Euskal nortasuna hizpide, Udako Euskal Unibertsitateko ikastaroetako aldian aldiko topagunearen kronika

  • View
    5

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Euskal nortasuna hizpide, Udako Euskal Unibertsitateko ikastaroetako aldian aldiko topagunearen...

  • Eugenio Arraiza Eduardo Apodaka

    Joxemanuel Odriozola Gaizka Aranguren (koord.)

    EUSKAL HERRIA ARDATZ:

    Kultura - Identitatea – Boterea ezagutza, sentimendua, ekimena

    Udako Euskal Unibertsitatea Bilbo, 2007

  • © Udako Euskal Unibertsitatea

    © Euskokultur Fundazioa, Eugenio Arraiza, Eduardo Apodaka, Joxemanuel Odriozola

    ISBN: 978-84-8438-107-5

    Lege-gordailua: BI-3486-07

    Inprimategia: CUATROAS, Bilbo

    Azalaren diseinua: Iñigo Ordozgoiti

    Azaleko argazkia: Carlos Cabodevilla

    Hizkuntza-zuzenketen arduraduna: Ander Altuna Gabiola

    Banatzaileak: UEU. Erribera 14, 1. D BILBO telf. 946790546 Faxa. 944793039

    Helbide elektronikoa: argitalpenak@ueu.org

    www.ueu.org

    Elkar Banaketa: Igerabide, 88 DONOSTIA

    Galarazita dago liburu honen kopia egitea, osoa nahiz zatikakoa, edozein modutara delarik ere, edizio honen Copyright-jabeen baimenik gabe.

  • Aurkibidea

    SORRERA / SARRERA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

    1. EZAGUTZA – KULTURA (E. Arraiza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.1. Eusko Kultur Gaiak. Gure kultura zer den adierazteko urratsak,

    oinarriak, osagaiak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.1.1. Kultura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.1.2. Euskal Herriko kultur gaiak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

    1.2. Euskal Genoma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 1.2.1. Naziotasunaren bi adar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.2.2. Kultura galaxia gisa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 1.2.3. Bizitza eredu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 1.2.4. Nortasun batentzat hiru eredu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 1.2.5. Euskal kromosomak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.2.6. Euskaldun zertarako? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    1.3. Kultura Objektutik Kultura Prozesura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1.3.1. Kulturaren mamia: ezagutzaren prozesua norbanakoengan. . 46 1.3.2. Ezagutzaren prozesua: pertsonarengandik giza taldera . . . . . 50 1.3.3. Giza talde identitarioa: herria, nazioa, aberria . . . . . . . . . . . . 52

    2. IDENTITATEA. SENTIPENA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 2.1. Europar kultura: egia ala gezurra? (E. Arraiza). . . . . . . . . . . . . . . . . 61

    2.1.1. Etimologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.1.2. Erabilerari buruzko azterketa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.1.3. Bide berriak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2.1.4. Giza dimentsioaren lokadura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 2.1.5. Guztiona den Europarantz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 2.1.6. Hondarrekoa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

    2.2. Kultura, hizkuntza, identitatea. Ikuspegi soziolin- guistikoa. (J. M. Odriozola). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2.2.1. Identitaterik gabeko Europa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2.2.2. Ardatzen jokoa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 2.2.3. Identitate-borroka Euskal Herrian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 2.2.4. Identitate konpartituak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 2.2.5. Kultura eta hizkuntza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86

  • 2.2.6. Euskal identitatearen dialektika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 2.2.7. Identitatea: hizkuntza, lurraldea, historia . . . . . . . . . . . . . . . . 90 2.2.8. Errorik gabe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93

    2.3. Kultura eta identitatea. Ikuspegi psiko-soziologikoa (E. Apodaka) . 95 2.3.1. Zer da euskal kultura jendearen ustez? . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 2.3.2. Zeren kultura eta zertarako kultura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 2.3.3. Kulturaren afera modernitatean eta modernitate ostean . . . . 114 2.3.4. Kulturgintza: gizarte-ideologietatik kontsumora . . . . . . . . . . 129 2.3.5. Euskal kulturgintzaren haztegiak: eragileak sortu beharraz. . 132 2.3.6. Kultur identifikazioa eta kultur bizitza . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2.3.7. Iraupenaren giltza postmodernitatean . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 2.3.8. Euskal identitatearen diskurtsoa modernitatean. . . . . . . . . . . 148 2.3.9. Euskal identitatearen diskurtso modernoaren sorrera . . . . . . 166 2.3.10. Euskal identitatearen diskurtsoa: gaiak eta giltzadurak. . . . . 178 2.3.11. Euskaldun identitatearen identitatea norgintza-espazio

    modernoan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 2.3.12. Euskal identitatea modernitate osteko identitate

    postnazionalen artean. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

    3. HIZKUNTZ GATAZKA ETA IDENTITATE-GATAZKA (J. M. Odriozola) 197 3.1. Ezinaren mugetan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 3.2. Identitatea eta totalitarismoa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 3.3. Ezaguera eta erabilera gauza bera dira . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 3.4. Problema ote dugu euskara? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 3.5. Egungo euskal identitatea hausnargai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

    3.5.1. Lurraldea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3.5.2. Nortasuna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.5.3. Hizkuntza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 3.5.4. Kulturgintza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

    3.6. Herri ahul bat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 3.7. Euskararen desagerpena eta euskaltzale begilaburrak. . . . . . . . . . . . 227 3.8. Iraultza eginkizun . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 3.9. (Euskal) politikarien identitatea. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 3.10. Hiria versus herria. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234

    4. HERRIEN LURRALDETASUNAZ (E. Arraiza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 4.1. Bizitzaren erroak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 4.2. Gizakia (norbanakoa). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 4.3. Giza taldeak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 4.4. Talde identitarioa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240

    4.4.1. Nazioerria. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240

    6 Euskal Herria ardatz

  • 4.4.2. Lurraldetasunaren historiaz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 4.4.3. Lurraldetasun-eskubideaz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

    4.5. Lurraldetasunaren kultur dimentsioak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 4.5.1. Kontzientzia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 4.5.2. Nola pizten da herri-kontzientzia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244

    4.6. Lurraldetasuna munduan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 4.7. Lurraldetasuna Euskal Herrian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

    5. BOTEREA (J.M. Odriozola) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 5.1. Boterea ez da politika bakarrik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 5.2. Euskararen politizazioa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 5.3. Euskal intelektualak eta nazio-identitatea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 5.4. Pentsamendu ahula . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257

    6. ATZEN SOLASA (E. Apodaka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

    7. EPILOGOA (E. Arraiza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267

    BIBLIOGRAFIA HAUTATUA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269

    BIBLIOGRAFIA ERREFERENTZIALA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271

    Aurkibidea 7

  • Sorrera / Sarrera

    BIDAIA GURE BAITARA

    Liburu hau irakurtzean egileen ibilbidea txango baten modura dastatuko duzu eta berau egiteko arrazoia ezagutuko duzu.

    Euskal nortasuna hizpide, Udako Euskal Unibertsitateko ikastaroetako aldian aldiko topagunearen kronika da, funtsean, liburu hau.

    Liburua atalez atal osatzeko sistema honek, gai bakoitzari buruzko artikuluak bilduz, egile bakoitzaren ahotsa eta, agian, bere euskal nortasunaren ezaugarriren bat edo beste azalduko dizu; baina kontuan har ezazu ibilbidea bera mintzagai dugula, bidea zapaltzea eta aztertzea helburu izan dugula, alegia; bai eta alor ezezagunean murgiltzeko e