of 25/25
METODA PORANNEGO KRĘGU W TERAPII OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU GŁĘBOKIM I. OPIS METODY PORANNEGO KRĘGU

METODA PORANNEGO KRĘGU W TERAPII OSÓB Z ... · informacji o tym co nas otacza, a najlepszymi pomocami dydaktycznymi są te zaczerpnięte z natury. ... ŻYWIOŁ OGIEŃ ZIEMIA POWIETRZE

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of METODA PORANNEGO KRĘGU W TERAPII OSÓB Z ... · informacji o tym co nas otacza, a najlepszymi...

METODA PORANNEGO KRGU

W TERAPII OSB Z NIEPENOSPRAWNOCI

INTELEKTUALN W STOPNIU GBOKIM

I. OPIS METODY PORANNEGO KRGU

Poranny Krg jest metod, ktr okrelamy jako wielozmysow. Obejmuje swym

zasigiem wszystkie zmysy: dotyk, wzrok, such, wch i smak. Proponowane w niej

oddziaywania maj aktywizowa zmysy w sposb odmienny dla kadej pory roku, aby

podkrela zmiany zachodzce w przyrodzie. wiat przyrody jest rdem zrnicowanych

bodcw. Kada pora roku kojarzy si nam z kolorem, smakiem, obrazem, zapachem itp.

Metoda Porannego Krgu przypisuje kadej z pr roku inn symbolik. Tutaj kalendarz

narzuca kolor, ywio, smak, zapach, bodce wzrokowe, suchowe, wystrj sali wszystko

czym planujemy stymulowa naszych wychowankw.

Polisensoryczne pobudzanie zmysw jest najlepszym sposobem przekazywania cennych

informacji o tym co nas otacza, a najlepszymi pomocami dydaktycznymi s te zaczerpnite

z natury.

Wiosn stymulujemy kolorem zielonym, ktry kojarzy si z si tworzenia, wzrostu,

z procesem dorastania. Tsknota do zieleni jest symbolicznie postrzegana jako pragnienie

odnowy. Ziele agodzi, przynosi zadowolenie, daje spokj, uspakaja i odpra. ywioem

wiosny jest ziemia. Ma zdecydowan barw, specyficzny zapach, a ze wzgldu na swoj

struktur, wilgotno i temperatur dostarcza dziecku zoonych dozna dotykowych.

W przypadku dzieci niepenosprawnych, ktre rzadko maj moliwo obcowa z tym

ywioem jest to bardzo cenne przeycie. Celem poznania czy to ju utrwalania smaku

gorzko-kwanego smakujemy z dziemi cytryn posypan cukrem. Fundujemy rwnie

dzieciom doznania muzyczne przy pomocy zabaw z bbnem, ktry jest najlepszym rdem

bodcw dwikowo-wibracyjnych. Zapach przypisany wionie to zapach cytrynowy. Dziaa

on antyseptycznie, pobudza apetyt i oywia. Zapach wykorzystujemy rozcierajc olejek na

doni dziecka, zapalajc lampk zapachow. Manipulacja barw odbywa si poprzez zmian

caego wntrza pomieszczenia, w ktrym prowadzimy zajcia. Barwa kadej pory roku

decyduje o wystroju pomieszczenia odpowiednio dobranymi kolorystycznie tkaninami.

Eksponujemy wszystko to co kojarzy nam si z wiosn: ziele, sadzonki, kwiaty, motyle,

odgosy owadw, ilustracje ptakw itd.

Latem oddziaujemy kolorem czerwonym, ktry silnie pobudza i oywia. ywio lata to

ogie. Ma w sobie olbrzymi moc przykuwania uwagi. Nawet dzieci, ktre nie potrafi na

niczym zatrzyma wzroku, reaguj na ogie jakim nabonym skupieniem. Ogie dostarcza

im wielu wrae. wieci i migoce, porusza si i zmienia swj ksztat, grzeje. Wymowne w tej

metodzie jest podkrelanie panowania nad ogniem poprzez gaszenie palcej si wieczki

kocem zaj. By stymulowa zmys smaku i utrwala smak sodki smakujemy konfitury

z wini. Wrae muzycznych dostarcza nam grzechotka, zapachowych zapach r. Ponad to

wpywamy poprzez wystrj sali w kolorze czerwonym owietlenie, przedmioty ktre kojarz

nam si z latem: piasek, muszle, kamyki, woda, soce, ciepo, kwiaty, trawa itp.

Jesieni prezentujemy kolor ty. Symbolizuje spadajce z drzew licie, dojrzae

owoce. Jest kojarzony z radoci ycia i rozpoczynajcym si dniem. Wzmacnia wol ycia,

przekazuje ciepo serca i wesoo. ywio jakim stymulujemy to powietrze, tak czsto

odbierane przez nasze ciao, ale rzadziej przez nasze pociechy. Zwykle tego rodzaju wraenia

maj ograniczone, a i one odczuwaj gd powietrza. Przeszywajcy wiatr odczuwany jest na

caym ciele i powoduje znieruchomienie. Dzieci stykajc si z przenikajcym je powietrzem,

koncentruj si na doznaniach pyncych z ich ciaa. Zmys smaku pobudzamy miodem

i kremem orzechowym poznajc lub ju utrwalajc smak sodki. Wrae muzycznych

dostarczaj dzwonki rurowe, zapachowych zapach lawendy. Dodatkowo wpywamy

wystrojem sali z przewag barwy tej, i tym wszystkim co kojarzy nam si z jesieni:

kasztany, odzie, jarzbina, jesienne licie, lampiony z dyni itp.

Zim demonstrujemy kolor biay. Symbolizuje biel niegu, wiato, promieniuje,

uspakaja

i rozjania. Do zimy naley te bkit. Kojarzy si z gbi i dal nieba lub wody, jest kolorem

ciszy i spokoju. Przypomina zimny chd. Jest te kolorem duchowoci i ycia religijnego,

prowadzi do wyciszenia. Zimowym ywioem jest woda. Pobudza aktywno ruchow

i wokalizacj. Dostarcza miych i delikatnych wrae dotykowych. Woda szumi i pluska,

atwo poddaje si aktywnoci dziecka. Wystarczy niewielki ruch, aby zafalowaa i poruszya

pywajce zabawki. Ten ywio najsilniej polisensorycznie dziaa na zmysy, a przy okazji

ksztatuje doznania termiczne. Smak i wch pobudzamy mit, a such trjktem lub

dzwonkami. Pamitamy o ksztatowaniu dozna percepcyjnych poprzez wystrj sali, ktra ma

symbolizowa zim.

W czasie trwania Porannego Krgu, nauczyciel musi stworzy atmosfer, ktra przyniesie

poczucie bezpieczestwa, rado i zadowolenie, zniweluje niepewno i zagroenie.

Wwczas nauczy dzieci koncentracji, otwartoci i wiary we wasne moliwoci.

Metoda Porannego Krgu jest cenna rwnie z tego powodu, e form zaj jest spotkanie

grupowe, ktre umoliwia kontakt z rwienikami. Dzieci siedz w krgu zwrcone do siebie

twarzami. Nauczyciel podchodzi kolejno do kadego dziecka i wsplnie z nim wykonuje dan

czynno. Dziecko jest zmuszone do czekania na swoj kolej, co pozwala mu na odbieranie

wrae pyncych z przebywania z innymi podopiecznymi, obserwowania ich w takiej samej

sytuacji, w tym samym dziaaniu, zainteresowania ich ruchami czy minami. Niewtpliwie jest

to korzystne dla naszych wychowankw.

Umoliwiamy im bycie w grupie, ale nie pozbawiamy indywidualnego kontaktu

z nauczycielem.

II. CEL GWNY I ZAOENIA STYMULACJI POLISENSORYCZNEJ

METOD PORANNEGO KRGU

Tak wic gwn ide naszej pracy jest stworzenie takich warunkw, ktre

rozwijayby aktywno wasn niepenosprawnych dzieci, pozwalayby na ujawnienie si

tkwicych w nich potencjalnych zdolnoci.

Gwnym celem jest budowanie u uczniw poczucia radoci, bezpieczestwa, a co za tym

idzie wzajemnego zaufania i komunikacji poprzez dostarczanie im okrelonej iloci i jakoci

bodcw sensorycznych pobudzajcych zmysy do dziaania.

Stymulacja polisensoryczna, to nauka ycia przez ycie, to celowe ksztatowanie bodcw

w celu wywoania zaplanowanych wrae i uczu. Umoliwia poznawanie poprzez patrzenie,

suchanie, dotykanie, wchanie i smakowanie czyli tworzenie globalnego, wielo-

zmysowego obrazu danego pojcia.

Naley pamita, e zmysy to podstawa rozwoju kadego czowieka bowiem

dostarczaj one informacji o otaczajcym nas wiecie, wpywajc na proces uczenia si

i poznawania. Bez ich aktywizacji rozwj czowieka jest niemoliwy.

Zatem pracujc z dzieckiem niepenosprawnym staramy si dostarcza mu, wiele rozmaitych

bodcw zmysowych pobudzajcych jego wszechstronny rozwj.

Podstaw stworzenia programu Porannego Krgu jest otaczajcy nas wiat

przyrody, ktrego jestemy czci i poddani jestemy jego rytmowi. wiat ten jest rdem

podstawowych symboli: ywiow, barw, zapachw, smakw, odgosw, wrae dotykowych

i termicznych, ktre przyporzdkowane zostay okrelonej porze roku.

LATO WIOSNA JESIE ZIMAYWIO OGIE ZIEMIA POWIETRZE WODAKOLOR CZERWIE

POMARACZZIELE

BRZBIEL

BKITZAPACH RNAY CYTRYNOWY LAWENDOWY MITOWY

SMAK Winiowa konfitura

Cytryna z cukrem Krem orzechowy, mid

Mitowe talarki w czekoladzie

INSTRUMENT GONG BBEN DZWONY RUROWE

TRJKTDZWONECZKI

REKWIZYTY CZEWONE CHUSTY, WSTKI

ZIELONE WSTKI, CHUSTY

SUCHE LICIE, BRZOWE, TECHUSTY, WSTKI

CHUSTY, PAPIEROWY NIEG

GOSKI I O E A

Symbole te s dla nas inspiracj do pracy z dzieckiem, ktrej celem podrzdnym jest

stymulacja i aktywizacja poszczeglnych zmysw wpywajcych na rozwj czowieka.

III. CELE PODRZDNE METODY PORANNEGO KRGU:

1. Stymulacja percepcji wzrokowej

2. Stymulacja percepcji suchowej

3. Stymulacja percepcji dotykowej

4. Stymulacja percepcji wchowej

5. Stymulacja percepcji smakowej

6. Stymulacja zmysu rwnowagi

Aktywizacja poszczeglnych zmysw za pomoc bodcw stosowanych w Metodzie

Porannego Krgu przeprowadzana jest zawsze wedug staego schematu, dziki czemu dzieci

ucz si identyfikowa dziaania i przewidywa zdarzenia, co ma znaczcy wpyw na

rozwijanie u nich poczucia bezpieczestwa.

IV. ETAPY METODY PORANNEGO KRGU:

1. Zapalenie lampki zapachowej (lato zapach rany, jesie lawendowy, zima

mitowy, wiosna cytrynowy).

2. Obejcie z lampk krgu dzieci, wymienienie imion, zwrcenie uwagi na cechy

ognia.

3. piewanie powitalnej piosenki, w ktrej wymienia si imi kadego dziecka,

i jednoczesne masowanie doni oliwk zapachow (zapach oliwki powinien by taki sam

jak lampki zapachowej, piosenk mog by np. dwukrotnie powtarzajce sowa Witaj ...

(imi dziecka), jak si masz. Wszyscy ci witamy. Wszyscy ci kochamy, bd wrd

nas.

4. Krtkie opowiadanie o danej porze roku, w ktrym moemy pokaza rne

ciekawostki przyrodnicze z ni zwizane (wiosna podlewanie zboa w doniczkach,

jesie ogldanie lici i kasztanw, zima obserwowanie niegu, zwrcenie uwagi na

nisk temperatur, lato zwrcenie uwagi na wysok temperatur; przy demonstracji

moemy otwiera okna).

5. Spotkanie z ywioem

- wiosna rozcieramy dzieciom glin na doniach, najpierw jest mokra, liska

i zimna a pniej ciepa, szorstka i krucha;

- lato zapalamy wiece lub lampion, opowiadamy o ogniu i pokazujemy jego

waciwoci, na koniec zdmuchujemy lub zalewamy ogie wod;

- jesie rozwiewamy suche licie, poruszamy tkaninami na cianach i suficie

albo zabawkami, rozwiewamy wosy dzieciom;

- zima demonstrujemy wod w stanie ciekym i staym, dzieci dotykaj lodu,

ktry jest zimny, liski, zimny i mokry).

6. Demonstracja instrumentu muzycznego (gra nauczyciel i jeli to moliwe, dzieci;

wiosn na bbnie, latem na gongu, jesieni na dzwonach rurowych a zim na dzwonkach

i trjkcie).

7. Zakadanie na gowy dzieci kolorowych chust (kolor chusty zgodny z barw pory

roku) nastpnie dziecko samo (lub z pomoc) ciga chust z gowy.

8. Zaciemnienie sali (szukanie z lampk dzieci, wymawianie ich imion, dziecko w miar

moliwoci odpowiada odpowiedni goska; wiosn o; latem i; jesieni e;

a zim a, albo inaczej daje znak, gdzie si znajduje, na przykad przez podniesienie

rki albo nogi).

9. Zapalenie lampy naftowej (w ciemnociach i w wietle nadfioletowym pokazujemy

fosforyzujce zabawki, gumy, materiay w odpowiednim kolorze, zim moemy

rozdmuchiwa kawaki biaego papieru jako patki niegu, przygldamy si, jakie czci

garderoby uczniw wiec).

10. Zastosowanie bodcw smakowych (podajemy dzieciom jedzenie o odpowiednim

smaku, latem sodk winiow konfitur, jesieni mid lub krem orzechowy, zim

mitowe pastylki, wiosn cytryn z cukrem)

11. Gaszenie lampki zapachowej.

V. METODA

PORANNEGO KRGU W SALI DOWIADCZANIA WIATA

W czasie porannego krgu nauczyciel pragnie przede wszystkim jak najpeniej

spotyka si z dziemi, dajc im poczucie bezpieczestwa, rado i zadowolenie. Aby byo to

moliwe konieczne jest stworzenie nie tylko odpowiedniego klimatu spotkania ale take

miejsca nie wywoujcego u uczniw lku a jednoczenie dajcego due moliwoci

oddziaywania na zmysy.

Takim specjalnym miejscem do prowadzenia zaj metod Porannego Krgu moe by sala

dowiadczania wiata, ktrej wygld bdzie zmieniany w zalenoci od pr roku

i wykorzystywanej w tej metodzie symboliki

Za prowadzeniem zaj w tej sali przemawiaj nastpujce argumenty:

sala jest stworzona dla niepenosprawnych i najciej upoledzonych

redukuje zbdne bodce z zewntrz zakcajce postrzeganie

poprzez swj wystrj (mikkie dywany, materace, pufy, odpowiednie owietlenie)

i stae wyposaenie eliminuje u uczniw stres, napicie nerwowe, wzbudza poczucie

bezpieczestwa, stwarza przyjemne dla nich rodowisko

wywouje rado i zadowolenie

zwiksza ofert bodcw (baz dowiadcze) i moliwoci oddziaywania na

poszczeglne zmysy

motywuje do podejmowania aktywnoci poznawczej

zachca do nawizywania kontaktw

zwiksza wraliwo na poszczeglne bodce

rozwija wiadomo i orientacj w schemacie ciaa i przestrzeni

stanowi ciekaw i urozmaicon form spdzania czasu

Prowadzenie zaj Metod Porannego Krgu w sali dowiadczania wiata umoliwia

korzystanie ze znajdujcego si w niej wyposaenia a przez to gbsze oddziaywanie na

zmysy ucznia. Wiele z tych elementw oddziauje jednoczenie na kilka zmysw prowadzc

do integracji sensorycznej.

VI. WYPOSAENIE SALI DOWIADCZANIA WIATA W RODKI

DYDAKTYCZNE, POMOCNE W REALIZACJI ZAJ

METOD PORANNEGO KRGU

- Projektor SOLAR

Projektor w poczeniu z rnymi tarczami rzuca na powierzchni (cian, sufit) fantazyjne

obrazy. Oprcz tarczy pynnej z abstrakcj kolorw wykorzystywane s tarcze z obrazami

np. chmur (poczenie obrazu chmur i odgosw ptakw z aparatury naganiajcej daje

dodatkowy efekt wrae), kwiatw, sceny z bajek, obrazy ze wiata fantastyki, zwierzt

i wiele innych.

- wiatowody

wiatowody skadaj si z dwch elementw: (gitkich, przeroczystych wkien

wieccych punktowo na caej dugoci i mocnego rda wiata). Wirujca pomidzy

arwk a wizk wiatowodw kolorowa pytka zapewnia zrnicowane efekty wietlne.

Obok mocnego efektu optycznego wodospad wiatowodw pobudza te do dotykania.

- Kolumna bulgoczca

Bardzo przyciga uwag uczestnikw terapii. Angaowane s zmysy: wzroku, suchu jak

i dotyku. W wypenionej wod przezroczystej kolumnie wida wdrujce pcherzyki

powietrza, zmieniajc si barw wody i sycha jej bulgotanie. Dotykajc kolumny odczuwa

si wibracje i drgania.

- Wzornik faktur

To prostoktne pojemniki z tworzywa sztucznego. S w nich zamontowane rozmaite

materiay na zaprawie klejowej umoliwiajce odczuwanie poprzez dotyk powierzchni

o rnej fakturze.

- Magnetofon z pytami

To zestaw oddziaujcy na zmys suchu oferujcy muzyk relaksujc, oraz muzyk

z odgosami przyrody (piew ptakw, szum morza, szum wiatru, plusk wody, itp.)

- Instrumenty muzyczne (dzwonki rurowe, talerze, trjkt, bbenek, grzechotka)

Pobudzaj suchowo nawet dzieci z gbok niepenosprawnoci intelektualn i aktywizuj

do wykonywania okrelonych ruchw.

- Stolik do zabawy z darami natury (np. piaskiem i wod)

Jest to specjalny stolik z wgbieniami, dziki ktremu dzieci mog dowiadcza rnych

bodcw dotykowych, rozwija sprawno manualn.

- Urzdzenie do wytwarzania wiatru a gdy nie ma to wystarczy suszarka do

wosw

Urzdzenie to wytwarza podmuchy o rnej sile. Jeeli poczymy je np. z tarcz do

projektorw oboki uzyskujemy nie tylko efekt wizualny (poruszajce si oboki) ale take

dwikowy (szum) i dotykowy (wietrzyk na ciele).

- Kolorowa chusta ( Klanza )

Chusta pomoc metodyczna, wykonana z materiau tekstylnego; posiada 12 lub 16 klinw

w kolorach tczy. Umoliwia zabaw z dziemi w kadych warunkach, integracj grupy bez

wzgldu na wiek uczestnikw, pobudzanie wzroku, wyobrani, moliwo wiczenia

refleksu, zwinnoci i spostrzegawczoci, zabawy dynamiczne i statyczne; czerpanie radoci

pyncej z ruchu i przebywania w grupie.

- Maa przeroczysta pika do wicze z dzwoneczkami lub innymi maymi

elementami wewntrz

Jest bardzo przydatna do rehabilitacji dzieci i rnych zabaw. Rozwija zdolnoci motoryczne ,

dostarcza bodcw dotykowych, wzrokowych i suchowych.

- Kolorowe drewniane klocki

Dostarczaj bodcw wzrokowych, dotykowych, aktywizuj dziecko, rozwijaj manipulacj.

- Materace

Zapewniaj poczucie bezpieczestwa, umoliwiaj wykonywanie wicze ruchowych oraz

relaksacj.

Ponadto potrzebne s:

- parawany, tkaniny (4 kolory czerwony, zielony, biay i ty) rolety bd zasony do

przyciemniania aby stworzy odpowiedni wystrj i atmosfer,

- olejki, wiece zapachowe,

- dary natury (np. piasek, woda, szyszki, kamyki itp.),

- artykuy spoywcze smakowe (np. cytryna, krem orzechowy, mita itp.)

VII. PRZYKADOWE SPOSOBY WYKORZYSTANIA ELEMENTW

WYPOSAENIA SALI W REALIZACJI ZAJ:

Stymulacja dotykowa:

Dotykanie materiaw o rnej strukturze i fakturze (np. wzornik faktur),

manipulowanie rozmaitymi przedmiotami (np. klocki), masae (np. zabawy

w materiaach sypkich i cieczach), odczuwanie wibracji (dotykanie kolumny wodnej),

formowanie (z gliny, masy solnej), odczuwanie ciepa (dotykanie kocwek

wiatowodw), powiewu wiatru wytwarzanego przez specjalne urzdzenie,

odczuwanie drga kolumny wodnej.

Stymulacja suchowa:

Suchanie muzyki relaksacyjnej i z nagranymi odgosami przyrody (szum morza,

wiatru, lasu, piew ptakw, itp.), suchanie nasilajcych si odgosw (czenie

z obrazem, zapachem), gra na instrumentach, rozpoznawanie dwikw

(np. wydawanych przez instrumenty czy przedmioty), reagowanie ruchem na

umwione sygnay, pobudzanie lub wyciszanie muzyk. Wsuchiwanie si w odgosy

kolumny wodnej, urzdzenia do wytwarzania wiatru itp.

Wzrok:

Obserwacja: w lustrze wasnego ciaa (oplecionego wknami wiatowodw),

kolumny wodnej (kolor i ruch wody), obrazw z projektora, palcego si ognia

lampy, wodospadu wiatowodowego. Efekty mona wzmocni dodajc do obrazu

muzyk. Naladowanie ruchu dorosego czowieka. Obserwacja rnego rodzaju

efektw wietlnych. Obserwacja przedmiotw w wietle lampy UV.

Wch:

Masa, inhalacje i wdychanie. Pobudzanie, orzewianie, uspokajanie, odwieanie

zapachami emitowanymi przez palce si wieczki. Wykorzystanie naturalnych

zapachw do stymulacji (wchanie siana, herbat zapachowych, lici, kwiatw itp.)

Rwnowaga

Rozwijanie zmysu rwnowagi przez wiczenia na pikach, materacach. Odczuwanie

wasnego ciaa w czasie masau, lekkiego uciskania na gow stojcego dziecka

Smak

Prbowanie produktw spoywczych o okrelonych smakach, usprawnianie ruchw

warg i jzyka.

VIII. FORMA ZAJ PROWADZONYCH METOD PORANNEGO

KRGU

Gwn form prowadzenia zaj metod porannego krgu (w sali dowiadczania

wiata) jest forma grupow, ktra ma due znaczenie dla uspoeczniania dzieci zwaszcza z

gbok niepenosprawnoci intelektualn podlegajcym zajciom rewalidacyjno

wychowawczym.

IX. PODSTAWOWE ZASADY PROWADZENIA ZAJ:

Aby prowadzone zajcia przynosiy oczekiwane rezultaty naley kierowa si pewnymi

zasadami. Do zasad tych zaliczamy:

stwarzanie miej i przyjemnej atmosfery

obdarzanie dziecka akceptacj i zrozumieniem

pobyt dzieci w sali musi by dokadnie zaplanowany i przemylany

przestrzeganie okrelonych rytuaw

przestrzeganie zasad bezpieczestwa i zapewnianie poczucia bezpieczestwa uczniowi

optymalna aktywizacja poszczeglnych zmysw

nastawienie przede wszystkim na komunikacj (szczeglnie pozawerbaln dotyk,

kontakt wzrokowy)

celem Porannego Krgu jest przede wszystkim komunikacja;

podstawowe znaczenie ma rytualizacja czynnoci

konieczne jest uwiadomienie sobie przez nauczyciela wasnej ekspresji mimicznej,

ruchowej, gosowej oraz ksztatowanie pozytywnego nastawienia do dzieci

i motywacji do dziaania. Spotkania Porannego Krgu dostarczaj dzieciom

niepenosprawnym intelektualnie w stopniu gbokim rodkw, ktre pozwalaj

uporzdkowa, zrozumie i wyrazi swoje emocje i odzwierciedli dominujcy nastrj

eliminujc niepodane agresywne, autoagresywne zachowania;

X. SCENARIUSZE ZAJ PROWADZONYCH METOD

PORANNEGO KRGU

1. Sesja jesie

Scenariusz 1

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, cechujcych krajobraz jesieni

w soneczne jesienne dni,

polisensoryczne oddziaywanie poprzez bezporedni kontakt z przedmiotami

z natury.

Cele operacyjne:

wprowadzanie klimatu przytulnego, ciepego w ktrym dziecko bdzie miao

poczucie bezpieczestwa,

spotkanie dziecka z ywioem: wiatrem,

rozwijanie motoryki duej poprzez zabawy ruchowe,

relaksacja odprajca wedug A. Schultza,

uspoecznianie poprzez obcowanie z rwienikami,

polisensoryczne oddziaywanie na wszystkie zmysy jednoczenie rnymi

materiaami i przedmiotami symbolizujcymi jesie,

praca nad popraw koncentracji, rozwijanie procesw poznawczych.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne sowa piosenki, sowo kierowane do dziecka, czytane opowiadanie,

percepcyjne samodzielne dowiadczenie, dziaanie na zmysy

rodki dydaktyczne:

pyta z muzyk Cztery pory roku Vivaldiego, wiece o zapachu

lawendowym, olejek o zapachu lawendowym, instrumenty muzyczne

keyboard, materiay do dekoracji (pochodzce z natury symbolizujce jesie),

basen dmuchany w kolorze brzowym, kolorowe suche licie, gazie drzew,

ziemia do kwiatw, doniczka, wrzos, kosze, kasztany, odzie, arwki

w kolorze jasnobrzowym, pdzel gruby do malowania, brzowa farbka, blok

rysunkowy, bibua w kolorze brzowym, ptna w kolorze brzowym

dekoracji, mid, urzdzenie do wytwarzania wiatru, rolety w kolorze

brzowym.

Przebieg:

1. Zapalenie lampki zapachowej (zapach lawendowy). Podchodzimy do dzieci, kadego

z osobna, pomagamy mu zdmuchn wiec. Nastpnie wieca pali si w trakcie

zaj. Przysaniamy brzowymi roletami okna stwarzajc klimat jesiennych sotnych

dni.

2. Witamy po kolei wszystkie dzieci, smarujemy mu do olejkiem o zapachu

lawendowym i piewamy mu piosenk Witaj jak si masz.

3. Kadziemy kade dziecko z osobna do basenu wypenionego limi i polecamy mu

aby poruszao koczynami, jeeli samo nie potrafi pomagamy mu w tym tak aby

syszao szelest lici.

4. Spotkanie z ywioem: dziecko lec w basenie dowiadcza take wydmuchu lici za

pomoc urzdzenia do tworzenia wiatru.

5. piewamy piosenk Na polanie przy akompaniamencie instrumentw muzycznych:

keyboardu, pomagamy dzieciom wystukiwa rytm.

6. Dzieci poznaj zapach wrzosu pochodzcego z lasu, dotykaj go, a nastpnie

napeniaj doniczki ziemi i sadz w niej wrzos.

7. Dzieci maluj pdzelkiem liter i, na kartce papieru, ktre pniej wieszamy na

cianach.

8. Kadziemy dzieci na kocyku i prowadzimy z nimi relaksacj odprajc wedug

A. Schulza, czytajc im opowiadanie Jesienne przygody misia w lesie.

9. W nagrod za prac i wykonywanie polece czstujemy dzieci kremem orzechowym.

10. Na koniec ustawiamy duy krg i kolejno kademu piewamy na poegnanie piosenk

egnaj jak si masz.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

2. Sesja zima

Scenariusz 1

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla zimy

i polisensoryczne poznawanie ich

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa

integracja dzieci w grupie i poznawanie zasad pracy w grupie

Cele operacyjne: dziecko

uderza samodzielnie w trjkt i oswaja si z jego dwikiem,

utrwala zapach i smak mity,

zapoznaje si z piosenk niene kule i prbuje akompaniowa,

dowiadcza wrae termicznych zwizanych ze niegiem, ciepa i zimn wod,

koncentruje uwag na wywietlanym obrazie wody,

wiczy sprawno manualn podczas robienia papierowych kul,

utrwala kolor biay suchajc wiersza Biao i zamalowujc powierzchnie

kartki na biao,

wiczy wydech zdmuchujc lampk zapachow.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, samodzielne dowiadczenia, obserwacja.

rodki dydaktyczne:

lampka, olejki i wieca o zapachu mity, cukierki mitowe, magnetofon i pyty

z piosenkami o zimie i muzyk relaksacyjn i odgosami wody, stolik do zabaw

z ywioami, nieg i szary papier, farby plakatowe i pdzle, projektor tarczowy

i tarcze elowe z symbolik wody, biay materia do wystroju sali i biaa

chusta.

Przebieg:

1. Usadzenie dzieci w krgu.

2. Powitanie dzieci piosenka Mam trjkty, mam.

3. Zapalenie lampki zapachowej obserwacja pomienia i rozgrzewanie doni.

4. Masowanie doni dziecka olejkiem mitowym i zwrcenie uwagi na jego zapach.

5. Czstowanie dzieci mitowymi cukierkami zwrcenie uwagi na smak.

6. Obserwacja obrazw wody wywietlanych przez projektor tarczowy i suchanie

odgosw wody.

7. Wsplne suchanie piosenki niene kule a nastpnie kolejno akompaniowanie do

piosenki na dzwonkach.

8. Zabawy przyniesionym niegiem dotykanie, odbijanie doni, ugniatanie, lepienie

kul, masa doni niegiem wraenia dotykowe i termiczne.

9. Naprzemienne moczenie rk w ciepej i zimnej wodzie.

10. Lepienie papierowych kul.

11. Osuchanie z wierszem Biao suchanie grupowo, a nastpnie kolejno kademu

dziecku zasaniajc je bia chust.

12. Zamalowywanie bia farb plakatow szarej kartki.

13. Poegnanie dzieci piosenka Mam trjkt, mam i kolejno uderzanie w trjkt.

14. Gaszenie lampki zapachowej.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

Scenariusz 2

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla zimy

i polisensoryczne poznawanie ich

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa

integracja dzieci w grupie i poznawanie zasad pracy w grupie

Cele operacyjne: dziecko

uderza samodzielnie w trjkt i oswaja si z jego dwikiem,

utrwala zapach i smak mity,

utrwala kolor biay,

obserwuje obrazy wody na projektorze tarczowym i sucha odgosw wody,

zapoznaje si z opowiadaniem Patki niegu,

stymuluje donie poprzez zabaw pirkami,

zapoznaje si z piosenk Pada nieg i akompaniuje do niej,

stymuluje donie poprzez zabaw patkami niegu i obserwacj ich na doniach,

uczestniczy w wykonywaniu patkw niegu z serwetek,

obserwuje poruszane wiatrem patki niegu,

wiczy si wydechu dmuchajc na patki i zdmuchujc lampk zapachow.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, samodzielne dowiadczenia, obserwacja.

rodki dydaktyczne:

lampka, olejki i wieca o zapachu mity, cukierki mitowe, magnetofon i pyty

z piosenkami o zimie i muzyk relaksacyjn i odgosami wody, projektor

tarczowy, trjkt, stolik do zabawy z ywioami, nieg, biae pirka, serwetki

bibukowe biae, yka, urzdzenie do wytwarzania wiatru lub suszarka

Przebieg:

1. Usadzenie dzieci w krgu.

2. Powitanie dzieci piosenka Mam trjkty, mam.

3. Zapalenie lampki zapachowej obserwacja pomienia i rozgrzewanie doni.

4. Masowanie doni dziecka olejkiem mitowym i zwrcenie uwagi na jego zapach.

5. Czstowanie dzieci mitowymi cukierkami zwrcenie uwagi na smak.

6. Obserwacja obrazw wody wywietlanych przez projektor tarczowy i suchanie

odgosw wody.

7. Osuchanie z opowiadaniem Patki niegu grupowo, a nastpnie indywidualnie

czynic kade dziecko bohaterem opowiadania, posypujc go biaymi pirkami

i pozwalajc na krtk zabaw nimi.

8. Osuchanie z piosenk Pada nieg i kolejno akompaniowanie do niej na trjktach.

9. Zabawa niegiem obserwacja topniejcych na doni patkw niegu wraenia

dotykowe i termiczne.

10. Wykonanie patkw niegu z serwetek i zawieszenie ich na ykach.

11. Dmuchanie urzdzeniem do wytwarzania wiatru lub suszark na papierowe patki

niegu i ich obserwacja.

12. Samodzielne dmuchanie na papierowe patki i pirka.

13. Poegnanie dzieci piosenka Mam trjkt, mam kolejno uderzanie w trjkt.

14. Gaszenie lampki zapachowej.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

3. Sesja wiosna

Scenariusz 1

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla wiosny

ywiow, barw, zapachw, smakw, wrae dotykowych i termicznych,

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa,

stwarzanie ciepego i pogodnego nastroju.

Cele operacyjne: dziecko

kojarzy wiosn z odgosem piewu ptakw, brzczeniem owadw, szumem

lasu,

manipuluje w ziemi, sadzi swoj rolink,

muzykuje na bbnie,

poznaje lub utrwala kolor zielony,

poznaje lub utrwala smak gorzko-kwany,

poznaje lub utrwala zapach cytrynowy.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, samodzielne dowiadczenia, obserwacja.

rodki dydaktyczne:

Wiersze i opowiadania o wionie, lampka, olejek i wieca zapachowa, ziemia,

plastikowe pojemniki, bbenek, cytryna pokrojona w plastry, muzyka

relaksacyjna i nagrania odtwarzajce odgosy wiosny (piew ptakw,

brzczenie owadw), sadzonki rolin, zielone chusty, obrusy i materiay do

dekoracji sali.

Przebieg:

1. Zapalenie lampki zapachowej (zapach cytrynowy). Podchodzimy do kadego dziecka

eksponujc palc si wieczk. Zwracamy uwag na zapach i cechy ognia: ciepy,

jasny.

2. Powitanie piosenk w ktrej wymienia si imi kadego dziecka i jednoczesne

masowanie doni cytrynow oliwk zapachow. Zbliamy do dziecka do nosa, by

wyranie poczuo prezentowany zapach.

3. Opowiadanie o porze roku wionie. Czytanie gotowego tekstu opisujcego barwnie

t por roku, poczone z eksponowaniem odgosw wiosny, (piewu ptakw,

brzczenie owadw, szumu lasu).

4. Spotkanie z ywioem zabawy ziemi przy muzyce relaksacyjnej. Kade dziecko

sadzi swoj rolink.

5. Muzykowanie na instrumencie bbnie. Zabawy z jego uyciem. Prba

samodzielnego zagrania przez kade z dzieci.

6. Zakadanie zielonej chusty kademu dziecku i werbalne podkrelanie symbolicznego

znaczenia zieleni dla wiosny (czytanie przygotowanego wczeniej tekstu).

7. Zastosowanie bodcw smakowych wiosn podajemy cytryn z cukrem.

8. Gaszenie lampki zapachowej kade dziecko zdmuchuje pomie wiecy

i jednoczenie piewamy piosenk poegnaln z wymienianiem imion kadego

dziecka.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

Scenariusz 2

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla wiosny

ywiow, barw, zapachw, smakw, wrae dotykowych i termicznych,

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa,

stwarzanie ciepego i pogodnego nastroju,

dostarczanie poczucia sprawstwa.

Cele operacyjne: dziecko

kojarzy wczesn wiosn z konkretnymi symbolami: deszczem, mokr ziemi,

zieleni,

poznaje lub utrwala kolor zielony,

rozpoznaje odgosy deszczu,

manipuluje wilgotn ziemi,

muzykuje na bbenku,

poznaje smak kwany, zapach cytryny,

prbuje zgasi pomie.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, obserwacja, samodzielne dowiadczenia.

rodki dydaktyczne:

olejek i wieca o zapachu cytrynowym, wiersze o wionie i deszczu, kaseta

z odgosami deszczu, piosenka ap kropelki, cerata, miska, ziemia, woda

w butelkach, pdzel, bbenek, zielona chusta bd bibua, cytryna, cukier,

wyposaenie sali niezbdne w realizacji zaj.

Przebieg:

1. Zapalenie lampki zapachowej (zapach cytryny). Podchodzimy do kadego dziecka

eksponujc palc si wieczk. Zwracamy uwag na zapach i cechy ognia: ciepy,

jasny.

2. Powitanie piosenk, w ktrej wymienia si imi kadego dziecka z jednoczesnym

masowaniem doni cytrynow oliwk zapachow. Zbliamy do dziecka do nosa, by

wyranie poczuo prezentowany zapach.

3. Opowiadanie dzieciom o porze roku czytanie wiersza Znak wiosny

- suchanie odgosw deszczu z odtwarzacza,

- dotykanie bulgoczcych kolumn obserwacja poruszajcej si wody,

- wkadanie doni dziecka do miseczki z wod,

- piewanie piosenki ap kropelki i kropienie wod doni dziecka (przy pomocy

pdzelka),

- wytwarzanie deszczu przy pomocy wiatowodw dziecko unosi w gr wizk

wiatowodw, a nastpnie opuszcza powoli w d.

4. Spotkanie z ywioem ziemi

- prezentujemy dzieciom such ziemi w misce (dzieci badaj j dotykiem), nastpnie

kade dziecko zamienia si w deszczyk i wlewa troch wody z butelki do miski

z ziemi,

- nauczyciel miesza ziemi z wod, a dzieci po kolei dotykaj powsta mas i lepi

z niej proste formy w obu doniach (np. kulki, waeczki itp.).

5. Muzykowanie na instrumencie bbenku poprzedzone przeczytaniem wiersza

J. Kulmowej Deszczowa muzyka. Najpierw muzykuje nauczyciel, pniej prby

podejmuje kade dziecko z krgu.

6. Zakadanie zielonej chusty kademu dziecku na gow i zachcanie do jej cignicia -

podkrelenie symbolicznego znaczenia zieleni dla wiosny (opowiadanie dzieciom, na

co wpywa taki wiosenny deszczyk) nastpnie dzieci przyciskaj pole zielone na torze

wietlno-dwikowym (obserwuj zapalajc si lampk i suchaj odgosu bbna).

7. Zastosowanie bodcw smakowych kademu dziecku w kole podajemy do

sprbowania cytryn posypan cukrem.

8. Gaszenie lampki zapachowej kade dziecko zdmuchuje pomie, a nastpnie

egnamy dziecko wymawiajc sowa Do widzenia + imi dziecka).

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

4.Sesja lato

Scenariusz 1

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla lata

ywiow, barw, zapachw, smakw, wrae dotykowych i termicznych,

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa,

stwarzanie ciepego i pogodnego nastroju.

Cele operacyjne: dziecko

kojarzy lato z konkretnymi symbolami: kamyki, muszelki, piasek, ciepa woda,

poznaje lub utrwala kolor czerwony,

rozpoznaje szum morza,

manipuluje grzechotk,

poznaje smak sodki,

prbuje zgasi pomie wiecy.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, samodzielne dowiadczenia, obserwacja.

rodki dydaktyczne:

Wiersze i opowiadania o lecie, lampka, olejek i wieca o zapachu ranym,

piosenka Morze, muzyka relaksacyjna z odgosami lata, piasek, muszelki,

kamyki, stolik do zabawy z ywioami, plastikowe butelki napenione wod,

kilka wieczek zczonych ze sob, sztuczne ognie, grzechotka, czerwona

chusta, konfitury z wini, czerwone tkaniny, kwiaty i inne motywy zdobice

sale, urzdzenia wibracyjne do stp.

Przebieg:

1. Zapalenie lampki zapachowej (zapach rany). Podchodzimy do kadego dziecka

eksponujc palc si wieczk. Zwracamy uwag na zapach i cechy ognia: ciepy,

jasny.

2. Powitanie piosenk w ktrej wymienia si imi kadego dziecka. Podczas piosenki

masujemy donie dzieci oliwk o zapachu ry. Zbliamy do dziecka do nosa, by

wyranie poczuo prezentowany zapach.

3. Opowiadania o porze roku poczone z prezentowaniem materiau przyrodniczego:

czytanie wiersza barwnie opisujcego t por roku

suchanie piosenki Morze mwicej o znakach lata: (piasku, muszelkach,

wodzie itp.), w trakcie piosenki eksponujemy wymienione w piosence dary

lata.

4. Suchanie szumu morza i rzeki dwiki odtwarzamy kademu dziecku siedzcemu

w krgu i jednoczenie stymulujemy stopy dziecka za pomoc urzdzenia

wibracyjnego by zbliy dziecku odczucia jakich dostarcza kontakt z wod w morzu.

5. Wyszukiwanie kamykw i muszelek w piasku przez kade dziecko. Wrzucanie ich do

wypenionej wod butelki, a nastpnie potrzsanie butelk i kojarzenie tego odgosu

z szumem morza.

6. Spotkanie z ywioem ogniem:

prezentujemy palcych si jednoczenie kilka wieczek, by wzmocni

efekt wielkoci pomienia

eksponowanie sztucznych ogni

7. Muzykowanie na instrumencie zabawy grzechotk i prba samodzielnego zagrania

przez kade z dzieci.

8. Zakadanie czerwonej chusty kademu dziecku na gow przy muzyce relaksacyjnej

z odgosami lata.

9. Zastosowanie bodcw smakowych kade dziecko prbuje konfitur z wini.

Poznajemy smak sodki.

10. Gaszenie lampki zapachowej kade dziecko zdmuchuje pomie wiecy

i jednoczenie piewamy piosenk poegnaln z wymienianiem imion kadego

dziecka.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

Scenariusz 2

Cele oglne:

wprowadzenie podstawowych symboli, charakterystycznych dla lata

ywiow, barw, zapachw, smakw, wrae dotykowych i termicznych,

budowanie zaufania i poczucia bezpieczestwa,

stwarzanie ciepego i pogodnego nastroju.

Cele operacyjne: dziecko

kojarzy lato z obrazem, nazw i odgosem konkretnych zwierzt i ptakw,

poznaje lub utrwala kolor czerwony,

poznaje promienie wietlne o rnej barwie,

usprawnianie narzdw artykulacyjnych poprzez naladowanie odgosw

ptakw,

utrwala obraz i nazewnictwo niektrych ptakw i zwierzt,

manipuluje grzechotk,

poznaje smak sodki,

prbuje zgasi pomie wiecy wiczy kontrol i si wydechu.

Metody:

czynne stawianie zada do wykonania,

sowne rozmowa, sposoby spoecznego komunikowania si,

percepcyjne pokaz, samodzielne dowiadczenia, obserwacja.

rodki dydaktyczne:

Lampka, olejek i wieca o zapachu ranym, muzyka relaksacyjna z odgosami

lata, grzechotka, czerwona chusta, konfitury z wini, czerwone tkaniny, kwiaty

i inne motywy zdobice sale, latarki w kilku kolorach, bulgoczce kolumny,

ilustracje przedstawiajce wybrane ptaki i zwierzta, naklejki.

Przebieg:

1. Zapalenie lampki zapachowej (zapach rany). Podchodzimy do kadego dziecka

eksponujc palc si wieczk. Zwracamy uwag na zapach i cechy ognia: ciepy,

jasny.

2. Powitanie piosenk w ktrej wymienia si imi kadego dziecka. Podczas piosenki

masujemy donie dzieci oliwk o zapachu ry. Zbliamy do dziecka do nosa, by

wyranie poczuo prezentowany zapach.

3. Opowiadanie o porze roku czytanie wiersza przy akompaniamencie muzyki

odzwierciedlajcej odgosy lata, ogldanie ilustracji przedstawiajcych wspomniane

w wierszu ptaki i zwierzta wskazywanie ich przez dzieci i wymawianie nazw,

naladowanie odgosw jakie wydaje kukuka i dzicio. Kade z dzieci otrzymuje

naklejk z jednym z letnich symboli, przyklejamy j np. na rce (soce, wiewirka,

dzicio, zajczek, uczek, kwiat, trawa).

4. Spotkanie z ywioem zabawa kolorami promienie wietlne pochodzce z kilku

rnokolorowych latarek wdruj po sali, wiec w jedno miejsce, a nastpnie

pojawiaj si na doni i innych czciach ciaa kadego dziecka, obserwacja

i dotykanie bulgoczcych kolumn.

5. Muzykowanie na instrumencie zabawy grzechotk najpierw dowolne prby

samodzielnego zagrania, a nastpnie wydajemy polecenie dziecku by poruszao

grzechotk gdy zobaczy czerwony strumie wiata.

6. Zakadanie czerwonej chusty kademu dziecku na gow przy muzyce relaksacyjnej

z odgosami lata.

7. Zastosowanie bodcw smakowych kade dziecko prbuje konfitur z wini.

Poznajemy smak sodki.

8. Gaszenie lampki zapachowej kade dziecko zdmuchuje pomie wiecy

i jednoczenie piewamy piosenk poegnaln z wymienianiem imion kadego

dziecka.

Wszystkie czynnoci wykonujemy kolejno z kadym dzieckiem siedzcym w krgu.

LITERATURA

Kielin J.: Rozwj daje rado GWP 1999.

Polkowska I.: Praca rewalidacyjna z dziemi upoledzonymi umysowo w szkole

ycia. WSiP 1998.

Kwiatkowska M.: Dzieci gboko niezrozumiane W-wa 1997.

Edukacja uczniw z gbokim upoledzeniem umysowym przewodnik dla

nauczycieli. CMPP-P; W-wa.

Brauner A. i F. (1995) Postpowanie wychowawcze w upoledzeniu umysowym

Warszawa, WSiP.

Chodkowska M. (1998) Pedagogika specjalna wobec potrzeb teraniejszoci

i wyzwa przyszoci, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Kocielak R. (1989) Psychologiczne podstawy rewalidacji upoledzonych

umysowo, Warszawa, PWN.

Kocielska M. (1998) Oblicza upoledzenia, Warszawa, PWN.

Piszczek M. (2000) Edukacja uczniw z gbokim upoledzeniem umysowym,

Warszawa, CMPP-P MEN.

Sala dowiadczania wiata a rozwj percepcji PCPP, Koszalin 2002.

Mass. Violeta Uczenie przez zmysy wprowadzenie do teorii integracji

sensorycznej WSiP, Warszawa 1998.

Frochlich A. Jak to pachnie i smakuje Wydawnictwo Jedno, Kielce 2002.

METODA PORANNEGO KRGUW TERAPII OSB Z NIEPENOSPRAWNOCI INTELEKTUALN W STOPNIU GBOKIMYWIO1. Stymulacja percepcji wzrokowej2. Stymulacja percepcji suchowej3. Stymulacja percepcji dotykowej4. Stymulacja percepcji wchowej5. Stymulacja percepcji smakowej6. Stymulacja zmysu rwnowagi