javne financije

  • View
    40

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

xxx

Text of javne financije

Bosna i HercegovinaBRKO DISTRIKTBOSNE I HERCEGOVINEInternacionalni univerzitet Brko o

PRAVNI FAKULTET-OSNOVNE STUDIJE

POREZI KAO GLAVNI IZVORI JAVNIH PRIHODA

(Seminarski rad)

Predmet: Javne finansije i finansijsko pravo

Mentor: Student:

Brko, decembar 2014.

Sadraj:

Uvod11.Porezi kao glavni izvori javnih prihoda21.1.Klasifikacija javnih prihoda41.2.Prihodi od stanovnitva i pravnih lica51.3.Porezi kao osnovni oblik javnih prihoda71.3.1.Klasifikacija poreza OECD81.3.2.Osnovna obiljeja poreza91.3.3.Podjela i vrste poreza111.3.3.1.Direktni i indirektni porezi111.3.3.2. Osobni i objektivni porezi121.3.3.3.Fundirani i nefundirani porezi121.3.3.4. Katastarski i tarifni porezi131.3.3.5.Opi i namjenski porezi131.3.3.6.Reparacioni i kvotni porezi131.3.3.7. Sintetiki i analitiki porezi131.3.3.8.Redovni i vanredni porezi141.3.3.9. Porezi u novcu i naturi141.4.Takse kao izvor javnih prihoda141.4.1.Utvrivanje visine i naplate takse141.4.2. Elementi taksa151.5.Carine kao oblik javnih prihoda151.6.Organi za utvrivanje i naplatu javnih prihoda.16Zakljuak20Literatura21

2

1

Uvod

Tema koju emo obraivati za ovaj seminarsi rad iz predmet Javne finansije i finansijsko pravo jeste Porezi kao glavni izvori javnihprihoda. U ovom seminarskom radu nastojat emo objasniti znaaj poreza kao glavnog izvora javih prihoda za funkcioniranje ka i finansiranje jedne drave. Dravi kako bih izvrila dunosti iz svoje nadlenosti na koje je obavezna po osnovi odredbi ustava, zakona i drugih propisa, potrebno je da posjedi odreena materijalna sredstva koja prekuplja iz razliitih izvora. Sredstav kojima se podmiruju rashodi same drave nazivaju se javnim prihodima.Takoer u okviru rada e se prikazati klasifikacija javnih prihoda, podjela i vrste poreza, osnovna obiljeja poreza, taksama kao izvoru javnog prihoda, carinama kao obliku javih prihoda, a zatim emo nesto kratkospomenuti o organima za odreivanje i naplatu javnih prihoda.Jedan od osnovnih izvora javnih prihoda jesu porezi. Oni su osnovni izvori prikupljanja prihoda kojima savremene drave podmiruju svoje rashode iz svoje nadlenosti, nezavisno od toga podmiruju li se ti rashodi u industrijski razvijenim zemljama ili u zemljama u tranziciji.

1. Porezi kao glavni izvori javnih prihoda

Prihod predstavlja sve transakcije koje poveavaju neto imovinu drave. Transakcija je uzajamna veza izmeu dvije jedinice na osnovu njihovog uzajamnog sporazuma. Svaka transakcija oznaava transfer ili razmjenu. Transakcija predstavlja razmjenu kada jedna jedinica obezbjeuje dobra, usluge, imovinu ili rad drugoj jedinici i kao naknadu dobija dobra, usluge, imovinu ili rad u istoj vrijednosti. Transakcije kao razmjena su: naknade za rad koje se plaaju zaposlenima, nabavke dobara i usluga, prodaja poslovnih zgrada i dr. Transfer predstavlja transakciju kada jedna jedinica obezbjeuje dobra, usluge, imovinu ili rad drugoj jedinici, a da ne dobija nikakvo dobro, uslugu, imovinu ili rad u zamjenu. Drava je ukljuena u veliki broj transfera, koji mogu da budu obavezni ili dobrovoljni. Porezi i doprinosi za socijalno osiguranje predstavljaju obavezne transfere, a subvencije, donacije, socijalna pomo dobrovoljne transfere.Kod odreenih transakcija teko je napraviti razliku izmeu transfera ili razmjene, ili je u pitanju kombinacija razmjene i transfera. U takvim sluajevima, stvarna trnsakcija bi trebalo da bude podjeljena u dvije transakcije, i to jedna koja bi bila samo razmjena, i druga, koja bi bila samo transfer. Primjera radi, politiko-teritorijalna jedinica moe prodavati imovinu koja se nalazi u njenoj svojini, po cjenama koja je oigledno nia od njene trine cjene.Takva prodaja bi trebalo da bude podjeljena na razmjenu po trinoj cjeni imovine i na transfer ija bi vrijednost po svom iznosu odgovarala razlici izmeu stvarne vrijednosti transakcije i trine vrijednosti imovine.)[footnoteRef:1] [1: Raievi B. (2004) Fiskalna ekonomija Zbornik radova, Ekonomski fakultet, Beograd. str.59.]

Javni prihod predstavlja poveanje neto imovine opeg sektora drave /eng.general government sector/ izazvano nekom transakcijom ( plaanjem poreza, prodajom dobra i usluge, transferom sredstava bez naknade i dr.)[footnoteRef:2] [2: Goverament Finance Statistics Manual 2001, Washington, D.C.2001, str .24.]

U Priruniku za statistiku dravnih finasija Meunarodnog Monetarnog fonda, prihvaen je princip fakturisane realitzacije (eng. accrual basis) za potrebe evidentiranja prihoda, to znai da se knjienje vri u momentu dospjelosti. Razlog zbog ega je prihvaen princip fakturisne realizacije je u tome to omoguava najbolju primjenu makroekonomskog uticaja koji imaju dravne finansije i fiskalna politika. Kod ovog principa po pravilu prihod se evidentira u ranijem vremenskom periodu nego kada se primenjuje cash princip.)[footnoteRef:3] [3: Raievi B. (2004) Fiskalna ekonomija Zbornik radova, Ekonomski fakultet, Beograd. str.62.]

Klasifikacija OECD bazira se na principu naplaene realizacije, to znai da se knjienje vri u momentu kada je drava naplatila odreeni prihod. Dogaa se da se razlikuje vrijeme knjienja od momenta kada je izvrena transakcija iz koje je proistekao prihod. Kada poslodavac obrauna poreze i doprinose po odbitku u jednoj godini, a plati u narednoj godini ukljuuju se u prihode u sledeoj godini. Utvreni pojedini porezi, a naroito doprinosi za socijalno osiguranje se nikada i ne naplate. Zbog toga, razlika izmeu utvrenih poreza i doprinosa i oekivane naplate predstavlja potraivanje koje nema stvarnu vrijednost, to znai da treba da bude u onom iznosu, koji se realno oekuje da e biti naplaen. Ponekad se izvri naplata u kasnijem vremenskom periodu. Zbog toga se primat daje principu fakturisane, a ne napalene realizacije.)[footnoteRef:4] Komitet za fiskalne poslove OECD je na svom zasjedanju u sjenju 2001. godine podrao ideju, da se srednji rok bazira na metodi fakturisane, a ne naplaene realizacije, naglaavajui pri tome da se prelazak sa jednog na drugi princip obavi evidentiranjem na to fleksibilniji nain. [4: Opt.cit. str.63.]

Za izvravanja brojnih funkcija i zadataka koje imaju savremene drave potrebna su odgovarajua materijalna sredstva. Javni prihodi predstavljaju sredstva, ija je namjena pokrivanje i finansiranje javnih rashoda, odnosno to su sredstva koja slue za zadovoljenje potreba organa dravne uprave, vojske, policije, socijalne zatite i drugih javnih potreba. Drava danas raspolae raznovrsnim prihodima ija visina i struktura zavise od politikih, ekonomskih, socijalnih i drugih faktora unutar svake privrede.

Javni prihodi imaju sledee karakteristike:1) da se ubiraju, po pravilu, u novcu,2) da se ubiraju redovno godinje,3) da troenje ne dovodi u pitanje postojeu imovinu,4) da slue podmirivanju trokova koji imaju opi karakter.

Javni prihodi predstavljaju sredstva koja drava i drugi javno - pravni subjekti prikupljaju putem poreza, taksa, doprinosa, javnih zajmova i sl., radi podmirivanja odreenih drutvenih potreba. Kako ubiranje javnih prihoda, u stvari, znai preraspodjelu nacionalnog dohotka, u novije vrijeme oni su od posebnog znaaja ne samo za podmirenje opih i zajednikih potreba drave i njenih graana, nego i kao instrument ekonomske politike putem kojeg se moe bitno uticati na kretanje nacionalnog dohotka, na privredni rast, na zaposlenost i na privrednu stabilnost.Javni prihodi, njihova raspodjela i javni rashodi (ukupni sustav javnih finansija), ureuju se zakonima. U principu, prava i ovlatenja da uspostavljaju, uvode i odreuju visine stopa za pojedine vrste javnih prihoda (tri elementa fiskalnog suvereniteta), i dioba tih prava i ovlatenja na pojedine javno-pravne subjekte (dioba fiskalnog suvereniteta), zavise od dravnog ureenja. Danas, u svijetu, nema drave (osim Australije) u kojoj su sva tri elementa fiskalnog suvereniteta kumulirana na jednom mjestu, a raspodjela javnih prihoda obavlja se prema kriterijumima optimalnog zadovoljavanja javnih potreba. U federativnim (federalnim), pa i u unitarnim dravama, to se pitanje rijeava fiskalnim sporazumima. Njima se, u stvari, rasporeuju i konkretizuju kompetencije i odgovornosti unutar sustava.Javni prihodi su u funkciji ostvarivanja ciljeva politike dravnih i drugih upravnih organa. Oni su znaajna osnovna institucija dravnih finansija. Javni prihodi su dio novostvorene vrijednosti, a njihova upotreba neugroava postojeu imovinu. Proirivanjem dravnih aktivnosti poveavaju se potrebe za raznim oblicima javnih prihoda.Sustav javnih prihoda predstavlja skup raznovrsnih instrumenata i izvora koje koristi drava za finansiranje javnih potreba. Javni prihodi se ostvaruju na osnovu oporezivanja, prihoda javnih preduzea, upotrebe dravne imovine, naknada za usluge dravnih organa, javnog duga i dr.

Klasifikacija javnih prihoda

Veliki broj vrsta i instrumenata javnih prihoda zahtjeva da se izvri i njihova klasifikacija, prije svega, zbog lakeg izuavanja njihovih osnovnih karakteristika (vrsta, prednosti, slabih strana, mogunosti primjene i sl.), a zatim mogunosti njihove praktine primjene i efekata u fiskalnoj i uope finansijskoj politici. Finansijska teorija istrauje njihove oblike, prirodu, karakter i dr., a finansijska politika mogunosti njihove primjene i efekte koji se ele postii.Javni prihodi se u teroji javnih finansija klasifikujui na razliite kategorije. Danas je uobiajena podjela na sledee oblike:[footnoteRef:5] [5: Raievi B. (2004) Fiskalna ekonomija Zbornik radova, Ekonomski fakultet, Beograd. str.62 Jeli B. (1979): Nauka o financijama, Informator, Zagreb, str.45.]

1) Redovni i neredovni prihodi,2) Orginami i derivatni,3) Javnopravni i privatnopravni,4) Prihodi od stanovnitva i pravnih lica,5) Fiskalni i nefiskalni,6) Prihodi u novcu i naturi,7) Parafiskaliteti - kao poseban oblik prihodaPrema vremenu u kojem se stiu i formiraju