of 18 /18
FAKULTI PENDIDIKAN BAHASA PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU SEMESTER MEI / 2012 HBML1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU NO. MATRIK : 780206125731002 NAMA : HERMAN BIN HASSAN NO. KAD PENGENALAN : 780206-12-5731 NO. TELEFON : 019-5350985 EMEL : [email protected] PUSAT PEMBELAJARAN : OUM CAWANGAN TAWAU

HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI …assignment.oum.edu.my/uploadasg/HBML1203SMP/18544/... · PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU ... 4.1 Ciri – ciri Suprasegmental

  • Author
    vanthuy

  • View
    359

  • Download
    8

Embed Size (px)

Text of HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI...

  • FAKULTI PENDIDIKAN BAHASA

    PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU

    SEMESTER MEI / 2012

    HBML1203

    PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI

    BAHASA MELAYU

    NO. MATRIK : 780206125731002

    NAMA : HERMAN BIN HASSAN

    NO. KAD PENGENALAN : 780206-12-5731

    NO. TELEFON : 019-5350985

    EMEL : [email protected]

    PUSAT PEMBELAJARAN : OUM CAWANGAN TAWAU

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    1

    ISI KANDUNGAN

    PERKARA HALAMAN

    1.0 Pengenalan. 2

    2.0 Bunyi-bunyi Vokal dan Konsonan dalam Bahasa Melayu.. 2-9

    2.1 Bunyi bunyi Vokal dalam Bahasa Melayu 7-9

    2.2 Bunyi bunyi Konsonan dalam Bahasa Melayu 7-9

    3.0 Perbezaan Antara Fonem dan Alofon dalam Bahasa Melayu.. 10-11

    3.1 Fonem. 10-11

    3.2 Alofon.. 10-11

    4.0 Ciri ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya

    dalam Pengajaran Lisan. 12-15

    4.1 Ciri ciri Suprasegmental dalam Bahasa Melayu 12-14

    4.1.1 Tekanan

    4.2.1 Kepanjangan

    4.3.1 Jeda

    4.4.1 Intonasi

    4.5.1 Tona

    4.2 Kepentingan Suprasegmental dalam Pengajaran Lisan. 14-15

    4.2.1 Memahami Penggunaan Intonasi Bahasa Melayu

    4.2.2 Membezakan Makna Ayat

    4.2.3 Memudahkan Kefahaman Murid

    5.0 Kesimpulan 17

    Bibliografi 16

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    2

    1.0 PENGENALAN

    Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia, malah bahasa ialah

    kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. Makin besar jumlah penuturnya, maka makin

    luas daerah penyebaran bahasa itu, dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi

    penggunaannya. Demikiannya juga halnya dengan Bahasa Melayu yang menjadi salah satu

    bahasa yang banyak mempunyai banyak sistem fonologi atau sistem bunyi yang diucapkan

    atau dituturkan oleh penuturnya. Alat pertuturan ini sememangnya kompleks, tetapi teratur

    dengan menggunakan kod-kod tertentu. Asmah Hj Omar (1986) mengatakan bahasa yang

    digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam tubuh

    badan manusia itu sendiri. Contohnya bibir, lidah, lelangit dan pita suara.

    Secara amnya, pemerolehan bunyi bahasa atau alat pertuturan oleh sesebuah masyarakat

    ini boleh dikaji secara saintifik. Bagaimana bunyi bahasa dihasilkan ada penjelasan-

    penjelasan yang melatarinya. Dalam Bahasa Melayu, ilmu khusus yang mengkaji penghasilan

    bunyi-bunyi bahasa ini dikenali sebagai ilmu fonologi atau fonetik. Ilmu fonologi ini

    termasuk dalam bidang ilmu linguistik. Jika diikuti urutan kajian dalam bidang ilmu

    linguistik bahasa, ilmu fonologi atau fonetik akan menjadi ilmu pertama dikaji diikuti oleh

    fonologi (sistem bunyi), morfologi (sistem kata), sintaksis ( sistem ayat) dan semantic (sistem

    makna). Bagaimanapun dalam bidang tugasan ini, saya akan lebih membincangkan

    berhubung dengan sistem fonologi dalam Bahasa Melayu.

    Secara jelasnya, huraian mengenai vokal dan konsonan tergolong dalam bab fonetik dan

    fonologi. Maksud dan definisi fonetik menurut Kamus Dewan (1996:354) fonologi ialah

    ilmu bahasa (linguistik) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang

    menunjukkan sebutannya. Mengikut Kamus Lingusitik pula, fonologi pula bermaksud

    bidang yang menyelidiki bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya. Apabila kita

    membincangkan berkenaan dengan sistem bunyi-bunyi dalam bahasa ini, kita juga akan turut

    sama melihat berkenaan dengan perbezaan antara fonem dan alofon dalam sistem fonologi

    Bahasa Melayu. Ini amat penting, agar dapat memudahkan para guru untuk memahaminya

    agar mudah untuk mengajarkannya kepada para pelajar dan murid-murid di sekolah. Malah,

    adalah amat penting juga bagi mereka yang ingin mempelajari Bahasa Melayu dengan lebih

    mendalam lagi.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    3

    2.0 BUNYI BUNYI KONSONAN DAN VOKAL BAHASA MELAYU

    Secara amnya, di dalam Bahasa Melayu terdapat tiga golongan bunyi iaitu bunyi vokal,

    konsonan dan juga diftong. Namun, disini saya hanya akan membincangkan dua golongan

    bunyi iaitu penghasilan bunyi vokal dan juga konsonan.

    2.1 Bunyi - bunyi vokal dalam Bahasa Melayu

    Bunyi-bunyi vokal ialah bunyi-bunyi bahasa yang bersuara yang ketika

    menghasilkannya udara dari paru-paru keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga

    mulut tanpa mendapatkan sebarang sekatan atau geseran. Dengan kata lain bunyi-bunyi vokal

    mempunyai ciri-ciri seperti bersuara, udara keluar dari paru-paru berterusan dan udara keluar

    tanpa sekatan atau geseran.

    Kumpulan bunyi bunyi vokal ialah bunyi yang dihasilkan tanpa gangguan dalam

    rongga mulut. Manakala udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tidak

    tersekat atau terhimpit.

    Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir. Berikut merupakan

    tujuh penghasilan bunyi-bunyi vokal iaitu;

    i. Vokal Hadapan Sempit atau Tinggi [ i ]

    Hadapan lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak

    membuat sekatan kepada arus udara manakala bibir dalam keadaan dihamparkan.

    Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian rongga untuk

    membuat sekatan, halangan atau sempitan. Pita suara kemudiannya dirapatkan dan

    digetarkan. Sebagai contoh:

    Awalan pertengahan akhiran

    [ijab] [minum] [beli]

    [insan] [kilang] [cari]

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    4

    Gambar rajah1: Menunjukkan penghasilan vokal hadapansempit atau tinggi [ i ].

    ii. Vokal Hadapan Separuh Sempit atau Separuh Tinggi [ e ]

    Bagi menghasilkan bunyi vokal /e/ pula, bahagian bibir atas dan bibir bawah

    hendaklah dihamparkan. Kemudian, hadapan lidah pula dinaikkan separuh tinggi iaitu

    rendah sedikit sahaja daripada bunyi vokal /i/. Manakala lelangit lembut dan anak

    tekak pula dinaikkan dengan menutup bahagian rongga hidung. Udara dari paru-paru

    disalurkan keluar ke rongga mulut tanpa menerima sebarang gangguan. Bersamaan

    dengan itu juga, bahagian pita suara dirapatkan serta digetarkan. Sebagai contoh:

    awalan pertengahan akhiran

    [ekor] [kekok] [kole]

    [enak] [belok] [tauge]

    Gambar rajah 2 : Menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh sempit atau

    separuh tinggi [ e ].

    iii. Vokal Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ]

    Bunyi vokal // dapat dihasilkan melalui hadapan lidah yang dinaikkan separuh

    rendah ke daerah lelangit keras, iaitu rendah sedikit daripada cara menghasilkan bunyi

    vokal /e/. Kemudian, lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga

    hidung. Udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian rongga mulut dan pita

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    5

    suara digetarkan. Manakala bibir pula adalah berada dalam keadaan dihamparkan.

    Vokal ini juga dikenali juga sebagai vokal depan lampau separuh rendah.

    Sebagai contoh:

    awalan pertengahan akhiran

    [sok] [kk] [sor]

    [nak] [blok] [ol-ol]

    Gambarajah 3:Menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh luas atau

    separuh rendah []

    iv. Vokal Hadapan Luas atau Rendah [ a ]

    Turut dikenali juga sebagai vokal hadapan lampau rendah. Untuk menghasilkan bunyi

    vokal tersebut, hadapan lidah hendaklah diturunkan serendah yang mungkin.

    Kemudian lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian nasal.

    Seterusnya udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian rongga mulut sambil

    menggetarkan pita suara. Walau bagaimanapun, udara yang keluar ini tidak

    mengalami sebarang halangan. Sebaliknya, bibir pada ketika ini adalah dalam

    keadaan yang melampau dan bunyi yang dihasilkan pula ialah bunyi [a].

    Sebagai contoh:

    awalan pertengahan akhiran

    [angsa] [rapi] [lupa]

    [alis] [palam] [kena]

    Gambar rajah 4:Menunjukkan penghasilan vokal hadapan luas atau rendah [ a ].

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    6

    v. Vokal Belakang Sempit atau Tinggi [ u ]

    Vokal /u/ dihasilkan dengan cara belakang lidah dinaikkan ke daerah lelangit lembut

    untuk menyempitkan bahagian rongga mulut dan anak tekak dinaikkan untuk

    menutup rongga hidung. Bersamaan dengan itu, pita suara dirapatkan serta

    digetarkan. Sementara itu, bibir dibundarkan dan bunyi yang dihasilkan ialah bunyi

    vokal /u/. Sebagai contoh:

    awalan pertengahan akhiran

    [ungka] [tuba] [batu]

    [ulam] [pucat] [kelu]

    Gambar rajah 5 : Menunjukkan penghasilan vokal belakang sempit atau tinggi [ u ].

    vi. Vokal Belakang Separuh Sempit [ o ]

    Bahagian belakang lidah sedikit antara paling tinggi belakang dan yang paling rendah

    boleh dicapai di belakang lidah. Bibir dibiarkan dalam keadaan bundar. Apabila udara

    disalurkan keluar maka bunyi yang dihasilkan ialah vokal /o/. Sebagai contoh:

    awalan pertengahan akhiran

    [orang] [roket] [milo]

    [onar] [pocong] [keromo]

    Gambar rajah 6: Menunjukkan penghasilan vokal belakang separuh sempit [o].

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    7

    vii. Vokal Tengah [ ]

    Untuk menghasilkan vokal ini, bahagian tengah lidah mestilah dinaikkan ke bahagian

    pertemuan di antara lelangit keras dan lelangit lembut. Kemudian, lelangit lembut dan

    anak tekak hendaklah dinaikkan untuk menutup bahagian rongga nasal. Pita suara

    dirapatkan apabila udara disalurkan melaluinya, maka pita suara pula akan bergetar.

    Bunyi // akan dihasilkan di mana vokal ini pula hanya terdapat di bahagian awalan

    dan di pertengahan perkataaan sahaja. Sebagai contoh:

    awalan pertengahan

    [mak] [blah]

    [mas] [clah]

    Gambar rajah 6 : Menunjukkan penghasilan vokal tengah [].

    Sebenarnya penghasilan bunyi-bunyi vokal pula ditentukan oleh beberapa ciri tertentu

    iaitu, keadaan bibir sama ada dihamparkan atau dibundarkan, bahagian lidah yang

    terlibat sama ada depan lidah atau belakang lidah, turun naik lidah sama ada

    dinaikkan setinggi-tingginya, dinaikkan sedikit atau diturunkan, keadaan lelangit

    lembut, sama ada dinaikkan dan udara dari paru -paru keluar melalui rongga mulut

    sahaja (menghasilkan bunyi-bunyi vokal atau oral) atau dinaikkan tetapi tidak rapat

    sehingga udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dan juga rongga hidung

    (menghasilkan bunyi-bunyi vokal yang disengaukan) dan keadaan glotis dirapatkan

    dan semasa udara keluar dari paru-paru pita suara bergetar. Selain vokal terdapat juga

    separuh vokal, diftong dan vokal rangkap.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    8

    2.2 Bunyi bunyi konsonan dalam bahasa Melayu

    Kumpulan bunyi-bunyi konsonan pula ialah bunyi yang dihasilkan dengan gangguan

    oleh alat-alat sebutan sehingga jalan aliran udara dari paru paru terganggu, dengan cara

    disekat atau dihalang dan udara keluar melalui rongga mulut atau rongga hidung.

    Dalam bahasa Melayu terdapat 18 bunyi konsonan asli sembilan konsonan pinjaman.

    Sembilan konsonan asli dapat hadir pada awal, tengah dan akhir perkataan iaitu p, t, m, n,

    /ng/, s, h, r dan l. Konsonan b, d, g, c dan j hanya hadir pada akhir perkataan pinjaman

    seperti bab, had, beg, koc dan kolej. Huruf konosnan /ny/, w dan y tidak pernah terdapat pada

    akhir perkataan.

    Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara yang tersekat atau terhalang

    oleh salah satu alat sebutan seperti bibir, gusi, lelangit lembut, dan sebagainya dan udara

    dilepaskan melalui rongga mulut atau rongga hidung.

    Penghasilan konsonan-konsonan tersebut melibatkan daerah-daerah artikulasi seperti

    dua bibir, gusi, lelangit keras, lelangit lembut, pita suara, glotis dan rongga hidung. Inilah

    antara huruf-huruf konsonan yang lazim kita ketahui selain daripada 5 huruf vokal yang

    lazim telah kita pelajari. [p], [b], [t], [d], [k], [g], [q], [c], [j], [m], [n], [f], [v], [s], [z], [x],

    [h], [r], [l], [w], [y]

    Berikut merupakan gambarajah-gambarajah yang menunjukkan bagaimana bunyi-

    bunyi huruf konsonan dihasilkan.

    Konsonan c Konsonan h

    Konsonan j Konsonan k

    http://3.bp.blogspot.com/-oHSaMg9ZqJc/TbVjIuxOEoI/AAAAAAAAACw/cN4stghYLbs/s1600/c.jpghttp://3.bp.blogspot.com/-Dh4HiILAn2U/TbVjonnWi4I/AAAAAAAAAC4/c1orCVAUu7o/s1600/J.jpghttp://1.bp.blogspot.com/-MenYuDh-sXM/TbVjbw68sJI/AAAAAAAAAC0/sBVwouZK8jc/s1600/h.jpghttp://1.bp.blogspot.com/-V-wE7AGZSIQ/TbVj-0_AppI/AAAAAAAAAC8/cCX_XXsj2J4/s1600/k.jpg

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    9

    Konsonan l Konsonan m

    Konsonan n Konsonan r

    Konsonan t Konsonan y

    Konsonan z

    http://1.bp.blogspot.com/-o0VEC4X8ldU/TbVkTSQlDAI/AAAAAAAAADE/EPZDh2vxM40/s1600/l.jpghttp://1.bp.blogspot.com/-2hCvuJgdnpU/TbVkqFFCgKI/AAAAAAAAADM/L3Uj7qAsp2s/s1600/n.jpghttp://4.bp.blogspot.com/-CTTw3UNRn70/TbVlAfJTeSI/AAAAAAAAADU/Wz0bZBX5u_A/s1600/t..jpghttp://1.bp.blogspot.com/-H_9Ou4YEfgw/TbVlP0n7cWI/AAAAAAAAADc/SDVWlmP51_w/s1600/z.jpghttp://2.bp.blogspot.com/-FyhbF9tgjGk/TbVkhraxHJI/AAAAAAAAADI/_NjMVLEfXI8/s1600/m.jpghttp://3.bp.blogspot.com/-O__2GzqvrAs/TbVk5PHJNqI/AAAAAAAAADQ/mZ3N6HPte3k/s1600/r.jpghttp://1.bp.blogspot.com/-3F1sMEc0xKI/TbVlKS1oIhI/AAAAAAAAADY/xPJko62_upM/s1600/Y.jpg

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    10

    3.0 PERBEZAAN ANTARA FONEM DAN ALOFON DALAM SISTEM

    FONOLOGI BAHASA MELAYU

    3.1 Fonem

    Fonem ialah unit bahasa yang terkecil berfungsi dalam Bahasa Melayu.

    Di dalam fonem satu unit ujaran yang bermakna, atau perkataan terdiri daripada

    beberapa unit bunyi seperti dalam perkataan palu. Perkataan ini terdiri daripada

    empat unit bunyi iaitu p, a, l, u. maka, unit-unit bunyi inilah yang dipanggil

    sebagai fonem iaitu unit terkecil yang berfungsi dalam Bahasa Melayu itu

    sendiri.

    Sekiranya huruf p tadi digantikan dengan huruf m, maka palu akan bertukar

    menjadi malu yang masih lagi mengekalkan empat unit bunyi.

    Oleh itu, p dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu

    membezakan maksud ujaran sesuatu perkataan itu.

    Selain itu, fonem juga boleh difahami sebagai unit yang terkecil yang

    membezakan makna. Perbezaan makna ini dapat dilihat pada pasangan minimal

    atau pasangan terkecil perkataan.

    Antara contoh lain menerangkan berkenaan dengan fonem, seperti dalam

    pasangan minimal, pedang dengan petang. Dalam pasangan minimal pedang

    dengan petang itu terdapat bunyi yang berbeza iaitu bunyi d dan bunyi t.

    Perkataan pedang dikatakan hampir sama dengan perkataan petang namun

    hanya dibezakan dengan bunyi d dan t. Dalam konteks ini, bunyi d dan t

    merupakan bunyi yang distingtif yang membezakan makna. Oleh itu bunyi d

    dan t adalah bertaraf fonem yang berbeza dan bunyi fonem itu diletakkan dalam

    kurungan fonem iaitu /d / dan /t/.

    Selain daripada pasangan minimal pedang dengan petang, terdapat lagi

    beberapa contoh yang akan diperjelaskan untuk lebih memberi kefahaman yang

    mendalam. Contohnya perkataan kaya dan paya. Kedua perkataan ini

    mempunyai makna yang berbeza, hal ini disebabkan oleh fonem k dan p. Fonem

    seperti apa yang kita harus fahami ialah unit yang terkecil yang dapat

    membezakan makna. Maka bunyi k dan p merupakan unit-unit terkecil itu yang

    dapat membezakan makna perkataan kaya dan paya. Maka bunyi k dan p boleh

    dikategorikan sebagai fonem yang membezakan makna. Oleh itu bunyi k dan p

    diletakkan dalam kurungan fonem iaitu /k/ dan /p/.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    11

    Selain daripada contoh pasangan minimal yang telah diperjelaskan diatas

    terdapat juga beberapa contoh pasangan minimal yang boleh menunjukkan unit-

    unit terkecil yang membezakan makna ataupun dalam istilah bahasa melayu

    iaitu fonem. Contoh adalah seperti berikut :

    a. Barat dan Karat : /b/ dan /k/ merupakan fonem yang berbeza.

    b. Dalam dan Talam : /d/ dan /t/ merupakan fonem yang berbeza.

    c. Cari dan Jari : /c/ dan /j/ merupakan fonem yang berbeza.

    d. Pakar dan Bakar : /p/ dan /b/ merupakan fonem yang berbeza.

    e. Dulang dan Tulang : /d/ dan /t/ merupakan fonem yang berbeza.

    3.2 Alofon

    Berbanding dengan fonem yang membezakan maksud ujaran sesuatu

    perkataan itu, alofon pula bermakna huruf yang boleh dipindah kedudukan

    membentuk perkataan lain yang bermakna menggunakan huruf huruf yang

    sama.

    Sebagai contoh, fonem p dalam palu boleh menjadi lupa dan luap.

    Bunyi p dalam palu dan lupa diujarkan sebagai letupan bibir yang sempurna,

    tetapi dalam luar, bunyi p di ujarkan sebagai letupan bibir yang tidak

    sempurna, yakni tidak diletupkan.oleh itu daripada contoh di atas, fonem p

    mempunyai dua alofon iaitu luap dan lupa.

    Alofon juga boleh terjadi daripada bunyi yang bervariasi bebas. Bervariasi

    bebas bermaksud walaupun bunyi-bunyi itu berbeza dalam perkataan tertentu

    misalnya faham dengan paham tetapi perbezaan bunyi tidak membawa makna

    yang berbeza untuk menunjukkan maknanya yang sama.

    Dalam bahasa Melayu terdapat pula beberapa perkataan yang hampir sama

    dari segi sebutan tetapi maknanya sama (tidak berbeza), misalnya perkataan

    agama, ugama dan igama. Walaupun perkataan agama, ugama dan igama itu

    dari segi makna tidak berbeza, tetapi vokal a, u, i adalah asalnya fonem yang

    membezakan makna kerana terdapat pasangan minimal masing-masing yang

    membezakan makna iaitu seperti baru, buru, biru. Oleh sebab itu vokal a, u

    dan i adalah distingtif (membezakan makna), maka bunyi a, u, dan i adalah

    bertaraf fonem, maka bunyi a, u dan i adalah bertaraf alternasi bebas.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    12

    4.0 CIRI-CIRI SUPRASEGMENTAL BAHASA MELAYU DAN

    KEPENTINGANNYA DALAM PENGAJARAN KEMAHIRAN LISAN

    4.1 Ciri ciri Suprasegmental dalam Bahasa Melayu

    Suprasegmental dalam bahasa Melayu ialah merupakan ciri-ciri atau sifat

    bunyi yang menindih atau menumpang pada sesuatu fonem. Fonem ini tediri

    daripada tekanan, kepanjangan, jeda, intonasi atau tona.

    4.1.1 Tekanan

    Merupakan ciri lemah atau kerasnya suara penyebutan sesuatu suku kata.

    Biasanya berlaku pada suku kata dalam perkataan. Di dalam bahasa Melayu,

    tekanan berlaku dalam vokal. Bunyi vokal selalunya disebut dengan lantang

    dan boleh dipanjangkan.

    Lazimnya, ia berlaku dalam suku kata yang kedua seperti kita, bapa dan

    satu dan seumpamanya. Bagi bahasa Inggeris, tekanan boleh membezakan

    makna.

    4.1.2 Kepanjangan

    Ia juga disebut sebagai pendek bunyi yang merupakan ciri khusus yang

    terdapat pada perkataan dalam bahasa-bahasa tertentu. Ciri kepanjangan dan

    panjang pendek ini juga boleh membezakan makna dalam bahasa-bahasa

    tertentu seperti bahasa Arab dan Bahasa Inggeris, tetapi tidak membezakan

    makna Bahasa Melayu.

    Ia ditanda dengan tanda titik dipanggil mora. Jika tanda mora itu satu titik,

    kepanjangan bunyinya setengah mora dua titik kepanjangan satu mora, dan

    jika empat titik :: kepanjangan ialah dua mora. Dalam bahasa Inggeris

    perbezaan makna terjadi apabila kepanjangan digunakan. Sebagai contoh, sit

    bermaksud duduk dan si:t bermakna tempat duduk.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    13

    4.1.3 Jeda

    Jeda disebut persendian. Unsur jeda digunakan untuk memisahakan elemen

    linguistik seperti kata, rangkai kata dan ayat.

    Dalam ujaran atau pertuturan jeda berperanan sebagai hentian sebentar.

    Lambang jeda ialah [=]. Sebagai contoh lihat ayat berikut:

    i. [= saya minum susu lembu =]

    (Bermakna orang yang bercakap itu memberi tahu dia minum susu lembu)

    ii. [= saya minum susu = lembu]

    (Bermakna orang yang bercakap itu memberitahu orang yang dilawan

    bercakap, iaitu lembu bahawa dia minum susu)

    Lambang jeda untuk memisahkansuku kata atau perkataan ialah [+] . Dalam

    bahasa Melayu lambang ini berfungsi membezakan makna. Contohnya:

    Berikan: ber + ikan (bermaksud mempunyai ikan)

    beri + kan (bermaksud menyerahkan)

    4.1.4 Intonasi

    Intonasi juga disebut sebagai lagu bahasa. Dalam bahasa Melayu terdapat

    pelbagai iontonasi atau lagu yang terdapat dalam ayat. Contohnya ayat berita

    yang menurun pada akhir ayat, ayat Tanya pula meninggi apabila di akhir ayat.

    Sebenarnya semua jenis cirri suprasegmental, iaitu tekanan, kepanjangan, jeda

    dan tona secara kombinasi turut membentuk intonasi dalam ayat dan

    digunakan dalam pertuturan seharian.

    4.1.5 Tona

    Merupakan satu bentuk gelombang naik turun suara dalam pengucapan.

    Banyak bahasa mempunyai tona dan ia mengubah makna.

    Terdapat dua jenis tanda yang berbeza digunakan untuk membezakan tinggi

    rendah sesuatu perkataan.

    Pertama menggunakan tona mendatar seperti ibu. Kedua tona meninggi

    seperti guni. Manakala tona ketiga iaitu tona turun naik, contohnya

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    14

    perkataan kuda dan akhir sekali tona menuruh seperti dalam perkataan

    marah

    Terdapat juga pemakaian tanda nomnor 1 hingga 4 untuk menunjukkan

    perbezaan tona. Tona yang tinggi (keras) menggunakan satu, tona sederhana

    tinggi (keras) menggunakan dua, tona rendah (lemah) menggunakan nombor

    tiga dan tona sangat rendah ( sangat lemah) menggunakan nombor empat.

    Oleh itu, intonasi tona samada turun naik nada suara itu digunakan dalam

    pengucapan ayat atau frasa.

    4.2 Kepentingan Suprasegmental dalam Pengajaran Kemahiran Lisan

    Memahami fungsi suprasegmental dalam pengajaran kemahiran lisan amat

    penting bagi para guru agar dapat memberikan kefahaman yang baik kepada

    para murid dan seterusnya menjadikan system pengajaran dan pembelajaran

    lebih berkesan agar apa yang disampaikan oleh guru dapat difahami dan murid

    boleh menggunakan cirri-ciri suprasegmental yang betul dalam penggunaan

    penuturan bahasa Melayu.

    Antara kepentingan suprasegmental dalam Pengajaran Kemahiran Lisan

    adalah seperti berikut;

    4.2.1 Memahami penggunaan intonasi yang betul apabila bercakap atau berucap

    di kalangan orang ramai mengikut kesesuaian apa yang ingin diujarkan.

    Contohnya tekanan merujuk bagaimana seseorang individu itu dapat

    menggunakan intonasi intonasi yang betul ketika bercakap atau berucap

    berkenaan dengan sesuatu perkara. Lazimnya ucapan yang berunsur

    pengajaran biasanaya menggunakan intonasi yang lembut dan tidak keras.

    Manakala, dalam ucapan berunsur politik umpamanya biasanya menggunakan

    ujaran ujaran yang agar keras intonasinya kerana penyampaiannya agenda

    dan perkara yang ingin disampaikan perlu ditekankan dengan lebih baik lagi.

    4.2.2 Membezakan makna ayat juga merupakan kepentingan suprasegmental

    dalam pengajaran lisan. Ini bermakna para murid akan diberi kefahaman

    tentang perbezaan perkataan yang lazimnya mempunyai makna yang berbeza

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    15

    tetapi mempunyai sebutan dan ejaan yang sama. Contohnya perkataan

    mereka merujuk kepada beberapa orang, manakala dengan ejaan yang sama

    mereka juga membawa makna mencipta sesuatu yang baru. Dengan

    mempelajari suprasegmental dalam bahasa akan memudahkan penyampaian

    makna yang ingin disampaikan.

    4.2.3 Memudahkan kefahaman murid dalam pengajaran dan pembelajaran

    apabila mereka dapat mengetahui dan memahami perbezaan perbezaan yang

    wujud dalam system bahasa itu sendiri secara khusus.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    16

    5.0 KESIMPULAN

    Konklusinya, bahasa terdiri daripada makna sistematik yang dikomunikasikan melalui

    penggunaan bunyi-bunyi atau tanda-tanda konvensional. Bahasa terdiri daripada ujaran

    perkataan daripada mulut atau teks yang bertulis. Bahasa melibatkan proses kognitif dalam

    menghasilkan dan memahami bunyi dan sistem tanda linguistik. Bahasa sebagai alat

    komunikasi boleh berlaku dalam dua cara iaitu secara lisan dan tulisan. Komunikasi dua hala

    melibatkan penutur dan pendengar yang memerlukan kemahiran berbahasa. Penutur harus

    boleh bercakap dengan jelas melalui sebutan yang betul, kemas, teratur dan berupaya untuk

    menggunakan jeda, tekanan dan gaya yang tepat. Pendengar pula harus mendiskriminasikan

    bunyi-bunyi ujaran, mendengar dengan teliti, memahami dan mentafsirkan percakapan yang

    didengar dan seterusnya bertindak balas terhadap apa yang didengainya itu. Bahasa sebagai

    alat komunikasi juga melibatkan jarak tempat dan jarak masa. Dengan bantuan teknologi

    canggih komunikasi boleh berlaku walaupun jarak penutur dan pendengar berjauhan antara

    satu dengan yang lain. Selain itu, Bahasa merupakan satu sistem terdiri dari vokal dan bunyi-

    bunyi ujaran. Terdapat lambang yang arbitrari yang menjadi alat perhubungan mempunyai

    kaitan rapat dengan budaya tempat bahsa itu dituturkan. Bahasa sentiasa berubah-ubah serta

    mempunyai sifat khas dan unit. Oleh itu, amat penting untuk kita mempelajari bahasa tidak

    kira apa juga bentuk bahasa itu kerana dengan mempelajari dan memahami setiap system

    dalam bahasa itu kita dapat menyampaikan makna dengan lebih berkesan kepada penerima

    maklumat yang ingin disampaikan. Dalam bahasa Melayu secara amnya, mempunyai

    keunikan yang tersendiri apabila menyentuh berhubung dengan konsep fonologi kerana

    melalui pemahaman kita terhadap system fonologi bahasa secara tidak langsung ia turut dapat

    memperbaiki dan menggunakan bahasa Melayu yang betul dengan sebutan, bunyi, ujaran dan

    keperluannya mengikut kesesuaian masa dan tempat serta tujuan maklumat yang ingin

    disampaikan melalui penggunaan bahasa Melayu itu sendiri. Oleh itu, kita sebagai rakyat

    Malaysia yang cintakan bahasa Melayu harus memikul tanggungjawab untuk memartabatkan

    bahasa Melayu sebagai bahasa lingua franca supaya dikenali dan boleh diguna pakai oleh

    masyarakat dunia.

  • HBML 1203 PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU :

    HERMAN BIN HASSAN 780206-12-5731

    17

    BIBLIOGRAFI

    1. Asmah Hj Omar, Bahasa dan Pemikiran Bahasa Melayu, 1986; Dewan Bahasa

    dan Pustaka, Kuala Lumpur.

    2. Kamus Dewan, edisi keempat, 2007 ; Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur.

    3. Raja Ali Haji, Kitab Pengetahuan Bahasa (Transliterasi oleh R. Hamzah), 1987;

    Department Pendidikan dan Kebudayaan, Pekan Baru.

    4. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam, Kajian Bahasa, 1986 ; Fajar Bakti,

    Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan.

    5. Winsted, R.O., et al ,Ilmu Bahasa Melayu: Penggal 1, 1927 ; Fraser and Neave,

    Singapura.

    6. www.ms.wikipedia.org.fonologi_bahasa_melayu.com

    7. www.suriangkasa.blogspot.com.fonetikdanfonologi.my

    http://www.ms.wikipedia.org.fonologi_bahasa_melayu.com/http://www.suriangkasa.blogspot.com.fonetikdanfonologi.my/