Click here to load reader

Etyka a Demografia w Europie

  • View
    388

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Etyczne zagadnienia polityki demograficznej w EuropieStatystyczne dane o sytuacji demograficznej Europy nie napawają optymizmem. Poziom płodności na starym kontynencie utrzymuje się od końca lat ’70 na średnim poziomie poniżej 2. Trzeba tu zauważyć, iż powszechnie przyjmuje się, że minimalny współczynnik zastępowalności pokoleń mieści się między 2,10-2,15. © copyright by Łukasz Olko• Szkoła Główna Handlowa 2010 •

Text of Etyka a Demografia w Europie

Opracowa: in. ukasz Olko Numer albumu: 49612

Prowadzcy: prof. dr hab. Jan Klimek

copyright by ukasz Olko

Szkoa Gwna Handlowa 2010

Strona 1

Spis treci1 Wstp..............................................................................................3 2 Demografia .....................................................................................3 2.1 2.2 Demografia Europy w ujciu historycznym ..............................3 Aktualna polityka demograficzna yE........................................5

3 Analiza sytuacji demograficznej......................................................6 3.1 3.2 yjcie globalne .........................................................................6 yjcie Europejskie ....................................................................9

3.2.1 Wspczynnik dzietnoci w poszczeglnych krajach Ey-27.10 3.2.2 Struktura demograficzna Europy.........................................11 3.2.3 Zmiany liczby ludnoci Europy.............................................12 3.2.4 Demografia a rynek pracy i dynamika rozwoju ...................13 3.3 Czy jest moliwe odwrcenie tego trendud ...........................17

4 Podsumowanie..............................................................................18 5 Bibliografia: ...................................................................................20

copyright by ukasz Olko

Szkoa Gwna Handlowa 2010

Strona 2

1 WstpStatystyczne dane o sytuacji demograficznej Europy nie napawaj optymizmem. Poziom podnoci na starym kontynencie utrzymuje si od koca lat 701 na rednim poziomie poniej 2. Trzeba tu zauway, i powszechnie przyjmuje si, e minimalny wspczynnik zastpowalnoci pokole mieci si midzy 2,10-2,15.2 W niniejszym opracowaniu za gwny wyrnik sytuacji demograficznej przyjto wspczynnik podnoci, inaczej zwany wskanikiem dzietnoci (ang. Total Fertility Rate - TFR . Wskanik ten okrela liczb urodzonych dzieci przypadajcych na jedn kobiet w wieku rozrodczym (15-49 lat . 3

WP =

U K

gdzie: WP - wspczynnik podnoci (wskaniki dzietnoci y - liczba urodze w danym czasie K - liczba kobiet w wieku rozrodczym w danym czasie

2 Demografia2.1 Demografia Europy w ujciu historycznymPrzez wieki, liczba ludnoci rosa bardzo wolno. Spowodowane to byo zblion liczb urodze i zgonw. Jak przedstawiono na wykresie 1. wysokie wskaniki urodze, szy wwczas w parze z rwnie wysokimi wspczynnikami umieralnoci, powodowanej epidemiami , wojnami oraz niskim poziomem medycyny.4

Wykres 1 Rozwj demograficzny Europy w latach 1100 2050

rdo: wikipedia.org

Dopiero poprawa warunkw ycia w Europie w XVII i XVIII wieku doprowadzio do stopniowego wzrostu liczby ludnoci zamieszkaej na starym kontynencie na skutek nadwyki urodze nad zgonami. Lepsze warunki sanitarne zaowocoway zmniejszon umieralnoci.5 Procesy zmian demograficznych jako jeden z pierwszych opisa angielski ekonomista Thomas R. Malthus. Jego teza opublikowana w opracowaniu An Essay on Population gosi i gwatowny wzrost1 2

Dane Eurostat Irena Kowalska, Sytuacja demograficzna Polski na tle Europy i wiata, SGH, Warszawa 2004 3 Wspczynnik dzietnoci, dostpne w World Wide Web: http://pl.wikipedia.org/ (z dn. 05.04.2010 4 Irena Kowalska, Sytuacja demograficzna Polski na tle Europy i wiata, SGH, Warszawa 2004 5 Op. cit.

copyright by ukasz Olko

Szkoa Gwna Handlowa 2010

Strona 3

populacji, spowodowany nadwyk urodze, moe spowodowa znaczne zuycie zasobw i w konsekwencji wyczerpa bogactwa naturalne niezbdne do ycia. T. Malthus swoj koncepcj pooy fundamenty pod opracowanie teorii okrelanej wspczenie jako teoria transformacji demograficznej (przejcia demograficznego .6

Wykres 2 cztero-fazowy model transformacji demograficznej

rdo: wikipedia.org Wedug koncepcji czterofazowej przedstawionej na powyszym wykresie 2., faza pierwsza rozwoju demograficznego charakteryzuje si naturalnym procesem odtwarzalnoci pokole. Zarwno natenie urodze jak i zgonw w tej fazie utrzymuje si na bardzo wysokim poziomie. Pierwsza faza jest charakterystyczna dla ludnoci o niskim stopniu rozwoju gospodarczego.7 W fazie drugiej wystpuje zmniejszanie si umieralnoci przy zachowaniu rozrodczoci na wysokim poziomie. W fazie tej osignicia medycyny znajduj swj wyraz przede wszystkim w zmniejszeniu natenia zgonw. Fakt wolniejszych zmian obyczajw i wiadomoci zapewnia utrzymywanie rodnoci na poziomie zblionym do fazy pierwszej. Charakterystyczne dla fazy trzeciej jest wiksze obnienie poziomu dzietnoci od umieralnoci. Na przeomie fazy drugiej i trzeciej przyrost naturalny osiga najwyszy poziom.

6 7

Irena Kowalska, Sytuacja demograficzna Polski na tle Europy i wiata, SGH, Warszawa 2004 Op. cit.

copyright by ukasz Olko

Szkoa Gwna Handlowa 2010

Strona 4

W fazie czwartej liczba urodze zblia si do niskiego poziomu umieralnoci. Ilo zgonw jest bliska minimalnych wartoci, co wynika gwnie z rozwinitej medycyny. W fazie tej pojawia si moliwo stabilizacji procesu reprodukcji na niskim poziomie przyrostu naturalnego. Nie wyklucza si tu rwnie sytuacji, w ktrej ilo urodze bdzie nisza od iloci zgonw. Jednak w przypadku dugoterminowego utrzymywania si takiego stanu liczebno populacji moe si zmniejsza. Taka sytuacja moe by okrelana czasami mianem fazy pitej. Aktualnie wiksza cz Europy znajduje si w takim pooeniu. W myl powyszej teorii 4-ro fazowej mianem transformacji demograficznej lub demograficznego przejcia jest zwrot od wysokiej do niskiej umieralnoci i podnoci. Sytuacj demograficzn krajw rozwijajcych si gospodarczo opisuj pierwsze trzy fazy. Natomiast czwarta i pita faza jest typowa dla obecnej sytuacji demograficznej krajw wysoko rozwinitych.

2.2 Aktualna polityka demograficzna UECho polityka rodzinna w Europie jest znana ju w pocztkach XX wieku8, zastanawia fakt i szersze zainteresowanie ynii Europejskiej zagadnieniem demografii ma swoje pocztki dopiero ok 2006 roku9. Obecnie nie mona mwi o jednej, europejskiej polityce rodzinnej, gdy w tej dziedzinie pastwa czonkowskie obowizuje zasada pomocniczoci, w myl ktrej "ynia dziaa tylko wtedy, gdy jej dziaanie jest skuteczniejsze ni dziaanie podejmowane na szczeblu narodowym, regionalnym lub lokalnym".10 Zakada si, e kade pastwo europejskie we wasnym interesie prowadzi polityk rodzinn, ktr okrela tradycja, dowiadczenie spoeczne i kultura waciwa kademu narodowi. Jedynym zagadnieniem aktualnie podejmowanym przez instancje europejskie jest dbanie o zgodno systemw ubezpiecze spoecznych, midzygeneracyjn solidarno oraz o problematyk czenia ycia zawodowego z rodzinnym.11 Interesujce jest spojrzenie na zagadnienia ludnociowe klasyka europejkiej filozofii Platona: Najpierw ustali musimy, jaka powinna by liczba mieszkacw, nastpnie porozumie si co do tego, na ile i na jak wielkie czci podzieli ich naley, po czym moliwie jak najrwniej rozdzieli midzy nich ziemi i siedziby. Ilo obywateli okreli si we waciwy sposb, biorc pod uwag obszar kraju i ssiadujce pastwo. Obszar kraju powinien by taki, aeby ziemia moga zaspokoi skromne potrzeby mieszkacw nie wikszy bynajmniej a mieszkacw znowu musi by tylu, eby mogli si obroni przed napaci ociennych plemion i swym ssiadom, jeeliby zostali napadnici, zdolni byli skutecznie przychodzi z pomoc.12 Zgodnie z powysz koncepcj w Europie istnieje silne lobby dce do osignicia optymalnego wiatowego zaludnienia. 13, 14 Jedn z bardziej prnie dziaajcych organizacji tego8

J. Krupska, Sytuacja demograficzna Polski na tle wiata i Europy, Warszawa 2005 Tackling Demographic Change, dostpne w World Wide Web: http://ec.europa.eu/ (z dn. 02.04.2010 10 J. Krupska, Sytuacja demograficzna Polski na tle wiata i Europy, Warszawa 2005 11 Danuta Hbner, Europa musi by bliej obywateli, dostpne w World Wide Web: http://www.euractiv.pl/ (z dn. 02.04.20109

1213

Platon, Prawa, Warszawa 1960

Contraception cheapest way to combat climate change, dostpne w World Wide Web: http://www.telegraph.co.uk/ (z dn. 25.05.2010

copyright by ukasz Olko

Szkoa Gwna Handlowa 2010

Strona 5

typu jest brytyjskie OPT (Optimum Population Trust . Grupa ta, posugjc si wskanikiem zaludnienia (ha/osob uwaa za optymaln liczb ludzi od 2,7 mld do 5,1 mld osb. Natomiast zgodnie z dziesiejszymi trendami w 2050 roku na wiecie bdzie ponad 9 mld ludzi. W celu zmniejszenia prognozowanej populacji o 60% OPT propaguje posiadanie nie wikszej iloci dzieci ni dwjk.15 Jednake przy aktualnej liczbie mieszkacw ziemi sigajcej ponad 6,8 mld ludzi taki plan moe zosta zrealizowany tylko poprzez radykaln redukcj.16

3 Analiza sytuacji demograficznej3.1 Ujcie globalneNiespena jedna pita ludnoci wiata (19% zamieszkuje w regionach rozwinitych (ponad 60% w Europie ; pozostae 81% stanowi mieszkacy krajw rozwijajcych si, w tej liczbie 14% przypada na mieszkacw Afryki, 61% - Azji i Oceanii, niemal 9% - Ameryki aciskiej i Karaibw. Proporcje te bd zmienia si w przyszoci. O kierunku zmian i prognozowanych wielkociach odpowiednich odsetkw informuj dane z 17 poniszej tabeli 1.Tabela 1 Rzeczywista struktura ludnoci wiata wedug kontynentw i krajw w roku 2004, oraz struktury przewidywane w latach 2025 i 2050 (w procentach)

rdo: World Population Features. Long-Range World Population Projections Based on the 1998 Revision, ynited Nations, 1999; 2004 World Population Data Sheet of the Population Reference Bureau, www.prb.org Kontynenty(kraje) OGEM [%] Indie Chiny Azja i Oceania (bez Indii i Chin Ameryka Pnocna Ameryka aciska i Karaiby Europa Afryka 2004 100,0 17,0 20,3 23,8 5,1 8,6 11,4 13,8 Lata 2025 100,0 17,2 18,6 25,0 4,9 8,6 9,1 16,6

2050 100,0 17,6 15,5 25,5 4,9 8,4 7,2 20,9

14

Stanisaw Jedynak , Demografia a etyka w perspektywie ekorozwoju nadzie i niebezpieczestwa, Lublin 2007 15 Towards sustainable and optimum populations, dostpne w World Wi

Search related