Globalno Zatopljenje - Utica Na Poljoprivredu RS

  • View
    218

  • Download
    4

Embed Size (px)

Text of Globalno Zatopljenje - Utica Na Poljoprivredu RS

EKOLOGIJA

SEMINARSKI RADIZ AGROEKOLOGIJE

GLOBALNO ZATOPLJENJE I UTICAJ NA POLJOPRIVREDU REPUBLIKE SRPSKE

Globalno zatopljenje i uticaj na ivi svijet

SADRAJ1. UVOD............................................................................................................................3 2. GLOBALNO ZATOPLJENJE......................................................................................4 2.1. Uzroci globalnog zatopljenja............................................................................4 3. EFEKAT STAKLENE BATE.....................................................................................5 3.1. Gasovi u staklenoj bati....................................................................................7 3.2. Ugljendioksid....................................................................................................8 3.3. Metan.................................................................................................................8 4. KLIMATSKE KARAKTERISTIKE REPUBLIKE SRPSKE......................................9 4.1. Geografski poloaj............................................................................................9 5. UTICAJ GLOBALNOG ZATOPLJENJA NA POLJOPRIVREDU RS....................11 6. PROTOKOL IZ KOJOTA...........................................................................................12 7. POSLJEDICE GLOBALNOG ZATOPLJENJA I UTICAJ NA IVI SVIJET..........13 7.1. Kako ovjek moe uticati na smanjenje globalnog zatopljenja.....................16 8. ZAKLJUAK..............................................................................................................17 9. LITERATURA............................................................................................................18

2

Globalno zatopljenje i uticaj na ivi svijet

1. UVODZemlja je do sada u prola kroz razliite klimatske promjene i periode i stalno se mijenja, odnosno klima na Zemlji se oduvijek mijenjala. Nekada ranije, sve do poetka industrijske revolucije, klima se menjala kao rezultat promjena prirodnih okolnosti. Danas meutim, termin klimatske promjene koristimo kada govorimo o promjenama u klimi koje se dogaaju od poetka dvadesetog veka. Promjene koje su registrovane prethodnih, kao i one koje se predviaju za narednih 80 godina smatraju se da su nastale kao rezultat ovjekovih aktivnosti a ne kao posljedica prirodnih promjena u atmosferi. Priu o klimatskim promjenama, globalnom zatopljenju, efektu staklene bate, porastu temperature, zatim porastu ugljendioksida i metana u atmosferi, mnogi su donedavno doivljavali kao priu iz naunih krugova koje nemaju mnogo dodira sa nama. Posljednjih godina svjedoci smo razliitih klimatskih promjena, i uvjeravamo se sve vie iz dana u dan kako klimatske promjene i globalno zatopljenje imaju negativan uticaj na ivi svijet i okolinu. Prema definiciji globalno zatopljenje je poveanje prosjene temperature zemljine atmosfere i okeana zabiljeeno u XX vijeku. Globalno zatopljenje je posljedica sve veeg oslobaanja ugljendioksida u atmosferu, koje nastaje kao posljedica sve obimnijeg sagorijevanja fosilnih goriva (ugalj, nafta), ali i zbog sjee sve veih povrina uma, koje su glavni proizvoai kiseonika. Emisije gasova staklene bate posljedica su prirodnih procesa, ali su pojaane ljudskim aktivnostima od doba industrijalizacije do danas. Njihovo nakupljanje u atmosferi uzrokuje porast temperature to vodi globalnom zatopljenju i klimatskim promjenama. Proces globalnog zatopljenja se ubrzava, a dokazi su vidljivi iz dana u dan, tako da je globalno zatopljenje postalo i predmet rasprave i politike svih svjetskih vlada, a pitanje odrivog razvoja postalo je strateko pitanje mnogih skupova i kongresa. Globalno zatopljenje nije mimoilo Republiku Srpsku, tako da su posljedice vidljive u raliitim oblastima, pa tako i u oblasti poljoprivrede.

3

Globalno zatopljenje i uticaj na ivi svijet

2. GLOBALNO ZATOPLJENJEGlobalno zatopljenje se odnosi na poveanje prosjene temperature zemljine atmosfere i okeana. Zemlja je prola kroz cikluse promjena temperature mnogo puta u svom postojanju. Meutim, kao to se danas zna, globalno zatopljenje je ubrzano, i dovodi do poveanja klimatskih promjena. Klimatske promjene podrazumijevaju svaku dugotrajnu i znaajnu promjenu prosjenog vremena u odreenoj regiji. Pod prosjenim vremenom se podrazumijevaju prosjene temperature, padavine i izmjena vjetrova. Uzrok tim promjenama mogu biti dinamini procesi na Zemlji, eksterni faktori kao to su varijacije u intenzitetu sunevog svjetla i, u najnovije doba, ljudska aktivnost. Jedna od posljedica globalnog poveanja temperature ili smanjenja su i klimatske promjene, koje se odnose na promjenu ne samo prosjene temperature, ve i na lokalnu temperaturu, koliinu kie i snjenih padavina, kia i oblanost, godinja doba. Procjenjuje se da se od 1900 do 2005. godine temperatura na Zemlji poveala u prosjeku izmeu 0.4 i 0.8 C. Najtoplija decenija u istoriji je bila posljednja decenija, a 2005. je bila najtoplija godina ikad zabiljeena. Procjenjuje se da e globalno poveanje prosjene temperature na Zemlji do 2100. godine biti izmeu 1.4 C i 5.8 C (2.5 F i 10.4 F) ukoliko isputanje gasova staklene bate nastavi rasti dosadanjim tempom. Globalna zatopljenja i globalna zahlaenja (ledena doba) dogaala su se u dalekoj prolosti kao posljedica prirodnih uticaja i dogaala su se u daljim vremenskim periodima. Tako je na primjer zadnje ledeno doba poelo otprilike 70.000 godina p.n.e., imalo maksimum oko 18.000 godina p.n.e., a zavrilo oko 10.000 godina p.n.e.

2.1. Uzroci globalnog zatopljenjaSmatra se da je glavni uzrok globalnog zatopljenja poveana koliina ugljidioksida i ostalih gasova staklene bate koji se oslobaaju u atmosferu, a to oslobaanje gasova je posljedica spaljivanja fosilnih goriva (nafta, ugalj i plin), unitavanja uma u korist poljoprivrede, i ostalih ljudskih aktivnosti. Stakleniki gasovi skupljaju se u viim slojevima atmosfere i imaju dvostruki uticaj na temperaturu na povrini Zemlje. Prvi uticaj je direktno odbijanje jednog dijela sunevog zraenja natrag u svemir, a drugi uticaj je reflektovanje jednog dijela sunevog zraenja koje se odbilo od povrine Zemlje natrag prema Zemlji (vidi sliku). Ovaj drugi uticaj zove se efekt staklene bate i taj efekt je odgovoran za odravanje povoljne temperature na povrini Zemlje. Da nema efekta staklenika prosjena temperatura4

Globalno zatopljenje i uticaj na ivi svijet

na povrini Zemlje bila bi oko -19 C, a ne oko 15 C koliko je sada. Trenutna koncentracija CO2 je 20% via od najvie koncentracije u zadnjih 160.000 godina. Koncentracija CO2 je od 1.800 g. u porastu za 28%, uglavnom od izgaranja fosilnih goriva i predvia se porast od jo 40% u sljedeih 100 godina. Najtanija mjerenja koncentracije ugljendioksida u atmosferi izvode se na Havajima od 1958. Havaji (Mauna Loa Observatory) su izabrani jer su daleko od izvora svih velikih zagaivaa te se izmjerene vrijednosti mogu uzeti u obzir za cijelu planetu. Opasnost od globalnog zatopljenja ne bi postojala, ili bi bila svedena na minimun da ljudi ne emituju toliko CO2 u atmosferu.

3. EFEKAT STAKLENE BATEEfekat staklene bate ima vrlo vanu ulogu u zagrijavanju Zemljine povrine. Upravo zbog tog efekta na povrini Zemlje postoji raspon temperature koji je omoguio nastanak i razvoj ivota na Zemlji. Koncentracija staklenikih gasova u atmosferi oduvijek se mijenjala, a izgaranjem fosilnih goriva, koje ovjek koristi kao glavni izvor energije, koncentracija staklenikih gasova u zadnjih 200 godine mijenja se vrlo brzo, to za posljedicu ima promjene klime. Zemlja je veliki staklenik u svemiru u kojem umjesto stakla toplinu odravaju neki od gasova u atmosferi. Oni proputaju toplinu Sunca koja dospije do zemljita, a zatim je zadravaju i odravaju temperaturu na planeti pogodnom za ivot. S druge strane, kad ugalj sagorijeva, ugljenik se mijea sa kiseonikom iz vazduha i na taj nain formira ugljendioksid CO2. Ugljendioksid je gas bez boje i mirisa, a u atmosferi je jedan od stakleninih plinova. Ugljendioksid i neki drugi gasovi u atmosferi djeluju kao staklo u stakleniku. Doputaju prolaz sunevim zrakama, ali zaustavljaju dio topline koja bi se reflektirala u svemir. Spaljivanjem fosilnih goriva, raste koliina ugljendioksida u atmosferi, to zadrava viak topline. Neki naunici su zabrinuti, jer bi zagrijavanje moglo poremetiti ekosistem, zbog ega bi neke biljne i ivotinjske vrste mogle nestati. Isto tako, zatopljenje bi moglo uticati na ljude, zbog promjene uslova ivota. Dio reflektiranog sunevog zraenja se apsorbuje i u drugim stakleninim gasovima N2O, CH4, HFC, PFC, SF6 i taj efekat osigurava da temperatura na Zemlji bude takva kakva je. Postupno globalno zagrijavanje opaeno je u 20. vijeku, a znaajno zagrijavanje oekuje se u 21. vijeku.

5

Globalno zatopljenje i uticaj na ivi svijet

Slika br. 1. - Detaljan prikaz efekta staklenika. Izvor - www.dadalos.org

Predvia se da e doi do globalnog zagrijavanja za novih 2 5 C. Budui da se koncentracija CO2 poveala tokom zadnjeg vijeka efekat staklenika je sve izraeniji. Posljedica toga je globalno poveanje prosjene temperature. U irem smislu, efekat staklene bate je prirodan fenomen koji se na Zemlji dogaao milionima godina pre nego to su ljudi poeli da sagorevaju fosilna goriva i emituju poveane koliine ugljen-dioksida. Efekat staklene bate igra presudnu ulogu u radijacionom transferu toplote on je prirodni mehanizam kojim se zagreva atmosfera. Glavni uzronik ovog efekta je atmosferski gas ugljen-dioksid (CO2). Za razliku od glavnih komponenti atmosfere, kiseonika (O2) i azota (N2), manje prisutni ugljen-dioksid i drugi atmosferski gasovi u tragovima mogu da apsorbuju svetlost veih talasnih duina i tako zadre Sunevu energiju koja se odbija od tla, nalik na toplotu koja se uva u batenskom stakleniku, po emu je efekat dobio ime. Ova dragocjena osobina ugljen-dioksida omo