Click here to load reader

KomuniKacja interpersonalna między małżonKami a poziom ... · PDF filekomunika CJ a interpersonalna między małżonkami... 131 rozwiązywanie problemów, dużo więcej wspólnych

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of KomuniKacja interpersonalna między małżonKami a poziom ... · PDF filekomunika CJ a...

Relacje rodzinne i spoeczne w kulturze rodkowoeuropejskiej i chiskiej,

Opole 2011, s. 127149Dariusz KroK, MoniKa MurlowsKaUniwersytet Opolski

KomuniKacja interpersonalna midzy maonKami a poziom satysfaKcji

z maestwa

Zwizek maeski zawsze by i nadal jest najbardziej powszechn i kulturo-wo akceptowan form wspistnienia dwojga ludzi. Z psychologicznego punktu widzenia maestwo mona okreli jako system wzajemnych wspzalenoci, w obrbie ktrego nastpuje staa wymiana zachowa. Maestwo jako zwizek oparty na bliskoci emocjonalnej i mocnych wiziach jest rwnie jednym z najsil-niejszych korelatw szczcia i dobrostanu psychicznego. Z bada prowadzonych w wielu kulturach wiata wynika, e ludzie pozostajcy w zwizku maeskim lub yjcy ze sob s przecitnie szczliwsi i odznaczaj si lepszym zdrowiem psychicznym i fizycznym ni osoby yjce samotnie lub takie, ktre nigdy nie zawary maestwa, s owdowiae, rozwiedzione lub pozostajce w separacji1. Osoby yjce w maestwie dowiadczaj wikszej satysfakcji z ycia, wyszego poziomu emocji pozytywnych oraz mniejszego emocji negatywnych. Uzyskane rezultaty przekonywujco pokazuj, e relacje maeskie stanowi cenne rdo pozytywnych dowiadcze, ktre przekadaj si na oglny poziom zadowolenia z ycia. Niniejszy artyku ma na celu zbadanie zalenoci pomidzy komunikacj maesk a satysfakcj ze zwizku maeskiego. Podstawowe pytanie dotyczy wzajemnej zalenoci pomidzy sfer komunikacji a poczuciem szczcia w ma-estwie.

specyfika komunikacji maeskiej i jej rodzaje1.

Jednym z najistotniejszych czynnikw decydujcych o jakoci zwizkw mae-skich i uczuciowych jest niewtpliwie mio. Czsto spotykanym podziaem mioci w literaturze jest podzia na mio romantyczn i mio przyjacielsk. Pierwszy rodzaj mioci charakteryzuje przede wszystkim namitno, wybujae emocje, czuo, seksualno, jak rwnie zachwyt, bl, zazdro i pragnienie poczenia si

1 M. argyle, Przyczyny i korelaty szczcia, w: J. Czapiski (red.), Psychologia pozytywna. Nauka o szczciu, zdrowiu, sile i cnotach czowieka, Warszawa 2008, s. 179; e. Diener, C.l. gohM, e. suh, s. oishi, Similarity of the relations between marital status and subjective well-being across cultures, Journal of Cross-Cultural Psychology 31 (2000) nr 4, s. 433434.

128 Dariusz KroK, MoniKa MurlowsKa

z drug osob. Czsto dochodzi do idealizacji partnera, co mija w momencie nast-pienia regularnego wspycia z partnerem. Mio przyjacielsk cechuje mniejszy adunek emocjonalny, ale ten typ mioci okrelany jest jako bardziej spokojny i trway. Do istotnych elementw mioci przyjacielskiej zaliczamy: poczucie bez-pieczestwa, uzupeniania si i akceptacja rnic oraz wzajemne zainteresowanie, zaangaowanie, szczero, otwarto i gotowo niesienia pomocy2. W relacji do przedstawionych rodzajw mioci ksztatuje si komunikacja midzy maonkami, bdca wyrazem ich mioci i jednoczenie odpowiedzi na przeywane uczucia.

Zdaniem M. Plopy relacje pomidzy maonkami oraz ich uwarunkowania s czynnikami decydujcymi o jakoci caej struktury rodzinnej, poniewa relacje zachodzce pomidzy mem i on wpywaj nie tylko na nich samych, ale take i na dzieci, ktre nale do tej rodziny3. Konflikty odnoszce si do maestwa w jednej paszczynie przenosz si na inne obszary, obniajc generalnie jako ycia maeskiego, wywoujc poczucie niezadowolenia, winy, niepokoju, a cza-sem i osamotnienia. Problemy w zwizku maeskim mog wynika z rnych czynnikw; najczciej wystpujce to: osobowo maonkw, wzajemna relacja maeska, czasowy rozwj zwizku oraz wewntrzne i zewntrzne sytuacje od-dziaujce w maestwie.

Bardzo wanym elementem ycia maeskiego jest komunikacja interper-sonalna, ktr istnieje midzy obydwiema stronami4. Wynika to z faktu, e ma-estwo nie jest tylko prost sum dwch osb (m i ona), lecz stanowi now jako, w ktrej wszelkie zachodzce relacje midzy maonkami maj charakter bilateralny. Zarwno ze sownych, jak i pozasownych komunikatw dowiadujemy si, w jaki sposb jestemy postrzegani przez innych, jestemy w stanie okreli stopie wzajemnej bliskoci i dziki temu ustali swoje miejsce w hierarchii spo-ecznej oraz uzyska ocen wasnego postpowania. Poprzez wymian pogldw, wyraenie swoich ycze i pragnie przedstawiamy take swj punkt widzenia, okazujemy uczucia oraz uzyskujemy aprobat lub krytyk swoich poczyna. Jak wskazuj badania, wikszo nieporozumie maeskich i rodzinnych, ktre czsto przeradzaj si w powane konflikty, ma swoje rdo w trudnociach we wzajem-nym porozumiewaniu si5. W celu jasnego i czytelnego przekazania drugiej osobie swoich myli i uczu naley w pierwszej kolejnoci uwiadomi sobie samemu, co si obecnie czuje i myli. Zdarzaj si sytuacje, w ktrych sposb przekazania drugiej osobie informacji jest niejasny lub niefortunny, co jest powodem znie-

2 s. KratoChvil, Terapia maeska, Gdask 2006, s. 123.3 M. PloPa, Psychologia rodziny: teoria i badania, Krakw 2005, s. 127.4 D. KroK, Znaczenie komunikacji interpersonalnej w funkcjonowaniu rodziny, w: B. soiski

(red.), Rodzina w wietle psychologii pastoralnej, d 2007, s. 45.5 Por. t. rostowsKa, Konflikt midzypokoleniowy w rodzinie, d 2001, s. 16; C.M. rinalDi,

n. howe, Perceptions of constructive and destructive conflict within and across family subsystems, Infant and Child Development 12 (2003), nr 5, s. 441443.

komunikaCJa interpersonalna midzy maonkami... 129

ksztacenia prawdziwych intencji komunikatu. Niekiedy przyczyna nieporozumie tkwi w nieuwanym lub wybirczym przyjmowaniu przekazywanych treci, tzn. odbiorca, majc wasny pogld na omawian kwesti, stara si nie dopuci do siebie informacji sprzecznych ze swoim pogldem. Take zbyt emocjonalne podejcie do jakiego zagadnienia utrudnia jego obiektywn ocen i jest powan przeszkod w rzeczywistym zrozumieniu sedna sprawy6. W relacjach maeskich czynniki konfliktogenne s szczeglnie niebezpieczne, gdy zaburzaj struktur i funkcjo-nowanie caej rodziny nie tylko maonkw, ale i take dzieci.

Komunikacja w maestwie jest niewtpliwie zagadnieniem kluczowym, po-niewa stosunki midzyludzkie opieraj si w bardzo wielkim stopniu na staym przepywie informacji. Ludzie pobieraj si, aby znale w drugim czowieku przy-jaciela, z ktrym bd mogli dzieli ycie, ale w miar upywajcego czasu, ktry wyznacza kolejne etapy maestwa, czsto dochodz do wniosku, e swoje myli, przeycia i odczucia musz ukrywa przed swoim maonkiem, czego skutkiem s tzw. deficyty komunikacji. Oznacza to niemono porozumienia si nawet w sto-sunkowo prostych i oczywistych kwestiach, dotyczcych wsplnego ycia7. Sposb porozumiewania si maonkw jest czynnikiem decydujcym zarwno o pozytyw-nym, jak i negatywnym rozwizaniu problemw pojawiajcych si w trakcie trwania maestwa. Jeli jest jasny i klarowny, to szansa na rozwizanie przejciowych sprzecznoci jest o wiele wiksza ni w sytuacjach nieustannych niejasnoci, gdy trudno zrozumie, co stanowi przyczyn sporu i jakie efekty pragn maonkowie uzyska poprzez jego rozwizanie. Na to, jak bdzie przebiega komunikacja pomi-dzy maonkami, wpywa w bardzo wielkiej mierze przygotowanie do wsplnego ycia, na ktre skadaj si nawyki wyniesione z rodzinnego domu, nastawienie do ycia rodzinnego, wyznawane pogldy i preferowane wartoci, a take cechy charakteru i umiejtno wspycia z innymi. Komunikacja interpersonalna po-midzy maonkami jest niewtpliwie czynnikiem niezbdnym do prawidowego funkcjonowania zwizku maeskiego. Maonkowie dziel si sprawami zarwno wanymi, jak i codziennymi. Komunikacja ta nie suy jedynie wymianie infor-macji, ale stanowi rwnie podoe do wszelkiego rodzaju negocjacji, definiowania problemw, dowiadczania stopnia zaangaowania w zwizek, a take do kreowania tosamoci swojej i tosamoci zwizku. Pierwszym krokiem, jaki powinni uczyni maonkowie u progu wsplnego ycia, jest ustalenie wzoru komunikacji, ktry umoliwi i uatwi wzajemne zrozumienie i dowiadczanie intymnoci. Jasne oraz zrozumiae wiadomoci otrzymywane od kadego z partnerw przyczyniaj si do efektywnego maeskiego systemu komunikacji. W zwizku maeskim komu-nikacja nie suy tylko porozumiewaniu si, lecz jej celem jest rwnie wspieranie

6 z. CelMer, Maestwo. Warszawa 1989, s. 69.7 Tame, s. 8182.

130 Dariusz KroK, MoniKa MurlowsKa

bliskoci oraz okazywanie troski i szacunku partnerowi8. Uwana analiza zachowa maeskich wskazuje, e perturbacje komunikacyjne s wymieniane na pierwszym miejscu wrd problemw, nad ktrymi naley pracowa w ramach terapii rodzin-nej. Do dwch gwnych obszarw komunikacji, ktre warunkuj jako relacji maeskich, nale: zdolnoci rozwizywania konfliktw oraz ekspresja zarwno pozytywnych, jak i negatywnych uczu9. Rozwane konstruowanie powyszych obszarw przez maonkw oferuje moliwo wypracowania konstruktywnej i prawidowej komunikacji interpersonalnej.

W systemie komunikacyjnym partnerzy angauj si w koowy proces dostar-czania informacji partnerom i otrzymywania ich z powrotem. Oznacza to, e oboje maonkowie rwnoczenie przenosz informacj na metapoziomie o sobie, o innych ludziach i o zwizku. Reakcje te mona wytumaczy efektem sprzenia zwrotnego. W komunikacji interpersonalnej maonkw niezbdne s wzajemne wzmocnienia, ktre zachodz wwczas, gdy w sprzeniu zwrotnym dostarczane s komunikaty odnoszce si do cenienia siebie nawzajem oraz silnego zaangaowania w zwizek dla wsplnego dobra. Wanym elementem komunikacji maeskiej jest rwnie proces odkrywania siebie, dziki czemu wzrastaj szanse na stworzenie szczeglnie intymnych wizi. W procesie odkrywania obowizuje regua wzajemnoci, ktra pozwala na wzajemne uczenie si partnerw lepszego rozpoznawania swoich nastro-jw, uczu, potrzeb i oczekiwa10. W duym stopniu pozwala to unika konfliktw i nieporozumie, a take tworzy pozytywn atmosfer, w ktrej mona mwi o stanie satysfakcji ze zwizku maeskiego.

psychospoeczne uwarunkowania satysfakcji z maestwa2.

Dla wikszoci modych ludzi najwaniejsz wartoci w yciu, ktr pragn osign, jest zbudowanie udanego zwizku maeskiego, a nastpnie zaoenie szczliwej rodziny. Kade maestwo ma w sobie co niepowtarzalnego; jakie wasne, specyficzne mocne strony, ktre zmieniaj si w miar