Hemijski sastav celije

  • Published on
    14-Jul-2015

  • View
    909

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Sadraj:Sadraj:................................................................................................................................1 elija....................................................................................................................................2 Hemijski sastav celije..........................................................................................................4 Organska jedinjenja.............................................................................................................5 Masne kiseline.................................................................................................................6 eeri..............................................................................................................................10 Uloga secera u ishrani visih zivotinja je visestruka. Potpuno odsustvo secera je nespojivo sa normalnim funkcionisanjem organizma. Pod uticajem fermenata i drugih faktora ugljeni hidrati se rastavljaju na prostije sve do glukoze, a ova se resorbuje u krv, odnosno jetru. Time se, prema potrebama organizma, vrsi dalje razlaganje glukoze do potpunog sagorijevanja. Na ovaj nacin se stvara energija (mehanicka i termicka) kojom organizam podmiruje svoje energetske rashode i ostale fizioloske potrebe. Kao produkti konacnog sagorijevanja javljaju se ugljen-dioksid i voda i energija u obliku ATP. Sto se tice njihove plasticne uloge treba istaci da seceri ulaze u sastav mukoznih memebrana, potpornih tkiva i centralnog nervnog sistema. Nedostatak secera u ishrani dovodi brzo da acidoze i acetonurije.............................................................................11 Aminokiseline................................................................................................................14 Azotne baze....................................................................................................................20 Nukleinske kiseline............................................................................................................21 Deoksiribonukleinska kiselina (DNK)...........................................................................21 Ribonukleinska kiselina (RNK).....................................................................................24 Literatura:...........................................................................................................................26

Hemijski sastav elije organska jedinjenja

elijaelija je osnovna jedinica gradje i funkcije svih zivih bia. elija se moze definisati i kao morfoloski, funkcionalna I reproduktivna jedinica svih zivih bica. Svaki zivi organizam je napravljen od jedne ili vise elija. Sve elije nastaju iz vec postojece elije. elija je najmanja jedinica koja ima sve karakteristike zivota. Skup elija slicnog ili istog izgleda, embrionalnog porekla i funkcije naziva se tkivo. Nauka koja proucava eliju naziva se citologija. U eliji se nalaze organska I neorganska jedinjenja. Od neorganskih jedinjenja najzastupljeniji su voda i soli. Od organskih jedinjenja u eliji se nalaze ugljeni hidrati, masti, proteini i nukleotidi. Kod jednoelijskih organizama (protozoa) sve bitne zivotne funkcije (varenje, disanje, izlucivanje) obavlja jedna jedina elija. Kod visih zivotinja (metazoa) situacija je drugacija jer odredjene funkcije u organizmu obavljaju samo odredjene grupe elija te je iz tog razloga doslo do njihove velike raznovrsnosti u obliku, velicini, strukturi i funkciji. Tako da npr. u organizmu coveka postoji oko 200 razlicitih tipova elija. Upoznavanje gradje I funkcije elije predstavlja osnovu za svako dublje proucavanje u biologiji i medicine. Rezultati proucavanja elije doprinose poznavanju i normalnog i patoloskog stanja organizma.

Strana 2

Hemijski sastav elije organska jedinjenja

Strana 3

Hemijski sastav elije organska jedinjenja

Hemijski sastav celijeOd 92 prirodna elementa samo 6 elemenata - C, H, N, O, P, S - ulazi u sastav i cini oko 99% zivog tkiva. Ovi elementi, iako se ne nalaze u najobilnijim kolicinama na zemlji, odabrani su tokom stvaranja zivota zbog svojih povoljnih karakteristika: svi njihovi atomi su mali i laki, u njima su elektroni blizu nukleusa, sposobni da formiraju cvrste i stabilne veze i, sa izuzetkom vodonika, mogu formirati veze sa dva ili vise atoma. Gotovo svi ovi elementi se javljaju u sastavu jedinjenja. U zivim bicima otkriveno je oko dvije trecine elemenata poznatih u hemiji. Opsti pregled elemenata koji ulaze u sastav zive materije pokazuju sa njihovu osnovnu masu cine oni elementi koji u uslovima bisfere formiraju gasove ili jedinjenja koja su lako mobilna. Elementi koji ne obrazuju jedinjenja koja lako migriraju u biosferu nalaze se u zivim bicima u sasvim malim kolicinama, a neki samo u tragovima. Makroelementi su: kiseonik, vodonik, ugljenik, azot, kalcijum, sumpor, fosfor, kalijum, gvozdje, natrijum i hlor. Medju ovim elementima najvise ima onih koji se nalaze u prirodi obicno u gasovitom stanju: kiseonik, vodonik, azot i drugi. Osim njih, u zivim bicima se nalaze i neki elementi koji su veoma znacajni u fizioloskim procesima u celijama iako nisu zastupljeni u vecim kolicinama; to su, na primjer, gvozdje, mangan, magnezijum i drugi. Neki od njih su sastavni dio respiratornih pigmenata ili su specificni aktivatori fermentativnih procesa. Mikroelementi se nalaze u znatno manjim kolicinama od makroelemenata, ali je njihovo prisustvo u zivim bicima neophodno za normalno odvijanje zivotnih procesa. Takvi su na primjer, bakar, jod, brom, vanadijum, mangan i drugi. Osim njih, u zivim bicima nalazimo i ultramikroelemente koji se u organizmu nalaze u sasvim malim kolicinama, ali koji svakako imaju odredjeni fizioloski znacaj.Strana 4

Hemijski sastav elije organska jedinjenja Znacaj svih tih po zivot vaznih elemenata najlakse je otkriti u slucaju kada ih u okolnoj sredini, zemlji, vodi ili vazduhu nedostaje ili se nalaze u izobilju. Tada u organizmu biljaka, zivotinja i covjeka nastaju promjene koje se najcesce manifestuju u vidu deformacija ili nekih drugih nedostataka u gradji tijela.

Organska jedinjenjaU prosjeku 60-70 % zivog sistema cini voda, manje od 1% otpada na jone kao sto su K+, Na+ i Ca++, a skoro cio ostatak, u hemijskom smislu, sastavljen je od organskih molekula, odnosno molekula koji sadrze ugljenik. Ugljenik ima centralnu ulogu u hemiji zivih sistema zbog cinjenice sto je nalaksi atom koji je sposoban da formira cetiri kovalentne veze. Atom ugljenika moze, kombinujuci se sa C atomima i drugim atomima, da formira vrlo razlicita, jaka i stabilna lancana i prstenasta jedinjenja. U principu, organski molekuli dobijaju svoj oblik prvenstveno zahvaljujuci skeletu koji formiraju ugljenikovi atomi. Medjutim mnoga specificna hemijska svojstva organskih molekula zavise od funkcionalnih grupa vezanih za ovaj skelet. Cetiri osnovna organska molekula: - Masne kiseline (lipidi) - Seceri (ugljeni hidrati) Aminokiseline (proteini) Azotne baze (nukleotidi)

Strana 5

Hemijski sastav elije organska jedinjenja

BIOMOLEKULI se sintetiu u samim elijama

Masne kiselineSastoje se od dugog lanca koji sadrzi samo atome ugljenika i vodonika i stoga je nepolaran i hidrofoban. Karboksilna grupa na jednom kraju cini ovaj ugljovodonicni lanac kiselinom. Masne kiseline su glavne strukturne komponente :sastoje se od dugog lanca koji sadrzi samo atome ugljenika i vodonika i stoga je nepolaran i hidrofoban. Karboksilna grupa na jednom kraju cini ovaj ugljovodonicni lanac kiselinom. Masne kiseline su glavne strukturne komponente lipida.

Strana 6

Hemijski sastav elije organska jedinjenja

Lipidi

Lipidi predstavljaju grupu biomolekula raznovrsne hemijske strukture. Njihova zajednicka karakteristika je da su nerastvorljivi u vodi i polarnim rastvaracima, a rastvorni u nepolarnim organskim rastvaracima. U svim zivim celijama javljaju se kao strukturna komponenta (gradivna uloga). Ustvari, masti su nezamjenljivi dio protoplazme celija i zajedno sa proteinima (proteolipidi) ili sa ugljenim hidratima (glikolipidi) obavljaju vazne zivotne funkcije stvaranjem celijskih membrana. Masti unijete hranom razlazu se tokom varenja na prostije sastojke (masne kiseline i glicerol) koji se apsorbuju kroz zid debelog crijeva, iz masnih kiselina se opet stvaraju nove masti, a one putem krvi i limfe dospjevaju u sve dijelove organizma. Dio masti se koristi kao gradivni materijal, odnosno za izgradnju i obnovu celija raznih tkiva, a visak se deponuje u u celijama potkoznog masnog tkiva i sluzi kao kalorijska rezerva organizma. Masno tkivo, takodje, stitiStrana 7

Hemijski sastav elije organska jedinjenja unutrasnje organe od mehanickih povreda. Dakle jedan dio masti unijetih hranom odlaze se u tijelu u vidu masnih rezervi, a drugi dio sagorijeva stvarajuci potrebnu energiju. Istovremeno se dio masti mobilise iz depoa i koristi za dobijanje energije. Sagorijevanjem masti u organizmu oslobadja se najveca kolicina energije, veca od one koju oslobadjaju ugljeni hidrati i proteini. Unoseci masti organizam se snabdijeva i vitaminima rastvorljivim u mastima (A, D, E, K), kao i neophodnim nezamjenljivim (esencijalnim) masnim kiselinama. Ove kiseline organizam ne moze sam da stvara vec ih moze unijeti samo putem hrane. Pored toga, masti imaju znacajnu ulogu u termoregulaciji, tj. u odrzavanju stalne temperature tijela. One su i izvor energije potrebne za funkcionisanje nekih organa koji su u stanju mirovanja (bubrega, skeletnih misica i srcnog misica), a potrebne su i za izgradnju steroidnih hormona i vitamina D3. Veliki broj zivotinja moze normalno da zivi i raste bez uzimanja masti u hrani. Uzrok tome lezi u cinjenici sto se masti u organizmu mogu sintetisati iz produkata razlaganja secera pa i bjelancevina. Organizam sisara moze da vrsi sintezu lecitina, cefalina, sterola, glicerina, kao i oleinske, palmitinske i s