Genetyka medyczna w praktyce klinicznej. Wp‚yw genetyki ... Genetyka medyczna w praktyce klinicznej

  • View
    226

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of Genetyka medyczna w praktyce klinicznej. Wp‚yw genetyki ... Genetyka medyczna w praktyce...

Genetyka medyczna w praktyce klinicznej. Wpyw genetyki na przyszo medycyny.

Lekarz Dominik Wojtczak Klinika Chorb Wewntrznych, Diabetologii i Farmakologii klinicznej Uniwersytetu Medycznego w odzi

16.10.2017 Konspekt

Wpyw genetyki na przyszo medycyny. Szczeglne miejsce w procesie decyzyjnym lekarza? Wzmocnienie leczenia empirycznego leczeniem

wynikajcym z molekularnej taksonomii choroby?

Personalizacja leczenia powinna dostosowywa leczenie do molekularnego podtypu choroby oraz uwzgldnia osobnicz zmienno metabolizmu leku

Nawet do 65% populacji oglnej zachoruje w cigu ycia na chorob o etiologii genetycznej lub czciowo genetycznej. Na 10 tysicy osb: - 170-200 charakteryzuje si niepenosprawnoci intelektualn - 160-200 osb urodzio si z co najmniej jedn powan wad rozwojow - 250-350 osb z nowotworami dziedzicznymi (25% populacji choruje na nowotwory, z tego 10-20% to nowotwory dziedziczne) - 650-750 osb z chorobami rzadkimi (6-8% populacji choruje na chory rzadkie, z tego 80% to choroby genetyczne)

Czy powinnimy modyfikowa genetycznie czowieka?

Genetyka kliniczna terapie spersonalizowane

Rozwj biologii molekularnej znaczco wyprzedzi rozwj medycny Medycyna klasyczna od duszego czasu nie nada

Pojawio si pojcie medycyny molekularnej dziau medycny, ktry wychodzi z zaoenia, i u podstaw rozwoju wikszoci chorb le zaburzenia genetyczno-molekularne bdce wynikiem predyspozycji genetycznych i wpywu czynnikw rodowiskowych

Okrelenie choroby na poziomie molekularnym

Status genomu

Status proteomu

Status rodowiska/mikrorodowiska

Sekwencjonowanie eksomu bdzie w wielu chorobach pierwszym badaniem diagnostycznym.

Fenotyp Genotyp

Genotyp Fenotyp

Jakie s metody bada genetycznych?

Badanie kariotypu w kierunku aberracji chromosomowych metodami cytogenetyki klasycznej i molekularnej

Badanie w kierunku submikroskopowych aberracji chromosomowych i zmian typu CNV (wariacja liczby kopii) - MLPA (Multiplex Ligation-dependent Probe Amplification) - aCGH (mikromacierze CGH- porwnawcza hybrydyzacja genomowa do mikromacierzy) Proste testy molekularne oparte na PCR i sekwencjonowanie metod Sangera.

Zaawansowane testy molekularne oparte na sekwencjonowaniu nowej generacji: - panele NGS - sekwencjonowanie wszystkich sekwencji kodujcych (WES)

- Sekwencjonowanie caego genomu (WGS)

Dobr testu zaley od rozpoznania gwnego i stanu wiedzy na temat podoa genetycznego danej choroby.

Mikromacierze

aCGH wypiera badanie kariotypu metodami cytogenetyki klasycznej

W wielu sytuacjach klinicznych aCGH jest badaniem pierwszego rzutu

Technologia mikromacierzy stanowi badanie pierwszego rzutu w przypadku:

Wad wrodzonych (okoo 15-20% wad wrodzonych jest spowodowane mikrorearanacjami)

Autyzmu

Opnienia rozwoju, niepenosprawnoci emocjonalnej

Niepowodze rozrodu badanie materiau z poronionych podw identyfikuje aberracje chromosomalne u 60%

www.badamygeny.pl

Oglnopolski Program Oceny Ryzyka Zachorowania na Raka Piersi i Raka Prostaty

Od maja 2017

U kadego uczestnika badania, analizujemy 14 genw, ktrych sekwencje zostan odczytane z wykorzystaniem technologii sekwencjonowania nowej generacji (NGS) oraz wykorzystane przy ocenie ryzyka zachorowania na raka piersi i prostaty: ATM, BRCA1, BRCA2, BRIP1, CDH1, CHEK2, NBN, NF1, PALB2, PTEN, RAD51C, RAD51D, STK11, TP53 Dodatkowo, jeli osoba badana wyrazi takie yczenie (zaznaczajc to w formularzu zgody na badanie), analizujemy 56 genw, ktrych sekwencje zostan odczytane z wykorzystaniem technologii sekwencjonowania nowej generacji (NGS), ale nie zostan wykorzystane w prowadzonej aktualnie ocenie ryzyka zachorowania na raka piersi i prostaty: AKT1; APC; ATP9B; AXIN2; BARD1; BMPR1A; CDKN2A; CTNNA1; CYP21A2; EPCAM; EXO1; FANCC; FH; FLCN; GALNT12; GDNF; GREM1; HNF1A; HNF1B; KIF1B; MAX; MC1R; MEN1; MET; MITF; MLH1; MLH3; MRE11A; MSH2; MSH6; MUTYH; PIK3CA; PMS1; PMS2; POLD1; POLE; POT1; PRKAR1A; PRSS1; PTCH1; RET; SDHA; SDHAF2; SDHB; SDHC; SDHD; SMAD4; TGFBR2; TMEM127; TSC1; TSC2; VHL; WT1; XRCC2; XRCC3

Jakie geny s badane u uczestnikw projektu?

Uzyskane sekwencje 56 genw zostan przeanalizowane, ale przy ocenie ryzyka zachorowania na raka piersi i prostaty wykorzystamy je dopiero po wprowadzeniu badanego genu na list genw rekomendowanych do badania przez towarzystwa lekarskie, w szczeglnoci National Comprehensive Cancer Network. Jeli w wymienionych 56 genach znaleziony zostanie wariant o udokumentowanym zwizku z ryzykiem zachorowania na inne nowotwory, poinformujemy o tym i przekaemy stosowne rekomendacje, naley jednak pamita, e nie dla kadego genu z tej listy istniej jednoznaczne rekomendacje towarzystw lekarskich odnonie postpowania profilaktycznego

Do tej pory zarejestrowao si >15 tys. osb (dane na 30.09.2017) 4800 zostao zgoszonych do badania 18,4% wykazywao podwyszone ryzyko w oparciu o wywiad rodzinny 4,2% nosicielstwo mutacji: ATM, APC, BARD1, BRCA!, BRIP1, CDH1,

NBN, PALB2, RAD51C, TP53

Badanie genetyczne diagnostyka celiakii

Chora ta wystpuje u 1% populacji. W przypadku wystpienia objaww wskazujcych na celiaki bada si geny zgodnoci tkankowej HLA DQ2 oraz HLA-DQ8. Ich obecno oznacza predyspozycje do celiakii, natomiast brak pozwala wykluczy chorob. Kiedy wykona badanie u osb bezobjawowych?

Celiakia zidentyfikowana w bliskiej rodzinie. U osb z grup podwyszonego ryzyka (zesp Turnera, zesp Downa, choroba Hashimoto)

Poradnictwo genetyczne

W kadym wojewdztwie jest co najmniej jedna poradnia genetyczna posiadajca kontrakt z NFZ. Czas oczekiwania na pierwsza wizyt to od 2 miesicy do 2 lat Na badania genetyczne finansowane z NFZ kieruje wycznie lekarz specjalista genetyki klinicznej. Odrbna kolejka dla wizyt na cito

Kogo kierowa:

- kobiety w ciy w przypadku podejrzenia wady genetycznej u podu - pary z niepowodzeniem rozrodu - pacjentw z nowotworami z podejrzewanym podoem genetycznym - pacjentw z chorobami w ktrych narastaj objawy, a diagnoza okrelonej choroby genetycznej ma wpyw na terapi

Czy powinnimy modyfikowa genetycznie mikroorganizmy, zwierzta, roliny?

Czy powinnimy modyfikowa genetycznie czowieka? Eugenika pozytywna - charakter przymusowy, totalitarny? - Certyfikaty zdolnoci do maestwa? - Stopniowe eliminowanie ze spoeczestwa osb z

upoledzeniem umysowym?

SNP - Polimorfizm Pojedynczego Nukleotydu SNP wystpuje rednio co 100-300 par zasad, w caym genomie czowieka jest ich okoo 3 000 000. Te 3 mln par zasad w genomie odrnia nas od siebie.

Ocenia si e w obrbie sekwencji kodujcych jest okoo 50 000 SNP

Czy powinnimy modyfikowa genetycznie czowieka? Caa genetyka opiera si na tym e fenotyp zaley od genw ale Jak w szczegach genotyp przedkada si na fenotyp? - tego w duym stopniu nie wiemy - sytuacja kiedy jeden gen decyduje o danej cesze jest

bardzo rzadka

Nature 495, 5051 (07 March 2013) doi:10.1038/495050a

C lustered R egulary I nterspeced S hort P alindromic R epeats

1.10.2017 2017 Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii i medycny; Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash i Michael W. Young. Nagrodzeni naukowcy odkryli u muszki owocwki gen, ktry kontroluje okoodobowy rytm u organizmw ywych. Kodowane przez ten gen biako, ktre gromadzi si w nocy, w cigu dnia jest degradowane. Badania Halla, Rosbacha i Younga, ktre uwzgldniaj rwnie inne wane biaka w tym mechanizmie, s wic wanym odkryciem dotyczcym dziaania zegara biologicznego.

Nagroda Nobla za CRISPR?

Nature 495, 5051 (07 March 2013) doi:10.1038/495050a

Biako Cas9 jest w stanie przeci dowolny, wybrany fragment genomu, przecicie z jednoczesnym podanie wzorca do naprawy