Organizacija ,Funkcije i Ciljevi Centralne Banke

  • Upload
    zokabl

  • View
    459

  • Download
    5

Embed Size (px)

Citation preview

S A D R A J:

UVOD 2 2. CENTRALNA BANKA BiH..............................................................................................3 3. ORGANIZACIJA CENTRALNE BANKE BiH.......................................................................5 FUNKCIJA CENTRALNE BANKE.........................................................................................7 4.1. Posebne funkcije centralne banke su:...................................................................8 4.2. Dopunske funkcije centralne banke su:................................................................8 4.3.Grupisane funkcije centralne banke.......................................................................9 Emisiona funkcija......................................................................................................9 Funkcija sprovoenja monetarne politike...............................................................10 Funkcija bankara drave.........................................................................................10 Funkcija banke banaka...........................................................................................10 Nadzorna funkcija................................................................................................... 11 Funkcija garanta likvidnosti bankarskog sistema....................................................11 Funkcija upravljanja deviznim rezervama, spoljnim dugom i deviznim kursem......12 ZAKLJUAK.................................................................................................................... 13 LITERATURA..................................................................................................................14

UVOD

U ovom seminarskom radu pokuau da pojasnim pojam Centralne banke, organizaciju i funkciju centralne banke. Prvo na to moram da skrenem panju je to da Centralna banka mora imati relativno nezavistan poloaj, jer je ona nosilac vrhovne monetarne vlasti. U finansijskom sistemu, najvanija institucija je Centralna banka. To je neprofitna institucija koja ima monopolski poloaj u obavljanju svojih funkcija. Ona je odgovorna za voenje monetarne politike, a to podrazumijeva upravljanje kamatnim stopama i koliinom novca u opticaju. U radu je opisano o nastanku Centralne banke Bosne i Hercegovine, te i o njenom znaaju za BiH. Monetarna jedinica Bosne i Hercegovine je "Konvertibilna marka", Najvii organ Centralne banke Bosne i Hercegovine je Upravno vijee, koje je nadleno za utvrivanje monetarne politike i kontrolu njenog provoenja, organizaciju i strategiju Centralne banke u skladu s ovlatenjima utvrenim Zakonom. Organizacija Centralne banke Bosne i Hercegovine je specifina zbog ravnopravnosti tri konstitutivna naroda i u radu je opisan ematski prikaz Uprave Centralne banke. Funkcije Centralne banke Bosne i Hercegovine mogu se podjeliti na posebne funkcije , dopunske funkcije i grupisane funkcije . Osim gore navedenih podjela funkcija centralne banke moemo rei da ona ima jo nekoliko funkcija po kojima se ona razlikuje od ostalih banaka: Funkcija sprovoenja monetarne politike Funkcija bankara drave Funkcija banke banaka Nadzorna funkcija Funkcija garanta likvidnosti bankarskog sistema

Emisiona funkcija Sve nabrojane funkcije bie pojedinano pojanjene u radu. Cilj Centralne banke je da postigne i odri stabilnost domae valute, a zadaci CB se izvravaju preko njene centrale, glavnih jedinica i ostalih filijala. Osnovni zadaci CB koji se izvravaju pod nadlenou njenog Upravnog vijea su: da definie, usvoji i kontrolira monetarnu politiku.

2

1. POJAM CENTRALNE BANKE

Centralna banka predstavlja najvaniju instituciju u okviru finansijskog sistema svake zemlje.To je specifina monetarna institucija koja, po svom poloaju u bankarskom, kreditnom i monetarnom sistemu, zauzima najvanije mjesto. To je neprofitna institucija koja ima monopolski poloaj u obavljanju svojih funkc. Ekonomsku suverenost jedne zemlje odreuje i njena monetarna suverenost, zato centralna banka mora imati relativno nezavistan poloaj, jer je ona nosilac vrhovne monetarne vlasti. Monetarna suverenost je pravo da se reguliu pitanja vezana za emitovanje novca i voenje monetarne politike. Monetarnu suverenost moe imati samo centralna banka i zato mora imati relativno nezavistan poloaj..Bilans stanja centralne banke razlikuje se od bilansa stanja drugih banaka. U stavkama aktive nalaze se razni krediti odobreni bankama putem reeskonta, udio u dravnim hartijama od vrijednosti, zlatni certifikati, devizna aktiva i ostalo. Obino, postotak koliine kredita koje centralna banka dodjeljuje bankama je mali u odnosu na ukupna sredstva centralne banke.1 Osnovna funkcija i zadaci centralne banke su: 1. Emisija novanica, novca i kredita; 2. Sprovodjenje mjera kreditno monetarne pilitike; 3. Regulisanje i supervizija rada banaka; 4. Odravanje spoljne likvidnosti; 5. Obavljanje odreenih poslova za raun drave;6. Ostale funkcije kao to su:pomo pri odravanju likvidnosti ostalih uesnika nafinansijskom

tritu (naroito banaka), politika selektivnog kreditiranja odreenih regiona, sektora aktivnosti ili privrednih subjekata (to je predstavljao jedan od zadataka Narodne Banke Jugoslavije tokom 60-70-tih godina), poslovi u vezi sa odravanjem i kontrole rezervi plemenitih metala tzv. zlatna politika; obezbjeivanje adekvatnih podataka, informacija i sprovoenje razliitih ekonomskih istraivanja, itd .

2. CENTRALNA BANKA BiH

1

Plakalovi N. Monetarna ekonomija (teorije, institucije i politika), Srpsko Sarajevo, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, 2004. god

3

Centralna

banka

Bosne

i

Hercegovine je

glavna

institucija

za

odravanje

monetarne stabilnosti u Bosni i Hercegovini koja funkcionie po principu valutnog odbora (eng. currency board). Centralna banka Bosne i Hercegovine je nastala nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma. Ona je u tom momentu predstavljala najvaniju instituciju koja je, nakon rata, trebalo da obezbjedi Bosni i Hercegovini atribute jedinstvene drave. Osnovana je 20. juna 1997. godine Zakonom o Centralnoj banci koga je usvojila Parlamentarna skuptina Bosne i Hercegovine, a u skladu sa optim okvirnim sporazumom za mir u BiH. Centralna banka Bosne i Hercegovine je zaduena za odravanje monetarne stabilnosti u skladu sa aranmanom valutnog odbora, to znai da izdaje domau valutu uz puno pokrie u slobodnim konvertibilnim deviznim sredstvima po fiksnom kursu (1 KM = 0,51129 EUR). Centralna banka BiH takoer definie i kontrolie provoenje monetarne politike Bosne i Hercegovine i upravlja slubenim deviznim rezervama ostvarenim izdavanjem domae valute. Uz ove aktivnosti, CBBH je odgovorna za odravanje platnih i obraunskih sistema i za kooridnaciju djelatnosti Agencija za bankarstvo entiteta Bosne i Hercegovine, koja su nadlena za izdavanje dozvola za rad i superviziju banaka.2

Slika 1.Centralna banka BiH

Centralna banka Bosne i Hercegovine je pravno lice sa punim ovlatenjima i mogunostima da sklapa ugovore, nabavlja i raspolae s pokretnom i nepokretnom imovinom, a sjedite Centralne banke je u Sarajevu, ona osniva i odrava centralni ured i glavne jedinice u Federaciji Bosne i2

Internet izvor ,wikipedija

4

Hercegovine i Republici Srpskoj. Ove glavne jedinice nemaju pravni status ili ovlatenje koje su nezavisne od Centralne banke. Upravno vijee Centralne banke moe uspostaviti predstavnitva i urede za kontakte u inostranstvu i naimenovati zastupnike i korespodente. U okviru svojih ovlatenja utvrenih zakonom o centralnoj banci, Centralna banka je potpuno nezavisna od Federacije Bosne i Hercegovine, Republike Srpske, te bilo koje javne agencije i organa, a u cilju objektivnog sprovoenja svojih zadataka, osim ako nije drugaije odreeno Zakonom o Centralnoj banci. Ova banka zastupa Bosnu i Hercegovinu na svim meuvladinim sastancima, tijelima i organizacijama, sudjeluje u meunarodnim organizacijama kroz meunarodnu monetarnu saradnju, prua bankarske usluge u korist stranih vlada, stranih centralnih banaka i monetarnih vlasti, preuzima odgovornost i vri transakcije u vezi sa sudjelovanjem Bosne i Hercegovine u meunarodnim organizacijama. Monetarna jedinica Bosne i Hercegovine je "Konvertibilna marka", koja se dijeli na stotinu"Feninga", iji su simboli "KM", odnosno "F". Konvertibilnu marku izdaje Centralna banka i stavlja u cirkulaciju preko svoje centrale i glavnih jedinica. Konvertibilna marka je zakonito sredstvo plaanja svih javnih i privatnih obaveza i dugova u Bosni i Hercegovini, a sve javne institucije i privatna lica ili preduzea moraju prihvatiti Konvertibilnu marku u poravnanju i plaanju bilo kojih obaveza prema njima3. Za plaanja u, i plaanja iz, budeta i zajednikih institucija BiH, te na zvaninim raunima zajednikih institucija BiH koristi se samo Konvertibilna marka. Budet i zvanini rauni javnih institucija Federacije BiH i Republike Srpske, kao i tarife, takse i druga plaanja na raun javnih slubi ili slubi javnog prevoza se izraavaju u Konvertibilnim markama. Pored toga, u ove svrhe se mogu koristiti druge valute kao obraunske jedinice. Upravno vijee Centralne banke je jedini autoritet u Bosni i Hercegovini koje donosi odluke o izdavanju zakonitog sredstva plaanja , preko centrale, glavnih jedinica i ostalih filijala u Federaciji BiH i Republici Srpskoj. 3. ORGANIZACIJA CENTRALNE BANKE BiH

Najvii organ Centralne banke BiH je Upravno vijee, koje je nadleno za utvrivanje monetarne politike i kontrolu njenog provoenja, organizaciju i strategiju Centralne banke u skladu3

Zakon o centralnoj banci BiH; "Slubeni glasnik BiH", broj 1/97, lan 38,dana 29. oktobra 1997.godine.

5

s ovlatenjima utvrenim Zakonom. U prvih est godina, Upravno vijee inili su guverner, koji je bio i predsjedavajui, i tri lana, od kojih su dva (Bonjak i Hrvat) iz Federacije BiH i jedan (Srbin) iz Republike Srpske. Nakon toga, Upravno vijee se, prema Zakonu o CBBiH, sastoji od pet osoba koje imenuje Predsjednitvo na period od est godina. Vijee za guvernera imenuje jednog od svojih lanova. Upravu Centralne banke ine guverner i tri viceguvernera, koje je imenovao guverner uz odobrenje Upravnog vijea. Zadatak Uprave je operativno rukovoenje poslovanjem Centralne banke. Svaki viceguverner je neposredno odgovoran za rad jednog odjela - sektora Centralne banke. Centralna banka ima Centralni ured, tri glavne jedinice i dvije filijale. Centralni ured Centralne banke BiH je u Sarajevu. Glavne jedinice su Glavna jedinica Sarajevo, Glavna banka Republike Srpske Banja Luka i Glavna jedinica Mostar. Filijale su Filijala Centralne banke u Brkom i Filijala Glavne Banke RS na Palama. 4ema 1.Uprava Centralne banke BiH.

Centralna banka Bosne i Hercegovine obuhvata tri monetarna agregata:1. Mo - primarni novac ili monetarna baza. Ona obuhvata gotovinu izvan monetarnih vlasti i

depozite koje komercijalne banke dre kod centralne banke. (Gotovina obuhvata gotov novac izvan centralne banke i u 2010.god u centralnoj banci BiH on je kvartalno povean za4

Internet izvor, wikipedija

6

90,1 milion KM, odnosno 3,7%, a na godinjem nivou za 229,8 miliona KM, odnosno 10,1%. Depoziti banaka kod monetarnih vlasti (CBBiH) iznose 3,4 milijarde KM i kvartalno su poveani za 120,3 miliona KM (ili 3,7%), a godinje poveanje iznosi 18,4 miliona KM (ili 0,5%). Depoziti nebankarskog sektora (osim centralne vlade) nisu se znaajnije promijenili tokom etvrtog kvartala. Pokrivenost monetarne baze deviznim rezervama i dalje je visoka i iznosi 109,5%, to ukazuje na dosljedno provoenje valutnog odbora

2. M1 - obuhvata gotovinu izvan monetarnih vlasti i depozite po vienju koje neobankarski

sektor dri kod komercijalnih banaka (U strukturi M1, gotovina izvan banaka se poveala za 101,0 miliona KM (4,8%), a depoziti po vienju u domaoj valuti za 127,6 miliona)

3. M2 - obuhvata gotovinu izvan monetarnih vlasti i depozite po vienju koje neobankarski sektor dri kod komercijalnih banaka (M1) + depoziti po vienju u stranoj valuti + strani i oroeni depoziti. (Novana masa M2 na kraju etvrtog kvartala 2010. iznosi 13,87 milijardi KM, uz kvartalno poveanje od 380,4 miliona KM, odnosno za 2,8%. Pri tome se monetarni agregat M1 koji ini visoko likvidna sredstva poveao za 228,6 miliona KM (3,7%), a kvazinovac za 151,9) Centralna banka Bosne i Hercegovine jedino koristi obavezne rezerve, kao instrumenta monetarne politike. Devizne rezerve u CBBIH su u toku etvrtog kvartala poveane za 3,2%,odnosno za 199,9 miliona KM i na kraju 2010. dostigle su nivo od 6,46 milijardi KM.Saldo kupovine i prodaje KM u etvrtom kvartalu je bio pozitivan i iznosio je 190,9 miliona KM, to je imalo dominantan uticaj na kretanje deviznih rezervi. U toku sva tri mjeseca zabiljeen je pozitivan saldo, s tim da je najvii bio u oktobru (159,9miliona KM), kao posljedica povlaenja etvrte trane stand-by aranmana MMF-a u iznosu od 76,7 miliona KM.

FUNKCIJA CENTRALNE BANKE

Osnovni cilj Centralne banke u trinoj privredi nije u maksimiranju profita nego postizanje odreenih aktivnosti od znaaja za ukupnu privredu, kao to je odravanje likvidnosti makro

7

sistema, spreavanje masovnog bankrotstva banaka i spreavanje visoke zaduenosti, ukljuujui stvaranje finansijskih rezervi od znaaja za funkcionisanje privrede. Funkcije Centralne banke su podjeljenje u posebne i dopunske: 4.1. Posebne funkcije centralne banke su: Voenje monetarne politike, provoenjem kontrole ponude novca sa ciljem da se osigura niska stopa inflacije, a pri tome ne bude generirana visoka stopa nezaposlenosti Osiguranje normalnog funkcionisanja bankarskog i finansijskog sistema u kojem sluaju se pojavljuje kao: - finansijskog posrednika u spreavanju masovnog bankrotstva banaka - krajnjeg zajmodavca radi osiguravanja funkcionisanja finansijskog sistema 4.2. Dopunske funkcije centralne banke su: emisija novanica, u kojem sluaju posjeduje ekskluzivno pravo emitovanja novanica (ako to pravo nije steklo ministrarstvo finansija, u kojem sluaju koliinu emisije odobrava Centralna banka) ukljuujui i povlaenje i unitavanje pohabanih novanica pruanja usluga poslovnim bankama, u vidu: dranja rezervi poslovnih banaka i vrenjem kliringa ekova u kojem sluaju centralna banka djeluje kao banka Banaka rezerve banaka nemaju fiziku egzistenciju, nego predstavljaju knjigovodstvenu stavku na strani pasive bilansa centralne banke. pruanja usluga dravi, u vidu: dranja rauna drave, u kojem sluaju vri sva plaanja dranja hartija od vrijednosti, u kojem sluaju vri prodaju istih odobravanja kredita dravi u okviru zakonom utvrenih okvira (ako to zakonom nije izriito zabranjeno, kao to je to sluaj u SAD) upravlja poslovima kontrole nad poslovnim bankama na nain da to obavlja sama ili preko specijalizovanih institucija nad kojim vri kontrolu, to najee zavisi od ovlaenja poslovne banke u poslovanju5.

5

Galogaa M., Makro ekonomija, Novi Sad , MM College, 2004.godine

8

Uglavnom u svim zemljama egzistira samo jedna takva banka. Npr u BiH Centralna banka Bosne i Hercegovine, u EU Evropska centralna banka (ECB).Ipak, negdje ih je vie (kao npr. SADu, Kanadi), ali opet su sve te banke okupljene oko jedne centralne banke, a zajedno ine FED -sustav federalnih rezervi6. 4.3.Grupisane funkcije centralne banke Osim gore navedenih podjele funkcija centralne banke moemo rei da ona ima jo nekoliko funkcija po kojima se ona razlikuje od ostalih banaka: U savremenim uslovima centralne banke u svim zemljama obavljaju, po pravilu, sljedee funkcije: Emisiona funkcija Funkcija sprovoenja monetarne politike Funkcija bankara drave Funkcija banke banaka Nadzorna funkcija Funkcija garanta likvidnosti bankarskog sistema Funkcija upravljanja deviznim rezervama, spoljnim dugom i deviznim kursem

Emisiona funkcija o Emisiona funkcija centralne banke podrazumijeva emisiju novca (papirnog i kovanog) o Pristup emisiji novca znai da na osnovu monetarne politike treba odrediti objektivnu mjeru likvidnosti bankarskih i poslovnih subjekata u odvijanju finansijskih transakcija o Primarnom emisijom, banke pomou odgovarajueg instrumentarijuma monetarnog regulisanja, bre dolaze do neophodnog novca za tzv. sekundarnu emisiju

6

Internet izvor, Wikipedija

9

o Sa druge strane, novac u savremenim uslovima ima ulogu potraivanja nebankarskih subjekata od bankarskog sistema, tako da ulogu u tom mehanizmu imaju kako centralna banka posredstvom primarne emisije, tako i poslovne banke obavljajui sekundarnu emisiju o Ipak, centralna banka u tome ima odluujuu ulogu s obzirom da emituje primarni novac koji slui kao osnova za sekundarnu emisiju poslovnih Funkcija sprovoenja monetarne politike o Centralna banka je nadlena za voenje monetarne politike, u ijoj osnovi je kvantifikovanje i dinamiziranje ponude novca o Sa druge strane, monetarna politika je politika koju vodi centralna banka, s namjerom da utie na monetarne i realne agregate, kamatne stope i devizni kurs, a sve u cilju postizanja krajnjih ciljeva makroekonomske politike (stabilnost cijena, ekonomski rast, puna zaposlenost i uravnoteen platni bilans), pri emu se akcenat stavlja na stabilnost cijena o Dejstvo centralne banke u sprovoenju monetarne politike podrazumijeva odgovarajue rukovanje tzv. Instrumentima monetarne politike (sredstva i metode koje primjenjuje centralna banka sa ciljem odravanja adekvatnog nivoa, mase i strukture Funkcija bankara draveo

Ova funkcija se odnosi na usluge koje C.B. prua dravi, ime ona djeluje kao bankar drave

o Dakle, funkcija bankara drave obuhvata sljedee usluge koje centralna banka prua dravi: - Deponovanje sredstava koja pripadaju dravi i pozamjljivanje novaih sredstava dravi; - Slui kao fiskalni posrednik (agent) i jemac drave; - Prua izvrnoj vlasti struna miljanja o monetarnim i finansijskim poslovima; - Vri plaanja sa rauna koji drava kod nje posjeduje, na osnovu naloga same drave7 Funkcija banke banaka o Centralna banka djeluje i kao banka banaka o U veini zemalja konani dnevni transfer gotovine unutar bankarskog sistema i izmeu banaka i centralne vlasti odvija se kroz brojne raune koji se dre u centralnoj banci o Centralna banka sa druge strane vri kliring ekova za banke

7

ehovi D., Bankarski menadment, Centralna Banka, februar 2010 godine

10

o Znai, centralna banka kao banka banaka vodi evidenciju o stanju na raunima komercijalnih banaka i ostalih uesnika na tritu o Osim toga, centralna banka utvruje osnovicu i stopu obaveznih rezervi, ime utie na kreditni potencijal banaka, pri emu su rezerve obraunska kategorija koja se evidentira u pasivi centralne banke Nadzorna funkcija o Ova funkcija podrazumijeva obezbjeivanje uslova da poslovne banke i druge finansijske institucije vode svoje poslovanje na zdravoj i razumnoj osnovi, i u skladu sa vaeim zakonima i pravilima o Dakle, akcenat se stavlja na to da centralna banka ide na ouvanje stabilnosti pojedinanih banaka, s obzirom da su one najznaajniji finansijski intermedijatori, tako da sve negativnosti u njihovom poslovanju imaju uticaja na najiru javnost o Razlog vie za pojaani nadzor proizilazi iz moi poslovnih banaka da vre ronu transformaciju sredstava o Moe se zakljuiti da je pomenuti nadzor od strane centralne banke u funkciji stabilnosti, sigurnosti i efikasnosti bankarskog poslovanja, a u kontekstu optimizacije konfliktnih ciljeva poslovne politike banaka o Osim toga nadzor ima ulogu u obuzdavanju banaka sklonih agresivnoj kreditnoj politici, kao i pronalaenju naina za analitiku procjenu rizika u bankarskom poslovanju Funkcija garanta likvidnosti bankarskog sistema o Radi se o obezbjeivanju likvidnosti makroekonomskog sistema u uslovima rastue privrede, to se realizuje snabdijevanjem poslovnih banaka potrebnom koliinom novca i kredita o Time centralne banke spreavaju masovno bankrotstvo banaka, zbog ega se i javljaju kao zajmodavci u krajnjoj instanci (posljednje utoite) o Ovo sa druge strane znai da su centralne banke sposobne i spremne da odobre zajmove bankama u vrijeme krize, kada druge banke ne mogu, ili nisu spremne da to uine o Uloga kreditora krajnje instance centralne banke dovodi se u vezu sa spreavanjem ili ublaavanjem finansijskih kriza

11

o Ipak, vano je naglasiti da u okviru ove funkcije centralna banka pokriva samo trenutni deficit poslovnih banaka, ali da pritom CB nije bezuslovni garant likvidnosti bankarskog sistema obzirom da ne garantuje likvidnost svake poslovne banke Funkcija upravljanja deviznim rezervama, spoljnim dugom i deviznim kursem o Glavna uloga centralne banke na deviznom tritu je da utie na svoje valute u cilju dovoenja deviznog kursa na nivo na koji je procijenila da treba da bude o Operacije na deviznom tritu se svode na obezbjeivanje odgovarajueg kretanja deviznih kurseva kako bi sauvale stabilnost vlastite valuteo

Sa druge strane, strukturu deviznih rezervi ine: monetarno zlato, HOV koje glase na inostrane valute, potraivanja centralne banke na ra. u inostranstvu, kao i SPV kod MMF-a

4. CILJEVI I OSNOVNI ZADACI CENTRALNE BANKE

1. Cilj Centralne banke je da postigne i odri stabilnost domae valute (Konvertibilna marka)

tako to izdaje domau valutu prema aranmanu poznatom pod nazivom currency board.2. Dunosti, zadaci i obaveze Centralne banke se izvravaju preko njene centrale, glavnih

jedinica i ostalih filijala.3. Osnovni zadaci CB koji se izvravaju pod nadlenou njenog Upravnog vijea su:

a)

da definie, usvoji i kontrolira monetarnu politiku Bosne i Hercegovine putem izdavanja domae valute (Konvertibilna marka) po kursu 1 prema 1 u odnosu na njemaku marku i uz puno pokrie u slobodno konvertibilnim deviznim sredstvima, kao i kroz ostale funkcije koje ima prema ovom zakonu;

b) da dri i upravlja slubenim deviznim rezervama Centralne banke na siguran i profitabilan nain; c) da potpomogne ili uspostavi i odrava odgovarajue platne i obraunske sisteme; d) da izdaje propise za ostvarivanje aktivnosti utvrenih u lanu 2. stav a. taka 3. ovog zakona; e) da koordinira djelatnosti agencija koje su nadlene za izdavanje bankarskih licenci i vrenje supervizije banaka u Entitetima na nain kako to odredi Upravno vijee Centralne banke,12

ukljuujui mjesene sastanke rukovodilaca tih agencija sa predstavnicima Centralne banke i podnoenje mjesenih izvjetaja od strane tih agencija Centralnoj banci o njihovim djelatnostima i o kretanjima u finansijskim institucijama u njihovoj nadlenosti; f) da provodi monetatrnu politiku u skladu sa lanom 2. stav a. taka 3. ovog zakona; g) da prima depozite od Bosne i Hercegovine i komercijalnih banaka radi ispunjenja zahtjeva za obaveznim rezervama. Centralna banka moe drati i depozite Entiteta i drugih javnih institucija, kao i druge rezerve komercijalnih banaka, ukoliko to one ele; h) da stavlja u i povlai iz opticaja domau valutu (Konvertibilna marka), ukljuujui novanice i kovanice zakonskog sredstva plaanja, pridravajui se strogo pravila currency boarda definisanog u lanu 2. stav a. taka 3. ovog zakona. 4. Naroito: (a) Upravno vijee Centralne banke ima iskljuivu nadlelnost za zadatke navedene pod (a), (b), (c), (d) i (e) stava 3. ovog lana, dok preostale zadatke treba da izvravaju centrala, glavne jedinice i ostale filijale Centralne banke. (b) Ostali osnovni zadaci centralnog ureda Centralne banke i glavnih jedinica su: (I) da obavljaju devizne operacije na zahtjev banaka ije je sjedite u region kojeg pokriva glavna jedinica i (II) da prikupljaju podatke koji se odnose na ekonomske i finansijske aktivnosti u regionu u kojem se nalazi njihovo sjedite.8

ZAKLJUAK

8

Zakon o centralnoj banci BiH; "Slubeni glasnik BiH", broj 1/97, lan 2, 1997.godine.

13

U finansijskom sistemu, najvanija institucija je centralna banka. Ona je odgovorna za voenje monetarne politike, a to podrazumijeva upravljanje kamatnim stopama i koliinom novca u opticaju. Centralna banka je neprofitna institucija i kao takva ona ima i nezavisan poloaj jer je nosilac monetarne vlasti. Ona sprovodi kontrolu nad kljunim aspektima finansijskog sistema i obavlja aktivnosti poput: emitovanja valute, upravljanja deviznim rezervama, obavljanja transakcija sa MMF-om i obezbjeivanje kredita ostalim depozitnim korporacijama. Centralna banka se takoe moe nazvati i emisiona banka ili banka banaka. Ona ima pravo da odreuje ukupnost odnosa u kreditno-monetarnoj sferi jedne drave. Centralna banka preko svojih organa emituje gotov novac, ali i primarni novac, tako to odobrava kredite poslovnim bankama ili mogu od njih da kupuju nedospjela potraivanja i na taj nain ona utie na koliinu novca u opticaju i na visinu kamatnih stopa na finansijskom tritu. Centralna banka emituje novac preko tri osnovna kanala: 1. davanje kredita poslovnim bankama 2. davanje kredita dravi 3.i preko devizne transakcije Aktivnosti koje sprovodi centralna banka su razliita od zemlje do zemlje u zavisnosti kakav je politiki sistem zemlje kao i od ekonomskog i bankarskog sektora. Njena uloga, funkcija i odgovornost u oblasti kreditno-monetarne, emisione i devizne politike i regulisanja novane mase u opticaju, proizilaze iz prava i ovlaenja koje drava zakonom prenosi na nju kao monetarnu instituciju te drave. Centralna banka pored toga to mora uticati na stabilnost privredne aktivnosti jedne zemlje, ona takoe mora i da odrava odnose sa finansijskim organizacijama, kao sto su Meunarodni monetarni fond (MMF) i Grupom Svjetske banke(World Bank Group). Efekti monetarne politike, koju sprovodi centralna banka ima znaajan uticaj na cjelokupnu ekonomiju jedne zemlje. Nezavisnost centralne banke podrazumjeva visok stepen slobode odluivanja pri voenju monetarne politike.

LITERATURA

1.

Galogaa M., Makro ekonomija, Novi Sad, MM College, 2004.godine.14

2. Plakalovi N., Monetarna ekonomija (teorije, institucije i politika), Srpsko Sarajevo, Zavod

za udbenike i nastavna sredstva, 2004 . god.3.

ehovi D., Bankarski menadment, Centralna Banka, Ekonomski fakultet Pale, 2010. godine .

4. Zakon o centralnoj banci BiH; "Slubeni glasnik BiH", lan 2, 1997.godine. 5. Zakon o centralnoj banci BiH; "Slubeni glasnik BiH", broj 1/97, lan 2, 1997.godine.6.

Internet izvor, wikipedija.

15