Poslovne Finansije - Prvi Dio

  • View
    88

  • Download
    11

Embed Size (px)

DESCRIPTION

finnasije

Text of Poslovne Finansije - Prvi Dio

  • POSLOVNE FINANSIJE - PRVI DIO WWW.STUDOMAT.BA

    WWW.STUDOMAT.BA 1

    POGLAVLJE I Upravljanje finansijama preduzea ukljuuje:

    finansijsku politiku, finansijsko planiranje, finansijsku organizaciju, finansijsku evidenciju, analizu i kontrolu, finansijsko informacije.

    Finansijski menader vodi rauna o ulaganjima, finansiranju i upravljanju sredstvima Na promjenu uloge i znaaja finansijskog menadera poseban uticaj su imali slijedei faktori:

    procesi internacionalizacije i globalizacije, deregulacija industrije finansijskih usluga, konkurencija izmeu dobavljaa kapitala i davaoca finansijskih usluga, naglaen rizik i neizvjesnost poslovanja, promjena poreskih zakona.

    Presudan faktor koji je uticao na finansijski menadment i poziciju finansijskog menadmenta je odvajanje svojine nad kapitalom od upravljanja kapitalom menaderska revolucija. Finansijski menadment se definie kao proces kreiranja finansijskih uslova, izbor odgovarajuih instrumenata i odluka u svrhu ostvarivanja izabranih finansijskih ciljeva, ili postizanja konkurentskih efekata. Finansijski marketing treba shvatiti kao aktivnost u prikupljanju, koncentraciji i distribuciji novanih sredstava. Finansijski ininjering ima zadatak da osigura finansijsiranje preduzea, da predloi nove procedure finansiranja, da realizuje same operacije finansiranja, da aranira finansiranje konkretnog investicionog projekta. Upravljanje finansijama je:

    multidisciplinarna nauka neophodno poznavanje i drugih ekonomskih i neekonomskih disciplina. moe se tretirati i kao funkcija preduzea.

    Finansijski sistem svake zemlje je jedan od najvanijih podsistema privrednog i politikog sistema. On je odreen stanjem politikih odnosa, karakterom vlasnitva, nivoom privrednog razvoja i brojnim drugim faktorima. Uloga finansijskog sistema je da omogui nesmetan tok sredstava u nacionalnoj ekonomiji. Finansijski sistem treba da omogui nesmetan tok sredstava izmeu subjekata koji raspolau vikom finansijskih sredstava i subjekata kojima nedostaju ta sredstva. Finansijske sisteme je mogue podijeliti na:

    finansijske sisteme orjentisane bankama i finansijske sisteme orjentisane berzama.

    Elementi fin. sistema su:

    finansijska trita, finansijski instrumenti (instrumenti duga, vlasniki instrumenti, derivirani(izvedeni)instrumenti), finansijske institucije i uesnici (centralne banke, poslovne banke, tedionice, tedno-kreditne

    asocijacije, penzioni fondovi, osiguravajua drutva, posrednike organiazcije i sl.) Finansijsko trite je sastavni dio finansijskog sistema. Razvijenost trine privrede jedne zemlje moe se pratiti preko razvijenosti njenih osnovnih segmenata: trita roba i usluga i trita faktora proizvodnje. Faktori koji determiniu razvoj finansijskog trita su:

    novac predstavlja bazu za nastajanje finansijskih trita,

  • POSLOVNE FINANSIJE - PRVI DIO WWW.STUDOMAT.BA

    WWW.STUDOMAT.BA 2

    monetarna politika upravlja funkcijom kreiranja novca i od nje direktno zavisi koliina novca u opticaju,

    inflacija destabilizuje finansijsko trite, koncentracija kapitala materijalna osnova za formiranje finsijskog trita.

    Finansijska transakcija je prenos finansijskih sredstava od finsijski suficitarnih ka deficitarnim subjektima koja ima za posljedicu stvaranje finansijske aktive i finansijske pasive, pa se moe rei da finansijsko trite predstavlja zbir svih finansijskih transakcija. Finansijska trita u uem smislu predstavljaju organizovana trita na kojima se susreu ponude i potranje za razliitim oblicima finansijskih instrumenata i na kojima se uz stroga pravila trgovine, organizovano formira cijena finansijskih instrumenata. Osnovne funkcije finansijskih trita su:

    1. alokacijanovca i kapitala, 2. obezbjeenje likvidnosti (utrivosti) mogu se prodati prije dospjea, 3. odreivanje cijene, 4. mobilizacija finansijske tednje, 5. smanjenje transakcionih trokova, 6. alokacija (prenos) rizika.

    Vrste finansijskih trita:

    a) prema mjestu na kojem se transakcije obavljaju i podruja na koje se odnose: lokalna nacionalna internacionalna

    b) prema porijeklu uesnika u finansijskim transakcijama: domae meunarodno

    c) prema prirodi potraivanja: trita dugovnih finansijskih instrumenata (s odreenim rokom dospjea) trita vlasnikih finansijskih instrumenata (dionice)

    d) prema roku izvrenja sklopljenog posla: promptna (spot) terminksa (derivatna)

    e) prema karakteru trinog materijala: trite novca rok dospjea do 1 godine trite kapitala rok dospjea dui od 1 godine devizno trite kupovina i prodaja deviza za domau valutu

    f) prema tome da li se finansijski instrumenti u pormetu nalaze prvi put ili ne: primarno sekundarno

    g) prema prometu razlikujemo: berzanski promet vanberzanski promet

    h) prema organizacionoj strukturi: aukciona posrednika preko altera

    Finansijski instrumenti mogu imati formu vrijedonosnih papira (dugovne i vlasnike) ili da proistiu iz depozitnih i kreditnih odnosa. Instrumenti trita novca su najlikvidniji vrijedonosni papiri s rokom dospjea do 1 godine. Imaju niske stope prinosa. Zbog toga je trite kratkoronih vrijedonosnih papira najaktivnije trite vrijednosnih papira. U kraktorone vrijedonosne papire spadaju:

    1. bankarski akcepti - mjenica trasirana na poslovnu banku,

  • POSLOVNE FINANSIJE - PRVI DIO WWW.STUDOMAT.BA

    WWW.STUDOMAT.BA 3

    2. blagajniki zapis pisana isprava kojom se njen izdavalac obavezuje da e kupcu o roku dospjea isplatiti odreeni iznos sa pripadajuom kamatom,

    3. komercijalni zapis - slian blagajnikom zapisu, emituju ih visokobonitetne korporacije sa rokom dospjea od 45 dana do jedne godine,

    4. federalni fondovi obavezne rezerve poslovnih banaka na raunima u centralne banke, 5. ugovori o reotkupu repo ugovori o kupovini (prodaji) vrijednosnih papira koji esto vae samo 1

    dan, 6. depozitni certifikati potvrde o depozitu izdaju poslovne banke.

    Vrijednosni papiri na tritu kapitala:

    imaju rok dospjea dui od 1 godine obuhvataju dugovne, ali i vlasnie (obveznice i dionice)

    Obveznice su vrijednosni papiri koji omoguavaju emitentima da prikupe sredstva na kreditnoj osnovi, a vlasnicima isplatu glavnice i kamate po unaprijed utvrenoj dinamici u odreenom vremenskom periodu Podijela vrijedonosnih papira:

    a) prema emitentu dravne vrijednosne papire vrijednosni papiri koje emituju preduzea i drugi privredni subjekti

    b) prema roku dospjea kratkorone do 1 godine srednjorone od 1 5 godina dugorone preko 5 godina rok dospjea

    c) prema porijeklu odnosno zemlji gdje se emituje domae obveznice inostrane obveznice euroobveznice

    d) prema nainu osiguranja osigurane (npr. hipotekom) neosigurane

    e) prema starosti starije (srenior) i isplauju se prije mlaih mlae (junior)

    f) prema karakteru kamata obveznice sa fiksnom kamatom obveznice sa varijabilnom kamatom obveznice bez kamate prodaju se uz diskont

    g) prema sistemu amortizacije obveznice sa jednokratnim dospjeem obveznice sa viestrukim dospjeem obveznice sa kombinovanim dospjeem

    h) prema opcijama konvertibilne obveznice sa pridruenom punomoi obveznice s opozivom obveznice otkupljive na zahtjev vlasnika

    Vlasniki instrumenti (dioncie) daju pravo vlasniku nad aktivom i buduim prihodima firme emitenta (uee u vlasnitvu). Dijele se na:

    obine preferencijalne dionice

    Izvedeni vrijedonosni papiri (derivati) nisu ni kreditni ni vlasniki, nego predstavljaju prava na druge oblike finansijske aktive. U izvedene vrijedonosne papire spadaju:

    Forvard terminski ugovor izmeu dva subjekta o kupoprodaji odreene aktive (robe) plaanje u budunosti po unaprijed utvrenoj cijeni,

  • POSLOVNE FINANSIJE - PRVI DIO WWW.STUDOMAT.BA

    WWW.STUDOMAT.BA 4

    Fjuers slian forvardu, ali se radi se o standardiziranom ugovoru i omoguuje uee tree strane,

    Opcije predstavljaju pravo, ali ne i obavezu kupovine ili prodaje nekog finansijskog instrumenta,

    Svop (swap) sporazum kojim se ugovorne strane obavezuju na zamjenu (jedne valute za drugu ili fiksne kamate za fluktuirajuu).

    Finansijske institucije se mogu svrstati u slijedee grupe:

    centralno-monetarne finansijske institucije (centralna banka), depozitne institucije (komercijalne banke, tedionice itd.), nedepozitne institucije (osiguravajua drutva, penzioni fondovi, investicioni fondovi itd.), isto posrednike institucije (brokeri i dileri),

    Osnovni zadaci finansijskog sistema svake zemlje su:

    pruanje usluga plaanja (u BiH se samo ova funkcija uspjeno obavlja) osiguranje likvidnosti trgovina rizicima

    Finansijski sistem u BiH

    Zasnovan je na svega dvije vrste finansijskih institucija: komercijalnim bankama i osiguravajuim drutvima, gdje komercijalne banke predstavljaju jedini izvor finansiranja realnog sektora.

    Komercijalne banke nisu u mogunosti da obezbjede likvidnost realnog sektora. Centralna banka ne moe kreditirati komercijalne banke, vladu BiH ili vlade entiteta, Finansijski sektor i privreda BiH nalaze se u pat poziciji, dok je privreda hronino nelikvidna

    banke su veoma likvidne (pretjerano likvidne). Institucije trita kapitala u BiH To institucije koje obavljaju promet vrijdnosnih papira, osiguravaju pravila i standarde prometa, registruje njihov prenos, obavlja poslove depozitara, te regulie i nadzire proces emisije i prometa vrijednosnih papira. U BiH postoje slijedee institucije trita kapitala:

    Komisija za vrijedonosne papire Registar vrijednosnih papira Depozitar vri prijem uplata za vrijednosnih papire kod nove emisije Berza i druga ureena javna trita Profesionalni posrednici (brokeri i dileri) Institucionlani investitori (penzini fondoivi, osiguravajua dr