Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

Embed Size (px)

Text of Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    1/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    1

    1.0 KONSEP PERKEMBANGAN KANAK-KANAK

    Manusia adalah makhluk yang diciptakan oleh Allah dengan sebaik-baik

    kejadian. Manusia pertama yang hidup di muka bumi ini ialah Nabi Adam dan

    setersunya ialah Hawa. Secara realiti dan hakikinya, setiap manusia pasti akanmengalami perubahan diri dan cara hidup dengan melalui proses pertumbuhan dan

    pekembangan mereka. Sifat perubahan ini tidak dapat diukur, tetapi jelas kelihatan

    berubahan mengikut peredaran masa. Perkembangan yang berlaku daripada peringkat

    permulaan percambahan sel sehingga akhir hayat organisma.

    Menurut Shaffer (1999) seperti yang ditulis oleh Kamarulzaman Kamaruddin

    (2009) dalam bukunya yang bertajuk Psikologi Perkembangan : Panduan Untuk Guru,

    perkembangan merupakan satu proses perubahan yang berlaku secara kompleks.Menurut beliau, perubahan secara kuantitatif adalah perubahan yang dapat diukur

    secara konkrit seperti pertambahan saiz, tinggi dan berat. Perubahan ini adalah

    perubahan kuantiti kerana ia dapat ditentukan dengan ukuran pada satu peringkat ke

    satu peringkat yang lain.

    Santrock (2008) mentafsirkan perkembangan sebagai perubahan dalam corak

    biologi, kognitif dan sosioemosi individu yang bermula daripada peringkat percambahan

    sehingga ke akhir hayat. Manakala, menurut Crow dan Crow (1980), perkembanganmerupakan perubahan secara kulitatif serta cenderung ke arah yang lebih baik dari

    segi pemikiran, rohani, moral dan sosial. Pandangan ini turut disokong oleh Atan Long

    (1980).

    Selain itu, Paul Enggan dan Don Kauchak pula berpendapat perkembangan

    adalah perubahan yang berurutan dan kekal dalam diri seseorang hasil daripada

    pembelajaran, pengalaman dan kematangan. Secara ringkasnya, Mok Soon Sang

    (2008) menjelaskan bahawa perkembangan ialah perubahan kualitatif yang tidak dapat

    diukur secara kuantitatif tetapi dapat dilihat daripada sifat baharu yang berlainan

    daripada peringkat lebih awal.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    2/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    2

    2.0 PRINSIP PERKEMBANGAN KANAK-KANAK

    Menurut Mok Soon Sang (2009), pertumbuhan dikatakan berlaku dalam dua

    arah iaitu dari atas ke bawah dan dari tengah ke tepi. Misalnya, perkembangan dari

    arah kepada ke kaki (cophalocaudal), iaitu mengikut struktur dan fungsi (kepada dahulusebelum badan dan kaki) dan dari arah tengan ke tepi (proximodistal), iaitu dari tengah

    menghala ke tepi anggota badan (tangan bergerak dahulu sebelum jari tangan

    bergerak).

    Seterusnya, Mok Soon Sang menjelaskan bahawa perkembangan dan

    pertumbuhan boleh dibahagikan kepada beberapa peringkat iaitu peringkat pralahir

    (prenatal) iaitu ketika dalam kandungan selama 9 bulan, peringkat bayi iaitu ketika

    berumur 0 hingga 2 tahun, peringkat awal kanak-kanak ketika berumur 2 hingga 3tahun, peringkat pertengahan iaitu ketika kanak-kanak berumur 6 hingga 9 tahun,

    peringkat akhir kanak-kanak iaitu berumur 9 hingga 11 tahun, peringkat awal remaja

    berumur 11 hingga 15 tahun, peringkat pertengahan remaja iaitu ketika berumur 16

    hingga 18 tahun, peringkat akhir remaja ketika berumur 18 hingga 21 tahun, peringkat

    dewasa ketika berumur 21 hingga 60 dan peringkat tingkah laku saling berkait dengan

    proses perkembangan. Ini bermakna, perubahan ini melibatkan perubahan jasmani,

    emosi, mental dan sosial dari segi kuantiti serta kualiti.

    Menurut Haliza Hamzah, Joy N. Samuel dan Rafidah Kastawi (2008), terdapat

    lima prinsip perkembangan kanak-kanak. Prinsip pertama, proses perkembangan

    berlaku mengikut aturan. Misalnya seseorang bayi pada peringkat awal boleh duduk

    dengan bantuan, kemudian merangkak diikuti dengan kebolehan berdiri dan seterusnya

    berjalan. Proses perkembangan bayi adalah sama dalam semua peringkat melainkan

    bayi yang lahir awal, mungkin akan lambat dalam beberapa aspek. Perkembangan juga

    bermula daripada konkrit kepada abstrak terutamanya dalam perkembangan kognitifdan bahasa.

    Prinsip kedua, perubahan dalam pertumbuhan dan perkembangan beransur

    daripada keadaan umum kepada yang lebih spesifik. Contohnya, seorang bayi boleh

    menggenggam objek dengan tangan sebelum belajar menggunakan jari tangan.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    3/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    3

    Pertumbuhan berlaku dengan otot-otot kasar terlebih dahulu sebelum beransur ke otot-

    otot halus.

    Seterusnya, mereka menyatakan bahawa pertumbuhan dan perkembangan

    adalah satu proses yang berlaku secara berterusan. Dengan kata lain, pertumbuhandan perkembangan kanak-kanak berlaku secara berterusan daripada lahir sehingga

    mati. Dalam proses perkembangan, seorang kanak-kanak akan mendapat kemahiran

    yang tertentu. Kemahiran yang ada padanya sekarang juga merupakan asas untuk

    mencapai kemahiran-kemahiran baharu kelak.

    Prinsip yang keempat pula ialah corak dan aturan perkembangan adalah hampir

    sama tetapi kadar perkembangan manusia berbeza untuk setiap individu. Sebagai

    contoh, sesetengah kanak-kanak dapat berjalan pada umur 10 bulan manakala adayang boleh berjalan pada 18 bulan. Ini akan menjejaskan perkembangan emosi dan

    sosial kanak-kanak tersebut. Perkara ini adalah salah satu faktor yang membawa

    kepada perbezaan antara manusia seperti yang kita dapat lihat dalam sebuah bilik

    darjah.

    Selain itu, mereka menyatakan bahawa proses pembelajaran membantu

    seseorang individu memperkembangkan potensi yang sedia ada dalam dirinya.

    Misalnya perkembangan otot dan saraf anggota badan yang sempurna memungkinkanseseorang itu berenang tetapi dia hanya boleh berenang jika berlatih atau meniru cara-

    cara berenang.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    4/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    4

    3.0 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PERKEMBANGAN KANAK-KANAK

    Mengikut kajian psikologi, perkembangan kanak-kanak dipecahkan kepada lima

    aspek iaitu, aspek jasmani, kognitif, emosi, sosial dan rohani. Kelima-lima aspek ini pula

    adalah berasaskan kepada dua faktor yang utama iaitu dipengauhi oleh faktor baka danfaktor persekitaran. Ahli psikologi juga telah berpendapat bahawa tiada individu di dunia

    ini yang mempunyai kada perkembangan yang sama dan menjadikan faktor baka

    (nature) dan faktor persekitan (nurture) sebagai penyebab utama ketidaksamaan kadar

    perkembangan seseorang individu.

    Pengaruh genetik atau baka ke atas pertumbuhan dan perkembangan manusia

    ini sebenarnya dipelopori oleh Johann Gregor Mendel (1822-1889) di Austri. Menurut

    Haliza Hamzah, Joy N. Samuel dan Rafidah Kastawi (2008) dalam bukuPerkembangan Kanak-kanak untuk Program Perguruan Pendidikan Rendah Pengajian

    Empat Tahun, baka merujuk kepada ciri -ciri biologi, atau gen-gen yang diperturunkan

    melalui ibu bapa kepada anak-anak mereka seperti yang dikatakan oleh R. Hilgard.

    Amran Schienfes mengatakan bahawa baka menentukan persamaan antara ibu bapa

    dengan anak-anaknya, di kalangan ahli dalam satu kumpulan dari segi sifat-sifat seperti

    kebolehan, monat dan kawalan emosi.

    Gen-gen yang terkandung di dalam kromosom ini menguasai perkembanganmanusia dan akan memberikan sidat unik bagi setiap individu. Baka ini boleh

    menguasai penyuburan fizikal dan mental. Baka juga menetapkan had keupayaan,

    kemampuan mental kita sama ada pandai atau tidak pandai. Oleh sebab itu, menurut

    hasil kajian ahli-ahli psikologi Galton (1865), Goddard (1890), Newman (1937) dan

    Shieldo (1962) setiap individu mempunyai kecerdasan dan kebolehan intelek yang

    berbeza.

    Kajian ahli-ahli psikologi telah membuktikan bahawa tidak ada dua orang individu

    mempunyai kadar perkembangan yang sama. Mereka berpendapat baka dan

    persekitaran adalah faktor-faktor yang menyebabkan perbezaan kadar perkembangan

    manusia.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    5/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    5

    Pengaruh genetik atau faktor baka kini dikenali sebagai gen yang terdiri daripada

    nukleoprotein yang menentukan baka atau ciri keturunan. Ia terletak di lokus tertentu

    pada kromosom, iaitu sejenis benda seni berbentuk panjang yang didapati dalam

    nukleus sel sperma (jantan) dan juga sel obum (betina). Mengikut kajian, kromosom

    mengandungi bahan DNA dan RNA dan masing-masing membawa gen-gen yang

    mengandungi sifat-sifat baka. Individu yang normal biasanya mempunyai 23 pasangan

    kromosom. Semasa proses persenyawaan, iaitu percantuman sel sperma (gamet

    jantan) dengan sel ovum (gamet betina) dengan membentuk zigot yang mula mendapat

    23 kromosom daripada ibu bapa masing-masing. Seterusnya, proses pertukaran di

    antara kromosom daripada ibu dan bapanya berlaku dan menjadi ciri-ciri baka

    tersendiri, kemudian diwarisi oleh bayi yang akan dilahirkan nanti.

    Perbezaan kecerdasan di antara individu boleh diperhatikan daripada prestasi

    pelajar dalam sesuatu kelas. Kajian ahli-ahli psikologi sering mengaitkan perbezaan

    kecerdasan individu dengan kecerdasan ibu bapa mereka. Biasanya, ibu bapa yang

    bijak pandai akan melahirkan anak-anak yang juga bijak pandai. Emosi seseorang juga

    diwarisi daripada baka ibu bapa. Misalnya, ibu bapa yang mempunyai emosi yang

    kurang stabil dan bersifat pemarah akan melahirkan anak yang agresif dan autokratik.

    Latar belakang keluarga yang porak peranda akibat perceraian, kematian, perpisahan

    akan memberik kesan buruk kepada emosi kanak-kanak seterusnya kepada

    perkembangan personaliti mereka.

    Faktor baka juga mempengaruhi sahsiah individu secara langsung. Sebagai

    contoh, individu yang mempunyai saiz badan yang agak besar akan berasa malu untuk

    bersosial dengan orang lain kerana banyak aktiviti yang boleh dilakukannya adalah

    terbatas. Saiz badan akan menentukan sama ada individu sesuai melakukan sesuatu

    aktiviti ataupun tidak. Kebolehan melakukan suatu aktiviti akan meningkatkan nilai

    prestij yang agak tinggi untuk dirinya. Hal ini menyebabkan individu tersebut akan

    diminati oleh rakan-rakannya dan seterusnya meningkatkan harga dirinya sekaligus

    akan membentuk sahsiah sihat.

    Contoh seterusnya ialah individu berasal daripada keturunan yang berpenyakit.

    Individu tersebut besar kemungkinan akan mewarisi penyakit, seperti lelah dan kencing

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    6/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    6

    manis melalui baka. Jadi, kanak-kanak tersebut sukar menyertai aktiviti sosial dan

    menyebabkan perkembangan sosialnya menyertai aktiviti sosial dan menyebabkan

    perkembangan sosialnya terganggu. Justeru, hubungan kanak-kanak tersebut dengan

    rakan-rakan menjadi berkurangan. Kemudian, dia akan merasa sedih dan sunyi.

    Impaknya, proses perkembangan sahsiahnya menjadi tidak sihat kerana

    perkembangan sosial dan emosi terjejas.

    Faktor kedua yang mempengaruhi perkembangan kanak-kanak ialah

    persekitaran. Faktor ini merujuk kepada keadaan semasa proses perkembangan kanak-

    kanak. Ini termasuklah pengalaman sebelum dan selepas lahir. Pengalaman sebelum

    lahir merangkumi pemakanan dan kesihatan ibu, gaya bidup ibu, rawatan yang diterima

    ibu, usia dan keadaan emosi ibu. Faktor-faktor selepas kelahiran pula adalah

    dipengaruhi oleh cara pemakanan, sosio ekonomi, media dan persekitaran dunia.

    Semua perkara ini akan mempengaruhi perkembangan seseorang manusia.

    Mengikut penulis Haliza Hamzah, Joy N. Samuel dan Rafidah Kastawi, dalam

    buku Perkembangan Kanak -kanak untuk Program Perguruan Pendidikan Rendah

    Pengajian Empat Tahun, apabila kesihatan bayi selepas lahir dijaga, ini akan

    mempercepatkan pertumbuhan gigi susu pada gusi bawah ketika bayi berumur antara

    enam hingga lapan bulan.

    Seterusnya, khasiat yang diberikan seperti susu ibu amat baik dalam

    mempengaruhi perkembangan fizikal dan mental bayi tersebut. Pada tahap ini,

    perkembangan motor yang merangkumi kemahiran-kemahiran kordinasi otot telah mula

    meningkat. Antara kemahiran motor yang disebut ialah memegang, menyedut,

    menghisap, duduk, merangkak, berjalan, berlari dan sebagainya.

    Selain itu, keluarga, rakan sebaya, status sosio-ekonomi, kebudayaan dan

    kepercayaan masyarakat, suber teknologi, guru dan sekolah turut menjadi faktor

    perkembangan kanak-kanak. Perbezaan gaya hidup sesebuah institusi keluarga seperti

    suasana rumah, makanan, asuhan dan status sosio-ekonomi keluarga akan melahirkan

    individu yang mengikut perbezaan kadar perkembangannya.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    7/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    7

    Keluarga yang mempunyai status sosio-ekonomi yang baik akan membantu

    perkembangan intelek dan fizikal kanak-kanak ke tahap optimum kerana keluarga ini

    berupaya memberi makanan yang berzat dan seimbang serta kemudahan pendidikan

    yang sempurna kepada anak-anak.

    Ibu bapa perlu memastikan keperluan kasih sayang anak-anak dipenuhi dengan

    baik. Gaya hidup sihat yang diamalkan oleh setiap keluarga seperti sentiasa menjaga

    kebersihan dan kesihatan, bersenam, tidak merokok akan membentuk sebuah keluarga

    yang proaktif dan sempurna.

    Selain itu, faktor pemakanan juga turut mempengaruhi perkembangan kanak-

    kanak. Perkembangan ini meliputi fizikal, mental dan kerohanian kanak-kanak.

    Pemakanan yang diambil kanak-kanak haruslah berzat, bersih dan seimbang. Makananyang boleh menjejaskan kesihatan mental, emosi dan fizikal perlu dijauhi supaya tidak

    membantutkan perkembangan mereka. Oleh itu, ibu bapa perlu mendidik anak-anak

    supaya kenal makanan yang baik dan mengamalkan kesederhanaan ketika makan dan

    minum. Penyusuan susu ibu adalah lebih baik kerana susu tersebut bebas daripada

    jangkitan. Ketika sudah mencecah umur 4 tahun, kanak-kanak haruslah disajikan

    dengan makanan yang mempunyai banyak kandungan tenaga kerana pada masa ini

    kanak-kanak adalah sangat aktif.

    Teori Ekologi Bronfenbrenner (1979,1989) menjelaskan bahawa perkembangan

    kanak-kanak merangkumi lima jenis ekologi iaitu, mikrosistem, mesosistem, ekosistem,

    makrosistem, dan kronosistem. Menurut Bronfenbrenner, kelima-lima sistem ekologi ini

    sangat mempengaruhi perkembangan kanak-kanak.

    Mikrosistem merujuk kepada persekitaran tersekat dimana kanak-kanak lebih

    banyak menghabiskan masa dan interaksi langsung di dalam persekitaran itu. Sebagai

    contoh hubunga interaksi secara langsung antara kanak-kanak dengan ibu bapa, guru

    dan rakan-rakan. Orang-orang dalam mikrosistem ini memainkan peranan yang tidak

    kurang penting di dalam perkembangan kanak-kanak.

    Mesositem pula merujuk kepada kaitan antara perhubungan dnegan 2

    mikrosistem. Hal ini bermaksud satu mikrosistem boleh mempengaruhi interaksi dengan

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    8/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    8

    mikrosistem yang lain. Misalnya, keadaan yang berlaku di rumah boleh mempengaruhi

    sikap atau tingkah laku di sekolah dan sebaliknya. Mengikut Bronfenbenner juga,

    kanak-kanak yang diberikan galakan untuk berinteraksi dan berkomunikasi dalam

    mesosistem ini menunjukkan prestasi yang lebih baik daripada kanak-kanak yang

    kekurangan peluang.

    Ekosistem merupakan pengalaman dengan persekitaran yang tidak melibatkan

    kanak-kanak secara langsung tetapi keputusan yang diambil dalam persekitaran

    tersebut memberi kesan kepada kanak-kanak tersebut. Misalnya sekolah dengan pasar

    raya. Kaedah pengurusan, kemudahan dan peraturan-peraturan yang dikuatkuasa oleh

    tempat membeli belah secara tidak langsung mempengaruhi perkembangan sosial

    kanak-kanak tersebut.

    Makrosistem pula adalah perkembangan individu yang melibatkan norma-norma,

    nilai dan amalan masyarakat itu sendiri. misalnya dalam sesetengah masyarakat,

    peranan jantina dititikberatkan (Santrok,2008). Di sesetengah negara, kaum lelaki diberi

    peranan lebih dominan dimana mereka diberi peluang pelajaran dan pekerjaan-

    pekerjaan yang lebih penting.

    Manakala, kronosistem pula melibatkan perubahan perkembangan dalam suatu

    tempoh masa. Sebagai contoh situasi kanak-kanak hari ini lebih berfokus kepadapermainan-permainan komputer jika dibandingkan dengan kanak-kanak pada zaman

    dahulu kala yang lebih gemar bermain di persekitaran rumah.

    Secara keseluruhannya, kelima-lima aspek ini adalah saling berinteraksi antara

    satu sama lain. Setiap unsur-unsur ini mempengaruhi perkembangan individu, maka

    setiap individu memang tidak dapat dinafikan mempunyai tahap perkembangan yang

    berbeza-beza.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    9/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    9

    4.0 PERKEMBANGAN FIZIKAL KANAK-KANAK

    Mengikut Woofolk & Margetts (2007), perkembangan fizikal adalah merujuk

    kepada perubahan saiz fizikal, kadar pertumbuhan bahagian-bahagian badan, fungsi

    anggota-anggota badan dan perawakan manusia. Semasa pembesaran, kanak-kanakakan mengalami perubahan dari segi ketinggian, berat badan, kekuatan dan keupayaan

    untuk melibatkan diri dalam kegiatan fizikal yang lebih kompleks.

    Perkembangan fizikal ialah perkembangan motor yang merangkumi kemahiran-

    kemahiran koordinasi otot untuk menjalankan aktiviti-aktiviti fizikal. Contohnya ialah

    seperti berjalan, berlari, memanipulasi objek, duduk, melompat dan sebagainya.

    Selain itu, perkembangan fizikal juga merangkumi perkembangan sensori,

    khasnya penglihatan dan pendengaran. Semasa perkembangan, kanak-kanak akan

    mengalami perubahan dari segi ketinggian, berat badan, menjadi lebih kuat dan dapat

    melibatkan diri dalam kegiatan fizikal yang lebih kompleks yang lain.

    Pada peringkat kanak-kanak, kadar pertumbuhan dan perkembangan pada

    peringkat ini adalah lebih stabil dan tidak begitu pesar jika dibandingkan dengan

    peringkat-peringkat sebelum ini. Selain itu, pertumbuhan dan perkembangan pada

    peringkat ini lebih kepada bercorakkan pemabahbaikan kemahiran-kemahiran

    psikomotor yang sedia ada.

    Pada peringkat umur 6 hingga 8 tahun ketika pertengahan kanak-kanak, dapat

    dilihat beberapa perkembangan fizikal yang berlaku iaitu ketinggian dan berat badan

    meningkat secara perlahan hinggalah ke peringkat remaja. Gigi susu juga perlahan-

    lahan diganti dengan gigi kekal dan penulisan kanak-kanak ketika ini juga menjadi lebih

    kecil dan baik. Pada ketika inijuga, kanak-kanak mampu menghasilkan lukisan yang

    diorganisasi secera terperinci dan dalam permainan pula, mereka akan menambahpermainan yang mengikut peraturan dengan aktiviti-aktiviti yang lebih kasar.

    Perkembangan fizikal akhir kanak-kanak pula iaitu ketika berumur 9 hingga 11

    tahun semakin berkembang. Pada ketika ini, kemahiran motor seperti berlari,

    melompat, melontar, menyepak, menangkap, menggelecek diuruskan dengan lebih

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    10/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    10

    cepat dan dikoordinasikan dengan lebih baik. Selain itu, masa tindak balas bertambah

    baik dan membantu perkembangan kemahiran motor. Kemahiran dalam penulisan juga

    semakin perkembang. Peralihan akhir kanak-kanak kepada awal remaja adalah didahuli

    oleh individu perempuan dua tahun lebih awal.

    Ketika umur meningkat kepada 11 hingga 14 tahun iaitu zaman awal remaja,

    pertumbuhan paling ketara sekali ialah melibatkan perkembangan organ seks. Bagi

    remaja perempuan, pada ketika ini akan berlaku penambahan lemak pada bahagian

    tertentu badan dan pada ketika ini, biasanya remaja perempuan akan mengalami

    kematangan lebih awal berbanding lelaki. Remaja perempuan mula keluar haid dan

    mencapai klimaks kepada pertumbuhan badan. Bagi remaja lelaki, pertumbuhan mula

    memuncak dari kesedaran orientasi seksual mula wujud.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    11/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    11

    4.1 Teori Perkembangan Fizikal Kanak-Kanak

    Robert Havighurst

    Robert Havighurst berpendapat perkembangan kanak-kanak amat dipengaruhi

    oleh persekitarannya. Institusi kekeluargaan amat mempengaruhi personaliti kanak-

    kanak. Beliau menghuraikan perkembangan utama manusia sebagai satu-satu tugas

    seperti berjalan, berlari atau melompat, yang dilahirkan di dalam kehidupan individu

    pada sesuatu peringkat yang tertentu akan membawa kepuasan serta

    mendorongkannya mengulangi tugas tersebut. Manakala, kegagalan melaksanakan

    tugas kali pertama akan membawa perasaan kecewa serta menghindarkannya

    meneruskan tugas itu. Beliau juga menegaskan bahawa perkembangan personalitiseseorang dipengaruhi oleh nilai-nilai, norma-norma dan budaya masyarakat. R.

    Havighurst menyenaraikan tugas-tugas perkembangan kanak-kanak iaitu pada

    peringkat kanak-kanak 6 hingga 12 tahun.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    12/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    12

    Antara tugas-tugas perkembangan kanak-kanak pada peringkat ini ialah

    membentuk fizikal untuk permainan. Ketika ini, kanak-kanak lebih cenderung untuk

    bermain atau melakukan sesuatu aktiviti yang lebih menggunakan tenaga kerana

    kanak-kanak pada ketika ini amat aktif. Oleh sebab itu, kanak-kanak memerlukan fizikal

    yang lebih kuat untuk melakukan aktiviti-aktiviti dan permainan yang lasak.

    Selain itu, kanak-kanak ini juga mula membentuk konsep diri yang sihat. Hal ini

    kerana badan yang aktif akan menjadikan tubuh badan kanak-kanak lebih sihat dan

    cergas. Pada peringkat ini juga, kanak-kanak juga telah menguasai konsep-konsep

    moral, nilai dan kemahiran hidup. Selain itu, kanak-kanak yang mula berkomunikasi

    bersama-sama rakan-rakan baru sedah mula membentuk kemahiran sosial dan mula

    membentuk kebebasan peribadinya.

    Kanak-kanak mula memperoleh kemahiran membaca, menulis dan mengira

    yang biasanya diasah dan diajar oleh guru-guru di sekolah. Pelbagai kebolehn yang

    mula dikuasai oleh kanak-kanak menjadikan mereka mula berlajar berdikari seperti

    mahu pergi ke sekolah tanpa dihantar oleh ibu pada, mahu membeli barang-barang

    mereka sendiri dan sebagainya. Ketika ini jugalah kanak-kanak mula untuk belajar

    membezakan peranan lelaki dan perempuan. Perasaan ingin tahu kanak-kanak pada

    ketika ini biasanya mula berkembang dan perkembangan yang positif membantu kanak-

    kanak lebih yakin dam menghadapi dunia sebenar.

    4.2 Jadual Tugas Perkembangan Fizikal Robet Havighurst

    Peringkat Hidup Tugas Perkembangan

    Bayi-awal kanak-kanak

    (lahir-2 tahun)

    Pada masa ini bayi mula menjalinkan

    hubungan kasih sayang dengan ibu bapa.

    Manakala, sistem deria dan persepsi serta

    fungsi motor beransur-ansur matang untuk

    mencapai kecerdasan deria dan

    memahami sifat objek.

    Toddlerhood/Pertengahan kanak -

    Kanak-kanak mula mempunyai

    pergerakan yang pelbagai dan suka

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    13/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    13

    kanak

    (2-3 tahun)

    bermain secara fantasi. Selain itu, boleh

    berkomunikasi dalam bahasa mudah, suka

    bercakap seorang diri dan mula mengawal

    pergerakan diri.

    Prasekolah

    (4-6 tahun)

    Kanak-kanak mula belajar peranan

    mengikut jantina dan suka bermain

    dengan rakan-rakan di luar.

    Perkembangan moral mula dipelajari dan

    wujud teori kendiri dan mula bermain

    dalam kumpulan.

    Sekolah Rendah

    (6-12 tahun)

    Penguasaan 3M mula dipelajari pada

    peringkat Operasi Konkrit ini. Kemahiran

    permainan & kemahiran hidup seperti

    berjual beli, mula menilai diri sendiri dan

    orang lain, suka bersahabat dan menjadi

    ahli sesuatu kelab permainan.

    Awal Remaja

    (12-18 tahun)

    Remaja pada ketika ini menhadapi

    kematangan fizikal pada peringkat Operasi

    Formal. Remaja mula pandai mengawalemosi masing-masing dan akan

    membentuk kumpulan rakan sebaya dan

    tertarik pada jantina yang berlainan.

    Akhir Remaja

    (18-22 tahun)

    Pada ketika ini, remaja mula cuba

    memperoleh otonomi daridapa ibu bapa

    mereka dan mula membentuk identiti.

    Remaja ini juga akan mematuhi nilai moral

    masyarakat dan memilih kerjaya yang

    sesuai.

    Awal Dewasa Keintiman dalam pergaulan, berkahwin,

    mendidik anak-anak atau generasi baharu

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    14/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    14

    (23-34 tahun) pada peringkat ini. Profesyen serta

    lifestyle sendiri mula dimantapkan.

    Pertengahan Dewasa

    (34-60 tahun)

    Mula memupuk nilai berkemahiran dalam

    perkerjaan dan menjadi ketua keluarga

    atau masyarakat. Kebahagiaan rumah

    tangga juga dipupuk dan kasih sayang

    dalam keluarga dan pengumpulan harta

    dipertingkatkan. Juga terlibat dalam kerja-

    kerja amal.

    Akhir dewasa

    (34-60 tahun)

    Pada ketika ini fokus utama ialah

    menumpukan kepada kerja amal dan

    beribadat kerana telah bersara. Dan mula

    menjalani kehidupan hari tua, mensyukuri

    nikmat dan takdir tuhan serta berfikir

    tentang kematian.

    Tua

    (75-meninggal dunia)

    Masalah kesihatan yang dihadapi mula

    ditangani dan mengenang zaman silam

    dan menanti saat kematian.

    5.0 PERKEMBANGAN KOGNITIF KANAK-KANAK

    Menurut Nani, M. Dan Rihani, A. (2007), dalam bukunya Panduan Kognitif

    Kanak-kanak Prasekolah (cetakan ketiga), kognitif merujuk kepada intelek atau

    pemikiran (Spondek dan rakan-rakan 1987). Perkembangan kognitif memfokuskan

    kepada cara kanak-kanak belajar dan memproses maklumat. Dengan kata lain ia

    adalah suatu proses memperkembangkan daya fikir atau membina pengetahuan kanak-

    kanak.

    Maksud kognitif adalah berkait rapat dengan kognisi, iaitu aktiviti atau proses

    memperolehi ilmu secara taakulan atau pemikiran melalui deria. Maka perkembangan

    kognitif kanak-kanak adalah berkait rapat dengan perkembangan otak mereka serta

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    15/36

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    16/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    16

    5.1 Teori Perkembangan Kognitif Kanak-Kanak

    Jean Piaget

    Mengikut teori Jean Piaget dalam buku Mok Soon Sang (2009), perkembangan

    kognitif kanak-kanak terbahagi kepada empat peringkat iaitu, Peringkat Deria Motor (0-

    2 tahun), Peringkat Pra-Operasi (0-7 tahun), Peringkat Konkrit (7-12 tahun) dan akhir

    sekali Peringkat Operasi Formal (selepas 12 tahun).

    Bagi kanak-kanak berumur 6-12 tahun, mereka berada pada tahap ketiga

    berdasarkan teori Piaget yang dikenali sebagai tahap operasi konkrit iaitu berlaku

    semasa kanak-kanak berusia 7 hingga 1 tahun. Pada tahap ini, kanak-kanak tidak algi

    berfikir secara egosenrik seperti yang berlaku pada tahap praoperasi.

    Pada ketika ini, sikap mementingkan diri sendiri dan tidak mengendahkan

    keperluan orang lain beransur hilang kerana pada peringkat ini kanak-kanak akan

    bersifat lebih matang dan terbuka serta bakal menempuhi peringkat seterusnya iaitu

    awal remaja. Selain itu, Jean Piaget berpendapat bahawa kanak-kanak akan

    mengalami pemusatan perhatian terhadap satu-satu perkara, mereka mula

    memperoleh konsep tranformasi, menguasai proses kebalikan dan akhirnay mengamati

    proses songsang. Pada peringkat ini, perasaan ingin tahu kanak-kanak mula meningkat

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    17/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    17

    dan gemar bertanyakan sesuatu yang menarik minat mereka kepada orang yang lebih

    dewasa. Berkembangnya semangat inkuiri ini seterusnya menyebabkan mereka mula

    menerima pendapat orang lain.

    Menurut Jean Piaget dalam buku Mok Soon Sang (200(, kanak-kanak akan mulabelajar bermain dan bergaul dengan rakan-rakan yang sebaya kerana pada tahap ini

    mereka akan mula memasuki zaman persekolahan. Satu lagi perubahan yang dapat

    dilihat ialah mereka sedikit demi sedikit sudah mula memahami unsur-unsur pemikiran

    logik. Mereka faham akan konsep-konsep nombor, berat, susunan, dan padanan.

    Mereka juga faham akan konsep pengekalan sesuatu benda atau objek.

    Walaubagaimnapun, kanak-kanak pada umur sebegini masih belum memahami atau

    menaakul tentang perkara-perkara yang abstrak seperti konsep kenegaraan,

    ketuhanan, makna hidup dan sebagainya. Mereka hanya memahami konsep-konsep

    yang konkrit atau objektif seperti mengenali haiwan, tumbuhan dan sebagainya.

    Dengan itu, Inhelder dan Piaget (1958) menegaskan bahawa kanak-kanak pada tahap

    ini boleh melaksanakan sesetengah operasi ke atas objek lain tetapi tidak boleh

    beroperasi ke atas operasi atau proses pemikirannya sendiri.

    Di dalam Teori Pembelajaran Kognitif Piaget (1970), terkandung lima konsep

    yang asas, iaitu skema, adaptasi keseimbangan, asimilasi dan akomodasi yang berkait

    rapat dengan pembelajaran kognitif seseorang individu.

    Skema merujuk kepada kebolehan atau pengalaman individu yang dipelajari dan

    diperolehi berdasarkan syarat-syarat yang diwarisi untuk melakukan sesuatu dengan

    cara tertentu. Contohnya, sewaktu dilahirkan, bayi telah dilengkapkan dengan beberapa

    gerakan pantulan yang dikenali sebagai skema seperti gerakan menghisap,

    memandang, mencapai, merasa, memegang, serta menggerakkan tangan dan kaki.

    Bagi gerakan memegang, kandungan skemanya adalah memegang benda yang tidakmenyakitkan. Oleh itu, bayi juga akan cenderung memegang benda-benda yang tidak

    menyakitkan seperti contoh, ibu jari. Skema yang ada pada bayi itu akan menentukan

    bagaimana bayi bertindak balas dengan persekitarannya.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    18/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    18

    Adaptasi pula merupakan satu keadaan di mana wujud keseimbangan di antara

    akomodasi dan asimilasi untuk menyesuaikan dengan persekitaran. Keadaan

    keseimbangan akan wujud apabila kanak-kanak mempunyai kecenderungan semulajadi

    untuk mencipta hubungan apa yang dipelajari dengan kehendak persekitaran.

    Jean Piaget mendapati kemampuan mental manusia muncul di tahap tertentu

    dalam proses perkembangan yang dilalui. Menurut beliu, perubahan dari satu peringkat

    ke satu peringkat seterusnya hanya akan berlaku apabila kanak-kanak mencapai tahap

    kematangan yang sesuai dan terdedah kepada pengalaman yang relevan.

    Asimilasi merupakan satu proses penyesuaian antara objek yang baru diperolehi

    dengan skema yang sedia ada. Proses asimilasi yang berlaku membolehkan manusia

    mengikuti sesuatu modifikasi skema hasil daripada pengalaman yang baru diperolehi.Contohnya, seseorang kanakpkanak yang baru pertama kali melihat sebiji epal. Oleh

    itu, kanak-kanak tersebut akan menggunakan skema memegang (skema yang sedia

    ada) dan sekaligus merasanya. Mulaluinya, kanak-kanak tersebut akan mendapat

    pengetahuan yang baru baginya berkenaan sebiji epal.

    Akomodasi merupakan suatu proses di mana struktur kognitif mengalami

    perubahan. Akomodasi berfungsi apabila skema tidak dapat menyesuaikan

    persekitaran baharu yang belum berada dalam perolehan kognitif kanak-kanak. JeanPiaget menganggap perubahan ini sebagai suatu proses pembelajaran. Contohnya,

    kanak-kanak yang berumur dua tahun yang tidak ditunjukkan magnet akan menyatukan

    objek baharu ke dalam skemanya dan mewujudkan penyesuaian konsep terhadap

    magnet tersebut.

    Menurut Nani, M. Dan Rohani, A. (2007), terdapat beberapa faktor yang

    mempengaruhi perkembangan kognitif kanak-kanak. Pertama, faktor persekitaran

    fizikal. Kewujudan alat permainan binaan seperti blok dan lego akan menggalakkan

    mereka berfikir secara kreatif dan inovatif. Faktor kedua ialah persekitaran emosi.

    Persekitaran emosi yang negatif dapat mengganggu perkembangan kognitif kanak-

    kanak. Faktor ketiga pula ialah persekitaran komunikasi. Persekitaran komunikasi amat

    penting dalam menggalakkan keupayaan berfikir secara logikal dan kreatif.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    19/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    19

    5.2 Jadual Peringkat Perkembangan Kongnitif Jean Piaget

    Peringkat Umur Perkembangan

    Sensori MotorDilahirkan

    -

    2 tahun

    Menggunakan deria motor untuk memahami dan

    berinteraksi. Boleh membezakan objek-objek didalam persekitarannya. Mula belajar bahasa dan

    lambang yang mudah. Cuba belajar koordinasi

    Pra Operasi

    2 tahun

    -

    7 tahun

    Boleh menggunakan bahasa simbol untuk

    menggambarkan sesuatu konsep. Boleh bertutur

    dengan fasih. Perkembangan kognitifnya kian

    pesat. Mula memberi sebab untuk menyokong

    kepercayaan mereka. Boleh mengelaskan objekmengikut ciri tertentu.

    Operasi Konkrit

    7 tahun

    -

    12 tahun

    Mula memperolehi konsep tranformasi.

    Mempelajari lebih daripada satu perkara pada

    satu masa. Boleh memikir secara induktif atau

    deduktif serta dapat menguasai konsep masa

    dan kelajuan.

    Tidak mempunyai kebolehan untuk berfikir

    secara abstrak lagi. Tidak dapat menyelesaiakan

    masalah yang kompleks.

    Operasi Formal

    12 tahun

    -

    Ke atas

    Boleh berfikir secara abstrak. Menyelesaiakan

    masalah yang kompleks. Boleh membuat

    rumusan daripada aktivit-aktivit matematik.

    Mengaitkan satu konsep dengan konsep yang

    lain. Menggunakan logik untuk mnyelesaikan

    masalah.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    20/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    20

    6.0 TEORI PERKEMBANGAN SOSIAL & EMOSI KANAK-KANAK (PSIKOSOSIAL)

    Erik Erikson

    Erik Erikson merupakan seorang tokoh psikologi yang membentuk satu teori

    yang komprehensif tentang perkembangan manusia berdasarkan jangkamasa

    kehidupan mereka. Beliau membentuk teori berdasarkan kepada pengalaman

    kehidupannya sendiri. Teori beliau digelar psikososial kerana beliau menggabungkan 3

    faktor yang mempengaruhi perkembangan individu iaitu faktor kendiri, emosi dan faktor

    sosial.

    Salah satu elemen penting dalam peringkat teori perkembangan erikson ialah

    perkembangan identiti ego. Identiti ego ialah kesedaran diri yang dikembang melalui

    interaksi sosial. Menurut Erikson, identiti ego individu biasanya berubah selaras dengan

    pengalaman dan maklumat baru yang diperoleh hasil daripada interaksi dengan orang

    lain. Tambahan kepada identiti ego, Erikson juga percaya bahawa perasaan yakin

    kepada kemahiran dan kecekapan diri juga memotivasikan sikap dan tindakan

    seseorang.

    Setiap peringkat dalam teori Erikson menitikberatkan perkembangan kemahiran

    yang sesuai pada sesuatu tahap atau bahagiam dalam kehidupan. Jika sesuatu

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    21/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    21

    peringkat dikawal dengan baik individu tersebut mempunyai masteri (sense of

    mastery). Sebaliknya jika sesuatu peringkat gagal diurus dengan baik, individu tersebut

    akan mempunyai perasaan ketidakcukupan. Menurut Erikson, setiap tahap mempunyai

    konflik dan konflik ini mesti diatasi sebelum individu dapat berfungsi dengan jayanya

    pada tahap berikutnya. Kegagalan mengatasi konflik pada tahap sesuatu tahap akan

    menjejaskan perkembangan tahap yang berikutnya.

    Teori psikososial Erikson adalah berdasarkan kepada lima prinsip utama:

    Setiap individu mempunyai keperluan asas yang sama.

    Perkembangan individu bergantung kepada tindak balas individu terhadap

    keperluan-keperluan asasnya.

    Perkembangan individu mengikut tahap-tahap tertentu.

    Setiap tahap mempunyai konflik dan konflik ini mesti diatasi supaya individu

    dapat berfungsi dengan baik dalam tahap berikutnya.

    Kegagalan mengatasi konflik pada sesuatu tahap akan menjejaskan

    perkembangan tahap berikutnya.

    6.1 Jadual Lapan Peringkat Perkembangan Emosi Erik Erikson:

    Tahap PeringkatUmur

    Huraian Konflik/ Peringkat

    Pertama

    Dilahirkan

    -

    18 bulan

    Bayi perlu mendapat kasih

    sayang dan kepercayaan

    daripada penjaganya. Jika

    tidak, ketikdakpercayaan akan

    timbul.

    Pembentukan

    perasaan percaya

    lawan tidak percaya

    Kedua

    18 bulan

    -

    3 tahun

    Perkembangan fizikal bermula

    pada tahap ini. Jika berjaya dan

    mendapat sokongan ia akan

    menimbulkan rasa percaya

    pada keupayaan diri.

    Tahap autonomi

    lawan rasa malu.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    22/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    22

    Ketiga

    3 tahun

    -

    6 tahun

    Kanak-kanak di tahap ini cuba

    untuk berdikar dan melakukan

    sesuatu dengan sendiri. jika

    gagal boleh membawa

    perasaan bersalah.

    Tahap inisiatif lawan

    rasa rendah diri.

    Keempat

    6 tahun

    -

    12 tahun

    Penguasaan kanak-kanak

    dalam kemahiran tertentu di

    alam persekolahan. Jika gagal

    akan membawa rasa rendah

    diri.

    Tahap industri

    lawan kekeliruan

    peranan.

    Kelima

    12 tahun

    -

    20 tahun

    Golongan remaja yang mencari

    identiti dalam pekerjaan,

    kemahiran, jantina dan

    bersosial.

    Tahap identiti lawan

    kekeliruan peranan

    Keenam

    20 tahun

    -

    40 tahun

    Hubungan intim mula dibentuk

    yang menuju ke alam

    perkahwinan dan membina

    kerjaya. Jika gagal, akan

    membawa perasaan terasingdan tersisih.

    Tahap intimasi

    lawan pengasingan

    diri.

    Ketujuh 40 tahun

    -

    60 tahun

    Kehidupan berkeluarga dan

    kerjaya yang baik. Jika gagal

    akan membawa rasa

    pentingkan diri.

    Tahap generativiti

    lawan stagnasi.

    Kelapan

    60 tahun

    -

    80 tahun

    Berjaya dalam karier dan

    keluarga. Jika gagal boleh

    membawa kesedihan dan

    kekecewaan.

    Tahap integriti ego

    lawan putus asa.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    23/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    23

    7.0 HASIL, DATA & PEMERHATIAN

    7.1 Biodata Responden/Kanak-Kanak

    Nama : Mohd. Shakir Anas binMalik

    Umur : 7 Tahun

    Kelas : 1 Bestari

    Jawatan : Pelajar & Ketua Kelas

    Alamat Sekolah : SK Mengkuang, 14000

    Bukit Mertajam, PulauPinang.

    Alamat Rumah : 345, MK 24, MengkuangTiti, 14000 Bukit Mertajam,Pulau Pinang

    Nama Ayah : Malik bin Ahmad Shah

    Nama Ibu : Siti Mariam binti Aminah

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    24/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    24

    7.3 Ujian perkembangan fizikal kanak-kanak berdasarkan teori perkembangan

    fizikal Robert Havighurst.

    Jadual 1 : Ujian Perkembangan Fizikal Kanak-kanak

    Mohd. Shakir Anas bin Malik

    Tinggi (cm) 125.1

    Berat (kg) 29.4

    Saiz Kepala (cm) 50.4

    Saiz Badan s

    Robert Havighurst berpendapat perkembangan kanak-kanak amat dipengaruhioleh persekitarannya. Institusi kekeluargaan amat mempengaruhi personaliti kanak-

    kanak. Beliau menghuraikan perkembangan utama manusia sebagai satu-satu tugas

    seperti berjalan, berlari atau melompat, yang dilahirkan di dalam kehidupan individu

    pada sesuatu peringkat yang tertentu akan membawa kepuasan serta

    mendorongkannya mengulangi tugas tersebut.

    Bertitik tolak daripada itu, jadual di atas menunjukkan data ujian perkembangan

    fizikal bagi Mohd. Shakir bin Malik yang berumur 6 tahun. Ujian tersebut merangkumitinggi, berat, saiz kepala, dan saiz badan. Jika dibandingkan dengan rakan-rakan

    sekelas Mohd. Shakir, jelas menunjukkan bahawa terdapat perbezaan bagi

    perkembangan fizikal mereka. Mohd. Shakir mempunyai perkembangan fizikal yang

    sederhana berbanding rakan-rakannya. Ketinggian Mohd. Shakir ialah 125.1 cm dan

    beratnya pula ialah 29.4 kg. Manakala Saiz kepalanya ialah 50.4 cm dan badannya

    besaiz kecil iaitu, saiz S.

    Berdasarkan temubual dan pemerhatian, Mohd. Shakir mempunyai ketinggian,berat, saiz kepala dan saiz badan yang sederhana dan seimbang kerana faktor genetik

    dan faktor pemakanan Mohd. Shakir. Ini kerana, ibu bapa yang tinggi dan besar akan

    menghasilkan anak-anak yang tinggi dan besar. Sebaliknya ibu bapa yang rendah dan

    kecil akan menghasilkan anak-anak yang rendah dan kecil. Manakala, dari segi

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    25/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    25

    pemakanan pula, saya dapat melihat, Mohd. Shakir dapat menghabiskan sayur sawi

    yang dicampurkan ke dalam makanannya ketika tiba waktu makan.

    Kanak-kanak pada usia 6 tahun sememangnya kelihatan kecil kerana dalam

    lingkungan ini usia mereka sangat aktif bergerak dan bermain. Walaubagaimanapun,faktor pemakanan jugalah yang memainkan peranan penting dalam menentukan saiz

    badan kanak-kanak. Kanak-kanak yang mengambil makanan yang mempunyai banyak

    lemak dan karbohidrat berkemunkinan besar untuk menjadi obesiti dan gemuk.

    Namun begitu, jika dikira Body Mass Index (BMI) Mohd. Shakir, ternyata dia

    mempunyai BMI yang normal iaitu dalam lingkungan 18.5 hingga 23.5. BMI yang

    normal menunjukkan Mohd Shakir mmpunyai berat badan dan tinggi yang seimbang

    dan mempunyai saiz badan yang ideal.

    Kesimpulannya, perkembangan fizikal kanak-kanak iaitu Mohd. Shakir ini

    sememangnya ideal dan seimbang oleh kerana faktor persekitaran iaitu faktor genetik

    dan pemakanan Mohd. Shakir. Oleh itu, sangat bertepatan dengan teori yang

    dikemukakan oleh Robert Havighurst bahawa perkembangan kanak-kanak amat

    dipengaruhi oleh persekitarannya. Institusi kekeluargaan dari segi genetik dan

    pemakanan yang diberikan kepada anak-anak mereka amat mempengaruhi

    perkembangan fizikal personaliti kanak-kanak.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    26/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    26

    7.4 Ujian Perkembangan Kognitif Kanak-kanak Berdasarkan Teori Perkembangan

    Kognitif Jean Piaget.

    Jadual 2 : Ujian Jumlah Duit Syiling & Perkembangan Kognitif Kanak-kanak

    Mohd. Shakir Anas bin Malik

    Sebelum Selepas

    Sama / /

    Tidak Sama

    Menurut Piaget, kanak-kanak pada lingkungan umur 2 tahun hingga 7 tahun

    berada pada tahap pra operasi. Mengikut Piaget, proses perkembangan kognitif kanak-kanak ini menjadi lebih sempurna menerusi tiga kebolehan asas yang berlaku ditahap

    ini iaitu pertama, perkembangan kebolehan mental kanak-kanak untuk melakukan

    tingkah laku yang ketara seperti kebolehan mengira.

    Berdasarkan pendapat Jean Piaget, jadual 2 diatas menunjukkan perkembangan

    kognitif Mohd. Shakir. Jadual tersebut menunjukkan butiran mengenai ujian jumlah duit

    syiling yang telah dijalankan ke atas Mohd. Shakir. Dalam Ujian ini, pada mulanya,

    jumlah duit syiling yang sama banyak telah diltunjukkan kepada Mohd. Shakir di dalamdua barisan. Mohd. Shakir perlu menyatakan adakah kedua-dua barisan tersebut

    mempunyai jumlah duit syiling yang sama banyak atau tidak. Mohd. Shakir menyatakan

    bahawa jumlah duit syiling di kedua-dua barisan adalah sama banyak.

    Kemudian, barisan pertama dibiarkan kekal dalam keadaan asal dan barisan

    kedua pula diubah dengan merapatkan kesemua duit syiling dalam barisan kedua

    supaya lebih pendek berbanding barisan pertama. Mohd. Shakir dikehendaki

    menentukan sama ada jumlah duit syiling dalam kedua-dua barisan itu sama banyakatau tidak. Ternyata Mohd. Shakir merupakan seorang kanak-kanak yang mempunyai

    perkembangan kognitif yang sangat baik. Ini kerana, Mohd. Shakir menyatakan bahawa

    duit syiling adalah sama banyak, namun jaraknya dalah berbeza. Barisan duit syiling

    pertama lebih panjang, manakal barisan duit syiling kedua lebih pendek.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    27/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    27

    Dalam ujian ini, Mohd. Shakir berjaya menjawab soalan tersebut dengan tepat.

    Ini menunjukkan bahawa Mohd. Shakir sudah mengusai prinsip identiti. Dalam prinsip

    identiti, kanak-kanak sudah boleh mengetahui bahawa sekiranya tiada kuantiti yang

    ditambah atau dikurangkan, maka jumlah duit syiling tersebut tetap sama walaupun

    diletakkan dengan jarak yang berbeza kepanjangannya.

    Menurut Jean Piaget, kanak-kanak pada peringkat Operasi Konkrit (7-11 tahun)

    sepatutnya sudah dapat menyatakan jumlah duit syiling itu tetap sama walaupun

    kelihatan kepanjangan barisan kedua-dua duit syiling tersebut adalah berbeza-beza.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    28/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    28

    7.5 Ujian Perkembangan Sosial & Emosi Kanak-kanak Berdasarkan Teori

    Perkembangan Sosial & Emosi Erik Erikson

    Jadual 3 : Ujian Perkembangan Sosial & Emosi Kanak-kanak

    Mohd. Shakir Anas bin Malik

    Umur &

    Tarikh

    Lahir

    Emosi yang

    Sering

    Diperlihatkan

    Tahap Sosio

    Emosi Erik

    Erikson

    Ulasan

    7 Tahun

    13.04.2005

    Periang,

    mudah mesra,

    peramah

    Tahap 4 :

    industri lawan

    kekeliruan

    peranan.

    Semasa ujian fizikal dan kognitif

    dijalankan, Mod. Shakir bersungguh-

    sungguh untuk menyelesaikan soalan

    yang diberikan, walaupun pada

    mulanya Mohd. Shakir kurang

    berkeyakinan untuk memberikan

    jawapan. Mohd. Shakir mudah

    memberi kerjasama dan aktif dalam

    aktiviti yang dijalankan. Dia

    mengucapkan terima kasih dan

    bersalam kepada saya selepasmeyiapkan tugasan yang telah

    diberikan kepadanya.

    Erik Erikson (1902-1994) telah menganalisis perkembangan sosial kanak-kanak

    dalam jangka masa kehidupan mereka. Beliau menjelaskan bahawa manusia

    mempunyai keperluan asas yang sama dan perkembangan mereka bergantung kepada

    tindak balas terhadap keperluan tersebut. Perkembangan kanak-kanak berlakumengikut tahap tertentu. Erikson percaya bahawa setiap tahap mempunyai konflik

    tertentu yang perlu diatasi supaya tidak menjejaskan perkembangan kanak-kanak.

    Dalam tahap sosio emosi Erik Erikson tahap 4, beliau menyatakan kanak-kanak

    mesti menghadapi pembelajaran kemahiran baru atau sebaliknya menghadapi risiko

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    29/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    29

    perasaan rendah diri, kegagalan dan tidak cekap. Ternyata dalam ujian sosial emosi

    terhadap Mohd. Shakir Anas, dia berjaya menghadapi kemahiran baharu iaitu ujian

    kognitif yang saya kenakan ke atasnya. Mohd. Shakir berjaya menjawab soalan yang

    diberikan kepadanya dengan tepat dan ini menunjukkan bahawa dia merupakan kanak-

    kanak yang mempunyai tahap sosio-emosi yang seimbang. Emosi yang diperlihatkan

    ketika menjalankan temu bual bersamanya menunjukkan dia seorang yang periang,

    mudah mesra dan seorang yang peramah.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    30/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    30

    8.0 RUMUSAN

    Berdasarkan pemerhatian dan kajian yang telah dibuat, jelas di sini bahawa

    penekanan terhadap perkembangan fizikal, kognitif, sosial dan emosi perlu dititik

    beratkan kerana ia penting untuk perkembangan kanak-kanak. Sekiranya pendidikan inidiabaikan, kemungkinan kanak-kanak akan bersifat rendah diri dan cuba menjauhkan

    diri daripada individu lain. Jika perkara ini terjadi, maka kanak-kanak tersebut akan

    bersifat pasif bertentangan apa yang dituntut oleh kehidupan masyarakat kita.

    Guru hendaklah menyediakan persekitaran pembelajaran yang kondusif dan

    selesa untuk murid-muridnya di samping menyediakan alat bantuan mengajar yang

    mencukupi. Kanak-kanak juga perlu diberikan untuk memperkembangkan sosio-emosi

    mereka dengan memberi peluang untukmenyatakan pendapat mereka. Secara tidaklangsung, ia dapat mewujudkan keyakinan di dalam diri kanak-kanak untuk meyuarakan

    pendapat mereka terhdap sesuatu perkara kepada orang lain.

    Selain itu, ibu bapa juga perlu memainkan peranan mereka dengan memberi

    peluang kepada anak-anak untuk belajar dengan lebih mendalam lagi. Jangan biarkan

    mereka terabai dan ibu bapa hendalah membimbing mereka untuk membentuk sosio-

    emosi mereka supaya berada di tahap yang lebih baik. Sekiranya anak-anak terdedah

    dengan persekitaran dan sosio-emosi yang baik, mereka akan membentuk jati diri danpersonaliti serta keperibadian yang baik. Secara tidak langsung, Malaysia akan

    mempunyai masyarakat yang yang makmur dan bahagia.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    31/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    31

    9.0 REFLEKSI

    Bersyukur saya kehadrat Ilahi kerana dengan limpah dan kurnianya saya dapat

    menyiapkan tugasan kerja kursus Perkembangan Kanak-kanak (EDU3102) yang

    bertajuk Empat Domain Perkembangan Kanak-kanak iaitu, Fizikal, Kognitif, Sosial, danEmosi serta Teori-teori Perkembangan yang Berkenaan. Tugasan yang diberikan ini

    merupakan salah satu cabaran kepada saya kerana tugasan ini lebih kepada unsur-

    unsur teori perkembangan yang yang sangat penting dalam pembelajaran mengenai

    Perkembangan Kanak-kanak. Sebelum ini, saya belum pernah mempelajari mata

    pelajaran ini dan ini merupakan kali pertama dalam hidup saya membuat tugasan yang

    bertajuk begini.

    Jutaan terima kasih juga diucapkan kepada pensyarah pembimbing matapelajaran Perkembangan Kanak-kanak Semester 1 iaitu, Puan Norzaini Yang. Beliau

    memberikan informasi yang jelas ketika menyampaikan taklimat tugasan kerja kursus

    ini. Oleh itu, saya dapat memahami apa yang disampaikan oleh beliau dan

    memudahkan saya untuk melaksanakan tugasan ini. Dalam melaksanakan tugasan ini,

    pelbagai kekangan yang terpaksa saya lalui. Antaranya adalah kekangan kelajuan

    talian internet yang begitu lembab menyebabkan maklumat yang ingin diperolehi amat

    terhad dan sukar ditemui. Oleh itu, saya mengambil keputusan untuk mencari maklumat

    di Pusat Sumber Datuk Loqman Musa, IPG Kampus Bahasa Melayu.

    Setelah mendapat maklumat yang diperolehi, saya dan rakan-rakan kelas saling

    merujuk antara satu sama lain bagi memantapkan lagi tugasan kerja kursus ini. Dengan

    kerjasama daripada pelbagai pihak, akhirnya tugasan ini dapat disiapkan dengan

    jayanya. Walaupun terdapat pelbagai rintangan dan cabaran yang terpaksa saya lalui

    namun bukan mudah untuk mematahkan semangat yang ada pada diri saya.

    Pengalaman seperti ini lebih mudah mematangkan diri saya sendiri supaya menjadiseorang insan yang berguna, tambahan lagi saya merupakan seorang guru pelatih

    yang akan mendidik anak-anak bangsa suatu hari nanti.

    Pembelajaran yang saya perolehi ini akan saya gunakan dengan penuh manfaat

    supaya saya tidak kecundang di pertengahan jalan. Segala ilmu yang dipelajari

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    32/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    32

    mengenai tugasan kerja kursus Pendidikan Kanak-kanak ini mendidik saya supaya

    menjadi seorang guru yang mempunyai ilmu pengatahuan mengenai perkembangan

    kanak-kanak serta teori-teorinya. Sekali lagi saya ingin mengucapkan jutaan terima

    kasih kepada semua yang terlibat sama ada secara langsung atau tidak langsung.

    Semoga dengan bantuan anda semua, kita akan mendapat keberkatan dan keredhaan

    Allah S.W.T.

    Sekian, terima kasih.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    33/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    33

    10.0 RUJUKAN

    Mok Soon Sang (2009), Perkembangan Kanak-kanak. Selangor : Multimedia Sdn. Bhd.

    Mok Soon Sang. Psikologi Pendidikan Untuk Pengajaran dan Pembelajaran . Selangor :

    Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.

    Kamaruddin Hj. Husin (1996). Sekolah dan Perkembangan Kanak-kanak. Kuala

    Lumpur: Utusan Publications & Distibutors Sdn. Bhd.

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    34/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    34

    11.0 JADUALPERLAKSANAAN KERJA KURSUS

    NAMA PELAJAR : ABDUL KHALIM BIN ABDUL RAZAK

    NO. MATRIK : PPISMP 20100143

    KUMPULAN : PPISMP 1E

    MATA PELAJARAN :

    PENSYARAH PEMBIMBING :

    TARIKH PERKARA YANG DIBINCANGKAN CACATAN

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    35/36

  • 8/2/2019 Perkembangan Kanak-kanak EDU3102

    36/36

    PERKEMBANGAN KANAK-KANAK EDU1302

    13.0

    LAMPIRAN