci skadu zwizku chemicznego,

zna pojcie rwnania reakcji chemicznej,

wymienia zasady zapisywania rwnania reakcji chemicznej,

wie, kiedy rwnanie reakcji jest zapisane poprawnie,

wymienia typy reakcji chemicznych,

wskazuje substraty, produkty i reagenty w rnych typach reakcji,

wymienia przykady reakcji egzoenergetycznych i endoenergetycznych,

wymienia zastosowanie reakcji spalania, ktre towarzysz yciu codziennemu.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

zapisuje obserwacje z przeprowadzonych dowiadcze,

wymienia objawy reakcji chemicznej,

wyjania pojcia zwizane ze stanami skupienia materii: sublimacja i resublimacja,

topnienie, krzepnicie, parowanie, skraplanie,

wykonuje bardzo proste obliczenia zwizane z wykorzystaniem prawa zachowania

masy,

wskazuje rnice midzy zwizkiem chemicznym a mieszanin,

wykonuje bardzo proste obliczenia oparte na prawie staoci skadu,

posuguje si pojciami: indeks i wspczynnik stechiometryczny,

dobiera wspczynniki w prostych rwnaniach reakcji,

wymienia efekty towarzyszce reakcjom chemicznym,

zapisuje sownie przebieg reakcji syntezy, analizy i wymiany.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

wyjania rnic midzy zjawiskiem fizycznym a przemian chemiczna,

15

formuuje wnioski z przeprowadzonych dowiadcze,

zna pojcie mola,

wyjania znaczenie prawa zachowania masy,

oblicza masy substratw lub produktw otrzymanych w wyniku zajcia reakcji

chemicznej,

oblicza stosunek masowy pierwiastkw w danym zwizku chemicznym,

wyjania znaczenie prawa staoci skadu w yciu codziennym,

wykonuje proste obliczenia zwizane z prawem staoci skadu,

wyjania pojcie rwnania reakcji chemicznej,

odczytuje rwnanie reakcji chemicznej,

dobiera wspczynniki stechiometryczne dowolna metoda,

wyjania, co to znaczy, e rwnanie reakcji chemicznej jest napisane poprawnie,

wyjania pojcia: synteza, analiza, wymiana,

rozrnia reakcje egzo i endoenergetyczne na podstawie zapisu sownego.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

projektuje dowiadczenia ilustrujce zjawisko fizyczne i rakcj chemiczna,

udowadnia, dlaczego dany proces jest zjawiskiem fizycznym lub przemian

chemiczn,

oblicza objtoci substancji biorcych udzia w reakcji chemicznej,

definiuje pojcie mola,

posuguje si interpretacja molow symbolw i wzorw chemicznych,

zapisuje przebieg reakcji chemicznej, uywaj symboli pierwiastkw i wzorw

zwizkw chemicznych,

ukada rwnanie reakcji, ktre jest zapisane sownie,

ukada rwnanie reakcji np.: rozkadu wody, syntezy siarczku cynku,

projektuje dowiadczenie pokazujce przebieg reakcji syntezy, analizy i wymiany,

zapisuje obserwacje i formuuje wnioski, pisze odpowiednie rwnania tych reakcji.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

oblicza liczbe moli atomw i czsteczek, wykorzystujc liczb Avogadro,

ustala wzr zwizku chemicznego na podstawie stosunku masowego pierwiastkw w

tym zwizku,

oblicza pierwiastkowy skad procentowy zwizkw chemicznych.

Powietrze mieszanina gazw Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

wie, e powietrze to jednorodna mieszanina gazw,

wymienia skadniki powietrza, ktrych zawarto procentowa jest niezmienna w

dugich odstpach czasu,

16

wymienia skadniki powietrza,

dzieli reakcje na reakcje przebiegajce szybko i wolno,

odczytuje z ukadu okresowego podstawowe informacje o azocie, tlenie i wodorze

(symbol, nazw, liczb atomow, mas atomow),

podaje przykady spalania i utleniania,

wymienia czynniki powodujce korozj,

wymienia sposoby zapobiegania korozji,

wylicza waciwoci tlenkw elaza, wapnia i glinu,

wylicza zastosowanie tlenkw elaza, wapnia i glinu,

wymienia waciwoci i zastosowanie tlenku wgla (IV), tlenu, wodoru i azotu,

wie, e mieszanina wodoru i powietrza jest mieszanin wybuchow,

wymienia rda zanieczyszcze powietrza oraz sposoby ochrony powietrza przed

zanieczyszczeniami.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

wymienia skadniki, ktrych zawarto procentowa w powietrzu ulega zmianom,

podaje zawarto procentow tlenu i azotu w powietrzu,

opisuje dowiadczenie, ktre udowadnia istnienie powietrza,

definiuje reakcje spalania i utleniania,

opisuje obieg tlenu w przyrodzie,

opisuje znaczenie procesu fotosyntezy,

definiuje pojcie korozji,

opisuje znaczenie procesu korozji w yciu codziennym i przemyle,

definiuje pojcia: tlenek, tlenek metalu oraz tlenek niemetalu,

opisuje znaczenie dwutlenku wgla dla organizmw ywych,

wie, w jakiej pozycji naley trzyma otwarte naczynia z tlenem i wodorem,

wie, gdzie wystpuj gazy szlachetne,

wymienia waciwoci i zastosowanie gazw szlachetnych,

wylicza czynniki powodujce powstawanie dziury ozonowej.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

projektuje dowiadczenie pozwalajce stwierdzi, e powietrze jest mieszanin

gazw,

odczytuje z ukadu okresowego pierwiastkw i innych rde informacje o azocie,

tlenie i wodorze,

okrela sposb identyfikacji tlenu,

analizuje schemat obiegu tlenu w powietrzu,

wymienia sposoby otrzymywania tleny,

wyjasnia, dlaczego metale koroduja,

wymienia czynniki przyspieszajce orozj,

wymienia sposoby otrzymywania tlenkw,

opisuje proces utleniania tlenkw,

projektuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma tlenek wgla (IV),

projektuje dowiadczenie pozwalajce zidentyfikowa tlenek wgla (IV),

projektuje dowiadczenie pozwalajce zidentyfikowa wodr,

wyjania pojcie dziury ozonowej.

17

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

wyjania proces destylacji skroplonego powietrza jako rda rnych gazw,

opisuje rol azotu w przyrodzie,

projektuje dowiadczenie, za pomoc ktrego mona otrzyma azot z powietrza i

zbadac jego waciwoci,

projektuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma tlen,

pisze rwnania reakcji otrzymywania tlenu,

zapisuje sownie proces fotosyntezy i utleniania biologicznego,

wyjania proces pasywacji,

opisuje gospodark metalami (technologia tembo),

pisze rwnania reakcji otrzymywania tlenkw, otrzymywania wodoru, otrzymywania

tlenku wgla (IV),

definiuje pojcie katalizatora,

projektuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma wodr,

wyjania, dlaczego gazy szlachetne s mao aktywne chemicznie,

wyjania pojcia: efekt cieplarniany, smog, globalne ocieplenie, kwane deszcze,

okrela, jakie zagroenia mog wynika z globalnego ocieplenia,

planuje sposb postpowania pozwalajcy chroni powietrze przed

zanieczyszczeniem.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

przejawia aktywn postaw wobec zagroe rodowiska przyrodniczego,

wymienia nazwiska uczonych, ktrzy po raz pierwszy skroplili powietrze,

rozwizuje chemografy.

Woda i roztwory wodne Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

wymienia , w jakie postaci wystpuje woda w przyrodzie,

wymienia waciwoci wody,

zna pojcia: rozpuszczalnik, roztwr, substancja rozpuszczona,

wymienia przykady substancji rozpuszczalnych i trudno rozpuszczalnych w wodzie

ze swojego najbliszego otoczenia,

definiuje pojcia: rozpuszczalno, roztwr nasycony i nienasycony,

korzysta z krzywej rozpuszczalnoci dla cia staych i gazw,

definiuje stenie procentowe,

zapisuje wzr opisujcy stenie procentowe,

oblicza stenie procentowe substancji, majc podana mas substancji mas roztworu,

definiuje pojcia: roztwr rozcieczony i stony,

opisuje rnic midzy roztworem rozcieczonym a stonym,

definiuje zatanie i rozcieczanie roztworu,

18

wyjania, jakie znaczenie ma woda dla organizmw ywych,

wymenia rne rodzaje wd,

wymienia rda i rodzaje zanieczyszcze wd,

proponuje sposoby racjonalnego gospodarowania woda.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

opisuje budow czsteczki wody,

przedstawia wzr sumaryczny i kreskowy wody,

odrnia roztwory waciwe, koloidy i zawiesiny,

podaje przykady substancji, ktre nie rozpuszczaj si w wodzie, tworzc koloidy i

zawiesiny,

wymienia czynniki, jakie wpywaj na szybko rozpuszczania substancji staych w

wodzie,

opisuje rnice midzy roztworem nasyconym i nienasyconym,

wie, jak z roztworu nasyconego otrzyma nienasycony i odwrotnie,

wymienia czynniki wpywajce na rozpuszczalno cia staych i gazw w wodzie,

oblicza stenie procentowe substancji, majc podana mas substancji i mas

rozpuszczalnika,

wymienia kolejne czynnoci, jakie naley wykona w celu przygotowania roztworu o

okrelonym steniu,

wie, jak zmniejszy stenie roztworu,

wie, jak zwikszy stenie roztworu,

omawia wystpowanie wody sonej i sodkiej w przyrodzie.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

przedstawia wzr elektronwy wody,

projektuje dowiadczenie majce na celu wykrycie wody w produktach pochodzenia

rolinnego i mineraach,

wyjania znaczenie mniejszej gstoci lodu ni wody dla organizmw ywych,

wyjania pojcia: rozpuszczalnik, roztwr, substancja rozpuszczona,

projektuje dowiadczenia wykazujce wpyw rnych czynnikw na szybko

rozpuszczania substancji staych w wodzie,

wyjasnia rnic pomidzy rozpuszczaniem a rozpuszczalnoci,

rysuje krzywe rozpuszczalnoci,

opisuje rnice midzy roztworem stonym i rozcieczonym, oblicza stenie

procentowe roztworu z przeliczeniem jednostek masy,

oblicza mas substancji i mas rozpuszczalnika, majc podane stenie procentowe i

mas roztworu,

omawia obieg wody w przyrodzie,

wyjania pojcia: utylizacja, recykling,

planuje sposb usunicia z wody naturalnej niektrych zanieczyszcze,

wyjania przyczyn zmniejszenie stenie roztworu,

wyjania przyczyn zatenia roztworu.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

19

wyjania pojcie: dipol, higroskopijno, asocjacja, woda krystalizacyjna,

wyjania, jak polarno czsteczki wody wpywa na jej waciwoci,

wyjania, posugujc si wiadomociami o budowie substancji, dlaczego

rozdrobnienie, mieszanie i podwyszona temperatura zwikszaj szybko

rozpuszczania wikszoci substancji staych w wodzie,

wyjania zjawisko stoka Tyndalla,

wyjania zwizek midzy rozpuszczaniem si w rozpuszczalniku pewnych substancji

a budow rozpuszczalnika i substancji rozpuszczanej,

oblicza, korzystajc z krzywej rozpuszczalnoci, stenie procentowe roztworu

nasyconego w podanej temperaturze,

wymienia czynnoci, jakie powinien wykona, aby sporzdzi wykres krzywej

rozpuszczalnoci,

oblicza stanie procentowe substancji, majc podana mas substancji, gsto i

objto rozpuszczalnika,

oblicza mas substancji i objto rozpuszczalnika, majc podane stenie procentowe

i mas roztworu,

oblicza stenie procentowe roztworu, jeeli jest podana gsto i objto roztworu

oraz masa substancji rozpuszczonej,

wyjania, jakie zagroenia wynikaj z zanieczyszcze wody,

wyjania rnic midzy woda destylowan a wod wystpujc w przyrodzie.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

oblicza stenie procentowe roztworu powstaego przez zagszczanie, rozcieczanie

roztworu, zmieszanie roztworw o rnym steniu,

wyjania pojcie eutrofizacji.

Wodorotlenki i kwasy Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

dzieli tlenki na tlenki metali i tlenki niemetali,

podaje barwy, jakie przyjmuj w wodnych roztworach wodorotlenkw i kwasw,

wywar z czerwonej kapusty, fenoloftaleina, uniwersalny papierek wskanikowy,

odrnia pojcia: zasada i wodorotlenek,

zapisuje wzory sumaryczne najprostszych wodorotlenkw: NaOH, KOH, Ca(OH)2,

Al(OH)3,

zna warto kationu wodoru i anionu wodorotlenkowego,

wymienia poznane sposoby otrzymywania wodorotlenkw,

zapisuje sownie schemat otrzymywania wodorotlenkw w reakcji aktywnego metalu

z wod i tlenku aktywnego metalu z wod,

wymienia wodorotlenki rozpuszczalne w wodzie,

wymienia waciwoci fizyczne wodorotlenkw sodu, potasu, wapnia oraz kwasw:

wglowego, siarkowego(IV), siarkowego(VI), fosforowego (V), azotowego (V),

chlorowodorowego i siarkowodorowego,

20

wymienia zastosowanie poznanych wodorotlenkw i kwasw,

definiuje kwasy jako zwizki zbudowane z wodoru i reszty kwasowej,

zapisuje sownie rwnania reakcji otrzymywania kwasw: wglowego,

siarkowego(IV), siarkowego(VI), fosforowego (V), azotowego (V),

pisze wzory sumaryczne kwasw: wglowego, siarkowego(IV), siarkowego(VI),

fosforowego (V), azotowego (V), chlorowodorowego i siarkowodorowego,

podaje nazwy kwasw na podstawie ich wzorw,

wyjania, w jaki sposb naley rozciecza kwas siarkowy (VI),

dzieli kwasy na tlenowe i beztlenowe,

podaje przykady kwasw beztlenowych,

wyjania pojcie: dysocjacja jonowa,

wyjania pojcia: kwas i zasada, zgodnie z teori S. Arrheniusa,

w rwnaniu dysocjacji wskazuje anion wodorotlenkowy i kation wodoru,

wyjania pojcia: elektrolit, nieelektrolit,

wymienia przykady elektrolitw i nieelektrolitw,

wymienia rodzaje odczynu roztworu,

okrela odczyn roztworu na podstawie barwy wskanikw: wywaru z czerwonej

kapusty i papierka wskanikowego,

okrela odczyn roztworu na podstawie wartoci skali pH,

wymienia tlenki, ktre powoduj powstawanie kwanych opadw.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

wyjania pojcia: wskanik, wodorotlenek, zasada,

opisuje budow kwasw i wodorotlenkw,

podaje barwy, jakie przyjmuj w wodnych roztworach wodorotlenkw i kwasw

lakmus i oran metylowy,

tworzy nazw wodorotlenku na podstawie podanego wzoru,

oblicza wartociowo metalu we wzorach sumarycznych wodorotlenkw,

ustala wzr wodorotlenku przy podanej wartociowoci metalu,

wymienia przykady tlenkw metali, ktre reaguj z wod, oraz takich, ktre z ni nie

reaguj,

wyjania, jakie kwasy nazywamy kwasami beztlenowymi,

wymienia poznane wskaniki,

odczytuje rwnania reakcji otrzymywania wodorotlenkw poznanymi sposobami,

projektuje dowiadczenie w celu zbadania wpywu roztworw wodorotlenkw na

materiay pochodzenia naturalnego,

uzasadnia sposb rozcieczania kwasu siarkowego (VI),

odczytuje rwnania otrzymywania kwasw: wglowego, siarkowego(IV),

siarkowego(VI), fosforowego (V), azotowego (V), chlorowodorowego i

siarkowodorowego,

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wodorotlenku sodu i wapnia dwoma

metodami,

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania kwasw: siarkowego(IV), siarkowego(VI),

chlorowodorowego i siarkowodorowego,

wyjania, jakie kwasy nazywamy kwasami beztlenowymi,

okrela wartociowo reszty kwasowej w czsteczce kwasu,

wyjania, na czym polega dysocjacja jonowa kwasw i wodorotlenkw,

21

projektuje dowiadczenie, za pomoc ktrego zbada rce waciwoci niektrych

kwasw,

okrela odczyn roztworu na podstawie barwy wskanikw: lakmusu i oranu

metylowego,

wyjania, jakie jony s odpowiedzialne za odczyn kwasowy i zasadowy roztworu,

podaje rda emisji tlenku wgla (IV) i tlenku siarki (IV) do atmosfery

planuje sposoby zapobiegania emisji tlenku wgla (IV) do atmosfery.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

dzieli tlenki metali i niemetali na reagujce z wod i niereagujce z wod,

wyjania pojcia: tlenek zasadowy, tlenek kwasowy,

wyjania, od czego zaley liczba grup wodorotlenowych we wzorze wodorotlenku,

wymienia tlenki, ktre maj charakter zasadowy,

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wodorotlenkw poznanymi metodami,

wymienia waciwoci fizyczne wodorotlenkw miedzi (II) i elaza (III),

wylicza liczb anionw wodorotlenkowych przypadajcych na jeden kation w

wodorotlenku,

projektuje dowiadczenie pozwalajce zbada efekt energetyczny zachodzcy podczas

rozpuszczania w wodzie wodorotlenku sodu i potasu,

wyjania przyczyny odczynu kwasowego, zasadowego i obojtnego,

projektuje dowiadczenie w celu otrzymania wodorotlenku wapnia,

wyjania pojcia: wapno palone, wapno gaszone, woda wapienna, mleko wapienne,

projektuje dowiadczenie w celu sprawdzenia barwy oranu metylowego w wodnym

roztworze wodorotlenku wapnia,

pisze rwnania reakcji otrzymywania kwasw: azotowego (III), fosforowego (V),

oblicza wartociowo pierwiastka centralnego w czsteczkach kwasw,

wyjania pojcie: higroskopijno,

przeprowadza bilans adunkw w rwnaniu procesu dysocjacji,

nazywa reszty kwasowe,

pisze rwnania reakcji dysocjacji kwasw i wodorotlenkw,

planuje dowiadczenie, w ktrym sprawdzi, czy dana substancja jest elektrolitem,

wyjania, dlaczego przez wodne roztwory elektrolitw pynie prd,

wyjania, jakie znaczenie ma znajomo odczynu roztworu,

proponuje sposoby zapobiegania zjawisku kwanych deszczy.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

zapisuje wzr oglny kwasw i wodorotlenkw,

interpretuje wzory oglne kwasw i wodorotlenkw,

rysuje wzory strukturalne kwasw tlenowych i beztlenowych,

wyjania, dlaczego grupa wodorotlenowa jest jednowartociowa,

projektuje dowiadczenie wykazujce, ze dany tlenek metalu reaguje lub nie reaguje z

woda,

zna zasady nazewnictwa wodorotlenkw i kwasw,

zapisuje schemat powstawania wizania w tlenkach metali,

wymienia waciwoci kwasu borowego,

planuje dowiadczenie, w wyniku ktrego otrzymuje kwas beztlenowy,

22

zapisuje rwnanie procesu dysocjacji wodorotlenku i kwasu za pomoc wzoru

oglnego,

projektuje dowiadczenie pozwalajce zbada, jak barwi si lakmus w roztworach

wodorotlenkw,

zapisuje rwnania reakcji otrzymywania wodorotlenkw poznanymi metodami za

pomoc modeli,

wyjania role wody w procesie rozpuszczania wodorotlenkw,

zapisuje rwnania dysocjacji kwasw i zasad za pomoc modeli,

projektuje dowiadczenie w celu otrzymania wodorotlenkw: sodu, potasu, wapnia i

glinu,

wyjania, dla jakich wodorotlenkw nie bdzie zapisywa rwnania procesu

dysocjacji,

wymienia zaoenia teorii dysocjacji jonowej S. Arrheniusa,

planuje dowiadczenie, ktre pozwoli zbada pH produktw wystpujcych w yciu

codziennym czowieka (ywno, rodki czystoci itp.),

analizuje proces powstawania kwanych opadw i skutki ich dziaania,

omawia zmian aktywnoci metali w grupie gwnej oraz okresie ukadu okresowego

pierwiastkw chemicznych ze wzrostem liczby atomowej,

rysuje modele czsteczek kwasu wglowego, kwasw: siarkowego(IV), siarkowego

(VI), azotowego(V), azotowego(III), fosforowego(V), chlorowodorowego,

siarkowodorowego.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

projektuje dowiadczenia ilustrujce rnic w aktywnoci pierwiastkw grupy

pierwszej,

interpretuje skrcone wzory wodorotlenkw,

opisuje sposb wykrywania biaka za pomoc kwasu azotowego (V) (reakcja

ksantoproteinowa),

dzieli elektrolity na mocne i sabe oraz zapisuje reakcje dysocjacji mocnego elektrolitu

z zapisaniem jednej strzaki i sabego, uywajc wwczas zapisu strzaek w obie

strony,

wyjania pojcie: hydratacja,

okrela odczyn roztworu za pomoc ste jonw wodorowych i wodorotlenkowych,

ocenia wpyw skadu zanieczyszcze powietrza na zmian odczynu wody deszczowej,

wykonuje obliczenia stechiometryczne na podstawie rwnania reakcji.

Sole Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

wymienia przykady soli, ktre maja zastosowanie w yciu codziennym, rolnictwie i

lecznictwie,

wymienia nazwy soli poznanych kwasw,

dzieli sole na sole kwasw tlenowych i beztlenowych,

23

we wzorze soli wskazuje kation metalu i anion reszty kwasowej,

podaje definicj soli wg S. Arrheniusa,

wyjania pojcie: reakcja zobojtniania,

zapisuje sownie przebieg reakcji zobojtniania,

wymienia przykady metali aktywnych i szlachetnych,

wymienia poznane otrzymywania soli w reakcjach wodorotlenkw z tlenkami

kwasowymi, metali z niemetalami, kwasw z metalami, kwasw z wodorotlenkami

oraz kwasw z tlenkami metali,

dzieli soli ze wzgldu na ich rozpuszczalno w wodzie na sole rozpuszczalne, trudno

rozpuszczalne i praktycznie nierozpuszczalne,

przeprowadza dowiadczenie sprawdzajce rozpuszczalno soli w wodzie,

opisuje przebieg reakcji strcania osadu.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

wymienia zastosowanie przykadowych chlorkw, wglanw, azotanw(V),

fosforanw(V), siarczanw(VI),

wymienia sole, ktre maj znaczenie w rolnictwie i lecznictwie,

opisuje budow soli,

zapisuje wzr sumaryczny soli, znajc wartociowo metalu i reszty kwasowej,

podaje nazwy soli zapisanych wzorem sumarycznym dla metali z pierwszej, drugiej i

trzynastej grupy ukadu okresowego,

okrela stosunek liczby jonw uwalnianych w procesie dysocjacjo soli,

oblicza bilans adunkw jonw uwalnianych w procesie dysocjacji soli,

pisze proste rwnania dysocjacji soli na podstawie tabeli rozpuszczalnoci soli i

wodorotlenkw w wodzie,

zapisuje czsteczkowo proste rwnania reakcji zobojtniania,

wyjania, jak rol peni wskanik w reakcjach zobojtniania,

korzysta z szeregu aktywnoci metali,

przewiduje, ktre metale reaguj z kwasami,

odczytuje rwnania reakcji metali z kwasami,

pisze czsteczkowo proste rwnania reakcji kwasu z metalami i tlenkami metali,

zapisuje sownie przebieg reakcji wodorotlenkw z tlenkami kwasowymi, metali z

niemetalami, kwasw z tlenkami metali, kwasw z metalami,

korzystajc z tabeli rozpuszczalnoci, wymienia sole rozpuszczalne w wodzie, trudno

rozpuszczalne i praktycznie nierozpuszczalne,

na podstawie tabeli rozpuszczalnoci soli i wodorotlenkw ustala wzory soli

rozpuszczalnych w wodzie, trudno rozpuszczalnych i praktycznie nierozpuszczalnych,

zapisuje sownie rwnania reakcji kwasu z sol, wodorotlenku z sol i soli z inna sol.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

wymienia sole, ktre maja zastosowanie w rolnictwie i lecznictwie,

opisuje zasady tworzenia nazw soli i wzorw soli,

ustala wzr sumaryczny soli na podstawie nazwy i odwrotnie,

oblicza wartociowo metalu na podstawie wzoru sumarycznego soli,

pisze rwnania reakcji dysocjacji soli,

nazywa jony uwalniane w procesie dysocjacji soli,

24

wyjania mechanizm reakcji zobojtniania,

pisze w formie czsteczkowej rwnania reakcji zobojtniania,

pisze w formie czsteczkowej rwnania reakcji metali z kwasami,

przewiduje, jak metale szlachetne zachowuj si wobec kwasw,

identyfikuje gazowy produkt reakcji metali z kwasami,

pisze w formie czsteczkowej rwnania reakcji kwasw z tlenkami metali,

wodorotlenkw z tlenkami kwasowymi i metali z niemetalami,

pisze rwnania reakcji strceniowych soli z kwasem w formie czsteczkowej,

zapisuje rwnanie reakcji wodorotlenku z sol oraz soli z sol w formie

czsteczkowej.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

na podstawie wzorw sumarycznych soli podaje ich nazwy zwyczajowe,

wyjania na podstawie oblicze sumy adunkw oraz stosunku liczbowego jonw

tworzcych dan sl, czy wzr sumaryczny jest poprawny,

zapisuje oglny wzr soli,

opisuje zasady tworzenia nazw soli i wzorw soli,

wyjania mechanizm dysocjacji i wzorw soli,

projektuje dowiadczenie badajce przewodnictwo elektryczne wodnych roztworw

soli,

wyjania, jakie sole zaliczmy do soli praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie,

pisze rwnania reakcji kwasu z wodorotlenkiem w formie jonowej penej i skrconej,

projektuje dowiadczenie przedstawiajce reakcj zobojtniania,

projektuje dowiadczenie pozwalajce stwierdzi, czy kwasy reaguj z metalami,

wyjania konstrukcj szeregu aktywnoci metali,

pisze rwnania reakcji otrzymywania wybranej soli trzema metodami,

przewiduje moliwo zajcia reakcji midzy substancjami o okrelonych

waciwociach,

projektuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma zwizek praktycznie

nierozpuszczalny w reakcji kwasu z sol,

wyjania przebieg reakcji strceniowych,

przewiduje przebieg reakcji strceniowych,

pisze rwnania reakcji strceniowych soli z kwasem w formie jonowej penej i

jonowej skrconej,

zapisuje rwnanie reakcji wodorotlenku z sol oraz soli z sol w formie jonowej

penej i jonowej skrconej,

na podstawie tabeli rozpuszczalnoci soli i wodorotlenkw projektuje dowiadczenia

otrzymywania soli i wodorotlenkw w reakcjach strceniowych.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

pisze jonowo rwnania reakcji otrzymywania soli w reakcji kwasu z metalem oraz

kwasu z tlenkiem metalu,

pisze czsteczkowo i jonowo rwnania reakcji soli z metalem,

25

projektuje dowiadczenie kwasu azotowego (V) z miedzi,

projektuje dowiadczenie, ktre wykazuje, e sole mog zawiera wod

krystalizacyjna,

podaje przykady wodorosoli, hydroksysoli i soli amonowych.

Wgiel i jego zwizki z wodorem Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

definiuje pojcia: chemia organiczna, chemia nieorganiczna, wglowodory,

wglowodory nasycone, wglowodory nienasycone, szereg homologiczny, reakcja

polimeryzacji,

wylicza zastosowania zwizkw organicznych,

podaje wartociowo wgla w zwizkach organicznych,

wymienia waciwoci fizyczne i chemiczne metanu, etanu, etenu i etynu,

wymienia produkty cakowitego i niecakowitego spalania wglowodorw,

podaje zastosowanie metanu, etenu i etynu,

podaje wzr szeregu homologicznego alkanw, alkenw, alkinw,

podaje nazwy czterech pierwszych wglowodorw z szeregu homologicznego

alkanw,

podaje nazwy trzech pierwszych wglowodorw z szeregu homologicznego alkenw i

alkinw,

podaje nazwy zwyczajowe etenu i etynu,

podaje wzory sumaryczne, strukturalne i pstrukturalne czterech pierwszych

wglowodorw z szeregu homologicznego alkanw i trzech pierwszych

wglowodorw z szeregu homologicznego alkenw i alkinw,

opisuje waciwoci i zastosowanie polietylenu,

wymienia naturalne rda wglowodorw,

wymienia zastosowanie gazu ziemnego i ropy naftowej,

zna zasady bezpieczestwa obowizujce przy spalaniu wglowodorw.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

definiuje pojcia: monomer, polimer,

opisuje budow atomu wgla,

podaje, jakimi rodzajami wiza mog czy si atomy wgla pomidzy sob,

tworzc zwizki organiczne,

okrela rodzaj wizania, za pomoc ktrych cz si atomy wgla z atomami wodoru

w zwizkach organicznych,

pisze rwnania reakcji spalania metanu, etenu i etynu przy penym i ograniczonym

dostpie powietrza,

podaje nazwy 10 pierwszych wglowodorw z szeregu homologicznego alkanw,

podaje nazwy 9 pierwszych wglowodorw z szeregu homologicznego alkenw i

alkinw,

rysuje wzory strukturalne i pstrukturalne 10 pierwszych wglowodorw z szeregu

homologicznego alkanw,

rysuje wzory strukturalne i pstrukturalne 9 pierwszych wglowodorw z szeregu

homologicznego alkenw i alkinw,

26

oblicza masy czsteczkowe alkanw, alkenw i alkinw,

okrela na podstawie wzoru sumarycznego alkanu jego stan skupienia,

wyjania zwizek pomidzy produktami spalania metanu i innych wglowodorw a

dostpem powietrza do miejsca spalania,

opisuje waciwoci chemiczne alkanw, alkenw i alkinw,

opisuje, jak zmieniaj si waciwoci fizyczne alkanw wraz ze wzrostem liczby

atomw wgla w czsteczce,

wyjania jakie niebezpieczestwo wynika z niecakowitego spalania metanu oraz jakie

zagroenia wynikaj z ulatniania si metanu.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

projektuje dowiadczenie pozwalajce wykry wgiel, tlen i wodr w produktach

organicznych,

wyjania, jakie zwizki nazywamy zwizkami organicznymi,

pisze wzr kropkowy metanu,

opisuje wizania w czsteczce metanu,

buduje modele czsteczek alkanw, alkenw i alkinw,

porwnuje przebieg reakcji spalania czystego metanu i metanu zmieszanego z

powietrzem,

zapisuje rwnania reakcji spalania cakowitego i niecakowitego dowolnego alkanu,

alkenu i alkinu,

projektuje dowiadczenie pozwalajce odrni wglowodory nasycone od

nienasyconych,

wyjania, na czym polega reakcja przyczania (addycji),

pisze rwnania reakcji przyczania bromu i wodoru do etenu,

pisze rwnania reakcji spalania i przyczania wodoru oraz bromu przez alkeny i

alkiny,

oblicza pierwiastkowy skad procentowy wglowodorw,

podaje przykady zagospodarowania odpadw z tworzyw sztucznych,

wyjania, co to jest benzyna.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

wyjania, dlaczego wgiel tworzy tak duo zwizkw chemicznych,

podaje rodzaje nazw zwizkw organicznych,

wyjania przyczyny biernoci chemicznej metanu,

podaje skad gazu ziemnego i ropy naftowej,

wyjania zachowanie si bromu i wodoru wobec etynu,

podaje przykady innych polimerw (oprcz polietylenu),

tworzy wzr oglny szeregu homologicznego alkanw na przykadzie wzorw 3

kolejnych alkanw,

ukada wzory sumaryczne alkanw, alkenw i alkinw na podstawie wzoru oglnego

oraz znajomoci liczby atomw wgla lub wodoru w czsteczce wglowodoru,

wyznacza wzr sumaryczny alkanu, alkenu i alkinu na podstawie masy czsteczkowej

danego wglowodoru,

projektuje dowiadczenie, za pomoc ktrego wykae istnienie wizania

wielokrotnego w czsteczce etenu i etynu,

27

projektuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma metan, eten i etyn,

wyjania, na czym polega reakcja polimeryzacji,

zapisuje rwnanie reakcji polimeryzacji etenu,

podaje zasady nazewnictwa alkanw, alkenw i alkinw.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

stosuje zdobyte wiadomoci i umiejtnoci w sytuacjach nietypowych,

wykonuje obliczenia stechiometryczne na podstawie rwnania reakcji,

pisze rwnania reakcji otrzymywania innych polimerw ( oprcz polietylenu).

Pochodne wglowodorw Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

wymienia nazwy poznanych grup funkcyjnych: wodorotlenowa (hydroksylowa),

karboksylowa, aminowa, estrowa,

wymienia pochodne wglowodorw: alkohole, kwasy, estry i aminy,

podaje wzory grup funkcyjnych,

wymienia waciwoci metanolu, etanolu, glicerolu, kwasu mrwkowego, kwasu

octowego, estrw i amin,

wylicza zastosowanie metanolu, etanolu, glicerolu, kwasu mrwkowego, kwasu

octowego, kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego, kwasu oleinowego, estrw i

amin,

opisuje negatywne skutki dziaania etanolu na organizm czowieka,

pisze wzr sumaryczny kwasu octowego, kwasu mrwkowego, metanolu, etanolu,

glicerolu, metyloaminy, octanu etylu, oraz na podstawie wzoru sumarycznego tych

zwizkw podaje ich nazwy,

podaje nazw prostych soli kwasw karboksylowych na podstawie wzoru

sumarycznego,

tworzy nazwy estrw pochodzcych od podanych nazw kwasw i alkoholi,

definiuje pojcia: wysze kwasy tuszczowe, estryfikacja,

na podstawie podanych wzorw wyszych kwasw tuszczowych podaje nazwy tych

kwasw,

we wzorze zwizku organicznego wskazuje okrelon grup funkcyjn i grup

wglowodorow,

wymienia 3 metody otrzymywania soli kwasw karboksylowych.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

pisze wzr oglny alkoholi jednokarboksylowych, kwasw jednokarboksylowych,

estrw i amin,

pisze rwnanie spalania cakowitego etanolu, metanolu, glicerolu, kwasu octowego,

kwasu stearynowego,

28

podaje nazw soli kwasw karboksylowych na podstawie wzoru sumarycznego,

zapisuje sownie rwnania otrzymywania soli kwasu octowego i mrwkowego w

reakcji kwasw z wodorotlenkami, tlenkami metali i metalami,

zapisuje sownie rwnania reakcji estryfikacji,

opisuje zmiany waciwoci fizycznych kwasw karboksylowych za zmian dugoci

acucha,

wskazuje ze wzorze kwasu octowego, ktre wizane ulega rozerwaniu podczas

dysocjacji kwasu octowego,

pisze wzory sumaryczne kwasw: stearynowego, palmitynowego i oleinowego,

podaje wzory strukturalne grup funkcyjnych,

zapisuje wzory strukturalne i pstrukturalne metanolu, etanolu, kwasu mrwkowego,

kwasu octowego, glicerolu, metyloaminy, octanu etylu.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

definiuje pojcia: pochodne wglowodorw i grupa funkcyjna,

buduje modele czsteczek metanolu i etanolu, glicerolu, kwasu mrwkowego,

octowego, prostych estrw, metyloaminy i etyloaminy,

rysuje wzory strukturalne i pstrukturalne kwasw palmitynowego, stearynowego i

oleinowego,

wyprowadza wzr szeregu homologicznego alkoholi na podstawie wzorw metanolu i

etanolu,

projektuje dowiadczenie w celu zbadania waciwoci etanolu,

pisze rwnania spalania alkoholi i kwasw karboksylowych,

pisze rwnania reakcji spalania niecakowitego glicerolu,

podaje nazw grupy wglowodorowej,

dokonuje podziau alkoholi ze wzgldu na liczb grup funkcyjnych w czsteczce

alkoholu,

podaje nazwy systematyczne kwasu mrwkowego i octowego,

projektuje dowiadczenie, za pomoc ktrego okreli odczyn wodnego roztworu

kwasu octowego o mrwkowego,

pisze rwnanie dysocjacji kwasu mrwkowego i octowego,

zapisuje w formie czsteczkowej reakcje otrzymywania soli kwasu octowego i

mrwkowego w reakcji kwasw z wodorotlenkami, tlenkami metali i metalami,

pisze rwnania reakcji przyczania wodoru i bromu przez kwas oleinowy,

wyjania pojcia: kwasy jednokarboksylowe i aminy,

wyjania, na czym polega reakcja estryfikacji,

pisze rwnania reakcji powstawania estrw o krtkich acuchach,

pisze wzory prostych amin,

nazywa proste aminy alifatyczne,

projektuje dowiadczenie w celu wykazania charakteru chemicznego aminy,

opisuje czynnoci, ktre naley wykona, aby zbada waciwoci zasadowe amin.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

wyjania, co to s pochodne wglowodorw,

wyjania tworzenie nazw grup wglowodorowych,

29

pisze wzory alkoholu jednowodorotlenowego i kwasu karboksylowego przy podanej

liczbie atomw wgla w czsteczce,

pisze nazwy alkoholu jednowodorotlenowego na podstawie wzoru sumarycznego,

wyjania, o czym informuj poszczeglne czony nazwy propano 1,2,3-triol,

udowadnia, e glicerol jest pochodn propanu,

projektuje dowiadczenia, w wyniku ktrych otrzyma sole kwasu octowego

poznanymi metodami,

projektuje dowiadczenie pozwalajce stwierdzi nienasycony charakter kwasu

oleinowego,

wyjania sposb tworzenia nazw systematycznych pochodnych wglowodorw:

alkoholi, kwasw, estrw i amin,

porwnuje waciwoci kwasw karboksylowych z waciwociami kwasw

nieorganicznych na przykadzie kwasu solnego,

pisze rwnania reakcji powstawania estrw,

planuje i wykonuje dowiadczenie pozwalajce otrzyma ester o podanej nazwie.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

wyjania przebieg niektrych zjawisk w yciu codziennym,

stosuje zdobyte wiadomoci i umiejtnoci w sytuacjach nietypowych,

opisuje przebieg reakcji kwasu stearynowego z wodorotlenkiem sodu,

wyjania, co to s myda,

okrela moc kwasw karboksylowych,

pisze rwnania otrzymywania soli kwasw karboksylowych (innych ni kwas octowy

i mrwkowy),

projektuje dowiadczenie pozwalajce odrni alkohole jednowodorotlenowe od

wielowodorotlenowych.

Substancje o znaczeniu biologicznym Wymagania na ocen dopuszczajc

Ucze:

definiuje pojcia: denaturacja, wysolenie, aminokwasy,

opisuje budow tuszczw jako estrw wyszych kwasw karboksylowych i glicerolu,

klasyfikuje tuszcze ze wzgldu na: pochodzenie (zwierzce i rolinne), stan skupienia

(cieke i stae), budow czsteczek (nasycone i nienasycone),

wymienia przykady tuszczw pochodzenia rolinnego oraz pochodzenia

zwierzcego,

opisuje waciwoci tuszczw, skrobi, celulozy, glukozy, sacharozy, glicyny,

wymienia pierwiastki wchodzce w skad czsteczek tuszczw, aminokwasw, biaek

i cukrw,

wyjania definicj: biaka zwizki powstajce z aminokwasw,

wylicza czynniki wywoujce denaturacj biaek,

wymienia czynnik powodujcy wysolenie biaka,

opisuje zastosowanie glukozy, skrobi, celulozy, sacharozy,

30

omawia wystpowanie glukozy, fruktozy, sacharozy, skrobi, celulozy w przyrodzie.

Wymagania na ocen dostateczn

Ucze:

definiuje pojcia: koagulacja,

opisuje zachowanie si tuszczu podczas ogrzewania,

pisze wzr sumaryczny glicyny, skrobi, celulozy, sacharozy, glukozy i fruktozy,

pisze wzr strukturalny glicyny,

wymienia przykady poszczeglnych cukrw,

dokonuje podziau cukrw na proste i zoone,

we wzorze tuszczu wskazuje grup estrow,

opisuje budow tuszczw naturalnych,

podaje nazw systematyczn tuszczu,

wskazuje we wzorze aminokwasu grup aminow i grup karboksylow,

wskazuje wizanie peptydowe,

opisuje znaczenie glukozy, skrobi i celulozy.

Wymagania na ocen dobr

Ucze:

buduje model czsteczki glicyny,

definiuje pojcia: peptyzacja, zol, el,

na podstawie nazwy tuszczu podaje nazwy substratw, ktre w wyniku poczenia

tworz ten tuszcz,

wymienia funkcje biaka w organizmach ywych,

planuje dowiadczenie pozwalajce wykry wgiel, wodr, tlen w biakach i cukrach,

zapisuje oglny wzr cukrw i tuszczu,

zapisuje rwnanie reakcji sacharozy z wod (za pomoc wzorw sumarycznych),

zapisuje rwnanie reakcji powstawania sacharozy z cukrw prostych,

wykrywa skrobi i biako w produktach spoywczych,

opisuje proces fotosyntezy jako rda glukozy i tlenu.

Wymagania na ocen bardzo dobr

Ucze:

wyjania, dlaczego sacharoza nazywana jest dwucukrem,

wyjania rnice w budowie skrobi i celulozy,

wyjania, na czym polega proces karmelizacji,

opisuje rnice w przebiegu denaturacji i koagulacji biaek,

dokonuje podziau biaek na biaka proste i zoone,

pisze rwnanie reakcji powstawania dipeptydu,

projektuje dowiadczenie w celu wykazania waciwoci kwasowo zasadowych

glicyny,

wymienia funkcje, ktre peni biako w organizmach ywych,

wyjania pojcie emulsja,

planuje dowiadczenie pozwalajce stwierdzi nienasycony charakter tuszczu,

wyjania, na czym polega reakcja utwardzania tuszczu i jakie jest jej znaczenie w

przemyle spoywczym,

wyjania pojcie: zwizki dwufunkcyjne,

31

wyjania, dlaczego aminokwasy reaguj zarwno z kwasami jak i zasadami,

wymienia funkcje tuszczw w organizmach ywych,

rysuje wzory pstrukturalne tuszczw,

identyfikuje biaka za pomoc reakcji biuretowej.

Wymagania na ocen celujc

Ucze:

bierze udzia i odnosi sukcesy w konkursach szkolnych i pozaszkolnych,

samodzielnie poszerza swoj wiedz, korzystajc z rnych rde informacji,

rozwizuje zadania i problemy w sposb nowatorski i oryginalny,

wyjania przebieg niektrych zjawisk w yciu codziennym,

stosuje zdobyte wiadomoci i umiejtnoci w sytuacjach nietypowych,

projektuje dowiadczenie pozwalajce odrni glukoz od sacharozy,

opisuje sposb wykrywania grup hydroksylowych w glukozie,

omawia charakterystyczne reakcje glukozy,

pisze rwnanie reakcji zmydlania tuszczu,

pisze rwnanie reakcji utwardzania tuszczu,

projektuje dowiadczenie, ktrego celem jest wykrycie azotu i siarki w biaku.