Osnove Ekonomije Konacna Verzija

  • View
    58

  • Download
    13

Embed Size (px)

DESCRIPTION

xxx

Text of Osnove Ekonomije Konacna Verzija

  • Prof. dr. NIKOLA GRABOVAC *

    *

  • EKONOMIJA KAO NAUKA I STRUKANAZIV EKONOMIJEPojam i naziv ekonomije je antikog porijekla

    Rije ekonomija je kovanica od dvije starogrke rijei:oikos (kua, domainstvo, gazdinstvo), inomos (zakon, pravilo, norma).

    Grka rije oikonomia je izvor za sadanju rije ekonomija

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac U antiko doba pojam ekonomija ukazuje na pravila o radu u domainstvu

    Grki filozof Ksenofont objavljuje OIKONOMIKOS

    Doprinos daju: Aristotel, Biblija, Adam Smith, Rikardo, Marks, Keynes, Samuelson i dr.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac TO JE EKONOMIJA Prof. dr. Samuelson i Nordhans za ekonomiju navode slijedee:

    Ekonomija pita to koja dobra treba proizvesti, kako se ta dobra trebaju proizvoditi i za koga ih treba proizvoditi.

    Ekonomija prouava kretanja u cijelom gospodarstvu trendove cijena, proizvodnje, nezaposlenosti i vanjske trgovine

    *

  • Ekonomija prouava optimalne odgovore na tri krucijalna pitanja i to:

    kojim se biznisom baviti,kako se baviti biznisom, iza koga biznis praviti

    OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac DEFINICIJA EKONOMIJE Postoje brojne definicije ekonomije a istiemo:

    Ekonomija je prouavanje kako drutva koriste oskudne resurse da bi proizvela vrijedne robe i raspodjelila je meu razliitim ljudima.

    Ekonomija je ukupna ovjekova djelatnost na odravanju i unapreenju njegove materijalne egzistencije, gospodarstvo u najirem smislu, njegovo voenje i racionalno upravljanje njime, gospodarenje.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola GrabovacEkonomija je nauka o stvaranju, raspodjeli i upotrebi nove vrijednosti.

    Ekonomija prouava - tedljivost, ekonominost i razumno upravljanje domainstvom, poduzeem, institucijom, bankom,

    usluim firmama, opinom, dravom i sl.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac RAZLIITOST POJMOVA EKONOMIJA I EKONOMIKAEkonomija je kompleksniji (iri) pojam jer prouava totalitet ekonomskog ivota: ekonomski sistem, privredna struktura, ekonomska politika.

    Ekonomika je ui pojam jer prouava samo privrednu strukturu i ekonomsko poslovnu politiku pojedinih segmenata (ekonomika industrije, ekonomika poljoprivrede, ekonomika saobraaja, ekonomika poduzea i sl.).

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac EKONOMIJA KAO ZNANOST I KAO AKTIVNOST

    Ekonomija kao znanost (nauka) primjena znanstvenih metoda

    Ekonomija kao aktivnost operativno rukovoenje poslovanjem

    Neophodnost vrstog povezivanja ekonomije kao znanosti i ekonomije kao aktivnosti

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola GrabovacJedino integrirana znanost i praksa imaju svoje opravdanje i ostvaruju bolje rezultate

    Dati odgovore na pitanja: to proizvoditi, kako, zato, za koga, kojim sredstvima, kolikim trokovima, kako prodavati, po kojim cijenama prodavati.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    HIPOTEZE EKONOMIJA

    Hipoteza je znanstvena predpostavka ili odreena tvrdnja koju treba provjeriti i dokazati ili odbaciti i opovrgnuti.

    Hipoteza se postavlja na temelju ranijih saznanja ili predhodnih istraivanja.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola GrabovacPostavlja se temeljna (glavna) hipoteza i vie pomonih hipoteza.

    Provjera hipoteze vri se kroz primarna istraivanja na terenu.

    Na temelju provjere hipoteze argumentima se ona potvruje ili odbacuje.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    VRSTE EKONOMIJEMakroekonomija i mikroekonomija,Teorijska ekonomija i primjenjena ekonomija,Meunarodna i nacionalna ekonomija,Trina i planska ekonomija,Ekonomija privrednih grana,Regionalna (prostorna) ekonomija,Kranska i islamska ekonomija iSiva ekonomija.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    EKONOMSKI ZAKONIEkonomski zakon je sustav vaeih ekonomskih pravila kojim se ureuju ekonomski, gospodarski i drutveni odnosi izmeu ekonomskih subjekata u sustavima: proizvodnje, raspodjele, razmjene i potronje.Ekonomski zakoni imaju svoj ivotni vijek koji se izraava kroz nastajanje, razvoj, afirmaciju, zrelost, opadanje i umiranje.Duina ekonomskih zakona mogu biti vrlo kratki, dugi i veoma dugi.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac VANIJI EKONOMSKI ZAKONIZAKON OPADAJUEG PRINOSA,ZAKON MINIMUMA, MAKSIMUMA I OPTIMUMA,ZAKON VRIJEDNOSTI I FORMIRANJA CIJENA,ZAKON OPORUTITETNIH TROKOVA,ZAKON PONUDE I POTRANJE,ZAKON AKUMULACIJE,ZAKON RAZVOJA DRUTVA iZAKON NERAVNOMJERNOG RAZVOJA.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola GrabovacZAKON OSKUDNOSTIZAKON PROGRESIVNOSTIZAKON DEGRESIVNOSTIOSTALI EKONOMSKI ZAKONI

    *

  • OSNOVE EKONOMIJEProf.dr. Nikola Grabovac

    METODE I TEHNIKE EKONOMSKE NAUKEMetode ekonomske nauke su znanstvene metode:analiza,sinteza,apstrakcija,indukcija,dedukcija i dr.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJEProf.dr. Nikola GrabovacTehnike ekonomske nauke:matematske,statistike,kvantitativne,kvalitativne i dr.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJEProf.dr. Nikola Grabovac

    DESET NAELA EKONOMIJE

    KAKO LJUDI DONOSE ODLUKE (1, 2, 3 i 4 NAELO)

    KAKO LJUDI MEUSOBNO DJELUJU (5, 6 i 7 NAELO)

    KAKO DJELUJE GOSPODARSTVO (8, 9 i 10 NAELO)

    NAELA EKONOMIJE SU TEMELJNI PRINCIPI NA TEMELJU KOJIH POSLUJE SVAKO GOSPODARSTVO, SVAKO DOMAINSTVO, SVAKA ZANATSKA RADNJA PA I SVAKI POJEDINAC.

    *

  • 1.NAELO: Ljudi se suoavaju s odabirima koji sa jedne strane donose koristi ali sa druge strane i tete

    KORIST OD KUPLJENE ROBETETA RADI DAVANJA NOVCA ZA KUPOVINUALTERNATIVE: da li studirati ili raditiUINKOVITOST: najbolje iskoristiti resursePRAVEDNOST: pravedna i potena raspodjela

    *

  • 2.NAELO: Cijena neega jest ono ega se mora odrei kako bi to neto dobio

    ODREI SE SADANJEG ZAPOSLENJA I PRIHODA OD PLAE RADI STUDIRANJAULAGANJE U INVESTICIJEKOLOVANJE KADROVA

    *

  • 3. NAELO: Razumni ljudi razmiljaju na graniciProdaja avionskih karata po normalnoj cijeni,Prodaja preostalih avionskih karata po graninim (marginalnim) trokovima,Granini trokovi su samo dodatni trokovi za tu jedinicu,U naem primjeru granini troak avionskog leta je sok ili sendvi u avionu.

    *

  • 4. NAELO: Ljudi odgovaraju na poticajeLjudi na smanjenje cijena reagiraju poveanom kupovinomSmanjenje kamatnih stopa stimulira poveanu tranju za kreditimaPogoranjem kvaliteta proizvoda utjee na smanjenje potranje

    *

  • 5. NAELO: Trgovina moe svima poboljati ivote

    Trgovina osigurava podjelu posla i specijalizacijuSvaki pojedinac ili drava proizvodi ono u emu je najbolji i najjeftinijiKroz trgovinu ljudi mogu kupovati razne stvari i usluge uz nie cijeneOgraniavanje trgovine je tetno

    *

  • 6. NAELO: Trita obino predstavljaju dobar nain organizacije ekonomske aktivnosti

    Trina privreda,Sloboda kretanja roba bez carina i drugih ogranienja,Vjetina nevidljive ruke osobni interes,Stavovi Adama Smitha iz 1776. godine.

    *

  • 7. NAELO: Drave ponekad mogu poboljati rezultate tritaPonekad trite ne uspjeva uinkovito rasporediti resurse,Trini poremeaji,Neophodnost intervencije drave,Ponekad politika mo preuzme neopravdane odluke u cilju nagraivanja svojih istomiljenika to dovodi do poremeaja,Pojam ponekad poboljati privredu ne znai da e drava to uvijek i uiniti.

    *

  • 8. NAELO: Standard ivota odreene zemlje ovisi o sposobnosti te zemlje da proizvodi dobra i usluge

    Samo proizvodnja omoguuje razvoj jedne drave,Usluge, bankarstvo, ugostiteljstvo, trgovina mogu biti samo podrka razvoju proizvodnje u jednoj dravi,Standard ivota u jednoj dravi iskazuje se bruto nacionalnim dohotkom po jednom stanovniku,Rast standarda je iskljuivo posljedica poveanja produktivnosti rada,Produktivnost (proizvodnost) rada predstavlja rast proizvodnje roba i usluga po jednom radnom satu radnika.

    *

  • 9. NAELO: Cijene rastu kada drava previe tiska (tampa) novca

    Previe novca u rukama graana poveava tranjuPoveana tranja izaziva rast cijenaRast cijena predstavlja inflaciju

    *

  • 10. NAELO: Drutvo se suoava sa kratkoronim odabirom izmeu inflacije i nezaposlenosti

    Kratkorono inflacija podstie privredu i smanjuje nezaposlenost,Prevelika inflacija dovodi do nestabilnosti i ugroava poslovanje,Fiksni kurs poveava nezaposlenost i trgovinski deficit.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    EKONOMIST KAO ZNANSTVENIKEkonomija je znanost,To nije labaratorij sa mikroskopima ili epruvetama,Znanost se izraava kroz znanstvene metode koje koristimo u ekonomiji,Znanstvene metode se temelje na postavljanju hipoteza i njihovom testiranju sa ciljem potvrivanja ili odbacivanja,Znanstveni pristup je neophodan u ekonomiji jer su u pitanju veliki trokovi, velika ulaganja a posljedice su izuzetno znaajne za pojedince, zaposlene a i cijelo drutvo.

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    ZNANSTVENE METODE

    Znanstvene metode: analiza, sinteza, astrakcija, indukcija i dr.

    Znanstvene metode se temelje na: promatranjuprikupljanju podataka i informacijaprimarna istraivanjasekundarna istraivanja

    *

  • OSNOVE EKONOMIJE Prof.dr. Nikola Grabovac

    Prouavanju odnosa izmeu uzroka i posljedica u ekonomiji :zabr