Eseji za osnove ekonomije

  • View
    109

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ovo je skripta sa esejima za predmet osnove ekonomije, moze biti od koristi meni je bio. Puno srece

Text of Eseji za osnove ekonomije

OsnoveEkonomije

Eseji i zadaci I parcijala

SadrajFunkcija tranje po osnovu funkcije indiferencije i budetskog ogranienja (PLAVA SOBA)2Openito o indiferenciji i budetskom ogranienju2Funkcija tranje po osnovu funkcije indiferencije i budetskog ogranienja:4Funkcija ponude u uslovima savrene konkurencije6Openito o uslovima savrene konkurencije6Funkcija ponude u uslovima savrene konkurencije7Rad - faktor proizvodnje10Kapital - faktor proizvodnje11Kapital11Novani kapital i krediti11Prirodni resursi preduzetnitva13Zadaci:14Zadaci za pripremu I testa:14Zadaci s vjebi:16

Funkcija tranje po osnovu funkcije indiferencije i budetskog ogranienja (PLAVA SOBA)Openito o indiferenciji i budetskom ogranienju Funkcije indiferencije su udubljene krive linije koje predstavljaju razliite kombinacije potronje dvije robe koje potroau donose isti nivo korisnosti, odnosno zadovoljavanja potreba. Ove krivulje su udubljene budui da su granine ili marginalne stope supstitucije potronje jedinice jednog proizvoda potronjom drugog proizvoda razliite u svim takama krivulje indiferencije.

Razliite funkcije indiferencije predstavljjaju razliite nivoe korisnosti, odnosno razliite nivoe zadovoljavanje potreba. Udaljene funkcije indiferencije od koordinatnog poetka predstavljaju vie nivoe korisnosti.

Teorija ordinalne korisnosti govori o nivoima (ili rangovima) zadovoljavanja potreba, a ne o apsolutnim vrijednostima, odnosno jedinicama zadovoljavanja potreba. Mapu funkcija korisnosti moemo predstaviti kao ortogonalnu projekciju nivoa korisnosti.

Svaka udaljena funkcija indiferencije od koordinatnog poetka predstavlja vii nivo zadovoljavanja potreba. Da bi taj vii nivo zadovoljavanja potreba bio i ostvaren potroa mora raspolagati veim dohotkom.

to je vii nivo dohotka funkcija budetskog ogranienja je udaljenija od koordinatnog poetka.

Uz date resurse, odnosno uz dati raspoloivi dohodak potroa ostvaruje ravnoteu na nivou kombinacije potronje robe A i B koja je odreena takom u kojoj je funkcija budetskog ogranienja tangenta na najviu funkciju indiferencije.

Funkcija (linija) budetskog ogranienja je pravolinijska funkcija koja prikazuje raspored raspoloivog budeta potroaa na kupovinu dvije robe (ili dvije grupe roba)

Za razliku od funkcije indiferencije, funkcija budetskog ogranienja je linearna budui da funkcija budetskog ogranienja prikazuje raspored novca na kupovinu jedne ili druge robe

Potroa je, u skladu s ovom interpretacijom u ravnotei kada troi koliinske kombinacije dvoje robe odreene trakom u kojoj je funkcija budetskog ogranienja tangenta na najudaljeniju funkciju indiferencije iz mape funkcija indiferencije.

Iz ove definicije dostizanja maksimalnog nivoa korisnosti proistie potroa moe poveati nivo korisnosti, odnosno zadvoljavanja svojih potreba ako se njegova funkcija budetskog ogranienja pomjeri udesno, odnosno ako se njegov budet povea pretpostavljajui da se cijene roba A i B ne mijenjaju.

Funkcija tranje po osnovu funkcije indiferencije i budetskog ogranienja:

Efekat supstitucije je efekat zamjene skuplje robe jeftinijom robom u strukturi potronje pojedinca, odnosno domainstva. Do ovog efekta dolazi kada se se cijena barem jednoj robi/usluzi iz strukture potronje domainstva sniava. Sniavanje cijene proizvoda podrazumijeva da potroa poveava kupovinu tog proizvoda, a smanjuje kupovinu drugog/drugih proizvoda, kako bi poveanom potronjom jeftinijih proizvoda ostvario vii nivo zadovoljenja potrebe.

Kao posljedica efekta supstitucije pojavljuje se efekat dohotka. Uz dati nominalni dohodak potroaev realni dohodak se poveava kada se cijena barem jednoj robi iz strukture potronje potroaa smanji, uz nepromjenjive cijene ostalih roba.

Posljedica poveanja realnog dohodka je poveanje tranje za nominalnim robama. Drugim rijeima, smjer djelovanja efekta supstitucije i efekta dohotka za normalna dobra je isti dolazi do porasta tranje za normalnim robaram po oba osnova - po osnovu efekta supstitucije zbog djeovanja zakona tranje (kupujemo veu koliinu roba kada se cijena tih roba smanjuje), a po osnovu efekta dohotka zbog karakteristike normalnih roba da se tranja za ovom grupom poveava poveanjem i smanjuje smanjenjem dohotka. Grafik: Uticaj promjene cijene jedne robe na funkciju budetskoh ogranienja i ravnoteu potroaa Prethodni grafikon pokazuje nain izvoenja funkcije tranje za robom ija se cijena mijenja (u ovom sluaju roba A) kao posljedice djelovanja efekta supstitucije i efekta dohotka. Funkcija budetskog ogranienja se pomjera, ali ne na isti nain kakav smo imali priliku vidjeti na grafikonu koji prikazuje pomjeranje funkcije budetskog ogranienja kao posljedice promjene nominalnog dohotka. Kada se mijenja nominalni dohodak potroaa, tada tu promjenu grafiki predstavljamo paralelnim pomjeranjem funkcije budetskog ogranienja. Drugim rijeima, porastom nominalnog dohotka uz nepromjenjene cijene obje robe (robe A i robeB) potroa poveava kupovine i jedne i druge robe (grupe roba).

Za razliku od promjenjena nominalnog dohotka, promjena realnog dohotka proistekla iz nepromijenjenog nominalnog dohotka i smanjenja cijene jedne robe (na grafikonu roba A) uz nepromienjenu cijenu druge robe (roba B) ima za posljedicu poveanje potronje robe ija je cijena sniena i smanjenje potronje robe ija je cijena nepromijenjena (efekat supstitucije). Usljed smanjenja cijena robe A uz nepromijenjene cijene robe B realni dohodak potroaa se poveava i to poveanje realnog dohotka dodatno djeluje u smjeru poveanja kupovina robe A (efekat dohotka). U ovom primjeru roba A je normalna roba pa oba efekta i supstitucije i dohotka djeluju u istom smjeru, smjeru poveanja potronje robe A.

Poveanje realnog dohotka grafiki je predstavljano pomjeranjem kraka funkcije budetskog ogranienja udesno uz nepromijenjenu taku na y osi. Sniavanje cijene robe A sa C1, na C2 znai poveanje traene koliine ove robe sa Q1, u Q2. Sljedee sniavanje cijene ove robe sa C2 na C3 izaziva poveanje tranje sa Q2 na Q3. Slino se deava i kod sljedeeg sniavanja cijene robe A uz nepromijenjenu cijenu robe B potroa dostie novi vii ravnoteni poloaj predstavljan viom funkcijom indiferencije (vii nivo zadovoljavanja potreba) obiljeen poveanom potronjom robe A i smanjenjem potronje robe B. Spajanjem taaka ravnotee dobivamo funkciju tranje robe A.

Funkcija ponude u uslovima savrene konkurencije Openito o uslovima savrene konkurencije

Trite savrene konkurencije podrazumijeva postojanje velikog broja ponuaa i nude homogen proizvod. Nijedan ponua nema mo da utie na cijene niti koliine.

Trite potpune konkurencije podrazumijeva simultano postojanje sljedeih uslova:

veliki broj malih preduzea koja prodaju odreeni proizvod od kojih nijedno ne moe da utie na ukupnu trinu ponudu svi ponuai moraju prodavati svoje proizvode po cijeni koja je odreena na tritu kao posljedica ukupne ponude i ukupne tranje - nijedan ponua ne moe da utie na cijenu proizvoda postoji velik broj kupaca koji ni pojedinano ni u grupama ne mogu da utiu na ukupnu trinu tranju - kupci, takoer, nisu u mogunosti da utiu na cijene prodavci i kupci su savreno informisani - oni raspolau svim informacijama o proizvodima i cijenama ponuenim na tritu proizvodi su homogeni - proizvoai proizvode identine proizvode. Diferencijacija proizvoda u smislu poboljanja funkcionalnosti i kvaliteta ne postoji kao sredstvo konkurencije na ovom tritu. sloboda ulaska na trite, odnosno sloboda izlaska sa trita - ne postoje barijere za ulazak na trite i izlazak sa trita.

Funkcija ponude u uslovima savrene konkurencije

Polazimo od pretpostavkeda je cilj privrednog drustva maksimiziranje dobiti uz postojece cijene i raspolozivo tehnologiju ( privredno drustvo-price taker).Pretpostavka da cijena ne varira sa promjenom obima proizvodnje je u skladu sa uslovima perfektne konkurencije ( homogenost proizvoda i privredna drustva kao price taker).

Ako je povecanje ukupnog prihoda od dodatne jedinice veci od povecanja ukupnih troskova odnos ako je marginalni prihod veci od marginalnog troska povecanje proizvodnje za dodatnu jedinicu proizvoda poveca dobit. Ako je povecanje ukupnog prihoda za dodatnu jedinicu proizvoda manje od povecanja ukupnih troskova odnosno ako je marginalni prihod manji od marginalnog troska povecanje proizvodnje jedne dodatne jedinice proizvoda smanjuje dobit.Naime za drustvo je povoljnije da proizvodi i isplacuje plate i iz ukupnog prihoda placa dio zakupa nego da prestane da proizvodi i ne bude u mogucnosti da placa ni dio zakupa.

Mogucnost da privredno drustvo koje u uslovima perfektne konkurencije ne moze maksimizirati dobit kao cilj poslovanja postavi minimiziranje gubitaka otvara pitanje granice do koje drustvo posluje vec jedina opcija postaje prestanak proizvodnje.

Kratkorocne ponude jednaka je dijelu funkcije marginalnog troska iznad njenog presjeka sa funkcijom prosjecnih varijabilnih troskova.

U uslovima perfektne konkurencije ponuda privrednog drustva je u ravnotezi kada je marginalni trosak jednak marginalnom prihodu i drustvo nema motiva za promjenu obima proizvodnje. Za utvrdjivanje dugorocnog ravnoteznog nivoa ponude privrednog drustva neophodno je uvesti dvije dodatne pretpostavke : privredno drustvo nema motiva promjene fiksnih inputa privredno drustvo nema motiva ulaska ili izlaska sa trzista

Uslovi dugorocne ravnoteze privrednog drustva u uslovima perfektne konkurencije sazimaju se graficki u presjeku funkcije kratkorocnih i dugorocnih prosjecnih troskova, funkcije marginalnih prihoda i marginalnog troska , a mogu se izraziti u obliku jednakosti : MP = MT = KPUT = DPUT

Ponua moe ui na trite pri cijeni koja mu omoguava pokrie barem ukupnih varijabilnih trokova. Svako poveanje cijene rezultirae smanjenjem gubitka do take izjednaavanja cijene sa prosjenim ukupnim trokovima. Dalji