35
PANITIKANG FILIPINO

PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

  • Upload
    others

  • View
    60

  • Download
    1

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

PANITIKANG FILIPINO

Page 2: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Ang una ay sa paraan ng paglipat ngdila o bibig.

Ang paraang paglipat ng dila o bibig ay tinatawag ngpasalindila. Ito ay nangyari noong unang panahon sadahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkaslamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulitnilang pinapakinggan hanggang sa matanim sakanilang isip ang mga tula, awit o nobela, nag titipon-tipon sila upang making ng mga kuwento, dula, awit at tula.

Page 3: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Ang ikalawang uri ng panitikan ayonsa paghahalin ito ay Pasalinsulat

Ang panitikan ay isinulat o inukit at ginuhit sabalabak ng kahoy o mga dahun-dahon.

Page 4: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Ayon sa anyo, ang panitikan ay nahahati sa tatlong uri.

Ito ay patula, patuluyan at patanghal

Page 5: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Patuluyan

Ang patuluyan ay kung tulad lamang sapang-araw-araw na takbo ng pagsasalita o mga kaisipan ang paglalahad. Sa halip napasaknong ang mga taludtod, ito ay patalata.

Page 6: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Patanghal

Malalaman na Patanghal ito kung ito’yisinasadula sa entablado, sa bahay, o sabakuran o kahit na sa daan o saanman. Ito’ymaaaring patula o patuluyan, dahil maaaringang dayalogo nito ay nasusulat sa alinman sadalawang anyo. Ang panitikan sa pagtanghal nakaanyuan ay hindi nagiging ganap hangga’t hindiipinapalabas o isinasagawa sa tanghalan odulaan.

Page 7: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Patula

Ang panitikan ay nasa anyong patula kung ito

ay saknungan na ang bawat taludturan ay

maaaring may bilang o sukat ang mga pantig

at may magkakasintunog o

magkakatugmang pantig sa hulihan.

Page 8: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Ang patula ay may apat na uri:

Tulang pasalaysay, tulangpaawit o liriko, tulang dula o

pantanghalan at tulangpatnigan

Page 9: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Tulang Pasalaysay

Ito ay may tatlong uri- ang epiko, awit at

kurido at balad.

Page 10: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

EPIKO

• Ang epiko ay mahabang tula na inaawit o binibigkasNauukol ito sa kababalaghan at pagtatagumpay ng pangunahing tauhanlaban sa mga panganib at hamong kanyangnatatanggap.

Page 11: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: Biag ni Lam-ang

Page 12: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

AWIT AT KORIDO

• ang awit at korido ay tungkol sapagkamaginoo at pakikipagsapalaran ngmga pangunahing tauhang mga reyna’thari, prinsesa’t prinsipe.

• ang awit ay may 12 ang sukat ng pantig, habang ang korido naman ay may 10 nasukat.

Page 13: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: awit- Florante at Laura korido- Ibong adarna

Page 14: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

BALAD

• Ang balad ay tulang inaawit habangnagsasayaw.

• ang balad ay mayroong animhanggang walong pantig.

Page 15: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: Balitaw

Page 16: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Tulang Dula

Page 17: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

KOMEDYA

• Ang layunin ng komedya ay gawingkawili-wili ang panonood sapamamagitan ng mga ginagawa ngpangunahing tauhan.

Halimbawa: Kiki-riki ni Juan Crisostomo Soto.

Page 18: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

MELODRAMA

• ang melodrama ay ginagamit samga dulang musical.

Page 19: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: Sarimanok ni Steven Prince “Patrick” C. Fernandez

Page 20: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

TRAHEDYA

• ang trahedya ay dulang nauuwi samalagim o malungkot na wakas

Halimbawa: Ang Trahedya sa Balay ni Kadil ni Don Pagusara

Page 21: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

PARSA

• ang parsa ay nakapagpapasaya samga nanonood dahil sa mga dugtong-dugtong na mga pangyayaringnakatatawa.

Page 22: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

SAYNETE

• ang dulang ito ay tungkol sa mgalugar o pag-uugali ng mga tao.

Page 23: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Tulang Patnigan

Page 24: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

KARAGATAN

• ginagamit ang tulang ito sa laro, kadalasan tuwing mayroongnamatay.

Page 25: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

DUPLO

• ito ay pumalit sa karagatan. Labanan ito ng pagalingan sapagbigkas at pagbigay katwirannang patula.

Page 26: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

BALAGTASAN

• ito ang pumalit sa duplo. Ito ay debate na binibigkas nang patula.

Page 27: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Tulang paawit o liriko

Page 28: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

AWITING BAYAN

• ang mga awiting bayan ay mula pa samga ninuno natin at magpahanggangngayon ay kinakanta o inaawit pa rinnatin

Page 29: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: Lupang Hinirang, leronleron sinta, bahay kubo at

paruparong bukid

Page 30: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

SONETO

• ang tulang ito ay tungkol sadamdamin at kaisipan. Ito ay may apat na taludtod. May napupulotna aral ang mambabasa.

Halimbawa: Sonnet on Workers Rightsni Amado M. Yuson

Page 31: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

ELEHIYA

• ang tulang ito ay patungkol sakamatayan o sa pagdadalamhati lalona sa paggunita sa isang sumakabilang-buhay na.

Page 32: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

Halimbawa: Awit sa IsangBangkay ni Bienvenido A. Ramos

Page 33: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

DALIT

• Kilala ito bilang awit sa pagsambasa mga anito. Ngayon, ito ay awitng papuri sa Diyos o kaya ay saBirheng Maria na ina ng Diyos o sarelihiyon

Page 34: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

PASTORAL

• mga tulang tungkol sa buhay sabukid.

Page 35: PANITIKANG FILIPINO€¦ · dahilang ang mga ninuno natin noon ay hindi pa maalam sa sistema ng pagsulat kaya puro pabigkas lamang ang paraan na kanilang ginagamit. Pa ulit-ulit nilang

ODA

• ito ay isang papuri, panaghoy, o ibapang masiglang damdamin. Walang tiyak na bilang ang pantigat taludtod.