Grcka i Rim

  • View
    462

  • Download
    7

Embed Size (px)

Text of Grcka i Rim

Istorija umetnosti je istraivanje istorijskog konteksta dela u odnosu na stvaraoce i periode u vizuelnim umetnostima. Shvatanje umetnosti, kroz istorijsku klasifikaciju u vizuelnim umetnostima, kao to su slikarstvo, vajarstvo, arhitektura i primenjene umetnosti (dekorativne i u novije vreme dizajn i fotografija), je glavni zadatak istorije umetnosti. Zaetak istorije umetnosti predstavlja delo ora Vazarija, ivoti slavnih slikara, vajara i arhitekata u kome je opisivao ivote umetnika, njihova dela i tehnike koje su koristili. Bio jeMikelanelov uenik. Vinkelman (Winkelman, Johann Joachim) (1717-1768.) se smatra zaetnikom istorije umetnosti kao discipline koju danas poznajemo. Veoma je bitno shvatiti period u kome je on iveo jer mi danas celokupnu istoriju umetnosti posmatramo kroz ablon koji je postavljen u XVIII veku. Istorijom umetnosti su se bavili i: Gete Didro Rigl Istoriar umetnosti prilikom procesa analize umetnikog dela, stvaraoca, ili perioda postavlja sebi dva osnovna zadatka: Prvi je pripisivanje odreenog umetnikog dela; studija autentinosti umetnikog dela; odreivanje perioda u stvaralakom razvoju umetnika ili kulturno-istorijskog perioda; uticaj na umetnost ili umetnike koji slede; sakupljanje biografskih podataka umetnika i dokumentacija o umetnikom delu. Drugi se zasniva na istorijskom istraivanju stila ili umetnikog jezika kojim se umetnik sluio, sa ire istorijske perspektive, a koja se sastoji od uporeivanja stila, perioda ili pravaca iz prolosti. Za istoriara je takoe veoma vana ikonografija (simboli, tema i znaenje), koja se moe nadi u delu, periodu, ili pravcu koji je predmet istraivanja. Umetnost Antike - Grka i Rim Helenizam (od grke rei helios koja znaava praoca Grka) je u istoriji umetnosti i kulturiepoha istonog sredozemlja i prednje Azije od osvajanja zapoeta 338. p. n. e.makedonskim vladarem Filipom II i njegovim sinom Aleksandrom Velikim i nastavljena je nastupajudim dravama (Makedonija sa Grkom, imperijom Seleukida, Ptolomeja, Baktrijsko carstvo, Pergamska imperija i dr.) sve do 30. p. n. e. i samovlade prvog rimskog cara Oktavijana Avgusta, do doba kada je poslednja helenistika drava izgubila samostalnost, Ptolomejski Egipat. Obrazovanje, umetnost, vrednosti i umetniki stilovistarih Grka primali su red naroda, i u isto vreme obogadivali domade tradicije. Helenizam se smatra znaajnim periodom antike kulture i umetnosti i u to doba se uticaji Grke ire daleko na istok gde su se u Aziji meali sa elementima orijentalnog sveta. Helenizam je pronikao u zemlje sredozemlja ne samo juno italijanske ved i na Kartaginu iRim. U to se vreme iri uticaj grkog jezika i pisma. Najvanija sedita helenistike kulture su;Aleksandrija Antiohija Pergam Efes Halikarnas Atina Rodos Arhitektura Razvija se arhitektura i graevinarstvo pre svega javnih zgrada, hramova i svetilita. Dolazi do slobodnijeg koridenja tradiocionalnih stilova grke arhitekture i po nekad kombinovanja stilova1

a naroito se primenjuje i usavrava korintski stil. Izvodili su se i graevine krunih oblika kao to je Zavetni spomenik Lizikrata u Ateni. U arhitekturi se razvija gradnja galerija,biblioteka i pogrebnih spomenika. Novi razvoj koji se karakterie impozantnodu i raznovrsnodu, se poto je sve u Aleksandriji u toku vremena nestalo, se nalazi u Pergamu (Zeusov hram iz 180. pne) u senatu u Miletu, u mauzoleju u Halikarnasu. [uredi]Vajarstvo Vajarstvo je mnogo raznovrsnije nego to je arhitektura. Nastajale su mnoge nage venerekoje su se inspirisale Praksitelovim delima. Skulptura se karakterie snanim pokretom i sloenih je oblika, kao Laokonova grupa (Vatikanski muzej, Rim), ili proeta snanim osedanjima kao Nike sa Samotrake (Luvr, Pariz). Nastaju i dela koje su odlivena u bronzi kao i manji radovi od terakote. [uredi]Slikarstvo Ved sa 4. vekom p. n. e. vazno slikarstvo se iscrpljuje. U vreme Aleksandra Velikog veliku slavu je dostigao Aples, ali nisu sauvana njegova dela koja su se izgubila tokom vremena. Sauvan je mozaik koji predstavlja Aleksandra Velikog u bici kod Isa. Slikarstvo helenistikog perioda je jako uticalo na rimsko slikarstvo i umetnost. [uredi]Literatura U literaturi je delom pronikao realistiki pristup to je primetno u helenistikoj komediji u kojoj nastupaju tipovi prostih ljudi i povedava se broj likova na sceni. U doba helenizma se razvija nauna literatura, poezija i nauka o jeziku. [uredi]Vidi jo Hram je tip objekta koji se koristi za religijske i duhovne aktivnosti kao to su molitve ili rtvovanje te za sline religijske procese. Hram je generalni arhitektonski izraz za molitvene objekte. [uredi]Istorija evropskih hramova U religijama drevne Evrope, hram je prvenstveno smatran kudom boga, a ne mestom za okupljanje vernika. Nastanak hrama se povezuje sa religijama koje imaju antropomorfna boanstva, pre svega sa starogrkom. Graevine koje su bile namenjene kultu su postojale i ukritsko-mikenskoj epohi, ali nije sigurno da su imale funkciju hrama. Najstarije grke graevine tog tipa datiraju iz 8. veka p. n. e. Bile su od drveta, a imale su statuu (u odaji koja se zvala naos ili cela) boga kome je hram posveden i rtvenik naspram ulaza. Najede su pravougaone graevine, usmerene od istoka ka zapadu, ali su poznati i drugi oblici, kao i veliine. Temelji (stereobat) su ukopavani u zemlju. esto se ispred naosa nalazi predvorje, pronaos, a iza manja prostorija za uvanje zavetnih darova (opistodom) ili koja slui zaproricanje (aditon). Manji hramovi imaju stubove (koji naleu na tzv. stilobat) na fasadi (prostilos) ili na svojim uim stranama (amfiprostilos), dok veliki, kameni hramovi od 6. veka p. n. e. u Grkoj, ali i nekim drugim mestima su okrueni stubovima (peripteros), koji su nekada i udvojeni (dipteros). Postojali su, ali ree i hramovi krune osnove (toloi), koji su ponekad takoe bili okrueni stubovima. Hram je graen od tesanika koji su spojeni metalnim klinovima, tako da su najnie postavljeni tesanici dvostruko vedi od ostalih. Krov je dvoslivan, sa zabatima na uim stranama. Oko hrama je osveden prostor, koji se naziva temenos i koji je ograen zidom. Rimskihramovi su graeni po uzoru na grke, ali i etrurske. Podizani su na visokom podijumu, za razliku od grkih, koji su podizani na niskom i stepenastom (krepis) i vrlo su retko bili okrueni stubovima. Etrurski hramovi nisu dovoljno2

poznati jer su bili graeni od drveta, ali utvreno je da su podizani na podijumu, imali pronaos i esto i tri cele. Da bi se drvo odralo, koristila se terakota. Krov je bio isti kao kod grkih hramova.[1][2] Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Partenon, na Akropolju u Atini, u Grkoj. Grki hram (starogrki: , gr. ho nas, boravite, semantiki razliito od lat.templum, hram) je bio zdanje u kom su se uvale kultne statue u grkom svetilitu. Sam hram obino nije sluio za sprovoenje kultnih obiaja, poto su se rtvovanja i rituali posvedeni pojedinom boanstvu odigravali izvan njega. S druge strane, u njemu su se esto uvale ponude namenjene tom boanstvu. Grki hram je najvaniji i najrasprostranjeniji tip zgrade u grkoj arhitekturi. Uhelenistikim carstvima Jugozapadne Azije i Severne Afrike, zgrade podignute da zadovolje funkcije hrama su esto bile prilagoavane lokalnoj tradiciji. ak i u mestima u kojima je vidljiv grki uticaj, takva zdanja se obino ne smatraju grkim hramovima. Ovo vai za, na primer, grko-partijske i baktrijske hramove, ili za hramoveptolomejskog stila, koji slede egipatsku tradiciju. [uredi]Vidi jo Rimska umetnost imala je najvedi domet u periodu od 200. p. n. e. do 500.godine i dala je mnotvo umetnikih dela, ali nije dala nekih naroitih novina. Razvijala se od apeninskog poluostrva a zatim se sa rimskim osvajanjima proirila na ceo Mediteran i ceo poznati svet. Ova umetnost koja je prela naApeninsko poluostrvo dobila je odreene karakteristike i osobenosti i nije imala onaj oblik koji je bio u samom Rimu. Iako se rauna da su Rim osnovali Romul i Rem 773. p. n. e.- prava rimska umetnost se razvijala i see od 2.- 1. p. n. e. Rimljani su se oslobodili, postignuta su prava Rimljana a sa druge strane pojavili su se i zanati izanatlije, kao robovi dolazedi iz razliitih strana, donosili su sobom i odreene tradicije. U Rimu je dolo do razvoja umetnosti koja je koristila umetnost ranijihepoha prevashodno umetnost stare Grke. Prema legendi, grad Rim su osnovali brada Romul i Rem 21. aprila 753. p. n. e, ali arheoloki nalazi podravaju teoriju da je Rim iznikao iz seoskih naselja na brdu Palatin i na mestu bududeg rimskog Foruma, koji su se sjedinili u grad u VIII veku p. n. e. Taj grad se kasnije razvio u prestonicu Rimskog kraljevstva (kojim je neprekidno upravljalo sedam kraljeva, to je bilo u skladu sa tradicijom), Rimske republike (od 510. p. n. e, kojom je upravljao Senat) i konanoRimskog carstva (od 31. p. n. e, kojim je upravljao Car). Ovakav uspeh je zavisio od3

vojnih osvajanja, trgovake nadmodi i selektivne asimilacije susednih civilizacija, pre svega civilizacije Etruraca i Grka. Rimska dominacija se proirila na vedi deo Evrope i obale Sredozemnog mora, tako da je broj stanovnika narastao na iznad milion. Hiljadama godina Rim je bio politiki najznaajniji, najbogatiji i najvedi grad zapadnog sveta, a to je ostao i nakon propasti i podele Carstva, ak i kada je konano izgubio svoj prestoniki status u korist Milana i potom Ravene i bio nadmaen prestiom istone prestonice Konstantinopolja. [uredi]Pad Carstva i srednji vek Sa usponom ranog hridanstva rimski episkop je osim religioznog sve vie dobijao i politiki znaaj, postavi papa. Tako je Rim postao centar Katolike crkve. Nakon pljake Rima (410) od strane Alarika I i pada Rimskog carstva 476. godine, u Rimu su se smenjivalevizantijska uprava i pljakanja od strane germanskih varvara. U Srednjem veku broj stanovnika je smanjen na samo 20.000, a grad se sveo na grupu naseljenih zgrada koje su se nalazile izmeu velikih povrina ruevina i vegetacije. Rim je nominalno ostao deo Vizantijskog carstva sve do 752. godine kada su Langobardi konano unitili ravenski egzarhat koji je bio centa