of 54/54
Zavod za udžbenike i nastavna sredstva PODGORICA 2 Jelena Martinović-Bogojević Milena Papić Biljana Durković MUZIČKA KULTURA za drugi razred osnovne škole PRIRUČNIK ZA NASTAVNIKE/NASTAVNICE

Jelena Martinović-Bogojević Milena Papić Biljana … je ovaj udžbenički komplet za upotrebu u osnovnoj školi. CIP – каталогизација у публикацији Централна

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Jelena Martinović-Bogojević Milena Papić Biljana … je ovaj udžbenički komplet za upotrebu u...

  • Zavod za udbenike i nastavna sredstvaPODGORICA

    2Jelena Martinovi-BogojeviMilena PapiBiljana Durkovi

    MUZIKA KULTURAza drugi razred osnovne kolePRIRUNIK ZA NASTAVNIKE/NASTAVNICE

    2

    A

    RO

    LIJA

    MU

    ZIK

    E 2

    J

    elen

    a M

    arti

    novi

    -Bo

    goje

    vi

    Mile

    na P

    api

    Bi

    ljana

    Dur

    kovi

    ISBN 9788630315930

  • M U Z I K A K U L T U R Aza drugi razred osnovne koleP R I R U N I K Z A N A S TAV N I K E

    Zavod za udbenike i nastavna sredstvaPODGORICA 2011.

    Jelena Martinovi-Bogojevi Milena Papi Biljana Durkovi

  • Izdava

    Glavna i odgovorna urednica

    Urednica

    Struna konsultantkinja

    Recenzenti

    Ilustrator

    Lektura

    Korektura

    Notografija

    Dizajn i grafiko oblikovanje

    Tehniki urednik

    Za izdavaa

    tampa

    Tira

    M U Z I K A K U L T U R Aza drugi razred osnovne koleP R I R U N I K Z A N A S TAV N I K E

    Zavod za udbenike i nastavna sredstva - Podgorica Naa Durkovi Biljana Miranovi dr Vesna Vuini mr Dobrila PopoviAna Perunovi-RanatoviSneana uriiBranka MartinoviLjiljana Adi Zdravko Beli Delibai

    Predrag Nikoli Aleksandra Terzi

    Petar Gari Jelena Sekuli

    Rajko Radulovi Neboja Dragovi MonPress 8500 500

    978-86-303-1455-1

    mr Jelena Martinovi-BogojeviMilena PapiBiljana Durkovi

    Nacionalni savjet za obrazovanje, rjeenjem broj 16-3449 od 30. 6. 2011. godine, odobrio je ovaj udbeniki komplet za upotrebu u osnovnoj koli.

    CIP ,

    ISBN 9788630315930ISBN 9788630315947 (CD 1)ISBN 9788630315954 (CD 2)COBISS. CGID 18409744

  • Uvod................................................................................................................................................................................... 4Opte karakteristike nastavnog predmeta Muzika kultura u drugom razredu osnovne kole...............5Pjevanje, metodski postupak uenja pjesme po sluhu....................................................................................5Brojalice.............................................................................................................................................................................6Sluanje muzike..............................................................................................................................................................6Stvaranje............................................................................................................................................................................6Nastava Muzike kulture i inkluzivno obrazovanje............................................................................................6Udbeniki komplet arolija muzike2.....................................................................................................................8RASPJEVANA JESEN......................................................................................................................................................9Dobro doli.....................................................................................................................................................................10Kiobran............................................................................................................................................................11Jesen..............................................................................................................................................................11U kolskom dvoritu....................................................................................................................................................12evojko, evojko.........................................................................................................................................................13Aj, baj.................................................................................................................................................................................14Ide mali patak................................................................................................................................................................15Ersko kolo........................................................................................................................................................................16Rosa plete........................................................................................................................................................................17Ovako se... .....................................................................................................................................................................18Uhvati ritam....................................................................................................................................................................19AROBNA ZIMA ....................................................................................................................................................... 20Zima................................................................................................................................................................................ 21Upoznajmo instrumente.......................................................................................................................................... 22San.....................................................................................................................................................................................23Snijene radosti ............................................................................................................................................................24Muzika kola ................................................................................................................................................................25Pinokio .............................................................................................................................................................................26arobno vee ................................................................................................................................................................27Novogodinji koncert.................................................................................................................................................28Razliita raspoloenja.................................................................................................................................................29ta smo nauili...............................................................................................................................................................30RAZIGRANO PROLJEE.............................................................................................................................................31Visibaba ..........................................................................................................................................................................32Tekla voda na valove ..................................................................................................................................................33Majka ...............................................................................................................................................................................34Lastavica .........................................................................................................................................................................35Tri livade ..........................................................................................................................................................................37Narodno stvaralatvo .................................................................................................................................................38Enci menci .....................................................................................................................................................................39Curulaja ...........................................................................................................................................................................40Mi smo braa terzije ...................................................................................................................................................41Sve je to muzika ...........................................................................................................................................................42Drugarstvo .....................................................................................................................................................................43VESELO LJETO..............................................................................................................................................................45uvaj planetu ................................................................................................................................................................46Pozdrav iz Crne Gore ..................................................................................................................................................47Pripremamo priredbu ................................................................................................................................................48Literatura ........................................................................................................................................................................49Biljeke........................................................................................................................................................................50

    SADRAJ

  • Uvod

    Uvaeni nastavnici i nastavnice,

    Udbeniki komplet arolija muzike 2 koji je pred vama, predstavlja nastavak udbenikog kompleta arolija muzike 1. Teili smo da kroz ponueni nastavni materijal zadrimo kreativan pristup i proirimo elemente muzike kulture, predviene nastavnim programom. Osnovni kriterijum kojim smo se rukovodili, bila je pristupanost materijala, prije svega uenicima, ali i vama koji ete im ovaj materijal tumaiti, predstaviti i pribliiti. Muzika kultura je predmet koji je po svom sadraju otvoren za kreativnost i uenje kroz igru, pa se mnogi zahtjevi za aktivnom nastavom i inventivnim ueem uenika, sami nameu. Nadamo se da e uenici kroz: pjesmu, igru, razbrajanje, otkrivanje i prepoznavanje zvukova i instrumenata, aktivno sluanje i sami otkriti aroliju muzike. Prirunik za nastavnike sadri predstavljanje odreenih metodskih postupaka (uenja pjesme po sluhu, uenje brojalica, sviranje na Orfovim instrumentima), kao i detaljne pripreme nastavnih jedinica. Predlozima izvoenja asa ponuene su varijante koje e pomoi nastavicima da to uspjenije izvode nastavu Muzike kulture.

    elimo da kroz udbeniki komplet, asovi Muzike kulture pokrenu eiju matu i razviju uenike muzike sposobnosti, a va rad u uionici obogate novim sadrajem.

    Autorke

  • 5

    Opte karakteristike nastavnog predmeta Muzika kultura u drugom razredu osnovne kole

    Muzika kultura u drugom razredu sadri nekoliko osnovnih elemenata: pjevanje i razvijanje melodijskog sluha, ritmiko izgovaranje tekstova i razvijanje ritmikog sluha, sviranje na instrumentima Orfovog instrumentarija i drugim izvorima zvuka, sluanje kratkih numera i odlomaka iz djela umjetnike muzike, igranje muzikih igara. Kroz pomenute elemente, razvija se i doivljajno sluanje muzike, kao kategorija emocionalnog razvoja kroz prepoznavanje i ispoljavanje razliitih raspoloenja podstaknutih muzikom. Pokretima koje uenici prave pratei muziku, razvijaju motoriku, dok brojalice podstiu pravilno izgovaranje vokala i konsonanta, to pomae i uenicima s tekoama u pravilnoj artikulaciji glasova. U nastavi Muzike kulture prisutan je i grupni stvaralaki rad, kroz koji se uenici ue toleranciji, socijalizaciji, empatiji, kolegijalnosti.Nastavnim programom je predvieno da uenici u drugom razredu: pjevaju jednostavne pjesme, uei ih po sluhu, izgovaraju brojalice jednostavne ritmike strukture, proire upoznavanje klasinih instrumenata (flauta, harmonika, gitara) i narodnih instrumenata (svirala). Razvijanje smisla za muziku podstie se prepoznavanjem: zvunih boja instrumenata, osnovnih dinamikih nijansi, osnovnih vrsta tempa i karaktera muzike. Pomenuti ciljevi bili su prisutni u programu za prvi razred, s tim to je zahtjevnost i obim bio prilagoen tom uzrastu. U drugom razredu se, analogno razvoju psiho-fizikih, ali i muzikih sposobnosti uenika, zahtjevi proiruju.

    U tekstu koji slijedi data su opta objanjenja metodskih postupaka koje ete primjenjivati u nastavi Muzike kulture, kako biste uspjeno savladali programom postavljene ciljeve.

    Pjevanje, metodski postupak uenja pjesme po sluhu

    Kljuna aktivnost u nastavi Muzike kulture je pjevanje. U ovom uzrastu uenici ne pjevaju po notama, zato je metodski postupak uenja pjesme po sluhu neophodno sprovesti pri uenju svih pjesma predvienih za izvoenje. Postupak uenja pjesme po sluhu, podijeljen je u nekoliko didaktikih cjelina:

    1. U uvodnom dijelu asa stvara se atmosfera koja odgovara sadraju pjesme i njenom karakteru. 2. Uenici se mogu upjevati izvoenjem neke ve nauene pjesme.3. U Priruniku je dat notni zapis svih pjesama predvienih za pjevanje. Nastavnik/nastavnica bi trebalo da otpjeva pjesmu izraajno, a prije nego je pone po frazama raditi s uenicima potrebno je analizirati tekst pjesme. Napominjemo da tonski zapis pjesme (na prateem CD-u), nikako ne treba da zamijeni ivi zvuk. Nastavnik/nastavnica, koji/koja nema stabilnu intonaciju, moe pomoi sebi tako to e pratiti pjevanje na nekom instrumentu (klavir, harmonika, gitara ili sintisajzer, koji se najee koristi u praksi). 4. Nakon to je uenicima izraajno otpjevana pjesma, nastavnik/nastavnica poinje rad na savladavanju pjesme po sluhu. Uenici sluaju, pamte i ponavljaju krae djelove pjesme nakon nastavnika/nastavnice. Postupak se ponavlja dok uenici ne savladaju tekst i melodiju.5. Uenici treba da otpjevaju pjesmu od poetka do kraja. Nastavik/nastavnica im na instrumentu daje poetnu intonaciju. 6. Tek nakon to je pjesma izvedena na gore opisan nain, nastvnik/nastavnica moe pustiti instrumentalnu verziju, uz koju uenici mogu da pjevaju.

  • 6

    Ono na ta bismo skrenuli panju, jeste esta pojava da uenici ovog uzrasta znaju nekontrolisano glasno pjevati, to stvara loe pjevake navike. Evo nekoliko uputstava koje daje metodiar Joa Pogalja:

    1. Uenik/uenica treba pravilno da dri tijelo. Lea su ispravljena, tijelo je oputeno i glava i vrat su, takoe ispravljeni. Uenici mogu da stoje, ali i da sjede prilikom pjevanja.2. Kod pjevanja treba obratiti panju na disanje. Uenici treba da uzmu vazduh na kraju jedne i poetku druge fraze, a ne na bilo kojem mjestu. 3. U ovom dobu razvija se eiji glas. Stoga treba povesti rauna da se uenici navikavaju da kontroliu svoj nain pjevanja i da se ue tihom pjevanju, kroz primjere nauenih pjesama.1

    Brojalice

    Pravilnim izgovaranjem brojalica, u naznaenim notnim vrijednostima, uenici razvijaju smisao za ritam. Brojalice se najee izvode izgovaranjem slogova na istoj tonskoj visini. Programom je predvieno da se brojalice u drugom razredu mogu izvoditi na dva tona, to e u Priruniku biti ponueno kao mogua varijanta. Ritam treba da bude ispraen instrumentima Orfovog instrumentarijuma (zveke, tapii, triangl, bubanj), upotrebom vlastitog tijela kao proizvoaa zvuka (pljeskanje, pucketanje prstima), ili na instrumentima koje su uenici sami napravili. Oblikovanje ritmike pratnje dato je u aranmanima, predstavljenim u Priruniku. Brojalice i razbrajalice mogu se izvoditi u razliitom tempu (sporije, bre).

    Sluanje muzike

    Sluanje muzike treba da bude sastavni dio nastave. Ponueni sadraji obuhvataju: eije umjetnike pjesme, narodne pjesme, odlomke iz djela klasine muzike. Uenici doivljavaju ono to uju, na razliite naine. Doivljeno nakon sluanja treba i da izraze, u zavisnosti od predloenih aktivnosti (crtanje, verbalni izraz, prepoznavanje karaktera) i cilja koji je postavljen. Nastojali smo da ponueni sadraj bude raznovrstan i prilagoen uzrastu uenika.

    Stvaranje

    Stvaralaka komponenta nastave Muzike kulture, dio je kreativne reakcije uenika na muziku. Ona podrazumijeva, kako osmiljavanje ritmike pratnje, tako i likovno ili neko drugaije izraavanje muzikog doivljaja. Stvaralaki impuls na asu, nastavnik/nastavnica podstie i samom atmosferom, u kojoj je uenicima dozvoljeno da spontano dolaze do vlastitog stvaranja muzike, improvizujui i igrajui se ponuenim sadrajem.

    Nastava Muzike kulture i inkluzivno obrazovanje

    Nastava Muzike kulture prua irok spektar aktivnosti za uenike s posebnim potrebama. Uopteno gledano, karakteristike same muzike i njen uticaj na emotivni i saznajni svijet eteta i njegov psiho-fiziki razvoj, poprimile su dimenzije naunih istraivanja u oblasti psihologije i psihijatrije, kroz muzikoterapiju i njenu primjenu. Bez namjere da se bavimo analizom segmenata muzikoterapije, naveemo neke osnovne karakteristike, koje vam kao predavaima mogu biti od koristi.Muzika razvija sposobnost rasuivanja, govorne sposobnosti, afirmaciju komunikacije, kontrolu pokreta, dobro fiziko stanje, zadovoljstvo uenja, socijalizaciju i uivanje u zajednikom stvaranju.

    1 Za objanjenje metodskog postupka uenja pjesme po sluhu, kao i svih prateih komponenti, korien je opis postupka koji je dao Joe Pogalja u svojoj knjizi Metodika glazbenog odgoja u osnovnoj koli, Prosvjetni sabor Hrvatske, Zagreb, 1975.

  • 7

    Terapeutska svojstva muzike, koja su posebno primjenjiva kod uenika s razliitim tekoama u razvoju, mogu se podijeliti u nekoliko osnovnih segmenata:- muzika zaokuplja i odrava panju,- muzika stimulie i aktivira mnoge djelove mozga,- muzika se moe prilagoditi i reflektovati na osobe sa razliitim mogunostima,- muzika prua osmiljene i zabavne naine na koje je usvajamo,- muzika sadri iri socioloki kontekst, prua mogunosti verbalne i neverbalne komunikacije,- muzika razvija memoriju,- muzika podstie pokret,- muzika povezuje eanje i oeanje,- muzika stimulie, jer u njoj mogu uestvovati svi, bez obzira na sposobnosti. 2

    Neuroloka izuavanja pokazuju da je u procesu sluanja, doivljaja i reprodukcije muzike, ukljueno vie centara u naem cerebralnom nervnom sistemu. Ova su se izuavanja naroito fokusirala na one koji imaju odreene tekoe u razvoju. Rezultati do kojih se dolo ukazuju da su neki centri kod tih osoba, veoma razvijeni. To im omoguava prepoznavanje melodije, praenje ritma, ili reprodukciju muzike pjevanjem, ili na nekom instrumentu. Pokazalo se i da eca s tekoama u govoru, pravilno pjevaju rijei koje ne mogu da izgovore. To pokazuje da se kroz muzike vjetine, stvara i motivacija, neophodna kako bi ove osobe napravile odreeni napredak.Muzikoterapija za cilj ima razvijanje nemuzikih sposobnosti, za razliku od muzike pedagogije, koja za cilj ima razvijanje muzikih sposobnosti.

    Na koji nain moete motivisati uenike s posebnim potrebama da uestvuju u nastavi Muzike kulture:- Doivljajno sluanje muzike stimulie panju. Ispoljavanje doivljaja kroz spontani crte, jedan je od moguih naina. Ueniku dajete drvene bojice i on/ona prati muziku linijom. Prepustite da spontano vode liniju i biraju boje, onako kako oeaju. Ispoljavanje doivljaja spontanim pokretom (u ovom sluaju ukljuite i ostale uenike, kako biste pruili oeaj pripadnosti grupi).- Brojalice pospjeuju pravilno izgovaranje slogova i smisao za ritam. Naroito su djelotvorne kod uenika sa smetnjama u govoru.-Pjevanje kod svih pospjeuje pravilno izgovaranje rijei, pravilno disanje prilikom pjevanja, doivljaj, panju, razvoj muzikalnosti.- Muzike igre pospjeuju motoriku, socijalizaciju, sposobnost da se radi vie aktivnosti istovremeno (pjevanje i igranje, pjevanje i praenje ritma pljeskanjem, lupkanjem, ili Orfovim instrumentima). Ukoliko imate uenika/uenicu sa smetnjama kretanja, moete mu dati neki od Orfovih instrumenata, kojim e pratiti ritam pokreta koji ostali izvode.- Kod uenika s autistinim poremeajem, naroito se pokazala djelotvornom primjena muzikoterapije. Uopteno govorei, neverbalna i neagresivna priroda muzike, povoljan je medijum za doivljaj, emocionalni odgovor na auditivno, povezivanje auditivnog s vizuelnim, kroz ilustraciju, ili notni zapis. Pjevanje, ija je sutina u melodiji, a ne u rijeima, dovodi i do izgovaranja rijei. Kroz muzike igre, dijete sa ovom vrstom poremeaja, moe uestvovati postepeno se ukljuujui u grupu, kroz pokret, ritam, melodiju, jednom rijeju kroz vie elemenata igre.

    Vano je napomenuti da su dte instrukcije, samo prijedlozi od strane muzikih pedagoga, a ne psihoterapeuta ili strunjaka koji se bave muzikoterapijom. eljeli smo da ukaemo na samo neka saznanja do kojih se u muzikoterapiji dolo i predoimo vam mogunosti koje muzika prua svima, bez obzira na sklonosti i sposobnosti.

    2 Betsey King, Music Therapy, Future Horisons, Arlington, USA, 1999.

  • 8

    Udbeniki komplet arolija muzike 2

    Udbenik, Prirunik za nastavnike/nastavnice, CD za uenike/uenice i CD za nastavnike/nastavnice

    Udbenik arolija muzike 2 podijeljen je u etiri poglavlja, kako je to bio sluaj i u prethodnom udbeniku. Poglavlja nose naziv godinjih doba. U jednom broju pjesama, ponuen je ilustrovani prikaz melodijske linije. Ciljevi su predstavljeni ilustracijom djeaka i djevojice (Ena i Ivo), dok je ilustracijom zvunika u donjem lijevom uglu naveden prijedlog za sluanje.

    Prirunik za nastavike/nastavnice nudi rjeenja ponuenog materijala, kroz nastavne jedinice. Kako je to reeno u samom Uvodu, ova rjeenja su samo prijedlog autorskog tima. Nastavni plan vam prua mogunost da napravite izbor ponuenog sadraja, kao i da pet asova godinje osmislite prema potrebama uenika, ili lokalne zajednice (narodne pjesme veinske etnike grupacije, na primjer). Prirunik sadri vie materijala u odnosu na godinji fond asova to omoguava da kreirate godinji plan. Napominjemo da treba voditi rauna o zastupljenosti svih ciljeva koji su predmetnim programom predvieni. Bez obzira da li ete se odluiti za drugaiju realizaciju asa, metodska osnova uputstava trebalo bi da bude ispotovana.

    Sadraj CD-a obuhvata adekvatno aranirane narodne i umjetnike pjesme, predviene za izvoenje, njihovu vokalno-instrumentalnu i instrumentalnu verziju. Osim ovih, CD za nastavnike/nastavnice sadri i sve prijedloge za sluanje. U aranmanima pjesama vodilo se rauna da budu zastupljeni Orfovi instrumenti i klasini instrumenti koji se obrauju u toku prvog i drugog razreda (klavir, violina, truba, gitara, harmonika, flauta). Korelacija sa drugim nastavnim predmetima data je i kroz umjetnike pjesme iji sadraj odgovara odreenim temama koje se obrauju (praznici, drugarstvo, ekologija). Slijedei uputstva u priruniku, moete savladati i one pjesme koje vam se uine zahtjevnim pri prvom presluavanju. Na CD-u za uenike napravljen je izbor iz kompletnog zvunog materijala.

  • 9

  • 10

    Dobro Doli

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost

    Zvuni zapis: Dobro doli, tekst: J. M. Bogojevi, muzika: M. Papi (CD 1 br. 1)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme uz ritmiku pratnju (lupkanje rukama o koljena)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica ukratko predstavlja Udbenik, ita Uvodnu rije autora i naglaava da e tokom kolske godine nauiti veliki broj pjesama, igara, sluati prijatnu muziku i upoznati nove instrumente. Da bi stvorili veselu atmosferu, uenici pjevaju svoju omiljenu pjesmu od prole godine.2. Uenici ue pjesmu po sluhu, po utvrenom metodskom postupku. 33. Uenici pjevajui pjesmu prate ritam naizmjeninim lupkanjem ruke o koljeno (lijeva o lijevo, pa desna o desno koljeno).Npr. Dobro doli lijeva ruka o koljeno, svi dru desna o koljeno, ga lijeva ruka o koljeno, pauza desna ruka o koljeno... tj. udarac na svaku etvrtinu u taktu.

    3 Metodski postupak uenja pjesme po sluhu dat je u Uvodu

  • 11

    Kiobran

    JESEn

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- uvjeba izgovaranje slogova uz pljeskanje, cupkanje, lupkanje - razvije muzikalnost i smisao za ritam

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje brojalice3. Izvoenje brojalice pratei ritam (lupkanjem olovkom o sto)4. Uenje pjesme5. Izvoenje pjesme

    Zvuni zapis: Jesen, tekst i muzika: J. M. Bogojevi (CD 1, br. 4, 5)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica trai od uenika da podijele rijei na slogove (npr. je-sen, mu-zi-ka, pje-sma) Na isti nain e uiti brojalicu Kiobran.2. Nastavnik/nastavnica ravnomjerno izgovara tekst brojalice Kiobran, a zatim uenici ponavljaju (dio po dio)3. Uenici izvode brojalicu pratei ritam lupkajui olovkom o sto prema datom aranmanu.4. Slijedi uenje pjesme Jesen po sluhu, po utvrenom metodskom postupku.5. Izvoenje pjesme uz instrumentalnu pratnju sa CD-a.

  • 12

    U KolSKom DvoritU

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- proiruje saznanja o zvunim bojama

    Zvuni zapis: U kolskom dvoritu, tekst: B. Durkovi, (CD 1, br. 3 )Umetnuti zvukovi: huk vjetra, utanje lia, agor ece, um talasa, cvrkut ptica, oglaavanje kokoke, krave i ovce, brujanje motora, zvuk pitaljke, glas uiteljice i kolsko zvono.

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Izvoenje brojalice Kiobran3. Sluanje teksta i prepoznavanje zvukova

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica trai od uenika da se utiaju, a zatim proizvodi razliite zvukove (npr. uti s najlon kesom, udara olovkom o sto). Uenici zakljuuju da nastavnik/nastavnica proizvodi razliite zvukove i objanjavaju ta je zvuk i kakav moe biti. 2. Izvoenje brojalice sa prethodnog asa Kiobran. Nastavnik/nastavnica podstie uenike da kau kako sve kia moe da pada: lagano da sipi, pljuti, pada, dobuje po prozoru. Istai da je to zvuk koji proizvode prirodne pojave.3. Uenici sluaju zvuni zapis teksta. Nakon svake reenice uenici imenuju ko ili to proizvodi zvukove koje su uli.

  • 13

    EvoJKo, EvoJKo

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- se upozna sa narodnim muzikim stvaralatvom- prepoznaje narodni instrument, sviralu po zvunoj boji

    Zvuni zapis: evojko, evojko, narodna pjesma iz Crne Gore (CD 1 br. 8, 9)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Sluanje muzike3. Uenje pjesme4. Izvoenje pjesme uz instrumentalnu pratnju sa CD-a5. Uenje koraka 6. Igranje uz vokalno-instrumentalnu pratnju sa CD-a

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica pjeva na neutralan slog (na ili la) narodnu pjesmu po izboru, iz prvog razreda (npr. Pod onom...). Uenici treba da je prepoznaju i objasne zato se zove narodna pjesma i navedu narodni instrument koji su upoznali prole godine (gusle).2. Nakon kraeg razgovora, uenici sluaju zvuni zapis svirale i gledaju ilustraciju u udbeniku. Nastavnik/nastavnica objanjava da je to narodni drveni duvaki instrument karakteristian za Crnu Goru.3. i 4. Uenici ue pjesmu po sluhu, po utvrenom metodskom postupku, a zatim je pjevaju uz instrumentalnu pratnju sa CD-a.5. Nastavnik/nastavnica demonstrira korake, potom ih uenici ponavljaju.

    Prijedlog za koreografiju:evojko, evojko dva koraka desnom nogom udesno, sa privlaenjem lijeve (desna-lijeva-desna-lijeva), Zlatna jedan korak lijevom ulijevo, sa privlaenjem desne (lijeva - desna)Jabuko tri koraka u mjesto (lijeva-desna-lijeva). Ostale strofe pokazati na isti nain.6. Uenici izvode koreografiju uz vokalno-instrumentalnu pratnju sa CD-a.

    Napomena: U ovom prijedlogu za realizaciju asa, planirano je da se uz obradu pjesme uradi jednostavna koreografija. Ukoliko se obrauje pjesma sa sloenijom melodijom, koreografija se moe obraditi na narednom asu.

    evojko, evojko, zlatna jabuko,tako ti, tako ti neba i zemlje,voli li, voli li koga do mene?

    Tako mi, tako mi neba i zemlje,Ne volim, ne volim nikog do tebe.A odsad, a odsad neu ni tebe!

  • 14

    aJ, baJ

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- uvjeba izgovaranje slogova uz pljeskanje, cupkanje, lupkanje- razvija muzikalnost i smisao za ritam

    Glavni koraci1. Obnavljanje brojalice2. Uenje brojalice

    Uputstva1. Uenici obnavljaju neku brojalicu od prole godine.2. Slijedi uenje brojalice po utvrenom metodskom postupku pratei aranman iz knjige uz naizmjenino udaranje dlanova o klupu.

  • 15

    iDE mali pataK

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost- oblikuje pjevaki glas- sluajui prepoznaje pjevanje pojedinca ili grupe- utvruje pojmove solista i hor

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme uz zvuni zapis

    Zvuni zapis: Ide mali patak, tekst G. Tartalja, muzika: I. L. Kalinski (CD 1, br. 11, 12)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica trai od uenika da oponaaju oglaavanja ivotinja (krava, maka, pas, pela, ovca, patka...), a zatim ita tekst pjesme Ide mali patak.2. Slijedi uenje pjesme Ide mali patak po utvrenom metodskom postupku.3. Uenici pjevaju pjesmu uz zvuni zapis, a zatim pjevaju u manjim grupama, paru i pojedinano solo. Nastavnik/nastavnica objanjava znaenje rijei solista i hor.(solista je jedna osoba koja pjeva ili svira; hor je vea grupa pjevaa koji zajedno pjevaju).

    Napomena: U sklopu ovog asa nastavnik/nastavnica moe da obradi brojalicu Aj, baj za koju su data uputstva na prethodnoj strani.

  • 16

    ErSKo Kolo

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- ovlada osnovnim pokretima tradicionalnih muzikih igara- stie saznanja da se kroz muzike igre ui uvjebavanju glasa i druenju

    Zvuni zapis: Ersko kolo, narodna iz Srbije (CD 1 br. 13, 14) ole kolo, Z. Hadimanov (CD 1 br. 15)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Pjevanje pjesme4. Uenje koraka5. Izvoenje koraka uz pjevanje i instrumentalnu pratnju sa CD-a

    Uputstva1. Pustiti ole kolo uenicima i traiti od njih da prepoznaju o kakvoj je igri rije (kolo). Objasniti da je kolo narodna igra koja se igra drei se za ruke u zatvorenom ili otvorenom krugu. Nastavnik/nastavnica najavljuje uenje pjesme Ersko kolo.2. Uenje pjesme po sluhu, po ve utvrenom metodskom postupku.

  • 17

    3. Pjevanje pjesme.4. Nastavnik/nastavnica demonstrira korake, pa uenici imitiraju.

    Opis igre:I strofa: 16 koraka udesno, sa privlaenjem lijeve (desna noga je malo ispred lijeve),II strofa: 16 koraka ulijevo, sa privlaenjem desne (lijeva noga je malo ispred desne).5. Izvoenje Erskog kola uz pjevanje.

    roSa plEtE

    Rosa majci govorila,dede Role, Role,dede janje moje.

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost, oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme

    Zvuni zapis: Rosa plete, narodna pjesma iz Crne Gore (CD 1, br. 16, 17)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica podstie uenike da nabroje nekoliko nauenih narodnih pjesama i otpjevaju neku od njih. Razgovaraju o tome ta im se u tim pjesmama posebno dopada, npr: tekst, muzika2. Slijedi uenje pjesme Rosa plete po sluhu, po utvrenom metodskom postupku.3. Uenici pjevaju pjesmu uz instrumentalnu pratnju sa CD-a.

  • 18

    ovaKo SE...

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- stie saznanja da se kroz muzike igre ui uvjebavanju glasa i druenju

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Podjela u grupe4. Dramatizacija teksta5. Dramatizacija pjesme u paru

    Uputstva1. U uvodnom dijelu asa uenici pjevaju pjesmu Rosa plete.2. Uenici ue pjesmu Ovako se..., po utvrenom metodskom postupku.3. i 4. Nastavnik/nastavnica dijeli uenike u dvije grupe koje su okrenute jedna naspram druge:I grupa pjeva i dramatizuje tekst Ovako se voda vadi,ovako, ovako.II grupa pjeva i dramatizuje tekst Nije tako no ovako, ovako, ovako. I tako do kraja pjesme. Grupe izvode naizmjenino pjevanje sa dramatizacijom.4. Na kraju asa nastavnik ili nastavnica bira etiri para da izvedu dramatizaciju pjesme.

  • 19

    Uhvati ritam

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da: - samostalno osmiljavaju korake - razvija smisao za ritam

    Zvuni zapis: Tempo: spor CD 1, br. 20umjeren CD 1, br. 21brz CD 1, br. 22

    Valcer CD 1, br. 23Balet CD 1, br. 24Kolo CD 1, br. 25ota CD 1, br. 26Rockn roll CD 1, br. 27Bluz CD 1, br. 28M. Dekson Bili Din CD 1, br. 29

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uvjebavanje pokreta3. Kretanje uz zvuni zapis4. Sluanje muzike i prepoznavanje ilustracija koje odgovaraju datoj pjesmi5. Osmiljavanje koraka

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica puta dva zvuna primjera i trai od uenika da objasne po emu se razlikuju (I brz, a II spor). Zatim objanjava uenicima da je tempo brzina kojom se izvodi neka pjesma i da moe biti spor, umjeren i brz.2. U nastavku asa uenici uvjebavaju pokrete brojei do etiri: etiri puta dlan o dlan, etiri puta pucketaju prstima, etiri puta lupkaju rukama o koljena, etiri do poloaja unja i etiri nazad do stojeeg poloaja.3. Uenici izvode nauene pokrete uz zvune zapise sporog, umjerenog i brzog tempa.4. Uenici sluaju zvune zapise koji su razliitog tempa sa ciljem da prepoznaju koja kompozicija pripada kojoj ilustraciji (valcer br. xy, balet)5. Nastavnik puta pjesmu Majkl Deksona Bili Din, a uenici sami osmiljavaju pokrete (glavom, rukama, nogama, kukovima).

  • 21

    Zima

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razvije muzikalnost - oblikuje pjevaki glas Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme4. Sluanje muzike

    Zvuni zapis: Zima, tekst: Lj. Rackovi; muzika: M. Papi (CD 1, br. 30, 31) Zimska idila izvodi: B. ukanovi (CD 1, br. 32)

    Uputstva1. Uenici razgovaraju o zimskim igrama. 2. Slijedi uenje pjesme po utvrenom metodskom postupku (vidi str.?)3. Izvoenje pjesme u manjim grupama.4. Uenici sluajui pjesmu Zimska idila, ilustruju sadraj.

  • 22

    UpoZnaJmo inStrUmEntE

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- prepoznaje po zvuku i izgledu flautu, gitaru i harmoniku

    Zvuni zapis: flauta, gitara, harmonika (CD 1, br. 33, 34, 35) Glavni koraci1. Uvodni dio2. Sluanje zvune boje instrumenata3. Imenovanje instrumenata kroz sluanje

    Uputstva

    1. Uenici obnavljaju instrumente koje su uili prole godine i nabrajaju nove koje znaju.2. Pustiti zvuni zapis flaute. Nakon toga, gledajui ilustraciju u Udbeniku komentariu izgled, nain dranja i nain sviranja instrumenta. Nastavnik/nastavnica objanjava da je flauta duvaki instrument i jedini koji se dri sa strane. Ton se dobija istovremenim pritiskom klapni i duvanjem u instrument. Uenici sluaju zvuni zapis flaute i komentariu zvuk.Pustiti zvuni zapis gitare. Zatim nastavnik/nastavnica objanjava da gitara ima 6 ica, da se ton dobija trzanjem ica prstima ili trzalicom i da zato pripada grupi trzakih ianih instrumenata. Uenici sluaju zvuni zapis gitare i komentariu zvuk.Pustiti zvuni zapis harmonike. Nastavnik/nastavnica objanjava da harmonika ima klavijaturu na desnoj strani i basove na lijevoj strani. Ton se dobija istovrmenim pritiskom prstiju na klavijaturu ili na basove i razvlaenjem mijeha koji se nalazi izmeu desnog i lijevog boka instrumenta. Ton se ne moe proizvesti ako se pritiskaju dirke, a mijeh se ne razvlai. Uenici sluaju zvuni zapis harmonike i komentariu zvuk.3. Nastavnik/nastavnica puta zvune primjere naizmjenino, a uenici prepoznaju zvuk instrumenta.

    Napomena: Ukoliko neko od uenika ili roditelj uenika svira neki instrument, bilo bi lijepo da to demonstrira uenicima.

  • 23

    San

    Operativni cilj

    Uenik/uenica treba:- da razvije muzikalnost- oblikuje pjevaki glas- kroz sluanje razumije muzike pojmove- da uoava da kompozicije otkrivaju razliita raspoloenja, dogaaje, prie i bajke

    Zvuni zapis: San, tekst: Lj. Rackovi; muzika: M. Papi (CD 1, br. 36, 37)

  • 24

    Tiho noi, uspavanka, izvodi eiji hor Kolibri, (CD 1, br. 38)Nina nona albanska uspavanka, (CD 1, br. 39)O kler de la lun francuska uspavanka (CD 1, br. 40)

    Glavni koraci1. Sluanje muzike 2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme4. Ilustrovanje sluane pjesme

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica puta zvuni zapis albanske pjesme Nina Nona, a uenici treba da prepoznaju izvoaa (solista djevojica), a zatim puta zvuni zapis francuske pjesme O kler de la lun sa zadatkom da prepoznaju tempo. Uenici sluaju zvuni primjer pjesme Tiho noi sa zadatkom da dramatizuju tekst. Nastavnik/nastavnica objanjava da su pjesme koje su sluali zovu uspavanke i da pjevajui takve pjesme moemo da uspavamo nekoga (npr. malog brata ili sestru).2. Slijedi uenje pjesme San po utvrenom metodskom postupku.3. Izvoenje pjesme.4. Uporediti pjesmu Tiho noi i San tempo i karakter (Tiho noi lagana, spora, njena, uspavljujua, a pjesma San brza, iva, vesela, aljiva).

    SniJEnE raDoSti

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost i smisao za ritam- razlikuje po zvuanju Orfove instrumente

    Glavni koraci1. Uenici pjevaju pjesmu Zima2. Uenje brojalice

  • 25

    3. Podjela u dvije grupe4. Izvoenje brojalice5. Izvoenje u paru

    Uputstva1. Uenici pjevaju pjesmu Zima.2. Slijedi uenje brojalice po utvrenom metodskom postupku.3. Podijeliti uenike u dvije grupe. Jedna grupa svira na zvekama, druga koristi tapie. Svaka grupa odvojeno izgovara brojalicu uz pratnju Orfovih instrumenata kako je to naznaeno u aranmanu. 4. Obje grupe zajedno izvode brojalicu, pratei aranman iz Udbenika.5. Izvoenje brojalice u paru.

    Napomena: Uenici kod kue mogu napraviti zveke koristei plastine flae u koje stavljaju: pijesak, pirina, kamenie itd. Dvije drvene bojice ili olovke mogu im posluiti kao tapii.

    mUZiKa Kola

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da: - proiruje poznavanje zvunih boja - kroz sluanje razvija muzike pojmove.

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Sluanje i prepoznavanje instrumentalnih boja 3. Razgovor o instrumentima4. Sluanje muzike

    Zvuni zapis: Muzika kola s umetnutim zvukovima, tekst: Lj. Rackovi (CD 1, br. 41) Muzika kola, pjeva M. Vujadinovi (CD 1, br. 42)

    Uputstva1. Uenici razgovaraju o muzikoj koli. Ukoliko je neko od uenika pohaa objanjava drugovima i drugaricama ta tamo ui.Nastavnik/nastavnica objanjava da se uenici u muzikoj koli ue da lijepo pjevaju i sviraju neki od instrumenata.2. Nastavnik/nastavnica puta zvuni zapis Muzike kole, a zadatak uenika je da paljivo sluaju kako bi prepoznali instrumente iz svoje muzike kole (otkrivalice iz Udbenika).3. Uenici govore koji im se instrument najvie dopao i zato.4. Sijedi sluanje pjesme Muzika kola sa zadatkom da obrate panju na izvoaa (solista i hor), a zatim da opiu svoj doivljaj pjesme.

    Napomena: U goste se moe pozvati uenik/uenica viih razreda, koji/koja pohaa muziku kolu, da odsvira neku omiljenu kompoziciju.

  • 26

    pinoKio

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost i postepeno iri glasovni obim- oblikuje pjevaki glas- sazna da muziku (kompoziciju) stvara kompozitor

    Zvuni zapis: Pinokio (CD 1, br. 43, 44).

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Sluanje pjesme Pinokio3. Uenje refrena pjesme4. Izvoenje refrena pjesme5. Uenici pjevaju refren pjesme uz zvuni zapis

    Uputstva 1. Nastavnik/nastavnica trai od uenika da se prisjete domae lektire Pinokio.Razgovaraju o sadraju prie, likovima i njihovim osobinama.Nastavnik/nastavnica objanjava uenicima da je sadraj prie bio podstrek pjesnikinji da napie tekst u stihu pjesmu, a zatim je kompozitor komponovao muziku na dati tekst.Objanjava da je kompozitor/kompozitorka osoba koja stvara muziku.2. Slijedi sluanje pjesme Pinokio.3. Uenici ue refren pjesme po utvrenom metodskom postupku.4. Uenici pjevaju refren pjesme. 5. Uz zvuni zapis sa CD-a uenici pjevaju refren pjesme.

    Napomena: Poto je pjesma zahtjevna za pjevanje, uenici treba da pjevaju samo refren.

  • 27

    arobno vEE

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost - oblikuje pjevaki glas i postepeno proiruje glasovni obim

  • 28

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme

    Zvuni zapis: arobno vee, tekst: J. M. Bogojevi, muzika: V. F. Bogievi (CD 1, br. 45, 46)

    Uputstva1. Uenici razgovaraju o Novoj godini i raspoloenju koje vlada u Novogodinjoj noi. U uvodnom dijelu nastavnik/nastavnica moe pustiti tonski zapis pjesme Novogodinja elje, koja se nalazi na CD-u arolija muzike 1, za prvi razred. 2. Uenje pjesme po sluhu prema utvrenom metodskom postupku 3. Uenici izvode pjesmu.

    novogoDinJi KoncErt

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- usvaja pojam orkestar, dirigent - sluajui prepoznaje pjevanje ili sviranje pojedinaca ili grupe

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Usvajanje pojma orkestar i dirigent3. Sluanje muzike4. Izraavanje muzikog doivljaja

    Zvuni zapis: J. traus, Prie iz Beke ume, valcer (odlomak) (CD 1, br. 47)

    1. Uenici razgovaraju ta je to koncert, e se najee odrava, kakav moe biti, kako publika treba da se ponaa na koncertu klasine muzike. Nastavnik/nastavnica ih upoznaje da postoje i koncerti koji se odravaju irom svijeta uoi novogodinjih praznika. Najpoznatiji je koncert koji se odrava u Beu. 2. Uenici komentariu ilustraciju. Usvajaju pojmove orkestar, dirigent. Orkestar je skup veeg broja izvoaa koji zajedno sviraju. Dirigent je umjetnik koji rukovodi, diriguje orkestrom, daje im znak kada i kako treba da sviraju.3. Sluaju zvuni zapis.4. Na kraju treba da izraze svoj doivljaj muzike koju su sluali, kakvog je karaktera i tempa.

    Napomena: Nastavnik/nastavnica moe u okviru jednog asa obraditi nastavne jedinice arobno vee i Novogodinji koncert.

  • 29

    raZliita raSpoloEnJa

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- uoava da kompozicije otkrivaju razliita raspoloenja, dogaaje, prie ili bajke

    Glavni koraci 1. Uvodni dio 2. Sluanje tonskih zapisa 3. Uenici komentariu ilustracije u Udbeniku 4. Ponovno sluanje tonskih zapisa drugim redosljedom 5. Prepoznavanje karaktera muzike i povezivanje s odreenom ilustracijom

    Zvuni zapis (veselo) . Ofenbah: Kan-kan (CD 1, br. 48)(tuno) J. S. Bah: Arija (obrada) (CD 1, br. 49)(uspavljujue) J. Brams: Laku no (CD 1, br. 50)(zastraujue) I. Stravinski: Posveenje proljea (odlomak) (CD 1, br. 51)(sveano) V. A. Mocart: Mala nona muzika (odlomak) (CD 1, br. 52)

    Uputstva 1. U uvodnom dijelu asa nastavnik/nastavnica razgovara sa uenicima kakva sve oeanja budi muzika. 2. Uenici sluaju odlomke kompozicija i nakon svakog odlomka razgovaraju o raspoloenju koje je izazvala muzika (tuno, veselo, sanjalako, njeno, sveano ili zastraujue). 3. Nakon toga uenici posmatraju ilustracije, izraze lica na njima i komentariu kakva sve raspoloenja ona predstavljaju. 4. 5. Ponovo sluaju tonske zapise, razliitim redosljedom i prema vlastitom doivljaju muzike povezuju ono to sluaju s odreenom ilustracijom.

    Napomena: Nastavnik/nastavnica ne bi trebalo da uenicima sugerie kakav je karakter kompozicija. Nije neophodno presluati sve tonske zapise, ve da u zavisnosti od dinamike asa i intenziteta uenike panje napravi odabir kompozicija. Ako uenici drugaije doive kompoziciju od onoga kako je to u naoj karakterizaciji odreeno, ne treba ih korigovati. Vano je da uenik/uenica doivi muziku i izabere ilustraciju prema vlastitom doivljaju.

  • 30

    ta Smo naUili?

    Sistematizacija gradiva

    Kroz razliite vrste igara, poput kviza, zagonetki, pantomime, uenici mogu obnoviti preeno gradivo.

    Uputstva:

    1. Uenici sluaju zvuni zapis instrumentalnih verzija pjesama i pogaaju o kojim je pjesmama rije. 2. Jedan uenik/uenica pjeva pjesmu na neutralni slog. Uenici treba da je prepoznaju. Uenik/uenica koji prvi prepozna pjesmu, pjeva drugu pjesmu na isti nain, a ostali uenici pogaaju.3. Uenici se mogu podijeliti u grupe koje e se takmiiti u pjevanju. Nastavnik/nastavnica odreuje lanove irija. Grupe se takmie u izvoenju pjesama. Neke pjesme pjevaju svi, dok neke pjevaju solisti. iri daje bodove, koje na kraju sabiraju i proglaavaju pobjedniku grupu.4. Uenici igraju pantomimu, oponaaju sviranje instrumenta. Osim instrumenata koje su uili u prvom polugoditu (flauta, gitara, harmonika), obnavljaju instrumente koje su uili u prvom razredu (violina, klavir i truba). 5. Uenici mogu, sluajui kompozicije, da prave spontane pokrete, osmiljavaju koreografiju ili se likovno izraze. Kompozicije razliite brzine (tempa) ili karaktera (veselo, tuno, zastraujue, uspavljujue) mogu se izraziti bojom i pokretom linije. Uenik/uenica u toku sluanja na papiru povlai linije, voen/a vlastitim doivljajem muzike. Ova aktivnost moe se odvijati i na asu Likovne kulture, kao vid korelacije izmeu ta dva predmeta.6. Uz sve zvune zapise umjetnikih i narodnih pjesama predvienih za pjevanje mogue je koristiti Orfove instrumente ili pratiti ritam pljeskanjem, cupkanjem, lupkanjem. Uenici mogu izgovarati nauene brojalice, osmiljavajui sami ritmiku pratnju. Osmiljavanje ritma trebalo bi da se odvija u manjim grupama. Svaka grupa pojedinano demonstrira brojalicu u pratnji koju su sami osmislili. 7. Uenici mogu napraviti izlobu radova koji su nastali kao likovni prikaz muzikog doivljaja (mogui su nazivi izlobe: Oslikana muzika, Muzike slike, Slikajmo muziku, Muzika u bojama).

    Ova uputstva nastavnik/nastavnica moe upotpuniti i drugim aktivnostima koje su date u nastavnom programu za drugi razred.

    Napomena: Nastavnik/nastavnica bi trebalo da sprovede sistematizaciju gradiva kroz prikazane forme rada na kraju prvog i drugog polugodita.

  • 32

    viSibaba

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- razumije da svi, bez obzira na muzikalnost, doivljavamo muziku

    Zvuni zapis: Visibaba, muzika i tekst: S. Korunovi (CD 2, br. 1, 2)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme 3. Pjevanje pjesme4. Dramatizacija pjesme

    Uputstva1. Uenici obnavljaju pjesme koje su uili u toku kolske godine.2. Slijedi uenje pjesme po utvrenom metodskom postupku (nastavnik/nastavnica pjeva ili svira po dva takta, pa uenici ponavljaju. Povezuju dvotakte dok ne usvoje cijelu pjesmu).3. Uenici izvode pjesmu. 4. Uenici dramatizuju tekst pjesme.

    Opis igre: Uenici se postave u kolo.Prva strofa Sagnu se i pokazuju mekanu travicu, isprave se, pokau kapicu i na stih da nije curica kaiprstom desne ruke odreno mau.Druga strofa Spuste glavu, pokau duvanje vjetra rukama.Trea strofa Pokazuju rukama ljubiicu u zelenoj travi i plavetnilo neba.

    Napomena: Svaka otpjevana strofa moe se jo jednom otpjevati neutralnim slogom (la, na), uz kretanje kola na desnu stranu.

  • 33

    tEKla voDa na valovE

    Kad je tekla kud se ela, oj javore zelen bore.Popili je morni konji, Oj, javore zelen bore,morni konji i svatovi, oj, javore zelen bore.

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- ovlada osnovnim pokretima tradicionalnih muzikih igara- razumije muzike pojmove Zvuni zapis: Tekla voda na valove, narodna pjesma iz Crne Gore (CD 2, br. 4, 5)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Izvoenje pjesme4. Izvoenje pjesme (naizmjenino solista i hor)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica puta instrumentalne zvune zapise obraenih narodnih pjesama. Uenici ih prepoznaju, a zatim pjevaju. Kroz narodne pjesme, uenici ue da pjevaju izraajno i da doivljavaju muziki sadraj. 2. Slijedi uenje pjesme po utvrenom metodskom postupku (dva po dva takta). Nastavnik/nastavnica objanjava uenicima da svaki stih prati pripjev Oj, javore zelen bore.3. Uenici/uenice izvode pjesmu.4. Nakon nauene pjesme, jedan uenik pjeva strofu, a ostali (kao hor) pjevaju pripjev Oj, javore zelen bore. Moe se izdvojiti po jedan uenik ili uenica koji bi pjevali po jednu strofu, a ostali pjevaju pripjev. Kroz takav nain pjevanja obnavljaju ta je horsko izvoenje, ta solistiko (vea grupa pjevaa/pjevaica hor, jedan pjeva/pjevaica solista).

  • 34

    maJKa

    Operativni ciljUenik/uenica treba da:- razvija muzikalnost i proiruje glasovni obim- naui da pjeva glasnije i tie

    Zvuni zapis: Majka, tekst: J. M. Bogojevi, muzika: V. F. Bogievi (CD 2, br. 6, 7)

  • 35

    Glavni koraci 1. Uvodni dio2. Sluanje zvunog zapisa pjesme Majka3. Uenje pjesme4. Izvoenje pjesme

    Uputstva 1. Nastavnik/nastavnica razgovara s uenicima o prazninim danima i kakvi praznicimogu da budu (porodini, dravni, vjerski).Koji je njihov omiljeni praznik i zato? Nastavnik/nastavnica najavljuje uenje pjesme Majka, koju posveujemo najdraem biu za njen praznik 8. mart.2. U nastavku asa nastavnik/nastavnica puta zvuni zapis pjesme Majka. Vodi kratak razgovor o prvim utiscima.3. Slijedi uenje pjesme po sluhu, po utvrenom metodskom postupku.4. Uenici izvode pjesmu sa dinamikim nijansiranjem (npr. prva strofa tiho, refren glasno, druga strofa tiho). Treba teiti da uenici pjevaju to izraajnije.

    laStavica

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- uvjeba izgovaranje slogova uz pljeskanje, cupkanje, lupkanje- se kroz muzike igre ui druenju Zvuni zapis: Bubamara i bumbar, izvodi Elma Kouta (CD 2, br. 3)

  • 36

    Glavni koraci 1. Uvodni dio 2. Uenje brojalice 3. Izvoenje brojalice 4. Dramatizacija pjesme Bubamara i bumbar

    Uputstva 1. Uenici razgovaraju o dolasku proljea, vjesnicima koji ga najavljuju, kao i pticama koje se vraaju iz toplih krajeva. Ponavljaju koje su ptice mogli vieti tokom zime, a koje su nam se vratile u proljee. Nastavnik/nastavnica najavljuje uenje brojalice Lastavica.2. i 3. U nastavku asa nastavnik/nastavnica izvodi brojalicu ritmiki izgovarajui tekst po slogovima i pratei ritam pucketanjem prstima. Nakon toga uenici ponavljaju brojalicu na isti nain. Brojalica se moe izvoditi uz Orfove instrumente.4. Nastavnik/nastavnica ita uenicima sadraj pjesme Bubamara i bumbar. Razgovaraju o lijepom ponaanju, ta kaemo kada nekoga povrijedimo, kako se treba izviniti, na koji nain potujemo druge itd. Uz tonski zapis pjesme sa CD-a, uenici uz pomo nastavnika/nastavnice dramatizuju tekst (pokretima tijela, mahanjem ruku, pantomimom, mimikom i sl.).

    Bubamara i bumbar

    Sreo bumbar bubamaru pa je pita: Gdje e mala?

    Livada je ovo moja, mora da si zalutala.

    Bubamara odgovori:Bumbarino to to znai?

    Ne moe me otjerati Nema veze to si jai.

    Bumbaru je bilo krivo,to nastupi tako grubo,Zato ree tihim glasom:Izvinite draga bubo!

    Bubamara lijepo primiBumbarovo izvinjenje,Pa je tako nakon svae,

    uslijedilo pomirenje.

    Buba, buba, buba Marakraj bumbara hrabro osta.

    Neda, neda, bubamara Da je bumbar vara.

  • 37

    tri livaDE

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- umije da pjeva glasnije i tie, uz dinamiko nijansiranje, kao i bre i sporije

    Zvuni zapis: Tri livade, narodna pjesma iz Hrvatske (CD 2, 8, 9)

    Glavni koraci 1. Uvodni dio 2. Uenje pjesme 3. Izvoenje pjesme uz instrumentalnu pratnju sa CD-a 4. Izvoenje pjesme u paru i manjim grupama 5. Izvoenje pjesme u razliitom tempu (sporo i brzo) Uputstva1. Nastavnik/nastavnica trai od uenika da ponove nauene narodne pjesme iz drugog razreda.2. i 3. U nastavku asa uenici ue pjesmu po sluhu, po utvrenom metodskom postupku. Uenici pjevaju pjesmu od poetka do kraja. Kada je utvrde, mogu je pjevati uz instrumentalnu pratnju sa CD-a.4. Uenici izvode pjesmu u paru, u manjim grupama uz mogunost dinamikog nijansiranja. Zakljuuju da se ista pjesma moe pjevati razliitom jainom (tiho i glasno).5. Nastavnik/nastavnica pjeva pjesmu u sporom tempu, pa uenici ponavljaju. Nakon toga pjeva pjesmu u brem tempu, uenici ponavljaju na isti nain. Zakljuuju da se ista pjesma moe pjevati razliitom brzinom.

  • 38

    naroDno Stvaralatvo

    Operativni ciljUenici treba da:- prepoznaju narodne instrumente po njihovim zvunim bojama (svirala, gusle, ljodra)

    Zvuni zapis: ljodra, gusle, svirala (CD 2, br. 11, 12, 13) Bokeljsko kolo, narodno kolo iz Crne Gore (CD 2 br. 10)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Razgovor o ilustracijama iz Udbenika3. Sluanje zvunih zapisa4. Pjevanje narodnih pjesama

    Uputstva1. Uenici razgovaraju o narodnom stvaralatvu (obnavljaju naueno o narodnom stvaralatvu iz Prirode i drutva i Crnogorskog jezika). Kroz nastavu Muzike kulture, naroito kroz narodne pjesme i igre treba da razvijaju ljubav prema domovini.2. Nastavnik/nastavnica upuuje uenike da pogledaju Udbenik. Uenici komentariu instrumente (svirala, ljodra, gusle, narodne nonje, tronoac...). Instrumenti: materijal od koga se prave, kako se sviraju, u kojoj muzici se koriste... Nastavnik/nastavnica objanjava da svi stari predmeti, instrumenti, narodne nonje, igre i sl. koje su tipine za neki narod pripadaju narodnom stvaralatvu.3. Uenici, sluajui zvune zapise, prepoznaju narodne instrumente i kolo.4. Slijedi pjevanje ve obraenih narodnih pjesama.

  • 39

    Enci mEnci

    autor: nepoznat

    Operativni ciljUenici/uenice treba da:- razvijaju smisao za ritam- se osposobljavaju da po zvunosti razlikuju Orfove instrumente

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje brojalice3. Formiranje grupa4. Izvoenje brojalice5. Izvoenje brojalice u paru

    Uputstva1. Uenici obnavljaju brojalicu Lastavica.2. Uenici ue brojalicu po utvrenom metodskom postupku.3. Nastavnik/nastavnica formira tri grupe: I grupa izvodi brojalicu II grupa prati aranman za zveke III grupa prati aranman za bubanj.Svaka grupa posebno izvodi svoju dionicu u datom aranmanu.4. Grupe zajedno izvode brojalicu pratei aranman iz Udbenika.5. Slijedi izvoenje brojalice. Par izvodi brojalicu pratei aranman iz Udbenika.

    Napomena: Ukoliko u uionici nema dovoljan broj zveki i bubnjia, nastavnik/nastavnica moe, umjesto zveki i bubnjia, koristiti instrumente koje ima, ili II grupa da udara dlanom o dlan, a III rukama o koljeno. Uenici mogu kod kue napraviti instrumente: zveke, bubanj, tapie. Za instrukcije pravljenja instrumenata, pogledati prirunik arolija muzike 1, str. 38.

  • 40

    cUrUlaJa

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- stie saznanje da se kroz muzike igre ui druenju i uvjebavanju glasa

    Zvuni zapis: Curulaja, tekst: autor nepoznat, muzika: L. Dedvukaj (CD 2, br. 14,15) Glavni koraci1. Uvodni dio2. Uenje pjesme3. Pjevanje pjesme4. Uenje koraka5. Izvoenje pjesme uz igru

    Curulaja

    Curu, curulaja, nsr na vjen daja,Curu, curuljaja neser na vjen daja daja vjen, gj sna bjen ne i shkojm, gj si ojm.daja vjen a sna bjen, ne i kojm a si ojm.

    Ljuljaka

    Ljuljaka nas ljuljka, sjutra e do ujka, ujak ova, bez darova,mi kod njega bez iega.

    (prevod i prepjev Dimitrov Popovi)

  • 41

    Uputstva1. Uenici obnavljaju brojalicu Enci menci.2. Slijedi uenje pjesme po utvrenom metodskom postupku. Nastavnik/nastavnica uzima poetnu intonaciju, a zatim pjeva pjesmu od poetka do kraja. Zatim pjeva stih po stih, a uenici ponavljaju. Spajaju stih po stih i ue pjesmu do kraja. 3. Uenici izvode pjesmu.4. Nastavnik/nastavnica demonstrira korake.Opis igre:Uenici formiraju krug.Curu, curulaja... Kreu desnom nogom naprijed etiri koraka (desna, lijeva desna, lijeva) i nazad etiri koraka (lijeva, desna, lijeva, desna).Da ja vjen... Korak desnom nogom udesno, sa privlaenjem lijeve i lijevom nogom ulijevo, sa privlaenjem desne (dva puta).5. Uenici izvode pjesmu uz igru.

    Napomena: Poznato je da uenici nieg uzrasta brzo usvajaju pjesme na nepoznatom jeziku i da je to za njih posebno zanimljivo. Obraujui pjesmu na albanskom jeziku, uenici kojima albanski nije maternji jezik, kroz muziku izgrauju oeaj za uvaavanje razliitosti i spontano grade svijest o multikulturalnom drutvu u kojem ive.

    mi Smo braa tErZiJE

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- stie znanje da postoje koraci koji su osmiljeni za datu muziku

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Objanjavanje nepoznatih rijei3. Formiranje grupa4. Uenje pjesme5. Izvoenje pjesme6. Uenje koraka

    Ljuljaka

    Ljuljaka nas ljuljka, sjutra e do ujka, ujak ova, bez darova,mi kod njega bez iega.

    (prevod i prepjev Dimitrov Popovi)

  • 42

    7. Izvoenje narodne igre uz zvuni zapis

    Zvuni zapis: Mi smo braa terzije narodna pjesma iz Bosne i Hercegovine (CD 2, br. 16, 17)

    Uputstva1. Nastavnik/nastavnica kuca razliite ritmove dlanom o dlan, pa uenici ponavljaju pojedinano.2. Slijedi objanjavanje nepoznatih rijei (npr. terzije krojai, vezilje ene koje vezu na nekoj tkanini).3. Nastavnik/nastavnica formira dvije grupe (uenici i uenice)4. 5. Uenici ue pjesmu po utvrenom metodskom postupku, a zatim je izvode.6. Nastavnik/nastavnica demonstrira korake. Formirati dva reda, jedan naspram drugog (u jednom redu su uenici, a u drugom uenice).Uenici: Mi smo braa terzije etiri koraka naprijed (desna, lijeva, desna, lijeva), terzije dva koraka nazad (lijeva, desna) i terzije tri koraka u mjesto (lijeva desna lijeva).Uenice: A mi seke vezilje etiri koraka naprijed (desna, lijeva, desna, lijeva), vezilje dva koraka nazad (lijeva, desna) i vezilje tri koraka u mjesto (lijeva desna lijeva).Na isti nain se igra svaka strofa.7. Uenici igraju uz zvuni zapis pjesme.

    SvE JE to mUZiKa

    Operativni ciljeviUenik/uenica treba da:- usvaja pojam orkestar, dirigent- saznaje da muziku komponuje, stvara kompozitor- sluajui prepoznaje pjevanje ili sviranje pojedinca ili grupe- se navikava na istovremeno zvuanje dva instrumenta Glavni koraci 1. Uvodni dio2. Obnavljanje pojmova: hor, solista, orkestar, dirigent3. Uenje pojma kompozitor4. Sluanje zvunih zapisa

    Zvuni zapis: orkestar: . Rosini, Uvertira iz opere Vilijam Tel (CD 2, br. 18) solo: L. V. Betoven, Za Elizu (CD 2, br. 19) duo: klavir, flauta, izbor (CD 2, br. 20) hor: Drugarstvo (CD 2, br. 21)

    Uputstva1. Uenici razgovaraju o tome ta je za njih muzika, da li moe uticati na njihovo raspoloenje, na koji nain i sl.2. Nastavnik/nastavnica pjeva samo poetak ili refren pjesme po izboru. Prvi put pjeva brzo, pa onda sporo. Uenici zakljuuju da se muzika moe izvoditi sporo i brzo. Zatim, nastavnik/nastavnica pjeva dio te iste pjesme tiho i glasno, pa uenici zakljuuju da se muzika moe izvoditi tiho i glasno. Nakon toga, svi uenici pjevaju pjesmu, a zatim nastavnik/nastavnica izdvaja uenika ili uenicu da pjeva,

  • 43

    solo. Zakljuuju da pjevajui zajedno predstavljaju hor, a pjevanje samo uenika ili uenice, predstavlja solistu.3. Uenici utvruju pojam kompozitor/kompozitorka (kompozicija, komponovanje). Nastavnik/nastavnica objanjava da su umjetnici koji stvaraju muziku kompozitori. Muzika se pie notama (napisati jednu notu na tabli), kao to se rijei piu slovima. Stvaranje muzike se zove komponovanje, a muziko djelo se zove kompozicija.4. Uenicima napomenuti da paljivo sluaju zvune primjere, i da e nakon svakog sluanja kompoziciju povezati s ilustracijom u Udbeniku (klavir i violina, klavir-solo ili solista na klaviru, hor ili orkestar).

    DrUgarStvo

  • 44

    Drugarstvo

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- oblikuje pjevaki glas i postepeno iri glasovni obim- uvjeba izgovaranje slogova uz pljeskanje, cupkanje, lupkanje- se kroz muziku ui druenju

    Zvuni zapis: Drugarstvo, tekst: B. Durkovi, muzika: V. F. Bogievi (CD 2, br. 22, 23)

    Glavni koraci1. Sluanje pjesme2. Uenje refrena pjesme3. Izvoenje refrena pjesme4. Uenje rep strofa 5. Izvoenje rep strofa6. Izvoenje pjesme

    Uputstva1. Pustiti zvuni zapis rep pjesme Drugarstvo, a od uenika traiti da izraze svoje prve utiske o pjesmi. Nastavnik/nastavnica najavljuje uenje pjesme koja je drugaija od prethodno uenih pjesama. Uenici pjevaju samo refren pjesme, a ostale strofe ue kako bi jasno ritmiki izgovarali tekst.2. Slijedi uenje refrena pjesme Drugarstvo po utvrenom metodskom postupku (refren: Drugarstvo je biser iz najljepe koljke...).3. Izvoenje refrena pjesme.4. 5. Pjesma ima dvanaest stihova za repovanje i etiri stiha za pjevanje.Izdvojiti dvanaest uenika i uenica, koji imaju zadatak da ue po jedan stih pjesme. Nastavnik/nastavnica repuje ili puta prvi stih pjesme sa CD-a, pa uenik/uenica ponavlja dva, tri puta. Zatim, puta drugi stih pjesme koji sljedei uenik/uenica ponavlja dva, tri puta. Kad naue, spajaju prvi i drugi stih i dodaju stih treeg uenika ili uenice. I tako do dvanaestog stiha, tj. kraja tree strofe koja je za repovanje. Refren pjevaju svi uenici.6. Uenici/uenice zajedno izvode cijelu pjesmu (tri strofe uenici koji repuju i refren koji se pjeva).

    Napomena: Uenicima koji nijesu imali priliku da izvode rep, treba to omoguiti na nekom od narednih asova.

    Ima jedan kutak u srcu ga uvam.Ima jedno mjesto veliko ko carstvo.Ima jedan lutak, sa njim nou zaspim.Kroz najljepe snove nosi me drugarstvo.

    I letim i letim, jer nosi me mata.I letim i sanjam, i nikog se ne bojim.I murim i gledam i vidim ba svata.Smijeh i radost dijelim s drugarima svojim.

    Refren: Drugarstvo je biser iz najljepe koljke.Drugarstvo je osmjeh kada proe tuga.Drugarstvo je lijek za sve one boljke,to te odmah prou kada ima druga.

    I pjevamo pjesme i kliemo njemu.Kakav bi to ivot bio bez drugarstva?Drugarstvo za svakog, drugarstvo u svemu,drugarstvo je prijesto djeijega carstva.

  • 45

    Refren: Drugarstvo je biser iz najljepe koljke.Drugarstvo je osmjeh kada proe tuga.Drugarstvo je lijek za sve one boljke,to te odmah prou kada ima druga.

    I pjevamo pjesme i kliemo njemu.Kakav bi to ivot bio bez drugarstva?Drugarstvo za svakog, drugarstvo u svemu,drugarstvo je prijesto djeijega carstva.

  • 46

    UvaJ planEtU

    Tekst: J. M. BogojeviMuzika: M. Papi

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razumije da svi, bez obzira na muzikalnost, osjeamo i doivljavamo muziku

    Zvuni zapis: uvaj planetu, tekst: J. M. Bogojevi, muzika: M. Papi (CD 2, br. 24)

    Glavni koraci1. Uvodni dio2. Sluanje pjesme3. Izraavanje muzikog doivljaja

    Uputstva 1. U uvodnom dijelu, uenici razgovaraju o ouvanju ivotne sredine, na koji nain se zagauje priroda i ta moemo da uinimo kako bismo je sauvali. 2. Nastavnik/nastavnica puta tonski zapis pjesme. 3. Uenici, sluajui pjesmu, osmiljavaju koreografiju, pljeu pratei ritam. Svoj doivljaj mogu izraziti i likovnim prikazom.

    Napomena: Ukoliko procijeni, nastavnik/nastavnica moe povezati na jednom asu nastavne jedinice uvaj planetu i Pozdrav iz Crne Gore.

    Svako godinje doba svoje ljepote nosi.Ljeto more i sunce, zima pahulje u kosi,proljee livadu cvjetnu, visibabu i lastu,a jesen voke zrele to na drveu rastu.

    Godina tako cijela na areni mozaik liii svako godinje doba ljepotama se dii.

    Talasi plavi to pjene, grane u lie odijevene,dio su zemaljskog ara koji nam priroda stvara.

    Zato uvaj planetu na kojoj raste i ivii nemoj prestati nikada prirodi da se divi,

    jer si ti kao dijete najljepi dio planete!

  • 47

    poZDrav iZ crnE gorE Tekst: J. Dedei

    Muzika: V. F. Bogievi

    Operativni cilj Uenik/uenica treba da:- razumije da svi bez obzira na muzikalnost, doivljavamo i osjeamo muziku - uoava da kompozicije otkrivaju razliita raspoloenja, dogaaje, prie i bajke

    Zvuni zapis: Pozdrav iz Crne Gore, tekst: J. Dedi, muzika: V. F. Bogievi (CD 2, br. 26) Pozdrav sa Tajlanda (CD 2, br. 25)

    Glavni koraci 1. Uvodni dio 2. Sluanje zvunog zapisa pjesme 3. Izraavanje muzikog doivljaja 4. Uenici sluaju pjesmu Pozdrav sa Tajlanda i osmiljavaju koreografiju

    Upustva 1. U uvodnom dijelu asa, uenici razgovaraju o ljetnjem raspustu koji se blii, prirodnim ljepotama Crne Gore, svom doivljaju domovine. Ue, kako treba uvati prirodu i na koji nain mogu doprinijeti ouvanju ivotne sredine. 2. Uenici sluaju zvuni zapis pjesme Pozdrav iz Crne Gore. Treba da navedu da li pjesmu izvodi hor ili solista, u kojem je tempu (sporom, brzom ili umjerenom).3. Svoj doivljaj izraavaju crteom na temu domovine. Zatim komentariu svoje crtee. Uz pjesmu Pozdrav iz Crne Gore, mogu osmisliti koreografiju.4. Razgovaraju da li su posjetili neku drugu dravu i po emu je ona karakteristina. Zatim sluaju pjesmu Pozdrav sa Tajlanda uz koju treba da sami osmisle koreografiju.

    Naa zemlja jeste mala,al srce veliko ima.

    Neka doe ko god eli,druimo se rado sa svima.

    Posjetite Crnu Goru srce e vam sreno biti.Mnogo lijepog vieete

    i jo ljepeg doivjeti.

    Kroz vjekove sauvana,ponosita kao nekad,iri svoja topla krila,

    Crna Gora, majka mila.

  • 48

    priprEmamo prirEDbU

    Javni nastupi imaju znaajnu ulogu u procesu sazrijevanja. Stvaranje samopouzdanja, oslobaanje od treme, slobodno izraavanje svog doivljaja, elja da podijelimo doivljaj sa drugima, zajedniko pjevanje u horu, koncentracija, razvijanje memorije, samo su neke prednosti javnog nastupa. U elji da podstaknemo nastavnike/nastavnice da organizuju muzike priredbe, ponudili smo sadraj koji odgovara ovoj aktivnosti. U organizovanju priredbe trebalo bi da uestvuju svi uenici, slobodno ispoljavajui svoje sklonosti (neko e izraziti elju da nastupi kao solista, da osmisli koreografiju, da svira u orkestru kojeg ine Orfovi instrumenti, ili da pjeva u horu). U zavisnosti od povoda, na priredbi mogu se izvoditi sljedee pjesme: - Zima i arobno vee odgovaraju Novogodinjoj priredbi, - Majka, Danu ena,- uvaj planetu, Pozdrav iz Crne Gore, Drugarstvo pjesme su koje su ritmine i time pogodne za koreografiju.- Pinokio i San mogu se dramatizovati.- Narodne pjesme mogu se izvoditi uz jednostavnu koreografiju narodnih igara.- Prijedlozi za sluanje mogu se, u zavisnosti od karaktera, koristiti kao muzika za koreografiju ili dramatizaciju.U priredbi treba da uestvuju svi uenici. Uputstva koja su data u pripremama nastavnih jedinica, mogu se primijeniti kao pripreme za javni nastup, zavisno od sadraja same priredbe. Pripremanje i izvoenje priredbe dobar je nain da se obnove i usavre neki segmenti preenog gradiva.

    Nakon priredbe, uenici na sljedeem asu izraavaju svoje utiske (verbalno, likovno). Uenike treba stimulisati da kroz priredbe ispolje svoju kreativnost, ali i ovladaju timskim radom.

    .

  • 49

    Literatura

    1. Bjerkvol, J. R.: Nadahnuto bie dete i pesma, igra i uenje kroz ivotna doba, Plato, Beograd, 2005.2. Vasiljevi, Miodrag: Narodne melodije Crne Gore, Muzikoloki institut, Beograd, 1965.3. Vujii, Branka, Dedi, Ivana, Naumovski, Aleksandra: udesni svijet zvukova 1, Muzika kultura za prvi razred devetogodinje osnovne kole, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Podgorica, 2005.4. Vujii, Branka, Kosti, Sunica, urii, Sneana, Naumovski, Aleksandra: udesni svijet zvukova, Muzika kultura za drugi razred devetogodinje osnovne kole, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Podgorica, 2005.5. Goran, Ljiljana, Mari, Ljerka: Zapjevajmo slono svi, kolska knjiga, Zagreb, 1987.6. Gregovi, Nikola, Homen, Antun: Pjevamo svi, SIZ za kulturu i nauku, SIZ za osnovno kolstvo, Kotor i OI Nota Knjaevas, 1982.7. Ivanovi, Mirjana: Metodika nastave muzikog vaspitanja u osnovnoj koli, Nota, Knjaevac, 1981.8. Ivanovi, Nada: Muzika u osnovnoj koli, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Podgorica, 2008.9. Ili, Vladica: Muzika kultura za prvi razred osnovne kole, Kreativni centar, Beograd, 2008.10. Ili, Vladica: Muzika kultura za trei razred osnovne kole, Kreativni centar, Beograd, 2007.11. Jablanov, Nada: Narodne pesme i igre za decu, roditelje, vaspitae i uitelje, drugo izdanje, Kreativni centar, Beograd 2006.12. Jablanov, Nada: Zaigrajmo veselo, narodne igre s pevanjem, Kreativni centar, Beograd, 2009.13. Manasterioti, Vinja: Zbornik, kolska knjiga, Zagreb, 1988.14. Pesek, Albinca: Glasba 1, Zapojmo, zaigrajmo in zapleimo, delovi udbenika za glasbo b prvem razredu osnovne kole, Mladinska knjiga, Ljubljana, 2008.15. Petrievi, Nevenka, Nikoli, Olivera: udesni svijet zvukova, muzika kultura za trei razred devetogodinje osnovne kole, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Podgorica, 2007.16. Pogalj, Joe: Metodika glazbenog odgoja u osnovnoj koli, Prosvjetni sabor Hrvatske, Zagreb, 1975.17. Stokovi, Petar: Nastava muzike kulture, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1988.18. Suzuki, Sinichi: Methods for music education, Suzuki Music Academy, New York, 1998.19. Suzuki, Sinichi: Nurtured by Love, The Classic Approach of Talent Education, Suzuki Method International Summu Birchard INC., Miami, 1983.20. Streeter, Elaine: Making music with the young child with special needs, essica Kingsley Publisser, London and Philadelphia, 2001.21. Hadimanov, Zafir: Raspevane pesme, Zavod za udbenike, Beograd, 2010.22. Hanser, B. Suzanne: The new music therapist handbook, Berklee press, Boston, 1999.23. Hiba, Nadeda: Muzika za najmlae, Zavod za udbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1986.24. Predmetni programi za prvi ciklus osnovne kole (unaprijeene verzije), Zavod za kolstvo, Podgorica, 2009.

  • 50

    bilJEKE

  • 51

  • Zavod za udbenike i nastavna sredstvaPODGORICA

    2Jelena Martinovi-BogojeviMilena PapiBiljana Durkovi

    MUZIKA KULTURAza drugi razred osnovne kolePRIRUNIK ZA NASTAVNIKE/NASTAVNICE

    2

    A

    RO

    LIJA

    MU

    ZIK

    E 2

    J

    elen

    a M

    arti

    novi

    -Bo

    goje

    vi

    Mile

    na P

    api

    Bi

    ljana

    Dur

    kovi

    ISBN 9788630315930