FAİZSİZ FİNANS SÖZLÜĞÜ - tkbb.org.tr .1 FAİZSİZ FİNANS SÖZLÜĞÜ Açık Artırma/Açık

  • View
    226

  • Download
    3

Embed Size (px)

Text of FAİZSİZ FİNANS SÖZLÜĞÜ - tkbb.org.tr .1 FAİZSİZ FİNANS SÖZLÜĞÜ Açık Artırma/Açık

  • 1

    FAZSZ FNANS SZL

    Ak Artrma/Ak Eksiltme, hle, Mzyede, Mezat, Auction/Dutch

    Auction, (Beyul-Mzyede): Bir varln birden fazla alcnn

    tekliflerine sunulmas ve bu tekliflerden en uygun grlene varln satlmas

    ilemidir. Herhangi bir iin fiyat indirimi yoluyla ihale edilmesine ak eksiltme

    denir. Ak artrma ve ak eksiltme ilemi slam hukukunda mzyede bal

    altnda incelenir.

    Ak Hesap Sat, sticrr, Bai ul istijrar, (Beyul-sticrr):

    Satcdan belirli bir sre ierisinde satn alnan mallarn ve hizmetlerin bedelinin

    belirlenmemi ancak tahmin edilebilen bir vadede denmesi ilemidir. Genellikle

    aralarnda srekli alm satm ilikisi olan taraflar arasnda gven tesis edilmi

    olduundan ve her almda deme yapmann iki taraf iin de douraca

    zorluklardan ya da bunun zaten imknsz olmasndan dolay ak hesap sat

    yaplmaktadr. Bugn fatural sistemle ileyen elektrik, su, doalgaz ve iletiim

    tr mal ve hizmetlerin hepsinde ak hesap sat sz konusudur. Aralarnda

    srekli ticaret bulunan firmalara Katlm Bankalarnn vekletiyle finansman

    salamak amacyla kullanlabilecek bir yntemdir.

    Aa Ortakl, Murese, Mugharasah, (el-Murese): Bir tarafn bo

    arazisini verdii dier tarafn ise am ve kavak gibi kerestesinden faydalanlan

    aalarn dikimini ve bakmn stlendii ortaklktr. Bu ortaklktan doacak gelir

    taraflar arasnda balangta anlalan oranlarda paylalr. Katlm Bankalarnn

    ortaklk yntemiyle fidanclk sektrne finansman salamas halinde bu ilem,

    aa ortakl olarak deerlendirilir. Benzer finansman yntemleri iin ayrca

    baknz: Ziraat Ortakl, Bahe Ortakl

    Akar, Tanmaz (Gayrimenkul) Mal, Immoveable Property, (el-Akr):

    Arazi ve bina gibi yerinde sabit duran mallardr.

    Akdin Konusu, Subject Matter, (Mahalll-Akd): Yaplan bir akdin,

    zerinde sonu meydana getirdii eye akdin konusu denir. Mesela bir ara alm

  • 2

    satm ileminde para maln bedeli (semen), ara akdin konusu saylr. Kira akdin-

    de, kiralanan eyden yararlanma yani kiralanann menfaati akdin konusu para ise

    kira bedeli saylr.

    Akdin Unsurlar, Elements of Contract, (Erknl-Akd): slam

    hukukularnn ounluuna gre akit yapma iradesini gsteren cb-kabl,

    akdin taraflar, akdin konusu (mevz) ve bunlara ait vazgeilmez vasf ve artlar

    akdin unsurlardr. Bunlardan sadece birinin eksik olmas hlinde bile akit btl

    olur. Hanefler ise, cb-kabl unsur (rkn), taraflar ve akit konusunun kurulu

    art, dier vasflarn ise shhat art olduu sonucuna varmlardr.

    kle Sistemi, System of Aqilah, (Nizml-kle): Yanllkla

    gerekleen fiiller dolaysyla tazminat gerektiren durumlar yaandnda

    yardmlamay salayan ve riski tabana yayan sistemdir. Yani kastsz ldrme

    veya yaralama hadiselerinde diyet demek gerektiinde diyet akle sistemine

    dhil olanlar arasnda paylatrlr. Katlm Sigortaclnn (Tekafl) dayanak

    noktalarndan biridir. Ayrca bk. Katlm Sigortacl

    Akit Meclisi, Session of Contract, (Meclisl-Akd): Akdin yapld yer

    veya zaman birimine akit meclisi denilir. Akit kar karya bulunan iki taraf

    arasnda gerekleiyorsa akit meclisi onlarn bulunduu yer ve/veya akit yapma

    zamandr. Akit telefonla ya da internet zerinden yaplyorsa icb ve kabuln

    gerekletii zaman birimi akit meclisi adn alr.

    Akit Ortakl, Contractual Partnership, (irketl-Akd): Akde dayal

    ortaklk demektir. ki veya daha fazla kiinin, sermayelerini, emeklerini veya

    zimmetlerindeki ykmllkleri birletirmeleridir. Ayrca bk. Ortaklk

    Akit, Contract, (el-Akd): Szleme, mukavele, kontrat. Mecelle akdi,

    Tarafeynin bir hussu iltizam ve teahht etmeleridir ki icab ve kabl

    irtibatndan ibrettir (md. 103) eklinde tarif eder. Yani iki (ya da daha fazla)

    tarafn bir eyi yklenmesi ve taahht etmesi, bunun iin irade beyanlarn ortaya

    koymalardr. Buna gre hukki sonu dourmak zere izhr edilen ve birbirine

    uygun olan her karlkl irade akittir. rnein, satc ile mteri arasnda ara

  • 3

    alm satm akdi, kiralayan ile kirac arasnda kira akdi, ortaklar arasnda ortaklk

    akdi ve mvekkil ile avukat arasnda veklet akdi yaplr.

    Akreditif Vesiki, Documents of Credit, (Mstenedtl-

    timd): Akreditifte beyan edilen emtiayla ilgili belgelerdir.

    Akreditif, Letter of Credit, (Hitbu timd): Akreditif, ithalatnn

    talebi zerine ithalatnn bankasnn ithal edilecek malla ilgili akreditifte

    ngrlen artlara uygun belgelerin teslim edilmesi halinde ihracatya deme

    yapacan taahht etmesidir. Katlm Bankasnn akreditif talep eden

    mterisine finansman salayaca durumlarda Bankann vekleti ile akreditif

    ilemi zerinden finansal alm-satm (murbaha) yaplr.

    Akreditifin Krdrlmas, Negotiation of Documents,

    (Tedvll-Mstenedt): Akreditifin iskontoyla satn alnmasdr. slam

    hukukular belli bir vadeye bal parasal alacan iskontoyla satn almn uygun

    bulmazlar. Bununla birlikte sz konusu vadeli alacan ayn miktarla

    devralnmasn veya bir varlk alm satm iin teminat ya da deme olarak

    kullanlmasn uygun grrler.

    Alacak Sat: bk. Bor Sat

    Alacakl, Creditor, (ed-Din): Borlu kart. Herhangi bir mali ilem

    karl deme alma hakk olan kiiye denir.

    Aldanma, Gabn-i Fahi, Fraud, (el-abnl-Fhi): Ar aldanma.

    Bedelli akitlerde bedel eitsizliinin ar seviyelere ulamas haline denir. Bir

    varl farknda olmadan bedelinin olduka altnda bir fiyata satmak ya da

    bedelinin olduka stnde bir fiyata satn almak aldanmak demektir. slam

    hukukular bedelli akitlerde akdin konusunu ve buna biilen bedeli taraflarn

    bilinli olarak rayi deerden az ya da fazla tutmalarn uygun grmlerdir.

    Fakat bunun aldanarak olumasn gabn-i fhi diye adlandrmlardr. Aldanma

    az ise gabn-i yesr adn alr. Aldanmann olup olmadnda l rftr.

    Alc, Buyer, (el-Mteri): Mteri.

  • 4

    Alt Mal Hadisi, Hadith of Six Commodities, (Hadsl-

    Esnfis-Sitte): Faizin tespitinde slam hukukularnn temel dini dayanak

    saydklar hadistir. Rivayete gre Hz. Peygamber (aleyhisselm) yle

    buyurmutur: Altn altn karl, gm gm karl, buday buday

    karl, arpa arpa karl, hurma hurma karl ve tuz tuz karl pein ve ayn

    miktarda deitirilmelidir. Kim fazla verir ya da fazlalk isterse ribya dm olur.

    Riby alan ile veren ayndr. Farkl cinsteki mallarn karlkl deiimi halinde

    pein olmak artyla dilediiniz gibi aln satn buyrulmutur. Bu hadiste saylan

    alt malda faizli ilem oluabilecei kabul edilmitir. Bu mallarla ayn nitelii

    tayan dier mallarda da faiz olaca ifade edilmitir. Altn ve gm tartyla

    satlr olmalarna ya da para saylmalarna dayanlarak bir snf, buday, arpa,

    hurma ve tuz ise lyle satlr olmalarna veya biriktirilebilir yiyecek ya da

    yiyecek olmalarna dayanlarak bir snf kabul edilmitir. Buradan hareketle ayn

    cins mallarn birbiriyle, ayn snf mallarn birbiriyle, farkl snf mallarn

    birbiriyle, ribev (faizli ileme konu olabilecek) mallarn ribev olmayan mallarla

    ve ribev olmayan mallarn birbirleriyle pein ya da vadeli deiimlerine dayal

    bir faiz nazariyesi gelitirmilerdir.

    Altn ve Gm, Gold and Silver, (ez-Zeheb vel-Fdda): Gemite

    uzun dnemler boyunca mbadele arac ilevi grecek ekilde para olarak

    kullanlm iki deerli madendir. Hadis kaynaklarnda bu iki madenin para

    fonksiyonuna iaret edildii iin slm hukukularnn bir blm altn ve

    gm gerek para saymlardr. Hatta bu iki madenin yaratltan para

    olduklarn sylemilerdir. Onlara gre bir eyin para olduunun tespiti din

    tarafndan yaplr. nsanlarn altn ve gm para gibi kullanmamalar ya da

    baka paralar icad etmeleri onlarn para olma vasfn kaldrmaz demilerdir.

    Bununla birlikte altn ve gmn insanlar tarafndan kullanm amacna gre mal

    olarak deerlendirilebileceini savunan slm hukukular da vardr.

    riyet, Al-Ariyah, (el-riye): Bk. Kullanm dnc

  • 5

    Grldnde demeli Akreditif, At Sight Akreditif, At Sight Credit,

    timd ttla): Akreditif evraknn uygun olduu anlald anda kar)

    tarafa demenin yaplmas gereken akreditif trn ifade eder.

    Aval, Aval, (ed-Damn), (el-Kefle): Polie ve senet gibi borluluu

    gsteren kambiyo senetlerinde yazl borcu tamamen ya da ksmen deme

    garantisi vermektir. Katlm Bankalar, faizsiz finans prensiplerine uygun

    borlara aval vererek kefil olurlar.

    yet, Ayat, (el-ye): Kurn- Kermi oluturan her bir cmle ya da cmleye

    benzer paraya yet denir. Kurn- Kerm, 114 sre, 6236 yetten oluur.

    Ayn, (el-Ayn): Bk. Belirli Mal

    Azalan Ortaklk, Diminishing Musharakah, (el-Mreke el-

    Mtenksa): Belli ya da belirsiz bir vadede sonlandrlmas dnlen sermaye

    ortakln ifade eder. ki ya da daha fazla taraf arasnda artlarna uygun ekilde

    gereklemi bir sermaye ortakl kurulurken belli ya da belirsiz bir sre sonra

    taraflardan birinin ortaklktaki haklarnn dier ortaa devri de ngrlyor

    olabilir. Bu durumda ortaklktan ayrlacak taraf zaman ierisinde hissesini dier

    ortaa satacak demektir. Bu niyetle kurulan ortakla azalan ortaklk ismi verilir.

    Ba, nfak, Charity, (el-nfk): Allahn sevgisini kazanmak niyetiyle

    ihtiya sahiplerine harcamada bulunmaktr. nfak, zekt gibi zorunlu ve sadaka

    gibi gnll iyiliklerin hepsini iine alan bir kavramdr.

    Balayc Akit, Lzm Akit, Binding Contract, (el-Akdl-Lazm):

    Akdin her iki tarafn da balayan yani taraflardan birisinin, kar tarafn onayn

    almadan feshetme hakknn bulunmad akittir. Katlm Bankalarndaki finansal

    alm-satm ve kira akitleri byledir.

    Balayc Olmayan Akit, Gayr- Lzm Akit, Non-binding Contract,

    el-Akd ayrul-Lzm): Akdin taraflarn balamayan yani akdin)

    taraflarndan birisinin, kar tarafn onayn almadan tek