hemijski sastav šljake

  • View
    101

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

i pepeo

Transcript

  • Vlada Tuzlanskog kantona JP "ELEKTROPRIVREDA BiH", Termoelektrana Tuzla Institut IPSA Sarajevo Institut GIT Tuzla Direkcija za puteve Tuzlanskog kantona

    ZBORNIK RADOVA

    SA SAVJETOVANJA O PRIMJENI ELEKTROFILTERSKOG PEPELA I LJAKE U

    IZGRADNJI PUTNE INFRASTRUKTURE

    Tuzla, 28. maja 2003. godine

  • Savjetovanje o primjeni elektrofilterskog pepela i ljake u izgradnji putne infrastrukture

    Stran 2 od 65

    S A D R A J

    Strana

    1. U V O D....................................................................................................................................3 mr. sci. Fadil Hadibeganovi, dipl.in.teh. 2. PRODUKCIJA PEPELA I LJAKE U TE "TUZLA" I EKOLOKI UTICAJ NA OKOLINU KOD NJIHOVOG ZBRINJAVANJA........................................................5 Muhamed Palavri, dipl.in.ma. TE Tuzla 3. MOGUNOSTI UPOTEREBE ELEKTROFILTERSKOG PEPELA...........................10 mr. sci. Selim Belagi, dipl.in.teh. Zehrina Begi, dipl.in.teh. 4. PROIZVODNJA MJEAVINA PEPELA, KREA I KAMENA, OPREMA I TEHNOLOGIJA PRIMJENJENA U SVIJETU.............................................................14 doc.dr. sci. Ahmet Imamovi, dipl.in.gra. mr. sci. Damir Zenunovi, dipl.in.gra. 5. LABORATORIJSKA I EKSPERIMENTALNA ISTRAIVANJA PRIMJENE ELEKTROFILTERSKOG PEPELA I LJAKE U IZGRADNJI SAOBRAAJNICA ......................................................................................20 doc.dr. sci. Ahmet Imamovi, dipl.in.gra. Huso Osmanovi, dipl.in.gra. Mirsad Ljalji, dipl.in.gra. 6. EKONOMSKA ANALIZA PROIZVODNJE STABILIZACIONE MASE OD LJAKE I PEPELA IZ TE "TUZLA" ........................................................................30 aban Hajdarevi, dipl.in.gra. 7. BALAST PEPEO POGODNA SIROVINA ZA GRADNJU PUTEVA ........................33 Bosiljka Stojanovi, dipl.in. 8. PROBLEMI U PRIMJENI ELEKTROFILTERSKOG PEPELA I LJAKE U IZGRADNJI PUTEVA U REPUBLICI SRBIJI............................................................37 dr. sci. Slobodan Cmiljani, dipl.in.geol. mr.sci. Vladeta Vujani, dipl.in.geol 9. MOGUNOSTI PRIMJENE ELEKTROFILTERSKOG PEPELA ZA IZRADU SAMOUGRADLJIVOG MALTERA ZA ISPUNU ROVOVA ISPOD GRADSKIH SAOBRAAJNICA (PRIMER PEPELA IZ KOSTOLCA)......................43 dr. sci. Petar Mitrovi, dipl.in.gra. 10. TLANA VRSTOA STABILIZACIJSKIH MJEAVINA SA UDJELOM LETEEG PEPELA U VEZIVU ...................................................................47 mr. sci. Sanja Dimter, dipl.in.gra. 11. OPTIMIZATION OF USE OF FLY ASH IN THE CONCRETE PRODUCTION .......54 J. Sustersic, F. Riek, A. Zajc, A. Sajna 12. NEKE SPECIFINOSTI PRIMJENE ELEKTROFILTERSKIH PEPELA U CESTOGRADNJI.............................................................................................................60 Mensur Dervikadi, dipl.in.gra. 13. ZAKLJUCI SAVJETOVANJA ........................................................................................65

  • Savjetovanje o primjeni elektrofilterskog pepela i ljake u izgradnji putne infrastrukture

    Strana 3 od 65

    1. U V O D

    U Bosni i Hercegovini su u pogonu termoelektrane u Tuzli, Kaknju, Ugljeviku i Gackom, koje u okviru osnovnog procesa proizvodnje elektrine energije, stvaraju velike koliine pepela i ljake, koji su produkti sagorijevanja raznih vrsta ugljeva (lignit, kameni ugalj, mrki ugalj i sl.). Ovi materijali se kao balast deponuju na terenima u neposrednoj blizini termoelektrana, gdje pored transportnih trokova, izazivaju i velike ekoloke probleme, degradaciju poljoprivrednih zemljita, direktno zagaivanje vazduha kod mokrog postupka, i indirektno kod suhog postupka, putem padavina i razliitih vremenskih uticaja. Smanjenje, ili jo bolje reeno rjeenje ovih problema je od opeg znaaja. Smanjivanje, odnosno, rjeenje problema vezanih za odlaganje pepela i ljake mogue je njihovim pretvaranjem u sekundarne sirovine, tj. njihovom primjenom u:

    - izgradnji donjeg nosivog sloja saobraajnica - izgradnji donjeg stroja nasipa, stabilizacija i sl. - izgradnji aerodroma - izgradnji parkiralita - izgradnji higijenskih deponija - proizvodnji cementa - proizvodnji graevinskih materijala

    Ciljevi upotrebe ljake i elektrofilterskog pepela kao korisnih sirovina su: - rjeavanje ekolokih problema usljed deponovanja pepela i ljake - deponovanje pepela i ljake na jednom mjestu - higijensko zbrinjavanje deponija - proizvodnju materijala na bazi pepela (cement, siporeks i sl.) - stabilizacija terena kod klizita.

    Istraivanje mogunosti primjene pepela i ljake u Bosni i Hercegovini bi se sastojalo od: 1. Laboratorijskih ispitivanja 2. Istaivanja na terenu (in situ) 3. Poseban aspekt bi bila istraivanja fiziko-mehanikih, hemijskih karakteristika i

    radioaktivnog uticaja pepela i ljake 4. Izrada receptura za mjeavinu pepela, ljake, kamenog agregata i veziva 5. Marketing za proizvode od pepela i ljake.

    U okviru navedenih istraivanja, obavilo bi se sljedee: 1.Laboratorijska istraivanja:

    - Hemijska analiza ljake i pepela sa deponija i elektrofilterskog pepela - Ispitivanje mjeavine pepela i ljake i izrada receptura - Ispitivanje granice teenja i indeksa plastinosti - Optimalna vlanost i maksimalna zapreminska masa suhog materijala - CBR (kalifornijski indeks nosivosti mjeavine) - Granulometrijski sastav komponenti - Pritisna jednoaksijalna vrstoa - Bubrenje - Koeficijent filtracije - Modul stiljivosti - Zapreminska masa u rastresitom i zbijenom stanju - Upijanje vode

  • Savjetovanje o primjeni elektrofilterskog pepela i ljake u izgradnji putne infrastrukture

    Stran 4 od 65

    2.Terenska istraivanja(in situ) kod izgradnje opitne dionice: - Odreivanje radnog sastava mjeavine - Odreivanje tehnologije ugradnje mjeavine u konkretni objekat - Kontrola kvaliteta ugradnje prema laboratorijskim kriterijima i parametrima, kao i vrsti

    objekata

    3. Marketing Marketing bi se sastojao u istraivanju firmi koje bi proizvodile i ugraivale masu prema recepturama i vrstama objekata.

    4. Rezultati istraivanja Rezultati istraivanja bi se koristili za inoviranje propisa i standarda koji reguliu ovu strunu oblast. Takoe bi se rezultati istraivanja prezentirali strunoj javnosti putem seminara i simpozija, kao i tampanja odrenih knjiga i asopisa.

    mr.sci. Fadil Hadibeganovi,dip.in.teh. direktor Instituta GIT

  • Savjetovanje o primjeni elektrofilterskog pepela i ljake u izgradnji putne infrastrukture

    Strana 5 od 65

    Palavri Muhamed, dipl.ing.ma. Rukovodilac Slube za investicije Termoelektrane "Tuzla"

    2. PRODUKCIJA PEPELA I LJAKE U TE "TUZLA" I EKOLOKI UTICAJ NA OKOLINU KOD NJIHOVOG ZBRINJAVANJA

    2.1. U v o d

    TE "Tuzla" sa est blokova, ukupne instalisane snage 779 MW, etapno je izgraena i stavljena u pogon od 1959. do 1978. godine. Ugljevi koje TE "Tuzla" troi su lignit iz RL "Kreka" i mrki ugalj iz "Banovia" i "urevika". Prvi blok od 32 MW je stavljen u pogon 1963.godine, a zadnji blok 6-215 MW u 1978. god. U termoelektranama uz sagorijevanje ugljena, nastaju znaajne koliine nesagorjelog, kao to su ljaka i pepeo. Njihovo uzimanje sa kotlova i elektrofiltera kotlova, transport i deponovanje na deponijama, predstavlja vaan segment tehnolokog procesa proizvodnje elektrine energije. U TE "Tuzla" u osnovi je primjenjena tehnologija hidraulinog uzimanja i transporta ljake i pepela koji se mijeaju sa vodom u omjeru 1:7 do 1:15 i preko bager pumpi i tlanih cjevovoda transportuju na za to posebno izgraene i ureene deponije. Izuzetak ini uzimanje pepela sa elektrofiltera bloka 4 - pneumatskim sistemom do meusilosa pepela od 80 m3, odakle se dalje vanjski transport vri hidraulinim sistemom ili u silos pepela od 1570 m3 za potrebe Fabrike cementa Lukavac. Izuzetak je i blok 6, gdje je ugraen kombinovani sistem uzimanja i transporta pepela sa elektrofiltera - hidraulinim sistemom do deponija i pneumatskim sistemom do silosa pepela od 1570 m3. Na deponijama se iz mjeavine pulpe i vode, ljake i pepela, ljaka i pepeo kod slobodnog teenja taloe, a izbistrena, hemijski zagaena otpadna voda skuplja i isputa u korito rijeke Jale. TE "Tuzla" danas koristi deponije: "Divkovii II" i "Jezero I". Deponija "Divkovii I" je rezervna. Navedene deponije se nalaze sjeverno od pogona TE "Tuzla", na udaljenosti od 2 do 5 km, a iznad jama Rudnika lignita "Dobrnja" i "Bukinje". Nije dozvoljeno istovremeno koritenje ovih deponija sa hidraulinim sistemom transporta i deponovanje ljake i pepela za vrijeme eksploatacije uglja u ovim rudnicima, u zoni uticaja procjednih voda, to je difinisano u Dopunskom rudarskom projektu iz 1995.godine. U svijetu se primjenjuju nove tehnologije uzimanja i transporta ljake i pepela sa elektroenergetskih blokova. Ove tehnologije su racionalnije i sa ekolokog aspekta mnogo bolje, tako da se u razvijenim zemljama sve manje primjenjuje hidraulini sistem transporta. Rukovodstvo TE "Tuzla" takoe eli hidraulini sistem transporta ljake i pepela zamijeniti novim po svim osnovama boljim, racionalnijim sistemom. Svaki novi sistem u poetku trai velika finansijska sredstva, jer se kod izgradnje unutanjeg uzimanja i transporta ljake i pepela samo na jednom bloku mora izgraditi i vanjski transportni sistem i sistem odlaganja, tj. deponovanja za sve blokove termoelektrane. Ovo rjeenje jedino moe biti racionalno i prihvatljivo. U TE "Tuzla" rade i bilansko su aktivna 4 bloka, i to 1x100 MW i 3x200 MW instalisane snage.

    2.2. Produkcija ljake i pepela do kraja 2002. godine Ostvarenje proizvodnje TE "Tuzla" od 1963. do 2002. godine predoeno je na dijagramima pod naslovom "ENERGETSKI BILANSI U TE TUZLA U PERIODU 1963.-2002." sa tabelarnim prikazom bilansnih podataka za svaku godinu i ukupno. (Vidi tabelu 1).

  • Savjetovanje o primjeni elektrofilterskog pepela i ljake u izgradnji putne infrastrukture

    Stran 6 od 65

    Od poetka rada TE "Tuzla" do kraja 2002. godine pro