PRIRODOSLOVNO MATEMATIŒKI FAKULTET .sveuŒili te u zagrebu prirodoslovno – matematiŒki fakultet

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of PRIRODOSLOVNO MATEMATIŒKI FAKULTET .sveuŒili te u zagrebu prirodoslovno...

  • SVEUILITE U ZAGREBU

    PRIRODOSLOVNO MATEMATIKI FAKULTET

    BIOLOKI ODSJEK

    BIOTERORIZAM NEKAD I DANAS

    BIOTERRORISM PAST AND PRESENT

    SEMINARSKI RAD

    Ana Hrgovid

    Preddiplomski studij biologije

    (Undergraduate Programme in Biology)

    Mentor: doc. dr. sc. Martina eruga Musid

    Zagreb, 2011.

  • 1

    SADRAJ

    1. UVOD ...............................................................................................................2

    2. TO JE BIOTERORIZAM?.. .................................................................................3

    3. POVIJEST BIOTERORIZMA ................................................................................4

    4. BIOLOKI AGENSI .............................................................................................7

    4.1. ANTRAKS..............................................................................................7

    4.1.1. UZRONIK...............................................................................9

    4.1.2. PATOGENEZA INFEKCIJE ANTRAKSOM.................................10

    4.2. KUGA..................................................................................................11

    4.2.1. UZRONIK.............................................................................13

    4.2.2. PATOGENEZA INFEKCIJE.......................................................14

    4.3. TULAREMIA........................................................................................14

    4.3.1. UZRONIK.............................................................................15

    4.3.2. PATOGENEZA INFEKCIJE.......................................................16

    4.4. BOGINJE.............................................................................................16

    4.4.1. UZRONIK.............................................................................17

    4.4.2. PATOGENEZA INFEKCIJE ......................................................17

    4.5. BOTULIZAM.......................................................................................19

    5. GENETIKI INENJERING I MOGUDNOSTI ZLOUPOTREBE ..............................21

    6. ZAKLJUAK .....................................................................................................22

    7. LITERATURA....................................................................................................23

    8. SAETAK..........................................................................................................25

    9. SUMMARY......................................................................................................25

  • 2

    1. UVOD

    U vremenu u kojem ivimo, terorizam naalost nije dio nekog paranoinog scenarija,

    ved opipljiva i zastraujuda stvarnost. Od napada na World Trade Center prolo je deset

    godina, a zapadni svijet se jo nije oporavio od oka spoznaje da svijet u kojem smo se

    osjedali sigurno i zatideno to uopde nije. Napadi na Madrid, London, pa i nedavni ubilaki

    pohod u Norvekoj pokazali su nam da terorizam nije rezerviran za neke daleke i nesigurne

    zemlje, ved djeluje i u naem susjedstvu. Razvoj tehnologije, znanosti i komunikacija donio je

    i neke neeljene posljedice. Pojedinci ili grupe koji radikalnim metodama ele ostvariti svoje

    ciljeve, lake dolaze do znanja i materijala potrebnih da bi to i izvrili.

    Nedugo nakon ruenja WTC-a, SAD je pogodio jo jedan napad, ovaj put

    bioteroristiki napad antraksom. Broj rtava je sredom bio mnogo manji nego to je to

    mogao biti, ali su zato psiholoke posljedice bile nemjerljive. Javnosti je privuena pozornost

    na opasnost od bioterorizma, upotrebe nepredvidivih prirodnih oruja stranijih od onih koje

    je proizveo ovjek.

    Mogudnosti koje nam prua dananja znanost i tehnologija otvaraju vrata

    manipulaciji i reprogramiranju mnogih biolokih agensa za koje smo do sada imali uinkovitu

    obranu, ali i stvaranju novih dizajniranih organizama i toksina.

    U ovom seminarskom radu razmotrit du prvo to je to terorizam opdenito, a to

    bioloki terorizam, zatim povijest biolokog ratovanja, neke mogude agense i njihova

    svojstva, i na kraju opasnosti koje nam moe donijeti moderna znanost i tehnologija kada ih

    se zloupotrijebi.

  • 3

    2. TO JE BIOTERORIZAM?

    Bioterorizam je oblik terorizma kod kojeg dolazi do koritenja bakterija, virusa,

    toksina i drugih opasnih agensa s namjerom da se izazove bolest ili smrt ljudi, ivotinja ili

    biljaka. Za razliku od koritenja biolokih agensa u ratovanju, bioterorizam oznaava uporabu

    istih od strane pojedinca ili grupe motiviranih politikim, religioznim ili nekim drugim

    ideolokim razlogom, s namjerom da se zastrai javnost ili vlast ili proizvede ekonomska

    teta (http://www.bt.cdc.gov/bioterrorism/overview.asp). Koritenje biolokog oruja u

    svrhu terorizma praktinije je nego njegova uporaba u ratu na bojnom polju, jer je teko

    izbjedi tetu na vlastitim snagama.

    Bioloke agense mogude je pronadi u prirodi, ali se mogu i modificirati genetikim

    inenjeringom kako bi postali virulentniji, otporni na lijekove koji su trenutano u upotrebi, ili

    kako bi rezultirali vedom tetom. Zaraza se moe iriti zrakom, vodom, hranom ili od osobe

    do osobe.

    Ovakav oblik terorizma teko je detektirati prije nego se dogodi bolest, do kad moe

    prodi vie sati pa ak i dana. Bioloke agense relativno je lako nabaviti ili proizvesti,

    jednostavno je njima rukovati i raspriti ih po velikom podruju trovanjem vode, hrane,

    rasprskavanjem sprejevima ili eksplozivnim napravama, lako se repliciraju i ire sami, a

    psiholoki efekt na stanovnitvo viestruko je efikasniji od stvarnog uinka zaraze.

    Efektivnost upotrijebljenog agensa ovisi o mnotvu imbenika; ako se radi o agensu koji se

    raspruje zrakom bitna je stabilnost atmosfere, smjer i jaina vjetra, veliina infektivnih

    estica i njihova otpornost na vanjske uvjete, a rasprivanje eksplozivnim napravama moe

    inaktivirati estice; za kontaminaciju vodovoda potrebna je velika koliina agensa i isputanje

    nakon prolaska vode kroz sustav proidavanja.

    Ovaj oblik terorizma nije do sada bio u upotrebi kao neke druge metode, no

    mogudnosti teroristikih organizacija postaju sve vede, a lakoda koritenja prirodnog oruja

    stvara opravdanu zabrinutost meu znanstvenicima, sigurnosnim i zdravstvenim

    djelatnicima.

  • 4

    3. POVIJEST BIOTERORIZMA

    Povijest upotrebe biolokih agenata u ratovanju see ak do 6. stoljeda prije Krista,

    do starih Asiraca i Grka, koji su koristili otrovne biljke i gljivice kako bi zarazili izvore vode. U

    srednjem vijeku, mongolski osvajai katapultirali su tijela zaraena kugom preko zidova

    trgovakog grada Kaffe, a trgovci su prenijeli bolest u Italiju odakle je Crna smrt poharala

    Europu i odnijela 75 milijuna ivota. Za osvajanja Novog svijeta, engleski su doseljenici

    zarazili domoroce boginjama, dajudi im pokrivae svojih oboljelih, kako bi stekli prednost nad

    Francuzima koji su bili u saveznitvu s Indijancima.

    Tijekom Prvog svjetskog rata, Njemaka je pokuala sprijeiti Savezniko

    napredovanje zaraavanjem stoke koja je iz Amerike prevoena u Englesku antraksom i

    sakagijom, no to im nije donijelo nikakvu prednost. Puno razornijima su se pokazali napadi

    kemijskim orujem, uglavnom bojnim plinovima, pa je 1925. potpisan enevski protokol

    kojim se zabranjuje uporaba biolokog i

    kemijskog oruja u ratovanju. To nije

    sprijeilo Japance koji su tijekom Drugog

    svjetskog rata intenzivno radili na

    razvijanju kolere, antraksa, kuge i tifusa.

    Specijalni odjel japanske vojske, nazvan

    Odjel 731, radio je na testiranju oruja na

    ratnim zarobljenicima u Kini i Manduriji,

    no Japancima nije uspjelo pronadi dobro

    rjeenje za upotrebu na

    bojnom polju. U isto vrijeme, Britanci Slika 1: Plinske maske u Prvom svjetskom ratu (flickr.com)

    provode eksperimente na otoku Gruinardu, blizu kotske, gdje su ovce zaraene virulentnim

    sojem antraksa, nakon dega su uginule u roku od nekoliko dana. Otok je dekontaminiran tek

    1990.

    Tijekom hladnog rata, razvijani su projekti za istraivanje i na amerikoj i na

    sovjetskoj strani. Amerikanci su proizvodili bombe punjene sporama antraksa i na botulinum

    toksinu, a takoer su radili i na proizvodnji cjepiva u sluaju napada. Rezultati istraivanja

    nisu nikada iskoriteni, a ameriki predsjednik Nixon potpisao je 1969. zabranu uporabe

  • 5

    biolokog oruja pa su unitene i zalihe. lanice UN-a 1972. potpisale su Konvenciju o

    biolokom oruju kojom se obvezuju na prestanak proizvodnje, skladitenja i uporabe

    kemijskog i biolokog oruja. Meutim, Sovjetski savez nastavio je raditi na istraivanjima o

    mogudnostima stvaranja novih superbakterija i virusa koji de biti otporni na tada poznate

    antibiotike. U ruskoj tvornici u Sverdlovsku 1979. dolo je do katastrofe gdje su u zrak

    isputene spore razliitih sojeva antraksa, a od posljedica je umrlo 66 ljudi. Istraivanja su

    prestala raspadom Saveza 1991. godine (Phillips 2005).

    Bioterorizam, za razliku od ratovanja biolokim orujem, poeo se razvijati u

    dvadesetom stoljedu. Male teroristike grupe poele su uviati privlanost biolokog oruja.

    U SAD-u 1984. sljedbenici Bagwan Shree Rajneesha zarazili su bakterijom roda Salmonella

    hranu u 10 restorana u Oregonu, to je rezultiralo stotinama sluajeva trovanja.

    Japanski kult Aum Shinrikyo u Tokiju u nekoliko

Recommended

View more >