osiguravaju‡a drutva u ulozi institucionalnih investitora

  • View
    218

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of osiguravaju‡a drutva u ulozi institucionalnih investitora

  • 26.susret osiguravaa i reosiguravaa Sarajevo

    25

    SAETAKKljuna uloga osiguravajuih drutava jeste obezbeenje posredne ekonomske

    zatite. Meutim, osiguravajua drutva obavljaju i druge funkcije od kojih je, sa aspekta uticaja na privredni rast i razvoj, najznaajnija mobilizacija fi nansijskih sredstava, odnosno poslovi fi nansijskog posredovanja. Obavljajui poslove fi nan-sijskog posredovanja osiguravajua drutva imaju znaajnu poziciju u fi nansijskom sistemu kao institucionalni investitori. Cilj osiguravajuih drutava kao institu-cionalnih investitora je da obezbede dodatnu likvidnost na fi nansijskom tritu, maksimiziraju profi t uz prihvatljiv nivo investicionog rizika te prikupe sitan, slo-bodan kapital i stave ga u funkciju privrednog rasta i razvoja. Namera istraiva-nja sprovedenih u ovom radu je da saeto prikae celovitost uloge osiguravajuih drutava kao institucionalnih investitora, da ukae na znaaj koji osiguranje ima u u privredi i drutvu i omogui neophodnu informisanost i teorijsku utemeljenost za usvajanje politika i regulativa iji je krajnji cilj podrka ostvarenju odrivog ekonomskog rasta kao i odrivog i visoko profi tabilnog rasta osiguravajuih dru-tava. U nameri da postignemo navedeni cilj analiziramo poslovanje osiguravaa i reosiguravaa u svetu i investiciono okruenje, to nam daje okvir za detaljniju analizu investicionih aktivnosti osiguravajuih drutava. Istraivanja obuhvataju upravljanje rezervama osiguravajuih drutava, analizu planiranja investicionih aktivnosti u kontekstu primene koncepta istovremenog upravljanja imovinom i obavezama, pregled regulatornih ogranienja investiranja, analizu koraka, ciljeva i rizika investiranja osiguravaa, teorijski pregled i empirijska iskustva u upravljanju portfeljem osiguravajuih drutava. Kljune rei: osiguravajua drutva, investicije, upravljanje imovinom i obaveza-ma, regulativa, portfelj.

    SUMMARYTh e key function of insurance companies is to off er the indirect protection to

    policyholders. However, insurance companies do other functions of which, from the point of view of the impact on the economic growth and development, the most

    PROF. DR. SC. BORIS MAROVI*,Fakultet za pravne i poslovne studije, Novi Sad; Nezavisni univerzitet Banja Luka; Ekonomski fakultet, Podgorica

    DR. SC. VLADIMIR NJEGOMIR**,Fakultet za pravne i poslovne studije, Novi Sad

    OSIGURAVAJUA DRUTVA U ULOZI INSTITUCIONALNIH INVESTITORA

    * profesor emeritus, Novi Sad, kontakt: marovicb@nspoint.net

    ** docent, Novi Sad, kontakt: vnjegomir@eunet.rs

  • 26.susret osiguravaa i reosiguravaa Sarajevo

    26

    important one is the mobilisation of fi nancial resources, in other words, business of fi nancial intermediation. By engaging in the business of the fi nancial intermediation insurance companies have important position in fi nancial system as institutional investors. Th e objective of insurance companies in their role as institutional inve-stors is to achieve additional liquidity on fi nancial market, maximise profi t with an acceptable level of investment risk, collect small, fragmented amounts of free capital from policyholders and put it in the function of economic growth and development. Th e intention of the research done in this paper is to briefl y but comprehensively present the role of insurance companies as institutional investors, to point out the importance that insurance has in economy and society and provide the necessary information and theoretical foundation for the adoption of policies and regulations, which ultimate aim is to support the achievement of sustainable economic growth as well as sustainable and highly profi table growth of insurance companies. In order to achieve the stated objective we analyze operations of insurers and reinsurers in the world and the investment environment, which gives us a framework for a more detailed analysis of the investment activities of insurance companies. Th e research covers the management of the provisions of insurance companies, analysis of investment activities planning in the context of application of the concept of simultaneous management of assets and liabilities, a review of regulatory limita-tions for investments of insurers, analysis of steps, goals and investment risks of insurers, theoretical overview and empirical experience in managing portfolios of insurance companiesKeywords: insurance companies, investments, assets and liabilities management, regulation, portfolio.

    1. OSVRT NA ZNAAJ I FUNKCIJU OSIGURAVAJUIH DRUTAVA KAO INSTITUCIONALNIH INVESTITORAOd prvobitne ljudske zajednice pa do dananjih dana ovekov ivot i imo-

    vina bili su ugroavani raznim vrstama rizika tako da je ljudsko drutvo ve na samim poecima svoga postojanja uvidelo neophodnost zatite svojih lanova i ekonomskih vrednosti, pa su pojedinci udruivali deo svojih sredstava kako bi pomogli drugim pojedincima koji pretrpe gubitak. Ovo udruivanje rizika u zajednice rizika predstavljalo je osnovu modernog osiguranja. U savremenim uslovima ivota i poslovanja postoje razliiti oblici zatite imovine i ivota od rizika ali osiguranje predstavlja najrasprostranjeniji oblik. Institucija osigura-nja iako se razvija sa nastankom privatne svojine a posebno ravzojem trine privrede postojalo je u svim drutveno-ekonomskim formacijama i drutveno-politikim odnosima jer su osnovne funkcije osiguranja, zatita imovine i lica, unapreenja kredita, razmene i trgovine, mobilizacije (prikupljanja) i efi kasne alokacije novanih sredstava. Meutim, tek u periodu izmeu dva svetska rata, a naroito od sedamdesetih godina dvadesetog veka jaa uloga osiguravajuih

  • 27

    2015.

    drutava kao institucionalnih investitora i potreba da se u upravljanju osigu-ravajuim drutvima podjednaka panja posveti maksimiziranju prinosa kako na strani obaveza (pasive) tako i na strani imovine (aktive).1

    Kljuna uloga osiguranja oduvek je bila da se putem formiranja zajednica rizika, pojedinaca ugroenih istom opasnou, na organizovan i instituciona-lizovan nain rizik minimizira, odnosno da se pojedinci i privredni subjekti zatite od rizika koji ugroavaju njihovu imovinu i ivote. Osnovna funkcija osiguranja i u modernoj ekonomiji jeste upravo funkcija zatite, odnosno u-vanja imovine. U domenu zatite od rizika jedna od kljunih uloga osiguranja je ouvanje fi nansijskog zdravlja malih i srednjih preduzea. Obezbeenje pojedinaca ali posebno odrivog opstanka i razvoja malih i srednjih preduzea predstavlja veoma znaajan elemenat doprinosa ne samo ekonomskom razvo-ju ve i politikoj stabilnosti svake zemlje. Meutim, upravljanje rezervama u kontekstu limitiranosti izloenou rizicima osiguranja s jedne strane i traganja za investicionim prinosima na fi nansijskom tritu s druge strane, postaje osnovni preduslov optimiziranja performansi osiguravajuih drutava i kljuni korak u upravljanju rizikom. Prihodima od plasmana akumulira-nih sredstava osiguravajua drutva mogu, izmeu ostalog, da na bolji nain upravljaju preuzetim rizicima od svojih osiguranika i po osnvou ostvarenih prihoda ponude niu cenu osiguravajue zatite a time postanu konkurentniji u trinoj utakmici. Dakle, osim direktne koristi u smislu zatite od rizika osiguranje, posmatrano sa aspekta pojedinca, ima i brojne druge koristi. Za-hvaljujui postojanju osiguravajueg pokria pojedinci nee morati da imaju na raspolaganju relativno velike rezerve fi nansijskih sredstava ve ta sredstva mogu profi tabilnije da angauju na fi nansijskom tritu, ime se indirektno doprinosi i razvoju fi nansijskog trita. Osiguranje omoguava pojedinci-ma da poseduju sopstvenu imovinu, ima pozitivan uticaj na uveane obima kupovina, ime se indirektno podstiu privredne aktivnosti jer je potronja osnovni pokreta ekonomskog rasta i razvoja, profi te ali i zapoljavanje i to kako u okviru samog sektora osiguranja tako i van njega. U Evropi, na primer, sektor osiguranja u 2013. godini reprezentovalo je 5357 kompanija koje su direktno upoljavale 940.000 ljudi.2 Osiguravajua drutva su ostvarila 1117 milijardi evra bruto fakturisanih premija. Samo u Velikoj Britaniji je sektor osiguranja, u 2014. godini na primer, zapoljavao oko 314.400 ljudi3 a u SAD u 2013. godini je 6086 kompanija upoljavalo 2,4 miliona ljudi.4 U Velikoj Britaniji osiguravajua drutva su direktno doprinela rastu bruto domaeg

    1 Njegomir, V: Upravljanje imovinom i obavezama osiguravajuih drutava, Raunovodstvo, Vol. 50, Br. 5-6, Savez raunovoa i revizora Srbije, Beograd, 2006, str. 94-103.

    2 European Insurance in Figures, Statistics No 50, Insurance Europe, Brussels, December 2014.3 UK Insurance Key Facts, Association of British Insurers, London, 2014.4 A Firm Foundation: How Insurance Supports the Economy, Insurance Information Institute, New York,

    2015.

  • 26.susret osiguravaa i reosiguravaa Sarajevo

    28

    proizvoda za 25 milijardi funti i platila porez u visini od 11,8 milijardi funti. U SAD osiguranje i pratee delatnosti inile su 2,5% bruto domaeg proizvoda. Osiguravajua drutva indirektno upoljavaju oko milion agenata i brokera osiguranja i fi nansijskih posrednika. Takoe, sektor osiguranja indirektno utie i na vee zapoljavanje u okviru svih onih kompanija sa kojima osigura-vajua drutva sarauju kao to su na primer kompanije koje pruaju usluge iz domena informacionih tehnologija.5

    Postojanje razvijenog sektora osiguranja znaajno je i zbog injenice da osiguranje ima veoma znaajnu ulogu u podsticanju domae proizvodnje, inovacija, preduzetnitva i trgovine. Brojne empirijske i teorijske studije na-glaavajui znaaj osiguranja u ekonomiji i drutvu izmeu ostalog ukazuju da osiguranje unapreuje konkurentnost i doprinosi razvoju trgovine, pre-duzetnikih aktivnosti i najvanije unapreuje efi kasnost alokacije kapitala. Osiguranje smanjuje rizik ulaganja sa kojima se suoavaju privredni subjekti. Takoe, pribavljanje kredita banaka daleko je skuplje a u pojedinim sluajevima ak i nemogue