Click here to load reader

MAC: ERICO GUST. GEIJER - uu.diva- 1153356/FULLTEXT01.pdf · PDF filede periodishistorieimprimisantiqua dissertatio. quam veniaampl,fac.phllos.upsax. prje s ide mac: erico gust. geijer

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of MAC: ERICO GUST. GEIJER - uu.diva- 1153356/FULLTEXT01.pdf · PDF filede...

DE

PERIODIS HISTORIE IMPRIMIS ANTIQUADISSERTATiO.

QUAM

VENIA AMPL, FAC. PHlLOS. UPSAX.

P R JE S I DE

MAC: ERICO GUST. GEIJERHISTOKIAR. PROF. KEG. ET ORD.

REGG ORDD. HISTORIOGRAPHOACADEMI^ SVECANAE OCTODECIMVIRO, AC LITT. HUM, HOLM.

REG. SOCIET. SCIENT. UPSAL. REG. SOCIET. SCIENT. NIDAROS.NEC NO SOCIET. SCIENT AC LITT. HUM. GOTHOB. MEMBRO.

PRO GRADU PHILOSOPHICO

p. p.

A U C T O R

PETRUS LJESTADIUSLappo-Bothniensis

V. D. M.

IN AUDIT. GUSTAV DIE XIV DEC. MDCCCXXVI.

H. P. M. S.

U PS A II iE

KXCUDEBANT REGIM AC ADEMIAE TYPGRAPHI.

DE PERIODIS HISTORIEINPRIMIS ANTIQILE.

.^.uctores de hiftoria univerfali in cerfcas periodos di-videnda confentiunt; in divifione disfentiunt. Cujus dis-fentionis cum ea fit caufa, quod in momentis ambigiturperiodos finituris; primum ftatuendum videtur, quaenamres in hiftoria univerfali maximi fint faciendae, ut conftetratio divifionis, et quaenam omnino ad hiftoriam univer

salem pertineant. Neque enim quidquid ubique gentiumet terrarum accidit, id omne ab hiftoria univerfali eftnarrandum; multa enim fiunt aut parum memorabilia,quamvis faspe magna videantur, aut uni tantum gentimemorabilia, ceteris nihil quidquam momenti adferentia.

.Itaque rapinas Afrorum, & vagos curfus aboriginum inHI vis Americanis, & cruentas Auftraliorum dapes figil-latim exponere hiftoria univerfalis nec poteft, nec, fiposfet, debet; eadem enim facta mutatis tantum nomi-nibus identidem repetere videretur, eaque ipfa, nifi admorum & ingenii humani delineationem ne femel quidemnominanda. Major in Afia rerum moles, nec tarnen promagnitudine memorabilis. Nam bella, ingenti hominum(trage gefta, quid narrare quid fcire juvat, fi, manenteomnium fervitute, barbarie, miferia, nomina tantum Ty-rannorum mutarunt? Quod fi his hjftoria fe imnoergifc,ephemeris fit morbi identidem eosdem dolores renovan-tis, cujus originem & indolem indicasfe fatis eft. In-cunabula tarnen generis humani Afia fiui vindicat quamob rem, cum alicunde egrediendum eft; hinc repetendafunt fata generis humani. Sed obfcuras gentium plera-rumque origines, etiamfi ex hoc communi fnte ema-

2

nentj hiftoria tarnen deducere nequit. Quin id quoque-ambigitur , uniusne parentis fit proles quidquid hominumper orbetn terrarum difperfum vivif, Quod fi etiamconftaret, ut atavos fuos ab .Adamo usque quilibet enu-inerare posfet, tarnen fi hinc radiatim divergens genushumanum quoquoverfum perfequi hiftoria univerfalisconaretur, in particulares dilaberetur, necesfe eil. Ita-que, quemadmodum curfum grandis fluvii a fnte ad o-ltium usque Jegens, rivulo tantum primo deveheris, do-nec augefcunt tibi aquae, confluentibus undiqne aliis ri-vulis & amnibus , quorum quantum perfpiei poteft, curfum tranftens ocuiis luftras, fic & hiftoriam generis hu-mani peragraturo inde egrediendum eft, tibi rerum hu-manarum primae lunt origines, illuc tendendum ubi plu-rima accedunt incrementa, cavendnmque ne a via ince-pta faltum faciat in aliam : pergat itaque vel unius tan*tum gentis res narrando, donec eo pervenerit, ubi con-fluunt plurium. Nec vero, quae grandium futit imperiorum incrementa, eadem femper funt rerum humanarom.Sed quidquid iuftrtuta humana et mores hr muta vit, prae-cipue autem quidquid focietatem &: mutuum hominum cumhominibus commercium firmando aut extendendo auxitrid in hiftoria univerfali magni eft momenti. Nam, cumoHm ne ftnguli quidem homines focietate fatis conjun

univerfalis divifio eft in partes tres, antiquam, mediiaevi & recentioris aevi hiftoriam. Prima, ab Orienteegresfa, res Afiaticorum occidentalium , Graecorum &Romanoruin tradit. Danubium vero & Rhenum raro,nee fere nifi ultimis temporibus trajicit: Hinc filvae Ca-iedonise iliinc Atlas claudunt: Ganges non nifi fama no-tusj Phoenix in Arabia nidulatur. Fabulam egresfa, ar-tem & fapientiam tradit & libertatein orientem, floren-tem, difcordem, pro falute pugnantero , pereuntem, per-ditam. Addit Medii JEvi hiftoria Germanos & Arabes,addit Slavos, in Scandinaviam penetrat, Turcasque exTrans Oxianis regionibus irrumpentes excipit, Mongolorum etiam in ultimis Afiae oris manfiones invifit. Bellamemoriae prodit regionis, mox religionis caufa gefta,feros hominum mores paulatim mollitos, libertatem fan-guine redivivam, aequatam mari feminam, jacta in tur-bulentisfimo rerum civilium ftatu plurimarum civitatumfundamenta , Religionen) praevalentem, Ted fuperftitionimixtam, renafcentia tandem ftudia litterarum & artiumliberalrum. Sequitur Recentioris iEvi hiftoria quanto minus temporis, tanto plus fpatii complectens: Hase enimipfo initio mare Atlanticum trajicit & Africam circumuavigat. Sic novus orbis inventus novam rerum mate-riem aperuit. Penetratum paulatim ad ultimas terrasignotorumque antea marium infulas, totusque orbis ter-rarutn hiftorias patefaftus. Europa rerum potita, ipfarempublicam referens de aequalitate follicitam. Ortumdiferimen militis & civis Iibertati noxium. Stabilita ubi-que regia poteftas, quandoque modum egresfa, eamqueob caufam in libertate civitatum tionnunquam glifeerefervitus civium. Aucta mentis humanae libertas, auetaaudacia, fed vi&am fuperftitionem dum nimis avide e-vertere ftudet, in religionem quoque impetum facere.His malis remedium praeftiturum quartum hiftorise hu-

4

manse aevum, jam ingresfum, novo orbi libertatem de-dit? per antiquum vehementer tumultuatuin ; nec dumquies certa.

Sed, ut ad fpecialiorem jam transeamus hiftoriae divi*fionem, antiqui illius aevi tres ftatuemus periodos, qua-rum prima ad bellum Perflcum, altera ad bellum Puni-cum fecundum, tertia ad fmem Iinperii Romani pertin-git. Continet igitur prima periodus fabulofa rerum hu-manarum primordia, Afiae debita. Crefcens ibi hominummultitudo diverfisfimarum rerum, libertatis & fervitutis*fuit incrementum- Nam multi, fedes no vas quserere co-acti, ad coeium immitius, folum fterilius delati, disper-gebantur ad victum quasrendum, nec afFatim nec ubiqueobvium; difperfi flbi quisque confulebant, ut eratneces-fe. Hinc imperia nullaj patrisfamiliae tantum iu fuos au-toritas , quo defunto fratres, aut inter fe pares, Rei-publicae; aut unus ceteris praeminens, Monarchiae limi-tatas originem dederunt Communia facra lolum familia-rum vinculum: inde nationum & communis Jinguae ori-go & confervatio. Uxor laborum focia, vitae focia, & fo-la quoniam, in pari marium & feminarum numero, pariomnium jure, fmguiae tantum fingulis funt jungendae. Haererum Europearum origines. At Afia, abundans bertte omnium rerum, quae ad vitum perfeinent, hominummultitudine brevi abundabat. At ubi frequens vulgus*ibi imperia necesfaria praefertim in aftluentia rerum,Nam ex affluentia otium & lafcivia gignitur, inde injuriae, tum bella & bellis fervitus prima victis, mox viio-ribus etiam. Orta fic inaequalitate juris & posfesfionenon rerum tantum fed etiam hominum, orta eft inaequa-litas matrimonii & polygamia maximum focietatis hu-manae malum. Bellorum deinde non prsedae folum autinjuriae ulcifcendae, fed dominandi cupiditas caufa erat ,fubaftis quibusdam. illorum ipforum ope plures in fer-

5

vifcutem redigebantur. Tali modo monarchiae ortse, ma-turrime ubi fertilisfimi campi, effeminatis Iuxu & servi-

, tute animis & corporibus, irrumpentibus ferocioribus na-tionibus prasdas erant. Diverfus ilfe Europae Afiaequehabitus, tali modo ortus & varfis fubinde incrementisautus in bello Perfico primum gravisfime conflixit. IllincAsfyrii, Babylonii, Chaldaei, Medi, Judaei, Phcenices,Lydi omnes in dominium Perfarum cesferant. Hinc In-culta primum libertas, dein paulatim ex Afia adveta prima cultus & humanitatis initia praecipue in Graecia sedesfixerant. Magnum belli Trojani moqientum, abolitumpanlatim regium nornen, & ortae ubique liberae civitates.Dedu&ae quoquoverfum coloniae, praecipue in Afiam,quod ipfum anfam belli Perfici dedit.

Altera aevi antiqui periodus, quam merito Grecamdicemus, in dnas ipfa lectiones dividi poteft, quarum prima(330) res Graecarum civitatum liberarum ad AlexandrumMagnum, altera regnorum Graecorum praecipue continet.Primae fectionis haec funt qraecipua: Bellum PerficumMarathone & Salamine darum (470) % Principatus Athe-nienfium prudentia Themiftoclis, modeftia Ariftidis partus, virtute & felicitate Cimonis, confifiis Periclis au&us& fuftentatus (430): Bellum Peloponneficum mutuisGraecorum cladibus infigne (404): Spartanorum indeprincipatus Agefilao imprimis res moderante (37*)-Brevis Thebarum gloria a Eeu&rica ad MantinenfempugnamEpaminondae folius humeris fufFulta (363). Num-quam arte & fapientia magis floruit ingenium humanuni,nec pulcherrimorum facinorum fecundior ull aetas. Sedpraecipuum C^raeciae malum ipfa illa libertas, tanoperelaudata, & asfiduum inde difcordise maium. Ipfa Caritaspatriae, accerrimus femper ad praeclara facinora ftimulus,apud Graecos communis patriae plerutnque erat oblivio;nam dum fuae tantum urbi quisque confulit & illuc omnia

J*

6

perfcrahere ftudet, dilaceratur patria in medio relifta. Ita-que quod a Graecis praeclare geftum, id Graeciae faepefuneftum: ipfius Epaminondae de communi patria fuittriumphus. Fuit tamen aliquod malorum itnpedimentumquamdiu una quaedarn civitas principatum obtinuit', fedpoftquam, mortuo Epaminonda, nulla ceteris praemine-bat, Graecia numquam magis Iibera, numquam infeliciorfuit. Ingens rerum perturbatio: omnes, quafi rabie qua-dam capti, in niutuam perniciem ruere. Surgere intereaPhilippus Macedoj vifta ad Chaeroneam Graecia (338)libertatem amifit magis deploratam quam deplorandam.Nam viftor, Ipfe Graecus, quid Graeciae ademit nifi mu-tuae dilacerationis licentiam? Verla tum in exteros arma,quae antea in propria vifcera grasfabantur & Alla Indumusque & Jaxar

Search related