Click here to load reader

PRINCIPI EFIKASNOSTI POSLOVANJA PREDUZEĆA

  • View
    163

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ep

Text of PRINCIPI EFIKASNOSTI POSLOVANJA PREDUZEĆA

  • PRINCIPI EFIKASNOSTI POSLOVANJA PREDUZEA

    NERMINA SALKIALEM ALIKOVI

  • EFIKASNOST I EFEKTIVNOST POSLOVANJA Efikasnost je princip ili zahtjev za realizacijom postavljenih ciljeva preduzea uz najmanje korienje i troenje raspoloivih resursa i komponenata preduzea. Efikasnost izraava racionalnost upotrebe raspoloivih komponenata i izraava se odnosom ostvarenih rezultata prema uinjenim ulaganjima.Efektivnost je princip ili zahtjev koji polazi od unaprijed definisanih i utvrenih ciljeva preduzea i raspoloivosti neophodnih komponenata faktora, odnosno resursa za njihovo ostvarivanje.

  • Mjerila i faktori efikasnosti i efektivnosti Meu relevantnim mjerilima, sa stanovita preduzea, naroito su naglaeni:stepen iskorienosti sirovina, energije, repromaterijala, opreme, kapaciteta, radnog vremena zaposlenih i dr;brzina protoka ili obrta materijala, poluproizvoda, gotovih proizvoda, novanih sredstava i dr; - shodno postavljenim procesima rada i poslovanjaveliina i kvalitet ostvarenih rezultata poslovanja i njihov odnos prema obimu i kvalitetu komponenata ulaganja.

  • PRODUKTIVNOST RADA

    Produktivnost je princip poslovanja kojim se ostvaruju rezultati poslovanja preduzea uz minimalno troenje radne snage. Taj princip izraava efikasnost troenja radne snage u procesu rada i poslovanja preduzea.

    Drutveni znaaj produktivnosti ogleda se u njenom uticaju na ivotni standard stanovnitva. Poveanjem produktivnosti poveava se masa ukupno proizvedenih materijalnih dobara, ime se stvaraju uslovi za potpunije zadovoljenje potreba ljudi i trita.

  • Faktori produktivnosti

    Sa stanovita ekonomike i poslovanja preduzea dijelimo ih na:objektivne, ili spoljne, na koje preduzee ne moe da utie isubjektivne, ili unutranje, na koje se utie organizacionim mjerama preduzea.Objektivni faktori su oni koji djeluju izvan i nezavisno od preduzea i mogunosti da zaposleni na njih utiu. To su, po pravilu, faktori izvan preduzea, vezani za tehnologiju, nauna dostignua, trite, prirodne uslove i mjere drave. Tu spadaju:tehniki,drutveni,prirodni.

  • Subjektivni, ili unutranji faktori prvenstveno utiu na produktivnost i kvalitet ekonomije poslovanja preduzea. Oni djeluju unutar organizacionih dijelova, funkcija i u okviru cjeline svakog preduzea.

    Subjektivni faktori se odnose na:radnu snagu ljudske faktore,organizacione faktore.

  • Utvrivanje i mjerenje produktivnosti Iskazivanje rezultata uinaka

    Koeficijent ekvivalencije se utvruje dijeljenjem normativa rada proizvoda za koji se utvruje koeficijent, sa normativom rada uslovnog proizvoda.qE = Np / NpnGdje je:qE koeficijent ekvivalencije,Np normativ proizvoda,Npn normativ uslovnog proizvoda

  • Iskazivanje utroenog rada u obrascu produktivnostiIskazivanje koliine rada u praksi mjerenja i utvrivanja produktivnosti, iako jednostavnije, nailazi na brojne probleme. Poslove i radne zadatke razliite sloenosti u preduzeu obavljaju izvrioci razliitih stepena kvalifikovanosti, sa razliitim stepenom intenziteta rada. Kod koliine utroenog rada se postavlja pitanje jedinice mjere koja najadekvatnije iskazuje masu utroenog rada, odnosno utroka radne snage u utvrivanju i merenju produktivnosti rada.

  • Metode mjerenja produktivnosti Ako je proizvedena koliina u odreenom periodu ravna Q, i ako je tu proizvodnju ostvarila radna snaga iji je ukupan fond rada u tome periodu ravan T, tada je na toj proizvodnji postignuta produktivnost.P = Q/ T

    U svim sluajevima u kojima zbog heterogenosti proizvodnje nije mogue primjeniti prethodni nain a to je najvei broj sluajeva u praksi, pribjegava se svoenju heterogene proizvodnje na zajedniki imenitelj pomou trine cijene proizvoda. U ovom sluaju produktivnost se izraava na sljedei nain:P = Q Cq T

  • Dio cijene kotanja koji se formira pod dejstvom objektivnih faktora naziva se objektivno uslovljena cijena kotanja. Ovu cijenu uslovljavaju trini faktori preko trinih cijena sredstava za proizvodnju i tehniki faktori na kojima poiva proizvodnja u preduzeu. S obzirom na dominantan znaaj tehnikih faktora proizvodnje, kao i injenicu da je dejstvo tih faktora u preduzeu poznato pri mjerenju i iskazivanju proizvoda, esto se u obraunu primenjuje cijena kotanja umjesto trine cijene. U tom sluaju obrazac produktivnosti je:P = Q CqT

  • Utvrivanje produktivnosti norma asovima, moe se vriti u sluajevima kada se proizvodi razliit asortiman. Uslov za takvo iskazivanje je da se za svaki proizvod utvrdi objektivno potrebno ili normirano vrijeme (norma asovi rada).Produktivnost se u ovom sluaju izraava kao odnos fizikog obima proizvodnje izraenog u norma asovima i fizikog obima proizvodnje ostvarenog u efektivnim (stvarnim) asovima rada.P = Tn To

  • Dinamika produktivnosti

    Bazni indeks pokazuje promjene produktivnosti u odnosu na produktivnost neke odreene godine (bazni period). Produktivnost svake naredne godine se stavlja u odnos sa produktivnou odreene bazne godine.Ip = P1 100 : P2 100 : P3 100 P0 P0 P0

    gde je Po = produktivnost bazne godine

  • EKONOMINOST POSLOVANJA

    Pojam i znaaj ekonominosti Ekonominost predstavlja ekonomski princip poslovanja preduzea koji obezbjeuje maksimalan proizvodni ili drugi uinak uz minimalno troenje komponenata proizvodnje poslovanja.Ekonominost predstavlja jedan od irih instrumenata kontrole ekonomske uspjenosti poslovanja preduzea, jer se kroz nju odraava i iskazuje odnos preduzea prema ukupnim trokovima. Smisao kontrole putem ekonominosti jeste identifikovanje mjesta u preduzeu na kojima dolazi do poveanih trokova u odnosu na normative, nesprovoenja propisanih principa poslovanja, kao i neefikasnosti poslovanja.

  • Faktori ekonominosti Sa stanovita uslovljenosti troenja i dinamike ekonominosti, osnovni uticajni faktori su:prirodni, drutveni,tehniko-tehnoloki, organizacioni.

  • Prirodni faktoriU mnogim preduzeima prirodni uslovi djeluju na veliinu utroaka i trokova. Izraziti primjeri za to su u rudarstvu, poljoprivredi, umarstvu, prehrambenoj industriji, i drugim djelatnostima i privrednim granama. Cijene sirovina materijala za reprodukciju takoe trpe uticaj prirodnih faktora, preko trokova u proizvodnji tog materijala

  • Drutveni faktoriOvi faktori dejstvuju preko mjera i instrumenata ekonomske politike, politike cijena, monetarne politike, carina i sl. koje se javljaju kao eksterni faktor sa stanovita trokova preduzea. Ove mjere dravnih organa se javljaju kao objektivan faktor.

  • Tehniko-tehnoloki faktoriOvi faktori djeluju kao objektivni faktori na trokove, a time i ekonominost. Oni se nalaze u samom preduzeu, predstavljaju njegove uslove proizvodnje i djeluju u procesu njegovog poslovanja. Tehniko-tehnoloki faktori utiu na sve vrste elementa proizvodnje koji se ugrauju u proizvodni uinak.

  • Organizacioni faktoriCjelokupna organizacija preduzea u datom vremenu i uslovima uslovljava funkcionisanje preduzea i djeluje na ekonominost preko svih faktora preduzea: materijala, sredstava za rad i radne snage.Organizacione mjere koje preduzee preduzima odnose se na utede u troenju svih komponenata i faktora, veu motivisanost za rad, potpunije korienje naunih dostignua, kao i organizacione mjere adaptacije na promjene u prirodnom i ekonomskom okruenju.

  • Naturalni izraz ekonominosti Naturalno utvrivanje ekonominosti uzima za osnovu fiziki obim proizvodnje i njen odnos prema fizikim utrocima predmeta rada, sredstava za rad i radne snage.Naturalni izraz ekonominosti predstavlja odnos ostvarene proizvodnje u fizikim pokazateljima i fizikih utroaka elemenata proizvodnje.

  • Vrijednosno iskazivanje ekonominosti

    Vrijednosno iskazivanje ekonominosti svodi se na odnos vrijednosti ostvarene proizvodnje i trokova komponenata proizvodnje. Vrijednosni izrazi proizvodnje (ili drugih uinaka) i utroaka omoguuju kvantitativno izraavanje ekonominosti, kako globalno, tako i u parcijalnim veliinama.

    Novani izraz ostvarenih rezultata (vrijednosti) moe se razliito iskazati. Kod modela produktivnosti iskazan je trinom cijenom proizvoda, cijenom kotanja i norma asovima.

    Kod vrijednosnog utvrivanja ekonominosti bitno je odabrati realan izraz vrijednosti proizvodnje, odnosno takav kvantitativni ekonomski izraz koji e obuhvatiti ukupnu ostvarenu vrijednost i ukupna troenja uinjena (ili upotrebljena) za tu vrijednost

  • RENTABILNOST PROFITABILNOST

    Pojam i znaaj rentabilnosti Rentabilnost predstavlja jedan od najznaajnijih izraza kvaliteta ekonomije poslovanja svakog preduzea. Rentabilnost oznaava ekonomski princip poslovanja preduzea ijom se primjenom sa manjom masom angaovanih sredstava ostvaruje vea dobit.

    Ona pokazuje i izraava efikasnost angaovanih sredstava, kao i isplativost poslovanja preduzea, odnosno odreenog posla .

    Rije rentabilan je francuskog porijekla i znai unosan, odnosno posao koji se isplati.

  • Faktori rentabilnostiKompleks rentabilnosti obuhvata odnos izmeu rezultata i ulaganja odnosno dobiti i angaovanih sredstava. I na jednu i drugu kategoriju djeluju isti faktori, ali i specifini. Dobit je, prije svega, rezultat djelovanja faktora ukupnog prihoda i ukupnih rashoda, odnosno trinih uticaja a angaovana sredstva su rezultanta brojnih trinih, unutranjih, organizacionih i vremenskih faktora.

    S druge strane, svi faktori koji djeluju na produktivnost i ekonominost s i faktori rentabilnosti. Oni utiu na vrijednost ostvarene proizvodnje, iji je izraz dobit kao jedno od mjerila rentabilnosti.

    Na visinu dobiti utiu: obim proizvodnje, asortiman proizvoda, cijena i utroci sredstava za proizvodnju i radne snage, stepen korienja kapaciteta, kao i sklop organizacionih mjera kojima se poveava ili smanjuje kvalitet rada i poslovanja preduzea.

  • Visina trokova sredstava, materijala i radne snage utie na rentabilnost, preko visine angaovanih sredstava. Ovdje je potrebno pratiti koliine utroaka, odstupanja od prosjenih i standardnih veliina, i preduzimati organizacione mjere kontrole tih utroaka.Angaovana sredstva zavise od:veliine sredstava ivremena angaovanja.

    Veliina angaovanih sredstava utie na rentabilnost dvojako: ukoliko su angaovana sredstva iznad objektivno potrebnih za rad preduzea, njihov uticaj na rentabilnost je negativan. Obrnuto, ukoliko se sa manjom veliinom angaovanih sredstava ostvaruje planirana dobit, angaovana sredstva imaju pozitivan uticaj na nivo i kvalitet rentabilnosti poslovanja preduzea.

  • Utvrivanje nivoa i dinamika rentabilnostiRentabilnost kao odnos dobiti i angaovanih sredstava se iskazuje po sljedeem obrascu:R = D/SaGdje je:R = rentabilnostD = dobitSa = angaovana sredstvaRentabilnost se moe iskazivati i kao odnos dobiti i uloenog kapitala (formula).

  • Angaovana sredstva predstavljaju zbir angaovanih osnovnih i obrtnih sredstava:

    Sa = Aos + Aob

    Gdje je:Aos = angaovana osnovna sredstvaAob = angaovana obrtna sredstva.

  • Veliina dobiti se moe kod utvrivanja rentabilnosti razloiti na:bruto dobit, koja predstavlja razliku izmeu ukupnih prihoda i ukupnih rashoda i predstavlja isti finansijski rezultat poslovanja preduzea; I

    neto dobit, koja se javlja kao ostatak dobiti preduzea, po izmirenju obaveza prema dravi u vidu: doprinosa, poreza iz dobiti, taksa i dr. Neto dobit je veliina koja preduzeu ostaje za sopstvenu upotrebu i raspodjelu.

  • LIKVIDNOST KAO PRINCIP FINANSIJSKOG POSLOVANJA PREDUZEA

    Dio procesa reprodukcije preduzea je i obnavljanje finansijskih tokova u preduzeu. Finansijsko poslovanje preduzea podrazumijeva poslovanje novanim, odnosno finansijskim sredstvima. Pribavljanje i korienje novanih sredstava, angaovanje sredstava iz odreenih izvora, kao i vraanje i reprodukovanje finansijskih sredstava znaajne su faze upravljanja finansijskim sredstvima preduzea.Cilj upravljanja finansijskim sredstvima jeste da se obezbijedi nesmetano finansiranje reprodukcije preduzea, uz to bre kruno kretanje angaovanih finansijskih sredstava.

  • Likvidnost je princip poslovanja ijom primjenom se obezbeuje plaanje u ugovorenom roku dospjelih obaveza preduzea. U sutini to je princip ostvarivanja i sprovoenja rentabilnosti.Likvidnost predstavlja i odreeno finansijsko stanje preduzea u kome postoji usklaenost izmeu priliva novanih sredstava i dospjelih obaveza plaanja. Likvidnost predstavlja sposobnost preduzea da u odreenom roku izvri obaveze plaanja drugim poslovnim subjektima i poslovnim partnerima. Likvidnost se iskazuje preko odnosa likvidnih finansijskih sredstava i dospelih obaveza za plaanje

  • Nelikvidnost predstavlja takvo stanje preduzea u kojem ono nije u mogunosti da izvrava dospjele obaveze plaanja o roku. Nelikvidnost prouzrokuje brojne negativne posledice koje se najee izraavaju u nesolventnosti, odnosno nemogunosti plaanja dospjelih obaveza. Poslovni partneri i dobavljai u tom sluaju gube povjerenje i najee sudski trae izmirenje obaveza. Nelikvidno preduzee nije u mogunosti da obezbijedi odgovarajui obim potrebnih sredstava, njihovo kruenje i troenje. Nedostatak obrtnih sredstava dovodi do toga da se preduzee zaduuje pod nepovoljnim uslovima (visoke kamate) od uobiajenih, koristi tua sredstva u veem obimu od realno potrebnih, ime pogorava kvalitet svoje ekonomije poslovanja i sl.

  • HVALA NA PANJI !!!