NIEPRAWID¥¾OWO¥‘CI NA RYNKU FINANSOWYM A OCHRONA KONSUMENTA 2019-10-01¢  A OCHRONA KONSUMENTA Warszawa,

  • View
    11

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of NIEPRAWID¥¾OWO¥‘CI NA RYNKU FINANSOWYM A OCHRONA KONSUMENTA...

  • Warszawa, 24-09-2109

    DKN

    DORADCZY KOMITET NAUKOWY przy RZECZNIKU FINANSOWYM

    Rzecznik Finansowy biuro@rf.gov.pl Tel. 22 333 73 26, Al. Jerozolimskie 87 www.rf.gov.pl/doradczy-komitet-naukowy 22 333 73 27 02 – 001 Warszawa facebook.com/Rzecznik Finansowy fax. 22 333 73 29

    Doradczy Komitet Naukowy

    przy Rzeczniku Finansowym

    RAPORT

    NIEPRAWIDŁOWOŚCI NA RYNKU FINANSOWYM

    A OCHRONA KONSUMENTA

    Warszawa, wrzesień 2019

  • Str. 2

    Nieprawidłowości na rynku finansowym z perspektywy ochrony konsumenta – Raport DKN

    Rzecznik Finansowy biuro@rf.gov.pl Tel. 22 333 73 26, Al. Jerozolimskie 87 www.rf.gov.pl/doradczy-komitet-naukowy 22 333 73 27 02 – 001 Warszawa facebook.com/Rzecznik Finansowy fax. 22 333 73 29

    Koordynacja prac nad Raportem

    prof. dr hab. Anna Jurkowska Zeidler

    Redakcja merytoryczna całości

    prof. dr hab. Anna Jurkowska Zeidler, prof. dr hab. Jan Monkiewicz

    Redakcja merytoryczna

    część 1: prof. dr hab. Edyta Rutkowska Tomaszewska

    część 2: prof. dr hab. Teresa Bednarczyk

    część 3: prof. dr hab. Andrzej Sopoćko

    Koordynacja techniczna

    dr Marian Małecki, Marcin Jaworski

    Korekta

    MODESTIA Katarzyna Sarna

  • Str. 3

    Nieprawidłowości na rynku finansowym z perspektywy ochrony konsumenta – Raport DKN

    Rzecznik Finansowy biuro@rf.gov.pl Tel. 22 333 73 26, Al. Jerozolimskie 87 www.rf.gov.pl/doradczy-komitet-naukowy 22 333 73 27 02 – 001 Warszawa facebook.com/Rzecznik Finansowy fax. 22 333 73 29

    Autorzy (według kolejności publikacji)

    dr hab. Edyta Rutkowska-Tomaszewska, Uniwersytet Wrocławski; kom. dr Bogusława Sebastianka, Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Ekonomii, Katedra Rynków Finansowych i Finansów Publicznych; zastępca naczelnika Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie; Mirosława Szakun, doradca prawny Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce; mgr Magdalena Paleczna, Uniwersytet Wrocławski; dr Piotr Pisarewicz, dr Błażej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Katedra Bankowości i Finansów; dr Marta Penczar, Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, Katedra Bankowości i Finansów; Jakub Mościcki, dyrektor generalny Fundacji Trading Jam; Prof. dr hab. Andrzej Sopoćko, Uniwersytet Warszawski; dr Damian Walczak, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Katedra Zarządzania Finansami; Paweł Rokosz, Biuro Rzecznika Finansowego; dr hab. Karol Marek Klimczak, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Finansów; prof. dr Alejo José G. Sison, Uniwersytet Nawarry w Pampelunie, Wydział Zarządzania i Nauk Ekonomicznych; dr hab. Janusz Raglewski, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Karnego; adwokat; Dariusz Kuberski, prokurator byłej Prokuratury Generalnej; dr hab. Anna Piszcz, prof. Uniwersytetu w Białymstoku, Wydział Prawa, Katedra Prawa Gospodarczego Publicznego; dr Aleksandra Nadolska, Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Finansowego; Aleksandra Wiktorow, Rzecznik Finansowy; prof. dr hab. Jan Monkiewicz, Politechnika Warszawska, Wydział Zarządzania; dr Damian Cyman, Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Finansowego; mgr Piotr Gałązka, Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Zakład Zarządzania Finansami; adwokat, członek Izby Adwokackiej w Warszawie; dr Bogumił Czerwiński, Politechnika Warszawska, Wydział Zarządzania, Katedra Systemów Zarządzania; Agnieszka Wachnicka, prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Rynku Finansowego; Katarzyna Dmowska, członek Zarządu Spółdzielni ANG; Andrzej Roter, prezes Zarządu Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych; dr Dominik Stanny, Rzecznik Etyki Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych; Akademia Leona Koźmińskiego, Katedra Przedsiębiorczości i Etyki w Biznesie; Izabela Dąbrowska-Antoniak, dyrektor Wydziału Klienta Rynku Bankowo-Kapitałowego w Biurze Rzecznika Finansowego; mgr Dawid Rogoziński, Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Cywilnego; dr hab. Tomasz Nowak, frankowicz; Marek Rzewuski, wiceprezes Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu; Krystyna Krawczyk, Dyrektor Wydziału Klienta Rynku Ubezpieczeniowo-Emerytalnego w biurze Rzecznika Finansowego; Cezary Orłowski, aplikant radcowski, Biuro Rzecznika Finansowego; dr Anna Popiołek-Sudak, Uczelnia Łazarskiego; Maria Bradtke, była Rzecznik Praw Konsumentów w Gdyni; doktorantka na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego; Katarzyna Szwedo-Mackiewicz, zastępca dyrektora Wydziału Klienta Rynku Bankowo-Kapitałowego w Biurze Rzecznika Finansowego; dr Piotr Stanisławiszyn, Uniwersytet Opolski, Sędzia Rejonowy w Opolu; dr Magdalena Homa, Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Instytut Nauk Ekonomicznych

  • Str. 4

    Nieprawidłowości na rynku finansowym z perspektywy ochrony konsumenta – Raport DKN

    Rzecznik Finansowy biuro@rf.gov.pl Tel. 22 333 73 26, Al. Jerozolimskie 87 www.rf.gov.pl/doradczy-komitet-naukowy 22 333 73 27 02 – 001 Warszawa facebook.com/Rzecznik Finansowy fax. 22 333 73 29

    SPIS TREŚCI

    Wprowadzenie ................................................................................................................................ 6

    Część 1. Nieprawidłowości na rynku finansowym: przejawy i wymiary zjawiska .............................. 15

    Nadużycia na rynku usług finansowych wobec konsumentów. Ujęcie ogólne

    i przeglądowe ................................................................................................................................... 16

    Typy oszustw na rynku finansowym oraz statystyki wymiaru sprawiedliwości

    w tym obszarze ................................................................................................................................. 37

    Misselling na rynku usług finansowych (pojęcie, geneza i prawne mechanizmy przeciwdziałania

    temu zjawisku w świetle doświadczeń krajowych i międzynarodowych) ........................................ 59

    Nieprawidłowości na rynku kredytów konsumenckich........................................................................ 75

    Ryzyko nadużyć na rynku obligacji i sposoby jego ograniczania na przykładzie

    defaultu obligacji spółki GetBack S.A. .............................................................................................. 96

    Analiza nieprawidłowości na rynku kredytów hipotecznych obciążonych ryzykiem walutowym ..... 114

    Piramidy finansowe oraz nieprawidłowości na rynku forex .............................................................. 124

    Polisolokaty i rynkowe instrumenty zabezpieczania przed ryzykiem ................................................ 137

    Część 2. Mechanizmy i narzędzia wykrywania oraz zapobiegania nieprawidłowościom na rynku

    finansowym .......................................................................................................................... 156

    Edukacja i świadomość finansowa jako podstawa zapobiegania nieprawidłowościom na rynku

    finansowym .................................................................................................................................... 157

    Rzecznik Finansowy w systemie instytucji chroniących prawa i interesy klientów rynku finansowego

    ........................................................................................................................................................ 170

    Racjonalność nadużyć finansowych: zmiana perspektywy ................................................................ 185

    Wybrane podstawy odpowiedzialności karnej za nadużycia na rynku finansowym ......................... 202

    Instrumentarium prawne Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sferze ochrony

    przed praktykami antykonsumenckimi na rynku finansowym – najnowsze rozwiązania ............. 217

    Lista ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego a zaufanie do podmiotów rynku

    finansowego ................................................................................................................................... 233

  • Str. 5

    Nieprawidłowości na rynku finansowym z perspektywy ochrony konsumenta – Raport DKN

    Rzecznik Finansowy biuro@rf.gov.pl Tel. 22 333 73 26, Al. Jerozolimskie 87 www.rf.gov.pl/doradczy-komitet-naukowy 22 333 73 27 02 – 001 Warszawa facebook.com/Rzecznik Finansowy fax. 22 333 73 29

    Część 3. Postulaty na przyszłość ................................................................................................... 251

    Jak ograniczyć nadużycia instytucji finansowych? ............................................................................. 252

    Wykorzystanie nowych narzędzi nadzorczych do przeciwdziałania naruszeniom

    na rynkach finansowych ................................................................................................................. 259

    Trendy w ochronie konsumentów przed nadużyciami finansowymi ................................................. 272

    Sprzedaż produktów inwestycyjnych dla inwestorów de