Procedura Civile

  • View
    204

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Procedura civile, material mësimi.

Text of Procedura Civile

E drejta e procedurs civile

E drejta e procedurs civileProf. Dr. iur. Iset Morina LL. M.

E drejtaE drejta materiale Ekzistimi i s

drejts

E drejta formale Realizimi i s

drejtsProcedura civile Procedura civile sht proces i rregulluar prmes normave juridike lidhur me njohjen (konstatimin), formsimin dhe realizimin e t drejtave t personave privat.

I

m hert: forma kryesore e realizimit

t s drejts N kt mnyr t realizimit t nj t drejte vepron dhe vendos n t shumtn e rasteve

Fuqia, n vend t s drejts.

Ai i cili ka fuqin ka edhe t

drejtn.II

Kjo ndikon n mas t madhe n prishjen e paqes juridike. Prishja e paqes juridike ndikon direkt n prishjen e paqes sociale.

Paqja sociale sht prezumim (parakusht) elementar pr ekzistencn e nj bashksie njerzore.

III

Parimisht: Nuk lejohet

Vetm prjashtimisht

Monopoli i shtetit Realizimi i t drejtave do te duhej tembetet parimisht ne duar t shtetit. Zbulimi i procedurs pr vnien n jet t rendit juridik paraqet performancen t arriturn m t madhe t mendjes njerzoreI

Parimisht qllimi kryesor i s drejts s procedurs civile sht realizimi i t drejtave subjektive private.

Kjo shihet m s miri duke u bazuar n parimin e disponibilitetit, q vlen n procedurn kontestiomore (shih neni 3 LPK- s).

II

Sipas teoris juridike, procesi civil iu shrben t drejtave subjektive private (ky vshtrim keqkuptohet nganjher edhe si pikpamje invidualiste), e cila pikpamje pikpamjes sociale i kundrvihet.

Procesi sht nj mjet pr konstatimin e s drejts materiale dhe si e till duhet t mbetet

Ultima ratio

I

E drejt publike dhe e drejt imperative

(prjashtimisht marrveshja e palve) Kufizimi: Gjykata civile/autoritetet administrative Dallimi:e drejt publike/private; 3 Teori:

1. Teoria e interesit

Qysh n t t drejtn romake, juristi i famshm romak Ulpianus:

Dallimi sipas ksaj teorie qndron n at, nse nj marrdhnie juridike i mbron interesat publike apo ato private.

II

2. Teoria e subordinimit Sipas ksaj teorie, nj marrdhnie juridike sht publike juridike, nse ekziston nj raport subordinimi. Nse ekziston nj raport barazie, ather ajo marrdhnie juridike i takon s drejts private.

III

3. Teoria e s drejts subjektive tmodifikuar (teori mbizotruese) Sipas ksaj teorie ekziston e drejta publike, nse norma prkatse i jap t drejt ose e detyron ekskluzivisht nj barts t pushtetit shtetror. N t kundrtn ekziston e drejta private.

Kushtetuta e RK; Konventa pr mbrojtjen e tdrejtave dhe lirive t njeriut Neni 6 . E drejta pr nj proces t rregullt

1. do person ka t drejt q shtja e tij t dgjohet drejtsisht,publikisht

dhe brenda nj afati t arsyeshm nga nj gjykat e pavarur dhe e paanshme, e krijuar ligjrisht, e cila do t vendos qoft pr mosmarrveshjet mbi t drejtat dhe detyrimet e tij me karakter civil, qoft pr bazueshmrin e do akuze t natyrs penale t drejtuar kundr tij. Vendimi duhet t jepet publikisht, por prania n salln e gjykats mund ti ndalohet shtypit dhe publikut gjat t gjith proesit ose gjat nj pjese t tij, n interes t moralitetit, t rendit publik ose t sigurimit kombtar n nj shoqri demokratike, kur interesat e t miturve ose mbrojtja e jets private t palve n proes e krkon kt, ose n masn e gjykuar krejtsisht t domosdoshme nga gjykata, kur n rrethana t veanta publiciteti do t ishte i nj natyre q do t dmtonte interesat e drejtsis.

Ligjet prkatse

Procedura kontestimore Procedura jokontestimore

Procedura e prmbarimit

Procedura e falimentimit

I

Neni 1 i LPK Me Ligjin pr procedurn kontestimore caktohen rregullat procedurale n baz t t cilave gjykata i shqyrton dhe i zgjidh kontestet nga marrdhniet juridiko-civile t personave fizik dhe juridik, po q se me ligj t posam nuk sht prcaktuar ndryshe.

II

Neni 1 i LPK t vjetrMe kt ligj caktohen rregullat e procedurs n baz t t cilave gjykata ordinare shqyrton dhe vendos n kontestet nga marrdhniet personale e familjare, nga marrdhniet e puns, nga marrdhniet pasurore dhe nga marrdhniet e tjera civilo-juridike t personave fizik e t personave civil e juridik, t bashksive shoqrore-politike, t organizatave t puns s bashkuar e t personave shoqror juridik ttjer, prve n qoft se disa nga kontestet e theksuara jan vn me ligj t veant n kompetenc t gjykats

tjetr ose t organit shtetror, respektivisht t organitshoqror.III

Personat fizik dhe juridik dhe ???Me kontest duhet kuptuar situata n t ciln nj person pretendon se i takon nj e drejt subjektive civile ndaj nj personi tjetr e ky e mohon ekzistimin e saj apo pr ndonj shkak tjetr e mohon detyrimin e tij q t sillet n mnyrn e caktuar.

I

Neni 1 i LPJK 1.1 Me kt ligji caktohen rregullat sipas t cilavegjykatat veprojn dhe vendosin mbi tdrejtat dhe interesat personale, familjare dhe t drejtave t tjera dhe interesave juridike dhepasurore q zgjidhen n procedurn jokontestimore.1.2 Dispozitat e ktij ligji zbatohen edhe n shtjet tjera juridike pr t cilat nuk sht parapar me ligj se zgjidhen sipas rregullave tprocedurs kontestimore.II

Neni 1 i LPJK t vjetrMe kt ligj caktohen rregullat sipas t cilave gjykatat e rregullta veprojn dhe vendosin pr marrdhniet personale, familjare e pasurore, pr caktimin e kompensimeve pr pasurin e paluajtshme t ekspropriuar, pr rregullimin e qeverisjes e t shfrytzimit t sendit t prbashkt, pr ndarjen e sendeve e t pasuris s prbashkt, pr rregullimin e mezhdave, pr dokumentet dhe depozitn gjyqsore, si dhe pr shtjet e tjera juridike pr t cilat me ligi sht caktuar t zgjidhen n procedurn jashtkontestimore.

Procedura prmbarimore Neni 1 i LPP1.1 Me kt ligj caktohen rregullat pr procedurn e gjykats sipas t cils realizohen krkesat n bazt titujve ekzekutiv ( procedura e prmbarimit), po qe se me ligj t posam nuk sht parapar dika tjetr.

1.2 Dispozitat e ktij ligji zbatohen edhe pr prmbarimin e vendimit t dhn n procedurnadministrative dhe pr kundrvajtje me t cilin sht caktuar detyrimi n t holla, prvese kur pr prmbarimin e till sht parapar me ligj kompetenca e organit tjetr.

Nuk ka ndryshim n mes t LPK aktual dhe t vjetritDallimi i Proc.kont./jokont.Fillimisht duhet cekur se nj ndarje e pastr nuk sht e mundur. I nevojshm sht nj kufizim formalsidomos n procedurn jokontestimore nse dominon mendimi pr

prkujdesje juridikeNse mungon nj dedikim i qart, ather shtja juridike duhet t zgjidhet sipas procedurs kontestimore.

M konkretisht: N semestrin veror

I

Neni 6 i KMDN nnkupton:

Ndrtimin e nj gjyqsori efektiv dhe

mbrojtja e t drejtave subjektive private Shteti juridik:mbrojtja e t drejtave t njeriut

Jo vetm ligji,por edhe mekanizmat

Ultima ratio: parimi i ekonomizimit

Trashgimia: sistem i vjetruar LGjRR

II Aktualisht: Disa projektligje: (Ligji pr gjykatat, Nr.03/L-199), 09.08.2010-shpallur nga presidenti. Neni 43: Hyrja n fuqi Ky ligj hyn n fuqi m 1 janar 2011 pr nenet 29, 35, 36, 38 dhe 40, kurse pr nenet e tjera fillon t zbatohet nga 1 janari 2013 . Sistem trsisht i ri

Gjykata administrative

Gjykatat komunale, Gjykatat komunalepr kundrvajtje, Gjykatat e Qarkut dheGjykata Supreme. Pr kontesteekonomike, ekskluzivisht kompetentesht Gjykata Ekonomike. Aktualishtekziston vetm nj Gjykat Ekonomikeme seli n Prishtin. Gjykata komunaleAktualisht veprojn n Kosov 25 Gjykata komunale si dhe 11 deg t Gjykatave n Graanic, Novobrd, Gorazhdevc, Vrboc, Hoa e Madhe, Priluzh, Mitrovic, Novak, Bablak, Osojan and Sillova.

Juridiksioni i Gjykats komunale sht i prcaktuar me nenin 26 t Ligjit pr Gjykatat e Rregullta. Penalo dhe civilo/juridike

Gjykata komunale Kontestet nga marrdhnia e puns

Kontestet pr mbajtjen e prjetshme

Kontestet pr zgjidhjen e kontrats s huaprdorjes, kontrats s qiras si dhe nga marrdhniet banesore

Kontestet pr ndihm juridike

Kontestet pr procedurn e trashgimis.

Problem Neni 26 par. 6:

Konteste pasuroro/juridike

Vlera e objektit t kontestit

Teoria/praktika

Gjykata e Qarkut

VII

Gjykata e Qarkut vepron edhe si gjykat e shkalls spar edhe si Gjykat e shkalls s dyt. N shkalln e dyt,Gjykata e qarkut sht kompetente pr t vendosur sipas ankesskundr vendimeve t Gjykats Komunale (neni 29 paragrafi 1 tLigjit pr Gjykatat e Rregullta).Gjykata e Qarkut sht kompetente t vendos sidomos si gjykat e shkalls s par pr kto konteste juridike (neni29 i Ligjit pr Gjykatat e Rregullta):

Kontestet pr vrtetimin ose kundrshtimin e atsis dhe amsis

Kontestet martesore (zgjidhja e martess ose anulimi i martess)

Vendos pr njohjen dhe ekzekutimin e vendimeve t Gjykats tndonj vendi tjetr.

Prof. Dr. iur. Iset Morina LL. M. 28Proc.Civile;2012/13 Gjykata ekonomike e qarkut Nj Gjykat Ekonomike e Qarkut. Selia e sajgjendet n Prishtin.Kompetente: konteste ekonomike n mes t ndrmarrjeve si dhe pr konteste q kan t bjn me prdorimin e shpikjeve dhe prdorimin e firms. Kompetente sht edhe pr procedurn e falimentimit dhe likuidimit t rregullt t ndrmarrjeve.

Gjykata supreme Kompetencat: Neni 31 i LGjRr.

t vendos n shkall t tret mbi mjetet e rregullta juridike kundr vendimeve t gjykatave t qarkut dhe t Gjykats Ekonomike t Qarkut, kur kjo gj sht caktuar me ligj

t vendos mbi mjetet e jashtzakonshme juridike kundr

vendimeve t forms s prer t gjykatave n Kosovt vendos mbi ligjshmrin e akteve definitive administrative n konfliktin administrativ (N Kosov aktualisht nuk ka Gjykata administrative, prandaj mbrojtja gjyqsore lidhur me kontestet administrative mund t ushtrohet n Gjykatn Supreme t Republiks s Kosovs).