of 22 /22
Wojciech Majda: Ogród bez chemii Strona | 1

Ogród bez chemii

Embed Size (px)

Text of Ogród bez chemii

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 1

  • Wojciech Majda

    Ogrd bez chemii

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 3

    Copyright by Wojciech Majda & e-bookowo 2010

    Ilustracje i projekt okadki: Aleksandra Majda

    ISBN 978-83-61184-72-0

    Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

    www.e-bookowo.pl

    Kontakt: [email protected]

    Wszelkie prawa zastrzeone.

    Kopiowanie, rozpowszechnianie czci lub caoci

    bez zgody wydawcy zabronione

    Wydanie I 2010

    http://www.e-bookowo.pl/mailto:[email protected]

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 4

    www.e-bookowo.pl

    WWSSTTPP

    Ogrd ekologiczny to co wicej ni

    zwyky ogrd, w ktrym nie stosuje

    si sztucznych rodkw. Niestety

    traktowany w ten sposb byby

    moe przyjazny dla rodowiska,

    jednak plony prawdopodobnie

    byyby dod sabe, a i wygld

    niespecjalnie pocigajcy. By

    gospodarowad w ten sposb

    potrzebna jest odrobina wiedzy.

    Nie bj si, Drogi Czytelniku, po

    przeczytaniu tej ksiki elek-

    tronicznej i Ty dowiesz si, jak tego

    dokonad, a wszystko to bez tytuowej

    chemii. Za chemi uwaam nawozy sztuczne oraz pestycydy (insektycydy - rodki do

    zabijania owadw, fungicydy - rodki do niszczenia grzybw, herbicydy - rodki do

    niszczenia chwastw).

    Marzeniem kadego posiadacza ogrodu lub dziaki jest, by by on produktywny,

    pikny, rodzi zdrowe warzywa i owoce, by wymaga niskich nakadw, a przy okazji

    by zgodny z natur. Wielu ludzi uwaa, e to opis czterech ronych ogrodw. Na

    szczcie moliwe jest poczenie tych wszystkich cech. By osignd ten cel naley

    si kierowad si zasadami permakultury.

    Co to jest permakultura?

    Termin ten zosta stworzony przez Bill'a Mollison'a oraz David'a Holmgren'a w latach 70. XX w. Jest to sowo powstae z poczenia dwch angielskich wyrazw permanent (trway, stay, niezmienny, dugotrway) oraz agriculture (rolnictwo, agrokultura). Permakultura zatem to system projektowania i uytkowania ziemi, ktry umoliwi pozyskiwanie plonw (rnego rodzaju) i zwikszenie samowystarczalnoci bez degradacji rodowiska/gleby. Wszystkie te cele uzyskuje si dziki naladowaniu natury. Pozwala to wyeliminowad nawozy sztuczne, pestycydy, herbicydy i inne rodki, ktrymi rutynowo opryskiwane s wspczesne pola, sady czy ogrody.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 5

    www.e-bookowo.pl

    Czytajc Ogrd bez chemii dowiesz si jak dziaad w zgodzie z natur, a nie przeciwko

    niej, jak wykorzystad naturalne procesy biologiczne na swoj korzyd. Oprcz wskazwek,

    jak traktowad cay ogrd znajdziesz tu, Szanowny Czytelniku, informacje o uprawie

    poszczeglnych gatunkw rzadkich, ciekawych i niedocenianych rolin uytkowych, ktre

    z powodzeniem mona uprawiad w naszym klimacie.

    Na wstpie chciabym zaznaczyd, e do

    uruchomienia wszystkich si natury bdzie

    potrzebne troch czasu. Niestety w okresie

    przejciowym midzy starym chemi-

    cznym a nowym zgodnym z natur

    sposobem traktowania ogrodu prawdo-

    podobnie nastpi tymczasowy spadek

    plonw. Jednak jeli, Szanowny Czytelniku,

    wykorzystasz informacje zawarte w tej

    ksice okres ten stanie si tak krtki, jak

    to tylko moliwe.

    Do kogo adresowana jest ta ksika?

    Gwnie do wacicieli lub uytkownikw

    ogrodw i dziaek, ktrzy s zmczeni

    wylewaniem chemikaliw na wasne

    trawniki, grzdki warzywne, czy sady.

    Przydatne informacje znajd tu rwnie

    ludzie, ktrzy dopiero zaczynaj przygod

    z ogrodnictwem i chc to robid w sposb

    zgodny z natur.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 6

    www.e-bookowo.pl

    11.. GGLLEEBBAA II NNAAWWOOEENNIIEE

    To dziki materii organicznej wszystkie skadniki gleby znajduj si we waciwych proporcjach.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 7

    www.e-bookowo.pl

    RNICE W PODEJCIU DO GLEBY MIDZY CHEMICZNYM A EKOLOGICZNYM OGRODNICTWEM

    Nawozy sztuczne stanowi rwnie zagroenie dla ro-dowiska, gdy podczas ulewnych

    deszczy atwo wymywane sole (nawozy sztuczne s zazwyczaj solami) przedostaj si do

    wd gruntowych (ktre pniej pi-jemy).

    Jedn z podstawowych zasad w ekologicznej

    uprawie rolin gosi:

    Karm gleb, nie roliny jest to podejcie

    cakowicie rne od podejcia w rolnictwie, czy

    ogrodnictwie konwencjonalnym. Tam stosowane

    s nawozy sztuczne, ktre szybko rozkadaj si

    i s dostpne dla rolin praktycznie natychmiast

    po aplikacji.

    Natomiast gdy naszym celem jest posiadanie

    zdrowych produktw musimy odywiad

    organizmy glebowe, a nie bezporednio roliny.

    Dziki temu sprawimy, e nasza gleba bdzie

    yzna i zdrowa. A jak gosi popularne przysowie

    Grunt to zdrowie - nie dotyczy to tylko zdrowia

    ludzi.

    Picie wody, gotowanie w wodzie zawierajce te niebezpieczne zwizki moe

    spowodowad chorob zwan Methemoglobinemia, ktra objawia si

    dusznociami i sinic. Niestety kooczy si zwykle mierci.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 8

    www.e-bookowo.pl

    MIKORYZA, CZYLI RZECZ O GRZYBACH

    Mikoryza na korzeniach brzozy sprawia, e brzoza moe rosnd nawet na najbardziej ubogich,

    piaszczystych glebach.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 9

    www.e-bookowo.pl

    W zdrowej glebie lenej grzyby mog stanowid ponad poow biomasy (wagi) wszystkich

    organizmw ywych. Rne gatunki grzybw wchodz w zwizki symbiotyczne (korzystne

    dla obydwu stron) z rolinami, zwaszcza wieloletnimi. Szacuje si, e minimum 80% rolin

    z klimatu umiarkowanego uczestniczy w pewnego rodzaju partnerstwie z grzybami.

    Dlaczego tak si dzieje?

    Tego typu ukad po prostu si opaca. Obu partnerom. Najpopularniejsze s zwizki

    mikoryzowe.

    Umoliwia to przetrwanie rolinie w bardziej

    niesprzyjajcym rodowisku.

    Mikoryza sprawia zatem, e rolina lepiej znosi susz,

    jest bardziej odporna na ataki szkodnikw, czy

    chorb grzybowych:) Jeli rolina wesza w zwizki

    mikoryzowe to nie musimy nawozid jej fosforem,

    gdy grzyb si tym zajmie.

    Szybko dziaajce nawozy syntetyczne uszkadzaj

    grzybni, co sprawia, e grzyb nie jest ju tak

    skuteczny w pobieraniu skadnikw odywczych.

    Dodatkowo rolina zaczyna myled, e nie

    potrzebuje zwizku mikoryzowego do pobierania mikro i makroelementw, gdy w glebie

    (w danej chwili) jest dostatek potrzebnych jej substancji odywczych.

    Mikoryza to ukad korzystny dla grzyba - dostaje on od roliny produkt fotosyntezy - glukoz, w zamian za odwdzicza si dostarczaniem rolinie wody i soli mineralnych. Grzyb wykorzystuje swoj grzybni do absorpcji (wchaniania) w/w skadnikw i przekazuje je korzeniom roliny. W 20 cm2 ziemi moe byd nawet 500 km grzybni. Powierzchnia chonna korzeni (dziki grzybni) zwiksza si nawet kilkaset razy!

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 10

    www.e-bookowo.pl

    Przywoujemy grzyby na pomoc

    Do tego, by wykorzystywad potg mikoryzy nie potrzebujesz laboratorium, poywki

    i wilgotnociomierza. Wystarczy cika. In bardziej rnorodna, tym wiksze bogactwo

    grzybw jestemy w stanie przycignd. Wystarczy dany teren wycikowad cik

    organiczn a po jakim czasie (niecay rok) na naszym terenie pojawi si grzyby.

    (a waciwie owocniki grzybw, bo zarodniki grzybw pojawi si zapewne po kilku

    godzinach)

    Jak zatem sprawid, by nasze krzewy i drzewa korzystay z dobrodziejstwa mikoryzy?

    Naley stworzyd grzybom odpowiednie warunki. Takie jak:

    pokarm

    odpowiedni wilgotnod

    unikanie uywania nawozw sztucznych

    cakowite zaniechanie stosowania fungicydw (rodkw grzybobjczych)

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 11

    www.e-bookowo.pl

    22.. EELLEEMMEENNTTYY EEKKOOLLOOGGIICCZZNNEEGGOO OOGGRROODDUU

    W tym rozdziale napisz o elementach, ktre mog a nawet powinny znaled si w kadym

    ekologicznym ogrodzie.

    Korzyci ze stosowania kompostu

    Kompost zapewnia wiele korzyci:

    zmniejsza ilod wywoonych na wysypisko mieci (dziki temu mona obniyd koszty

    wywozu mieci)

    metan, ktry powstaje na wysypisku mieci podczas beztlenowego rozkadu materii

    organicznej jest silnym gazem cieplarnianym

    otrzymujemy wartociowy nawz poprawiajcy struktur gleby

    zapewniamy rodowisko ycia dla wielu poytecznych organizmw(np. jee jedz

    limaki, ddownice poprawiaj struktur gleby)

    poprawia zdrowie rolin

    produkowanie zdrowej i smacznej ywnoci

    mionicy wdkarstwa znajd tam duo przynty (ddownic)

    Kompost

    Jednym z waniejszych elementw ekologicznego ogrodu jest kompost.

    Kompost powstaje w procesie tlenowego rozkadu materii organicznej przy udziale

    mikro i makro organizmw (takich jak ddownice, grzyby, bakterie, nicienie i wiele,

    wiele innych).

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 12

    www.e-bookowo.pl

    ZBIERANIE DESZCZWKI

    A jakie s korzyci ze stosowania

    deszczwki w dzisiejszych czasach?

    Ograniczenie zuycia wody

    wodocigowej, co wie si

    z mniejszymi rachunkami

    Przyczyniamy si do tego, e

    mniej ciekw trafi do lokalnych

    rzek, strumieni, jezior i staww

    nieoczyszczonych. Wyniko to

    z tego, e woda, ktra spada na

    nasze dachy(gdy jej nie zbieramy)

    trafia do kanalizacji, gdzie jest

    mieszana ze ciekami

    komunalnymi i przemysowymi. Ilod ciekw w czasie ulewnych opadw deszczu

    zwiksza si znacznie, czasem przekraczajc moliwoci oczyszczalni ciekw.

    W takim przypadku czd ciekw trafia bez jakiegokolwiek oczyszczenia do

    okolicznych zbiornikw lub ciekw wodnych.

    W okolicach gdzie woda wodocigowa jest bardzo twarda deszczwka nadaje si do

    prania lepiej. Wynika to z tego, e deszczwka jest bardzo mikka. Gdy uywamy

    deszczwki nie potrzebujemy tak duej iloci proszku do prania( mona to sprawdzid

    na kadym opakowaniu proszku do prania, na rozpisce dotyczcej dawkowania)

    Deszczwka jest lepsza dla rolin ni kranwka gdy zawiera duo mniej soli oraz

    nie zawiera chloru.

    Dostarcza (w bardzo, bardzo maych ilociach) azot, siark,

    Deszczwk, czyli wod, ktr

    uzyskujemy podczas opadw

    deszczu, czy niegu wykorzystywano

    w rolnictwie i ogrodnictwie od

    wiekw. W redniowiecznej Grecji

    nawet twierdze budowano pod

    ktem zbierania deszczwki, gdy

    zapasy wody pitnej decydoway

    niejednokrotnie o tym jak dugo

    zaoga danej twierdzy moga si

    utrzymad podczas oblenia. Tak, to

    byo dawno, dawno temu...

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 13

    www.e-bookowo.pl

    SPIRALA ZIOOWA

    Spirala zioowa, widok od gry

    Zioa (zwaszcza uywane czsto jako przyprawy kuchenne) warto uprawiad bardzo blisko

    drzwi do domu, gdy w ten sposb bdziemy po nie sigad regularnie, co pozytywnie

    przyczyni si naszemu zdrowiu. Uprawa zi dalej od domu sprawia, e zwaszcza w

    deszczowe dni po prostu nie bdzie nam si chciao ubrad ciepo, zaoyd buty... i signiemy

    po zioa z paczki.

    Grzdka z zioami tu przy domu mogaby nie wygldad specjalnie pocigajco, nie mwic

    ju o tym, ile miejsca na ni bymy potrzebowali.

    Jednym z ciekawych elementw w ogrodzie ekologicznym moe byd spirala zioowa.

    Spirala zioowa z zainstalowan rur do podlewania. Przekrj poprzeczny

    Od podstawy zaczynamy wytwarzad w gr rodzaj podjazdu, im wyej tym bardziej do

    rodka zawija nasza spirala.

    Z reguy gleba w ktrej rosn zioa nie powinna byd bardzo yzna. Zazwyczaj zioa rosn

    wtedy wolniej, ale:

    zawieraj wicej substancji leczniczych

    maj intensywniejszy smak

    W razie potrzeby mona bardziej wymagajce zioa umiecid w doniczce z bardziej yzn

    gleb.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 14

    www.e-bookowo.pl

    33.. DDOOBBRR RROOLLIINN

    EGZOTYCZNE CZY KRAJOWE?

    Chyba kady ekologicznie nastawiony ogrodnik zastanawia si kiedy nad tym, czy dobrze

    posadzid jest konkretn roliny w swoim ogrodzie. Niektre mogy zostad

    zdyskwalifikowane z tego wzgldu, e nie s rodzime, krajowe, lub s egzotyczne,

    inwazyjne. Przedstawi kilka ciekawych informacji...

    Co to jest rolina krajowa a co egzotyczna? O ile te drug grup atwiej okrelid to z t

    pierwsz ju nie jest tak atwo. Roliny zawsze si rozprzestrzeniay przy pomocy zwierzt

    (w tym ludzi), wiatru, czy wody.

    Jeszce kilkanacie tysicy lat temu na terenie pnocnej polski z powodu zlodowacenia nie

    byo adnych rolin. Czy to oznacza, e kada rolina tam rosnca jest egzotyczna?

    Jak zatem wygldaby polskie sady, pola, czy ogrody bez tych rolin? A przede wszystkim

    jak produktywne byyby?

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 15

    www.e-bookowo.pl

    CIEKAWE ROLINY

    Oto bardzo subiektywny spis ciekawych rolin uytkowych, z ktrych wikszod jest

    rwnie jadalna i wszystkie nadaj si bardzo dobrze do uprawy w sposb ekologiczny.

    KKOOLLCCOOWWJJ PPOOSSPPOOLLIITTYY

    NNAASSTTUURRCCJJAA WWIIKKSSZZAA

    YYWWOOKKOOSSTT LLEEKKAARRSSKKII

    RROOKKIITTNNIIKK ZZWWYYCCZZAAJJNNYY

    OOLLIIWWNNIIKK WWIIEELLOOKKWWIIAATTOOWWYY

    AAMMAARRAANNTTUUSS

    EELLEEUUTTEERROOKKOOKK KKOOLLCCZZAASSTTYY

    RRAA PPOOMMAARRSSZZCCZZOONNAA

    JJAARRZZBB DDOOMMOOWWYY

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 16

    www.e-bookowo.pl

    ROZMNAANIE ROLIN

    Poyteczne roliny mona kupi w sklepie to szybkie i skuteczny sposb, zazwyczaj jest to

    dod kosztowne rozwizanie, zwaszcza gdy mamy do obsadzenia wikszy teren. Jeli

    dysponujemy czasem to atwym sposobem na pozyskanie duej iloci materiau

    nasadzeniowego jest rozmnoenie rolin na wasn rk.

    Wbrew pozorom nie jest to bardzo trudne. Przedstawi kilka podstawowych sposobw

    rozmnaania rolin:

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 17

    www.e-bookowo.pl

    44.. GGIILLDDIIEE RROOLLIINNNNEE

    Po przeczytaniu tego rozdziau bdziesz wiedzia midzy innymi: jak wykorzystad wiedz

    staroytnych Indian do uprawy ekologicznego ogrodu.

    Jak to poczyd z projektowaniem

    ekologicznego ogrdka? Mona wykorzystad

    waciwod rnych rolin, by kada z nich

    wspieraa si nawzajem lub, by wspieray

    konkretn rolin (lub grup rolin).

    Ju podaj przykad:

    Indianie z Ameryki Pnocnej i rodkowej

    wykorzystywali zjawisko gildii w uprawie ich

    podstawowych produktw ywnociowych.

    Odkryli oni, e lepiej jest uprawiad

    kukurydz, kabaczek i fasol razem ni

    osobno..

    Sowo gildia najczciej znane jest mionikom historii lub gier RPG. W redniowieczu gildie (inaczej cechy) byy to stowarzyszenia ludzi wyko-nujcych dan profesj. Istniay np. gildie kupieckie, rzemielnicze itp. Zadaniem gildii byo dbanie o interesy jej czonkw. I tak np. cech piekarzy dba by w miecie nie uprawiao tego fachu zbyt wielu ludzi, gdy obniyoby to ceny na chleb, co byoby niekorzystne dla czonkw cechu (gildii). Gildie kupieckie nato-miast z opat czonkowskich dbay o bezpieczeostwo na traktach i drogach.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 18

    www.e-bookowo.pl

    55.. CCHHOORROOBBYY II SSZZKKOODDNNIIKKII

    BIOLOGICZNA OCHRONA ROLIN

    W naturalnych ekosystemach roliny nie potrzebuj opryskw pestycydami/fungicydami,

    by rosy, nie potrzebuj rwnie podsypywania nawozami sztucznymi. Co zatem sprawia,

    e wydaje si nam, i roliny, na ktrych nam zaley w naszym ogrdku bez tej caej

    chemii nie potrafi si obyd?

    Ot, roliny uprawne przez dziesitki, setki, a nawet tysice lat byy wybierane pod ktem

    iloci plonw, smaku, odpornoci na susz. Sprawio to, i straciy one swoj naturaln

    odpornod na szkodniki.

    Z tego powodu my ogrodnicy musimy zapewnid naszym rolinom odpowiedni ochron.

    Na szczcie istniej inne sposoby, jak aplikowanie rodkw, ktre na opakowaniu maj

    znaczek z trupi czaszk.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 19

    www.e-bookowo.pl

    66.. JJAAKK TTWWOORRZZYYDD KKLLIIMMAATT??

    W tym dziale nie zamierzam pisad o globalnym ociepleniu, opisz zamiast 3 sposoby, jak

    mona w dod atwy sposb zmienid, czy stworzyd cakiem nowy, lepszy mikroklimat.

    ywopoty

    Wykorzystanie efektu stoku

    Wykorzystanie efektu stawu

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 20

    www.e-bookowo.pl

    PRAKTYKI, KTRE SPRAWI, E NASZ OGRD STANIE SI BARDZIEJ ZDROWY:

    1. Unikajmy monokultur nie obsadzajmy caej grzdek jednym gatunkiem rolin,

    2. Stosujmy podozmian nie uprawiajmy w jednym miejscu rok po roku rolin z tej

    samej rodziny,

    3. Stosujmy nawoenie organiczne,

    4. Sadmy zioa wrd warzyw zapach aromatycznych zi, utrudnia szkodnikom

    orientacje, niektre z nich wrcz odstraszaj niektre owady, inne za su za

    schronienie dla owadw polujcych na dane szkodniki. Np. krwawnik, mita, koper

    woski zapewniaj nektar dla wielu owadw, w tym rodzaju os, ktre skadaj jaja

    w mszycach (za ich ycia!), czym przyczyniaj si do obnienia populacji tego

    pasoyta,

    5. Stosujmy mczk bazaltow jest to rozdrobniona skaa zawierajca mnstwo

    pierwiastkw ladowych, ktrych czsto brakuje w glebie (zwaszcza tych, ktre

    wczeniej byy nawoone nawozami sztucznymi),

    6. Stwrzmy odpowiednie rodowisko dla naturalnych wrogw szkodnikw,

    7. Stosujmy uprawy wsprzdowe, np. marchewka ronie dobrze z cebul lub

    rzeuch,

    8. Stosujmy gildie rolinne,

    9. Nie zostawiajmy nigdy gleby bez okrywy rolinnej lub ciki.

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 21

    www.e-bookowo.pl

    Bibliografia:

    "Edible Forest Gardens Volume 1: Ecological Vision and Theory for Temperate Climate

    Permaculture" Dave Jacke, Eric Toensmeier.

    "Mycelium running: how mushrooms can help save the world" Paul Stamets

    "Permaculture design manual" Bill MOllison

    "Teaming with Microbes: A Gardener's Guide to the Soil Food Web" Jeff Lowenfels,

    Wayne Lewis

    ycz powodzenia i obfitych plonw!

    Wojciech Majda

  • W o j c i e c h M a j d a : O g r d b e z c h e m i i S t r o n a | 22

    www.e-bookowo.pl

    Autor ksiki na tle jednego z drzew w rodzinnym majtku w Arcugowie