of 45 /45
LOGO ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEM

ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

  • Upload
    others

  • View
    107

  • Download
    8

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

LOGO

ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEM

Page 2: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Vrste opterećenja

Page 3: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 4: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 5: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 6: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 7: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Ispitivanje zatezanjem

Svojstva otpornosti materijala

Zatezna čvrstoća

Granica tečenja

Granica proporcionalnosti

Granica elastičnosti

Modul elastičnosti

Sposobnost deformacije materijala

Izduženje

Kontrakcija

Ravnomerna deformacija

Page 8: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Ispitivanje zatezanjem

Za ispitivanje zatezanjem potreban je:

Uzorak – epruveta za ispitivanje,

Mašina za ispitivanje – kidalica,

Pribor za merenje – pomično merilo,

mikrometar,

Poznavanje tehnike ispitivanja.

Page 9: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Pod epruvetom se podrazumeva odabrani primerak -

uzorak materijala obradjen na odredjenu meru i oblik

prema standardu.

Epruvete za ispitivanje zatezanjem mogu biti:

• Neproporcionalne – u stanju primene (lanci, čelična

užad, cevi profili, gotovi mašinski delovi itd.)

• Proporcionalne (standardne) – odredjenog oblika,

poprečnog preseka (okrugle, kvadratne i

pravougaone) i dimenzija. Mogu biti: - kratke,

- duge.

Page 10: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Okrugle epruvete

Page 11: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 12: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 13: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Epruvete od lima

Page 14: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Dimenzije proporcionalnih epruveta kružnog

poprečnog preseka

Page 15: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Različiti oblici završetaka epruveta

Page 16: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Epruvete za ispitivanje

Epruvete od različitih materijala

Epruvete od metala i drveta

Epruvete od plastike

Page 17: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 18: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Mašine za ispitivanje - kidalice

Hidraulična kidalica

Page 19: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Mašine za ispitivanje - kidalice

Mehanička univerzalna kidalica

Page 20: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Mašine za ispitivanje - kidalice

Savremena kidalica

Page 21: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Pribor za merenje

Pomično merilo, mikrometar

Page 22: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tehnika ispitivanja

Postupak pre ispitivanja

Priprema za ispitivanje

Prijem zadatka

Izbor dimenzije epruvete

Izrada epruvete

Izbor uslova ispitivanja

Izbor mašine i max opterećenja

Izbor brzine kretanja čeljusti

Izbor brzine kretanja papira

Merenje pre ispitivanja

Merenje radne temperature

Podela merne dužine epruvete

Merenje epruvete

Page 23: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tehnika ispitivanja

Postupak u toku ispitivanja

Pre puštanja mašine u rad

Provera nultog položaja kazaljke

Provera pisača

Provera ručice za radni sto

U toku rada

Crtanje dijagrama F-Δl

Očitavanje sile tečenja

Očitavanje max sile

Page 24: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tehnika ispitivanja

Postupak posle ispitivanja

Merenje prečnika pri prekidu

Merenje prekidne dužine

(Korekcija prekidne dužine)

Page 25: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tehnika ispitivanja

Obrada rezultata

Obrada dijagrama

Određivanje razmera UF i UΔl

Određivanje sile Fp

Određivanje razmera UR i UA

Proračun svojstava

Zatezne čvrstoće Rm

Granice tečenja ReH

Izduženja A5,65 i A11,3

Suženja Z

Zaokruživanje vrednosti

Zaključak

Page 26: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Dijagram zatezanja

Karakteristične tačke:

E – granica elastičnosti,

P – granica proporcionalnosti,

T – granica tečenja,

M – maksimalna sila,

K – sila kidanja.

Page 27: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Lokalizacija deformacije

Ravnomerna deformacija Lokalizovana deformacija

Page 28: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 29: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Prepoznavanje osobina materijala u zavisnosti od oblika dijagrama zatezanja

Page 30: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tipovi dijagrama

Page 31: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Tipovi dijagrama

Page 32: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje karakteristika otpornosti materijala

FP – sila na granici

proporcionalnosti,

FE – sila na granici elastičnosti,

FT – sila na granici tečenja,

FM – maksimalna sila,

FK – sila kidanja.

Rt – napon na granici

proporcionalnosti,

R0,01 – napon na granici elastičnosti,

ReH – napon na gornjoj granici tečenja,

Rm – zatezna čvrstoća,

Page 33: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje karakteristika otpornosti materijala

Rt – Napon na granici proporcionalnosti (to je

maksimalni napon do koga važi Hukov zakon)

Fp – sila na granici proporcionalnosti

So – početna površina poprečnog preseka epruvete

- za epruvete kružnog poprečnog preseka

- za epruvete pravougaonog poprečnog

preseka

Page 34: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje karakteristika otpornosti materijala

R0,01 – Napon na granici elastičnosti

FE – sila na granici elastičnosti

ReH – Napon na gornjoj granici tečenja

FeH – sila na gornjoj granici tečenja

Page 35: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje karakteristika otpornosti materijala

ReL – Napon na donjoj granici tečenja

FTd – sila na donjoj granici tečenja

Rm – Zatezna čvrstoća

FM – maksimalna sila

Page 36: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje karakteristika otpornosti materijala

Određivanje razmere

Razmera za silu

Razmera za izduženje

Page 37: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje sposobnosti deformacije

Merenje početne dužine epruvete - lo Merenje dužine epruvete posle kidanja – lk

Page 38: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Različiti prekidi epruveta

Page 39: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna
Page 40: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje sposobnosti deformacije

Određivanje izduženja - Δl

Izduženje predstavlja razliku između merne dužine

epruvete posle loma i njene početne merne dužine.

Određivanje relativnog izduženja - A

Relativno izduženje predstavlja količnik između

izduženja epruvete i njene početne merne dužine

izražen u procentima.

A11,3 – za duge epruvete

A5,65 – za kratke epruvete

Page 41: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Dijagram izduženja

Page 42: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje sposobnosti deformacije

Merenje prečnika epruvete pre

zatezanja

Merenje prečnika epruvete na

mestu prekida

Page 43: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Određivanje sposobnosti deformacije

Određivanje suženja (kontrakcije) – Z

Suženje predstavlja procentualno smanjenje površine

preseka epruvete na mestu prekida.

Z11,3 – za duge epruvete

Z5,65 – za kratke epruvete

- početna površina poprečnog preseka

- površina poprečnog preseka epruvete na

mestu prekida

- srednji prečnik epruvete na mestu prekida

Page 44: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

Izveštaj o ispitivanju zatezanjem

Page 45: ISPITIVANJE MATERIJALA ZATEZANJEMvtsnis.edu.rs/wp-content/plugins/vts-predmeti/uploads/Ispitivanje zatezanjem.pdf · Ispitivanje zatezanjem Svojstva otpornosti materijala Zatezna

LOGO

Korišćen je materijal za vežbe sa Mašinskog fakulteta Kragujevac