of 25/25
Mjerenje ekonomske aktivnosti Ekonomija i građevinska regulativa Krstić Sanja Turbo Nadžija

Mjerenje ekonomske aktivnosti - završna verzija 1

  • View
    31

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Mjerenje ekonomske aktivnosti - završna verzija 1

Mjerenje ekonomske aktivnosti

Mjerenje ekonomske aktivnostiEkonomija i graevinska regulativa

Krsti SanjaTurbo NadijaGlavni ekonomski ciljevi:visok i brz rast proizvodnjeniska nezaposlenost stabilne cijeneInteres svih zemalja: sve vei nivo proizvodnje dobara i usluga.Makroekonomski ciljeviProizvodnja Bruto domai proizvod eng. gross domestic productBDPpotronja - C bruto ulaganja - I dravnih izdaci za robe i usluge Gneto izvoza - X

BDP= C+I+G+X

BDPPojednostavljen primjer:

drutvo godinje potroi finalne robe i usluge: kupovina namjetaja, hranezbrajanjem novca potroenog na ta dobra BDP pojednostavljene ekonomije.

Tok robaDva naina mjerenjaukljuuje nadnice za rad, najamnine za zemlju

mjerenjem godinjeg toka tih zarada dobijamo BDP

Koji nain je bolji? Tok roba ili zarada?Mjerenje zaradamaUkljuujemo finalna dobra, ukljuujemo hljeb, ali ne i penicu. Rjeenje:Problem dvostrukog obraunaukljuivanje samo dodane vrijednosti , tj. razlika izmeu prodaje preduzea i kupnje sirovine od drugih Dva naina izraavanja vrijednosti ukupne proizvodnje u ekonomiji:Nominalni bruto domai proizvodRealni bruto domai proizvod

Nominalni BDP - prema trinim cijenamaRealni - koliina prizvedenih dobara, bez uticaja poveanja cijena.Realni BDP = nominalni inflacija

Detalji nacionalnih rauna

Promjene u vrijednosti proizvodnje utvrujemo otklanjanjem efekata inflacije iz nominalnog, uz pomo specifinog indeksa cijena deflatora BDPaQ - proizvodnjaP - cijeneNominalni= QxPRealni BDPI godina1.00022.000KM2.000KMII godina1.0102,52.525KM2.020KMRast 2.525 - 2.000 = 525 (26,25%)20KM(1%)Q - proizvodnjaP - cijeneNominalni= QxPI godina1.00022.000II godina1.0102,52.525Rast nominalnog BDP 2.525 - 2.000 = 525 (26,25%)BDP deflator

Potencijalni BDP Maksimalno odrivi nivo proizvodnje koji ekonomija moe postii uz angaovanje svih resursa proizvodnja pri punoj zaposlenosti.

Razlika potencijalnog i realnog BDP-a je BDP jaz = veliina neiskoritenog potencijala, signal da je ekonomija u krizi.

Bruto ulaganja se ne umanjuje za amortizaciju kapitalaU zbir ukljueni su strojevi, tvornice iako mogu biti zamjena za stare objekte. Za procjenu tvorbe kapitala koristimo neto ulaganja - umanjuju se za amortizaciju kapitala.

Drava kupuje i investiraBDP ukljuuje izdatke za robe i usluge, ali ne za transferna plaanja -

DravaNeto ulaganjaplaanja koja nisu za usluge. Socijalna, kamata na dravni dug... Neto izvoz Razlika izmeu izvoza i uvoza roba i usluga.

Sve vaniji sastavni dio BDP-a proteklih godina.

Izvoz- prodani proizvodi i usluge stranim dravama. Uvoz- kupljeni proizvodi i usluge iz inostranstva.

Izvoz < uvoz trgovaki deficit smanjuje BDP

Izvoz > uvoz trgovaki suficit poveava BDP

Izmiljena Poljoprivredna proizvodi 100 buela kukuruza, a 7 buela uvozi.87 buela potroi stanovnitvo10 buela kupuje vlada za vojsku 6 buela je domae ulaganje za poveanje zaliha 4 buela se izvoze

Izrada: BDP= C + I + G + X

Primjer

Ukljuuje bruto ulaganje;BU=NU+amortizacija;Bolje bi bilo samo neto ulaganja ukljuiti.Rezultat rada i kapitala smjetenih unutar granica te zemlje.NDP=BDP-amorti.Tanija mjera od BDP-a.Alternativna mjera drutvene proizvodnje; Ukupna proizvodnja proizvedena radom i kapitalom koji posjeduju graani te drave. BDP NDP BNP BDP, NDP i BNPKao mjera drutvene proizvodnje se najee navodi BDP, ali se primjenjuju i druga dva pojma ( BNP I NDP )

Ako na teritoriji SAD-a dejtsvuje preduzee Honda koje se nalazi u japanskom vlasnitvu, da li e se dobit tog preduzea ukljuiti u BDP ili u BNP te drave?

Ako ameriki predava otputuje u BIH, u ta se sve ukljuuje njegova plata? ta vi mislite?

Mjerenje trokova BDP-a tokom proizvoda u tokom trokova daje identine rezultate ( uz pridravanje pravila knjigovodstva ).

Nacionalni dohodak NI- ukupni dohodak rada, kapitala i zemlje NI = BDP - amortizacija

Raspoloivi dohodak DI ono to potroai dobiju na ruke- oduzmemo poreze i neto tednju preduzea i dodamo tranferna plaanja

LINA POTRONJADI LINA TEDNJA

tednja i ulaganja Proizvodnja se moe potroiti ili se moe ulagati. Ulaganje je neophodna ekonomska aktivnost jer poveava zalihu kapitala za buduu proizvodnju.

Jedna od najvanijih taaka nacionalnog raunovodstva jeste jednakost tednje i ulaganjaNpr. Kada bismo zamislili da nema vlade ni inostranog sektora:I= BDP mjeren tokom proizvodnje ( tednja )S= Bdp mjeren tokom zarada ( ulaganja )

Mjere daju iste vrijednosti za BDP I=S

Sluaj kad uvedemo preduzea, dravu i neto izvoz.

S one strane nacionalnih rauna Zagovarai kapitalizma ukazuju na porast BDP-a zbog slobodnog trita. Kritiari ukazuju na nedostatke: studentiIzostavljene su usluge u domainstvu netrine aktivnosti vrijednost slobodnog vremena aktivnosti podzemlja

2. Izostavljeno zagaivanje okoline- sjea uma prikazana kao pozitivna proizvodnja. Inflacija- porast opte razine cijena . Indeksi cijena i inflacija Indeks cijena- mjera prosjene razine cijena - svrha da se mjeri troak ivota - ponderisani prosjek ocjena jednog broja roba i usluga - gradi se ponderisanjem svake cijene prema ekonomskoj vanosti.- Razina cijena se rauna preko indeksa cijena. Deflacija- pad razine cijena ( rijetkost )- SAD 1955.

1. CPI ( indeks potroakih cijena ) - Mjera je prosjene promjene cijena koje graanin plaa za potroaku robu i usluge u nekom vremenskom razdoblju ( hrana, odjea, stanovanje, kolarina- svakodnevno ).- Svakom se artiklu dodjeljuje relativna vanost (nije puko zbrajanje). Ustanovljeni su nedostaci CPI- a zbog preuveliavanja i ne uzimanja u obzir poboljavanja tei se da se to ispravi.

3. Indeks proizvoakih cijena ( PPI ) - Mjeri visinu cijena u proizvoakoj fazi. - Fiksni ponder koji slui za raunanje PPI-a je neto prodaja svakog potroakog dobra. 2. Indeks cijena BDP- a ( deflator BDP- a ) - Cijena svih roba i usluga proizvedenih u nekoj zemlji. - Razlika izmeu ovog i CPI je to je ovaj indeks cijena lanano ponderisani indeks koji u obzir uzima promjenu udjela pojedinih roba.