Nervni sistem - bio.bg.ac.rs ?· Ontogenetski razvoj nervnog sistema. Spinalni sistem (spinalni nervi)…

Embed Size (px)

Text of Nervni sistem - bio.bg.ac.rs ?· Ontogenetski razvoj nervnog sistema. Spinalni sistem (spinalni...

  • Nervni sistemOsnovna funkcija:

    integracija aktivnosti organizma

    Osnovne bioloke uloge:

    obrada informacija iz ulnih organa (uskladitenje, integracija i selekcija)

    odgovor na promene spoljanje i unutranje sredine koji se upuuje efektorima

  • Organizacija nervnog sistema

    Centralni nervni sistem mozak kimena modina

    Periferni nervni sistem nervna vlakna koja povezuju CNS sa periferno postavljenim receptorima i efektorima

    cerebrospinalni sistem (kranijalni, modani ili glavenii spinalni ili modinski nervi)

    autonomni sistem

    Centralni nervni sistem

    Periferni nervni sistem

    Somatika i visceralna senzitivna vlakna

    simpatikus

    parasimpatikus

    Somatika i visceralna motorna vlakna

    autonomni nervni sistem

    somatiko motornavlakna

  • NeuroniOsnovne strukturne i funkcionalne jedinice nervnog sistema visokospecijalizovane elije sposobne za prenos informacija

    na druge neurone ili efektorne organe velika varijabilnost u veliini, obliku, broju nastavaka

    elijsko telo dendriti akson telodendrija

    Butler & Hodos (2005) Comparative vertebrate neuroanatomy : evolution and adaptation John Wiley & Sons, Inc.

  • Neuroglija daje fiziku i metaboliku podrku nervnim elijama etiri tipa elija neuroglije: astrociti, oligodendrociti, mikroglijske i

    ependimske elije

  • Ovojnice centralnog nervnog sistema

    Meninx primitiva - kompaktno vezivno tkivo u kome se nalaze krvni sudovi i melanofore. Ovojnice kolousta i mnogih riba.

    Dura mater (fibrozne grae) i leptomeninx (rastresito vezivo). Modane ovojnice vodozemaca, gmizavaca i ptica

    Dura mater (fibrozne grae, mezodermskog porekla), arachnoidea i pia mater (nastaju od mezenhimskog materijala nervne kreste i mezoderma). Modane ovojnice nekih ptica i sisara.

    Cerebrospinalna tenost ispunjava prostor izmeu pauinaste i meke ovojnice.

  • Ontogenetski razvoj nervnog sistema

    formiranje nervne cevi formiranje bonih ubora nervne cevi (sulcus limitans) podela nervne mase na dorzalni i ventralni deo gupisanje senzitivnih neurona (poreklom od nervne

    kreste) i formiranje spinalnih ganglija (ganglija dorzalnih korena)

    Kardong (2006) Vertebrates, Comparative Anatomy, Function, Evolution Mc Graw Hill

    Ontogenetski razvoj nervnog sistema

  • Ontogenetski razvoj nervnog sistema

  • BIOLOKI FAKULTETUNIVERZITET U BEOGRADU

  • povezivanje neurona dorzalnih delova sive mase sa aksonima senzitivnih (senzornih) neurona

    aksoni neurona ventralnih delova nervne cevi stupaju u kontakt sa popreno-prugastom muskulaturom (motorni neuroni) i sa ganglijama autonomnog sistema koje nastaju od nervne kreste

    povezivanje senzitivnih (senzornih) i motornih neurona brojnim interneuronima

    Ontogenetski razvoj nervnog sistema

  • Spinalni sistem (spinalni nervi)

    Odnos broja nervnih vlakana

    3:1 primitivno (Agnatha)

    2:2 izvedeno (Gnathostomata)

  • Spinalni sistem (spinalni nervi)

    U svakom telesnom segmentu dorzalno i ventralnopoloeni koreni

    dorzalni koren sa spinalnom ganglijom

    grananje r. dorsalisr. ventralisr. visceralis

    Butler & Hodos (2005) Comparative vertebrate neuroanatomy: evolution and adaptationJohn Wiley & Sons, Inc.

  • Kranijalni nervi

    Dorzalni koreni:Somatiko - senzitivna vlaknaVisceralno - senzitivna vlaknaVisceralno - motorna vlakna

    Ventralni koreni:Somatiko - motorna vlakna

    Posebni senzitivni nervi

    13 pari neravaVeina polazi sa modanog stabla

    Dorzalni nervi V, VII, IX, X, XI

    Somatiko motorni nervi (motorna vlakna koja polaze sa ventralne strane modanog stabla) III, IV, VI, XII

    Posebni senzitivni nervi (prenose impulse od fortoreceptora i akustiko-lateralnog sistema, gustatornih i olfaktornih receptora) 0, I, II, VIII

  • Posebni senzitivni nervi0 par - nervus terminalis opta somatika i senzitivna i

    visceralno motorna vlakna (inerviu sluzokou i krvne sudove)

    provodni nastavci receptornih elija vomeronazalnih organa

    I par - nervus olfactorius nastavci neurosenzitivnih elija

    olfaktornog epitelaII par - nervus opticus aksonski nastavci ganglijskih neurona

    mrenjae koji se ukrtaju u nivou meumozga i formiraju hijazmu

    VIII par - nervus statoacusticus vlakna bipolarnih neurona, prenose

    impulse od ulnih elija do zadnjeg dela modanog stabla

  • Somatiko motorni nervi

    III par - nervus oculomotorius inervie miie nastale od I

    preoptikog miotoma (muskulatura one jabuice)

    IV par - nervus trochlearis inervise misie nastale od II

    preoptikog somitaVI par - nervus abducens inervie miie nastale od III

    preoptikog somitaXII par - nervus hypoglossus inervie muskulaturu nastalu od

    postotikih somita (hipobranhijalnu muskulaturu vratnog dela, muskulaturu jezika)

  • Dorzalni nervi

    Tri tipa vlakana, ganglije

    Somatiko-senzitivna i visceralno-senzitivna vlakna inerviu receptore u koi i krnom regionu

    Visceralno-motorna vlakna inerviu branhiomernu muskulaturu i unutranje organe (parasimpatiki deo autonomnog sistema)

    Nature Reviews Neuroscience 6, 553-564 (July 2005)

  • Dorzalni nerviV par - nervus trigeminus r. ophthalmicus, r. maxillaris, r. mandibularis

    (inervie kou prednjeg dela glavenog regiona, gornju i donju vilicu)

    VII par - nervus facialis inervie kou (somatiko-senzitivna vlakna),

    gustatorne receptore (visceralno-senzitivna vlakna) i muskulaturu hioidnog luka (visceralno-motorna vlakna)

    IX par - nervus glossopharyngeus inervie prvi par funkcionalnih krga,

    gustatorne receptore, lateralni sistem glavenog regiona, pljuvane lezde

    X par - nervus vagus inervie krge, lateralni sistem, visceralne

    organeXI par - nervus accesorius poreklom od X para i spinalnih nerava,

    motorni nerv Amniota

  • Kranijalni nervi

    Svi kranijalni nervi polaze sa modanog stabla (izuzev 0, I)

  • Autonomni nervni sistem

    Inervie crevni kanal, srce, krvne sudove, lezde, pigmentske elije, unutranje miie oka

    Senzitivna komponentaMotorna komponenta

    Senzitivna komponenta aferentna vlakna, elijska tela senzitivnih vlakana u spinalnim ganglijama ili ganglijama dorzalnih glavenih nerava

    Motorna komponenta impulsi se do visceralnih efektora prenose preko lanca od dva neurona

    Spinalni nervi Autonomni NS

  • Autonomni nervni sistem

    elijsko telo prvog neurona u visceralno motornim zonama CNS-a

    akson prvog neurona je mijelinizovan (preganglijsko vlakno)

    preganglijsko vlakno uspostavlja sinaptike veze sa vie neurona

    elijsko telo drugog neurona smeteno u ganglijama autonomnog sistema (paravertebralne, kolateralne, terminalne )

    akson postganglijskog vlakna nije mijelinizovan

    Nature Reviews Neuroscience 10, 397-409 (June 2009)

    Motorna komponenta

  • Autonomni nervni sistemStrukturna i funkcionalna diferencijacija na parasimpatiki i simpatiki sistemVeina visceralnih organa dvojno inervisana preko oba sistema

    Simpatiki sistemsa centralnim nervnim sistemom povezan u grudnom i slabinskom regionu. Ubrzava somatike aktivnosti i usporava digestivne procese

    Parasimpatiki sistemsa centralnim nervnim sistemom povezan preko glavenih nerava i u krstanoj oblasti, ubrzava procese digestije i smanjuje somatike aktivnosti (konzervacija energije)

    fight or flightrest and digest; feed and breed

  • Kimena modina (medulla spinalis)

    bela masa spolja aksoni nerava iglijski elementi

    siva masa unutra elijska telaneurona (interneuroni i motornineuroni)

    bela masasulkusifunikulusi

    siva masazone (SSZ, VSZ, VMZ, SMZ)

    smetena u kanalu kimenice kanal ispunjen cerebrospinalnom

    tenou obavijena ovojnicama kod Gnathostomata tela neurona i

    mijelinizovani aksonski nastavci formiraju kompaktne sive i bele mase

    kod Tetrapoda u nivou ekstremiteta formiraju se zadebljanja (intumescentia cervicalis et lumbalis)

  • Kimena modina (medulla spinalis)

    Agnatha

    ajkule vodozemci

    gmizavci sisari

    Slide Number 1Slide Number 2Slide Number 3Slide Number 4Ovojnice centralnog nervnog sistemaSlide Number 6Slide Number 7Slide Number 8Slide Number 9Slide Number 10Slide Number 11Slide Number 12Slide Number 13Slide Number 14Slide Number 15Slide Number 16Slide Number 17Slide Number 18Slide Number 19Slide Number 20Slide Number 21Slide Number 22