Fitogeografski polo¥¾aj i floristi¤†ke karakteristike Balkanskog 2018. 1. 20.¢  Balkansko poluostrvo

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Fitogeografski polo¥¾aj i floristi¤†ke karakteristike Balkanskog 2018. 1....

  • Fitogeografski položaj i florističke karakteristike

    Balkanskog poluostrva

    2

  • FITOGEOGRAFSKI POLOŽAJ

    Balkansko poluostrvo pripada Holarktičkom florističkom carstvu.

  • FITOGEOGRAFSKI POLOŽAJ

    Svojom površinom obuhvata područje dva floristička podcarstva – borealnog i drevno mediteranskog, odnosno dva floristička

    regiona – cirkumborealnog i mediteranskog.

  • BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA Prema Tahtadžanu (1978, 1986), deo Balkanskog poluostrva koji pripada

    cirkumborealnom florističkom regionu predstavlja jednu floristički provinciju, balkansku (ilirsku) florističku provinciju. U flori ove provincije javlja se 5 endemičnih rodova: Petteria, Degenia, Halascya, Haberlea i Jankaea.

    Petteria ramentacea (Fabaceae)

    osunčane kamenite padine submediterana zapadnog Balkanskog

    poluostrva

    Degenia velebitica (Brassicaceae)

    lokalni endemit planine Velebit u Hrvatskoj

    Halacsya sendtneri (Boraginaceae)

    serpentinske stene u Srbiji i Grčkoj

  • BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA Haberlea i Jankaea pripadaju familiji Gesneriaceae, koja je na Balkanskom

    poluostrvu predstavljena i vrstama iz roda Ramondia, R. serbica i R. nathaliae.

    Haberlea rhodopensis (Gesneriaceae) endemit Bugarske

    Jankea heldreichii (Gesneriaceae) endemit Grčke

  • Osim endemičnih rodova, u flori Balkanskog poluostrva zastupljen je i veliki broj endemičnih vrsta, od kojih su mnoge tercijarni relikti, sa najbližim srodnicima na Pirinejskom poluostrvu, Alpima, Kavkazu, Himalajima i drugim Azijskim planinama.

    Picea omorica (Pinaceae) endemit istočne Bosne i zapadne Srbije

    Prema mikropalinološkim istraživanjima, omorika je nekada bila široko rasprostranjena u Evropi, a danas

    je poznata samo iz zapadne Srbije (Tara, kanjon Mileševke) i istočne Bosne. Njeni najbliži srodnici žive

    u Japanu (P. maximoviczii i P. alcoquiana).

    BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

  • Sistematska izolovanost taksona u sistemu flore nekog područja јedan је od dokaza reliktnosti . Na primer, balkanski endemični bor molika (Pinus peuce) je petoigličav,

    za razliku od svih ostalih balkanskih borova, koji su dvoigličavi.

    Pinus peuce (Pinaceae) endemit skardsko-pindskih planina

    Najbliži srodnici molike žive u Severnoj Americi. Takva je vrsta Pinus strobus,

    čiji areal zahvata istočne obale S. Amerike.

    BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

  • Acer heldreichii je balkanska endemična vrsta i tercijarni relikt, koju je pronašao J. Pančić na planini Goliji. Rasprostranjena je u visinskom pojasu od 1000-2000 m, na planinama Bosne i Hercegovine, Albanije, Srbije, Bugarske, Makedonije i Grčke.

    Acer heldreichii (Aceraceae) endemit

    Njeni najbliži srodnici, A. trautvetteri i A. velutinum, rasprostranjeni su na Kavkazu i u

    severoistočnoj Turskoj.

    BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

  • Sibirea croatica je balkanska endemična vrsta i tercijarni relikt. Rasprostranjena je u pojasu klekovine, oko 2000 m, na planinama Hrvatske i Hercegovine.

    Sibirea croatica (Rosaceae), ilirski endemit

    Njeni najbliži srodnici su S. altaica, rasprostranjena u oblasti planine Altaj u centralnoj Aziji, i S. tianschanica, koja je rasprostranjena u oblasti Tjen Šan u

    centralnoj Aziji.

    BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

  • Forsythia europaea je balkanska endemična vrsta i tercijarni relikt. Rasprostranjena je na termofilnim, serpentinskim ogoljenim padinama u Albaniji i na

    području Metohije. Veoma je česta kao ukrasna parkovska biljka.

    Forsythia europaea (Oleaceae), skardsko-pindski endemit

    Njeni najbliži srodnici su F. suspensa, F. koreana i F. viridissima, rasprostranjene u istočnoj Aziji.

    BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

  • BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

    Posebnu zanimljivost flore Balkanskog poluostrva predstavlja prisustvo 5 vrsta iz tri roda tropske familije Gesneriaceae, koja obuhvata više od 300 vrsta.

  • BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

    Areal roda Ramondia uključuje areale vrsta R. serbica, R. nathaliae

    (Balkansko poluostrvo) i R. myconi (Pirinejsko poluostrvo).

    R. serbica

    R. nathaliae

  • BALKANSKA FLORISTIČKA PROVINCIJA

    Rod Haberlea obuhvata dve vrste, H. rhodopensis i H. ferdinandi-coburgi, rasprostranjene u Bugarskoj. Treći rod je predstavljen vrstom Jankaea

    heldreichii, koja je rasprostranjena na planinama u Grčkoj.

    Haberlea rhodopensis Jankea heldreichii

  • FITOGEOGRAFSKA PODELA Zbog velikog bogatstva flore i velikog broja endemičnih vrsta, pojedini autori ovu teritoriju uzdižu na rang jednog ili više florističkih podregiona sa većim brojem

    provincija (Horvatić, 1967, Horvat et al., 1974, Stevanović, 1992). Engler (1924) teritoriju Balkanskog poluostrva izdvaja u Balkansku provinciju kao deo

    Srednjeevropske florističke oblasti. Meusel et al. (1965) gotovo celo poluostrvo posmatraju kao deo Makaronezijsko-

    mediteranskog florističkog regiona, deleći ga na veći broj provincija.

    Fitogeografska podela po Meusel et al. (1965)

  • FITOGEOGRAFSKA PODELA Horvatić (1967) najveći deo bivše Jugoslavije svrstava u Evrosibirsko-severnoamerički

    region i razlikuje 3 provincije – Ilirsku, Mezijsku i Panonski sektor Srednjeevropske provincije. Jadransko primorje i ostrva i dolinu Vardara on izdvaja u Jadransku i

    Egejsku provinciju Mediteranskog regiona. dok najviše vrhove jugoistočnih Dinarida, Prokletija, Šar planine i zapadne Makedonije svrstava u Alpsko-visokonordijski region.

    Fitogeografska podela Jugoslavije po Horvatiću (1967)

  • FITOGEOGRAFSKA PODELA Horvat et al., 1974 veći deo poluostrva pripada Srednjeevropskom florističkom regionu sa većim brojem provincija, priobalna područja Marokansko-Mediteranskom regionu, a Panonska nizija, donje Podunavlje u Bugarskoj i Rumuniji i stepska područja oko reke Marice i njenih pritoka u jugoistočnoj Bugarskoj i evropskom delu Turske, Pontsko-

    južnosibirskom regionu.

    Fitogeografska podela Balkanskog poluostrva po Horvat et al. (1974)

  • VEGETACIJA BALKANSKOG POLUOSTRVA

    Podela Balkanskog poluostrva na manje

    fitohorione je zasnovana i na razlikama u biljnom

    pokrivaču, a pre svega na razlikama u florističkom

    sastavu klimazonalne vegetacije. Zoniranje

    vegetacije je na najbolji način prikazano u delu

    „Vegetation Südosteuropas“ (Horvat et al., 1974).

    Vegetacijske zone Balkanskog poluostrva po Horvat et al. (1974)

  • FLORA BALKANSKOG POLUOSTRVA

    Balkansko poluostrvo predstavlja jedan od svetskih centara florističkog diverziteta i vrstama najbogatije područje Evrope. Broj vrsta još uvek nije u potpunosti poznat, ali se

    pretpostavlja da on može da bude i preko 8000 vrsta.

    Ukupan broj vrsta (A) i procentualna zastupljenost endemičnih biljaka (B) po državama Balkanskog poluostrva