Click here to load reader

PEDOMAN UMUM EJAAN JAWI BAHASA JAWI.pdf · PDF filePEDOMAN UMUM EJAAN JAWI BAHASA MELAYU 1. Latar Belakang 1.1 Sistem tulisan dan ejaan Jawi yang digunakan sekarang ialah sistem yang

  • View
    350

  • Download
    14

Embed Size (px)

Text of PEDOMAN UMUM EJAAN JAWI BAHASA JAWI.pdf · PDF filePEDOMAN UMUM EJAAN JAWI BAHASA MELAYU...

  • PEDOMAN UMUM EJAAN JAWI BAHASA MELAYU

    1. Latar Belakang

    1.1 Sistem tulisan dan ejaan Jawi yang digunakan sekarang ialah sistem yang termuat

    dalam buku Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan yang diterbitkan secara rasmi

    oleh Dewan Bahasa dan Pustaka pada tahun 1986 (edisi kedua, 1987; edisi ketiga, 1993).

    Sistem ini merupakan sistem ejaan Jawi terkini yang disempurnakan atau dimantapkan

    daripada Kaedah Ejaan Jawi yang digunakan sebelumnya yang berasaskan Kaedah Ejaan

    Jawi Zaba (sebagaimana yang terdapat dalam buku Daftar Ejaan Melayu Jawi-Rumi,

    1949). Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan (1986) dihasilkan daripada rumusan

    Konvensyen Tulisan Jawi Peringkat Kebangsaan yang diadakan pada tahun 1984. Hasil

    Konvensyen tahun 1984 itu telah diselaraskan dan diperkemas dengan maklumat yang

    diperoleh daripada Konvensyen Tulisan Jawi anjuran Pusat Islam, Jabatan Perdana

    Menteri, pada tahun 1991, dan Seminar Tulisan Jawi Peringkat Kebangsaan pada tahun

    1993. Semua maklumat tersebut disemak dan disahkan oleh Jawatankuasa Teknikal

    Ejaan Jawi Pusat Islam dan Dewan Bahasa dan Pustaka pada tahun 1993-1994.

    1.2 Pedoman Umum Ejaan Jawi Bahasa Melayu yang termuat dalam buku ini

    merupakan maklumat terkini tentang sistem ejaan Jawi yang disusun berdasarkan

    dokumen-dokumen pedoman ejaan Jawi yang telah diterbitkan oleh DBP, dan maklumat-

    maklumat pedoman ejaan Jawi yang diselaraskan selepas itu, khususnya daripada

    terbitan-terbitan yang berikut:

    (i) Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan, Dewan Bahasa dan Pustaka, Cetakan

    Pertama Edisi Ketiga, 1993.

    (ii) Daftar Ejaan Rumi-Jawi, Dewan Bahasa dan Pustaka, Cetakan Kedua, 1989.

    2. Tulisan, Abjad dan Huruf

    2.1 Tulisan Jawi ditulis (dan dibaca) dari kanan ke kiri (seperti sistem tulisan bahasa

    Arab). Sistem tulisan ini tidak mempunyai huruf besar atau huruf kecil seperti tulisan

    Rumi, tetapi perubahan bentuk huruf akan berlaku bagi beberapa huruf tertentu apabila

    dirangkaikan dengan huruf yang lain dalam penulisan sesuatu perkataan.

    2.2 Abjad Jawi bahasa Melayu sekarang mengandungi 37 huruf bentuk tunggal

    yang tersusun seperti yang berikut:

  • 2

    Huruf Jawi Nama Padanan Rumi

    alif a

    ba

    b

    ta

    t

    ta marbutah

    t/h

    sa [tha]

    s, (th)

    jim

    j

    6 ca

    c

    ha [h a]

    h, (h )

    kha [khO]

    kh

    dal

    d

    zal [dhal]

    z, (dh)

    ra [rO]

    r

    zai

    z

    sin

    s

    syin

    sy, (sh)

    sad [s Od]

    s, (s )

    dad [d Od]

    d, (d )

    b ta [tO]

    t, (t )

    e za [zO]

    z, (z)

    ain [ain] awal: a, i, u

    akhir: k, ()

    ghain

    gh

    2 nga

    ng

  • 3

    Huruf Jawi Nama Padanan Rumi

    fa

    f

    ? pa

    p

    qaf

    k, q, (q)

    kaf

    k

    ga

    g

    lam

    l

    mim

    m

    nun

    n

    wau

    w, u, o

    va

    v

    ha

    h

    hamzah

    awal: gugur

    akhir: k, ()

    1 ya

    y, i, e taling

    ye [ye]

    e pepet akhir

    : nya

    ny

    Catatan 1: Huruf di dalam tanda kurung ialah padanan untuk transliterasi huruf

    Arab kepada huruf Rumi dan padanan untuk mengeja istilah khusus daripada bahasa

    Arab.

    Catatan 2: Huruf (ta marbutah) disepadankan dengan huruf Rumi h dan t; dan t bagi padanan transliterasi.

  • 4

    3. Bentuk Huruf dan Cara Penulisannya

    3.1 Bentuk huruf dalam tulisan Jawi bergantung kepada jenisnya dan kedudukannya

    apabila ditulis secara tunggal, di pangkal kata, di tengah kata atau di akhir kata.

    Tunggal Akhir Kata Tengah Kata Pangkal Kata

    D C

    G F

    E

    I H

    K J

    6 8 7 9

    M L

    O N

    P P

    Q Q

    R R

    S S

    U T

    W V

    Y X

    a Z

    b c c b

    e f f

  • 5

    Tunggal Akhir Kata Tengah Kata Pangkal Kata

    2 5 4 2

    i h

    ? @ ~

    k j

    l

    o n

    q p

    s r

    u u

    | |

    t

    1 0 v

    : ; > < 3.2 Untuk mengeja perkataan, 37 huruf Jawi digolongkan ke dalam tiga kelompok

    yang berikut, berdasarkan bentuknya sama ada boleh dirangkaikan atau tidak dengan

    huruf yang ada di depannya atau di belakangnya.

    (i)

    Kelompok A:

    (ii)

    Kelompok B: 6

    : 1 ? 2

    (iii)

    Kelompok C:

  • 6

    3.3 Apabila sesuatu perkataan yang terbina itu menggunakan huruf-huruf dalam

    Kumpulan A sahaja, huruf-huruf tersebut tidak berubah bentuknya kerana tidak dapat

    dirangkaikan antara satu dengan yang lain. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    ada

    dara

    deru

    reda

    duda

    rawa

    3.4 Apabila mengeja perkataan, huruf-huruf dalam kelompok A tidak boleh

    dirangkaikan dengan mana-mana huruf dalam Kumpulan B atau Kumpulan C yang ada

    selepasnya, tetapi dirangkaikan dengan mana-mana huruf dalam Kumpulan B yang ada

    sebelumnya. Contohnya:

    Huruf Jawi Ejaan Jawi Padanan Rumi

    diam

    En

    muamalat

    2P

    pedang

    Qv

    beza

    tvR

    bersih

    Sv

    mizan

    qu

    sulam

    iv|u

    subversif

    ~v

    lipase

  • 7

    3.5 Apabila sesuatu perkataan yang terbina itu menggunakan huruf-huruf dalam

    Kumpulan B sahaja, huruf-huruf tersebut berubah bentuknya kerana dirangkaikan antara

    satu dengan yang lain. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    5vCp

    sembahyang

    sv~pv

    pimpin

    ov~p

    tampil

    s4Cp

    jambangan

    srvlTvp

    kemiskinan

    5vnv~p

    tempeleng

    3.6 Apabila mengeja perkataan, huruf-huruf dalam kelompok B berubah

    bentuknya kerana dirangkaikan dengan mana-mana huruf dalam Kumpulan A yang ada

    selepasnya, tetapi tidak boleh dirangkaikan dengan mana-mana huruf dalam Kumpulan A

    yang ada sebelumnya. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    R

    debar

    2Pr

    rendang

    Uu

    kupas

    u

    kaku

    zakat

    0C

    sebati

    R

    tertawa

  • 8

    3.7 Huruf hamzah boleh hadir di awal perkataan (biasanya pada nama khas bukan

    Melayu) dan ditulis di tengah garisan tanpa rumah tetapi didekatkan dengan huruf yang

    hadir selepasnya. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    2

    Ng

    2

    Ong

    3.8 Huruf hamzah yang berada di tengah perkataan ditulis di sebelah atas rumah

    yang disediakan sebagai penyambung antara huruf-huruf yang ada sebelumnya dengan

    yang selepasnya. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    tnBT

    masalah

    Elz

    malaikat

    5B9

    Chng

    3.9 Huruf hamzah ditulis sebagai pemisah antara dua huruf vokal, iaitu ai, au dan

    ui, di tengah kata yang berpola KVVK. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    U

    pais

    D

    aib

    aur

    paus

    tu

    buih

    5R

    keruing

  • 9

    3.10 Huruf hamzah ditulis tanpa rumah di tengah garisan apabila diapit oleh

    huruf alif dengan huruf ya (diftong [ai] ) atau huruf alif dengan huruf wau (diftong [au] )

    atau huruf alif-wau dengan huruf ya (diftong [oi]) yang mewujudkan diftong sebagai satu

    suku kata. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    5vT

    aising

    Rn

    aileron

    G

    audit

    vu

    automatik

    3.11 Kata atau istilah serapan daripada bahasa Arab yang mengandungi huruf

    hamzah ditulis seperti kedudukannya dalam bahasa sumber. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    u

    wuduk

    z

    imlak

    h

    ikhfak

    vC

    anbia

    u

    makmum

    3.12 Huruf hamzah digunakan sebagai pengganti huruf alif yang kedua apabila

    terdapat urutan bunyi vokal [a] dengan vokal yang lain di tengah kata terutamanya kata

    terbitan dan kata majmuk. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    vF

    setiausaha

    G

    iaitu

    tatausaha

    0

    karaoke

    GvRu

    supraorbit

    Pr7r

    pancaindera

  • 10

    3.13 Huruf hamzah digunakan sebagai pengganti huruf alif awal kata dasar,

    khususnya kata dasar yang bermula dengan vokal selain [a], apabila menerima awalan

    serapan. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan Rumi

    uR

    prausul

    07T

    pascauji

    uFPvBu

    subeditor

    0rRu

    superordinasi

    GvRu

    supraorbit

    PvTuBR

    trioksid

    u3RF

    ultraungu

    Pengejaannya adalah seperti berikut:

    Kata Padanan Jawi Asal Ejaan Sebenar

    pra + usul u + R uR

    pasca + uji 0 + 7T 07T

    sub + editor uFP + u uFPvBu

    super + ordinasi 0r + Ru 0rRu

    supra + orbit Gv + Ru GvRu

    tri + oksid PvT + 1R PvTuBR

    ultra + ungu u3 + RF u3RF

  • 11

    Catatan: Huruf alif kata dasar yang bermula dengan vokal [a] apabila menerima

    awalan yang tersebut adalah dikekalkan, tidak diganti dengan huruf hamzah. Contohnya:

    Ejaan Jawi Padanan

Search related