ę ą ł ą łą ę ą ę ł żą ł ą ę ąż ż ą ż ą rskoblik/tm/pliki/C_PLMaszyny_do_obrobki... ·

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of ę ą ł ą łą ę ą ę ł żą ł ą ę ąż ż ą ż ą...

1. MASZYNY DO OBRBKI PLASTYCZNEJ

1.1. Cel wiczenia

Zapoznanie si z podstawowymi maszynami do obrbki plastycznej.

1.2. Wprowadzenie

Obrbk plastyczn metali nazywamy proces technologiczny podczas ktrego, dzia-ajc na obrabiany metal odpowiednio wielk si zewntrzn, dziki odksztaceniom trwaym metalu (odksztaceniom plastycznym) uzyskujemy jego dane uksztatowanie bez zniszczenia obrabianego materiau.

Odksztacenie plastyczne jest to trwae odksztacenie materiau nie znikajce po usu-niciu obcienia.

Procesy obrbki plastycznej przeprowadzane w temperaturach poniej temperatury rekrystalizacji nazywamy obrbk plastyczn na zimno, natomiast powyej temperatury rekrystalizacji obrbk plastyczn na gorco.

1.2.1. Podstawowe rodzaje procesw obrbki plastycznej

Walcowanie jest obrbk, ktra polega na plastycznym odksztacaniu materiau wprowa-

dzonego midzy dwa walce wsppracujce ze sob i przechodzcego midzy nimi (rys. 1.1). Ze wzgldu na rodzaj ruchu walcowanego materiau, ksztat i ustawienie walcw rozrnia si walcowanie: a) wzdune (rys. 1.1a), w ktrym materia wykonuje ruch postpowy, a walce o osiach

wzajemnie rwnolegych obracaj si w kierunkach przeciwnych - otrzymuje si tak gwnie blachy, tamy, prty i ksztatowniki;

b) poprzeczne (rys. 1.1b), w ktrym materia wykonuje ruch obrotowy, a walce o osiach rwnolegych obracaj si w zgodnym kierunku - wykonuje si tak ruby, wkrty i koa zbate;

c) skone (rys. 1.1c), w ktrym materia wykonuje ruch postpowo - obrotowy, a walce o osiach wzajemnie skonych obracaj si w zgodnych kierunkach - wytwarza si tak tuleje rurowe, kule itp.;

d) okresowe (rys. 1.1d), w ktrym materia wykonuje ruch postpowy lub postpowo - zwrotny, a walce o osiach rwnolegych (o przekrojach niekoowych) obracaj si w przeciwnych kierunkach - produkuje si tak tuleje rurowe, przedkuwki, wyroby ornamen-towe itp.;

e) specjalne, ktre jest kombinacj omwionych sposobw walcowania - wyrabia si tak bo-se koa wagonowe (rys. 1.1e) i inne wyroby o zoonym ksztacie. Wszystkie wyroby stalowe i wikszo z metali nieelaznych w pierwszym stadium wal-

cuje si na gorco. Niektre wyroby walcowane na gorco mona nastpnie walcowa na zimno. Nie wszystkie stopy metali daj si walcowa, np.: eliwo, stale wysokowglowe, ni-kiel i jego stopy.

67

Rys. 1.1. Schematy walcowania: a) wzdunego, b) poprzecznego, c) skonego, d) okreso-wego, e) specjalnego; 1 - materia, 2 - walce, 3 - podpora, 4 - trzpie

Wyciskanie zwane rwnie prasowaniem wypywowym, polega na wywieraniu nacisku

na wsad umieszczony w pojemniku (inaczej zwanym recypientem), na skutek czego metal wypywa przez otwr matrycy, przyjmujc ksztaty wyznaczone jego zarysem ( rys. 1.2 ).

Rys. 1.2 Schemat wyciskania; 1 - pojemnik, 2 - toczysko, 3 - matryca,

4- przetoczka, M - metal wyciskany

W zalenoci od kierunku pynicia metalu wzgldem kierunku posuwu rozrniamy: a) wyciskanie wspbiene, b) wyciskanie przeciwbiene, c) wyciskanie zoone, d) wyciskanie hydrostatyczne.

Do wyciskania uywa si pras mechanicznych i hydraulicznych.

68

Za pomoc wyciskania na gorco wyrabia si wyduone wyroby hutnicze, jak rury, ksztatowniki, prty, a nawet w przypadku metali nieelaznych druty. Metod wyciskania na zimno produkuje si wiele ronych wyrobw gotowych, jak np. tubki do past, czci maszyn itp.

Cignienie polega na odksztacaniu plastycznym niemal wycznie na zimno wyrobw walcowanych lub wyciskanych przez powierzchnie wewntrzne cigada (rys. 1.3). Cigado, podobnie jak matryca w procesie wyciskania, nadaje wyrobowi cignionemu waciwe kszta-ty i wymiary przekroju poprzecznego. Cignienie przeprowadza si na cigarkach bbnowych i awowych.

Rys. 1.3. Schemat cignienia Rys. 1.4. Schemat kucia

Kucie i prasowanie polega na ciskaniu kutego metalu midzy kowadem a bijakiem (rys. 1.4) lub miedzy powkami matrycy. Ku mona pod motami lub prasami, w obu przy-padkach w metalu przerobionym plastycznie powstaj podobne stany naprenia oraz odksztacenia.

Toczenie suy ono do wyrobu z blach lub tam naczy przestrzennych (rys. 1.5). Przeprowadza si je na prasach me-chanicznych i hydraulicznych.

Cicie polega na rozdzieleniu cakowitym lub czciowym materiau. Przeprowadza si je na noycach i w wykrojnikach.

Gicie jest to ksztatowanie blachy lub tamy bez zmiany

jej gruboci; do tych procesw naley rwnie gicie rur, ksztatownikw, prtw itp. Przeprowadzamy je na prasach, gitarkach, walcach.

Rys. 1.5. Schemat procesu toczenia: I - stempel, M - matryca, K - blacha, N - wytoczka, s - grubo

blachy, D - rednica bla-chy, dm - rednica wy-

toczki

1.2.2. Walcarki

Walcark nazywamy urzdzenie zoone zwykle z trzech zasadniczych zespow: klatki walcowniczej, silnika napdowego oraz mechanizmu przenoszcego ruch obrotowy silnika na walce (rys. 1.6).

Klatka walcownicza skada si z walcw roboczych, oysk, w ktrych obracaj si czopy walcw, urzdzenia nastawczego sucego do regulacji wzajemnego odstpu walcw, dwch stojakw poczonych cigaczami, stanowicych kadub klatki, oraz uzbrojenia walcw su-cego do wprowadzenia materiau midzy walce.

W skad mechanizmw przenoszcych ruch obrotowy silnika na walce wchodz: sprzgo gwne czce silnik z przekadni zbat, czniki, ktre su do poczenia walcw z klat-k walcw zbatych, przekadnia zbata suca do zmniejszenia prdkoci obrotowej, klatka

69

walcw zbatych przenoszca ruch obrotowy na dwa lub trzy walce, koo zamachowe, umieszczone na wale maego koa przekadni zbatej , ktre suy jako akumulator energii.

Rys. 1.6. Schemat walcarki; A - klatka robocza, 1 - walce robocze, 2 - oyska, B - silnik, 3 - sprzgo gwne, 4 - czniki, 5 - przekadnia zbata, 6 - klatki walcw zbatych, 7 - koa

zamachowe Wszystkie walcarki mona sklasyfikowa wg trzech kryteriw :

wedug liczby i ukadu walcw w klatce roboczej rys. 1.7a, 1.7b, wedug rodzaju walcw wedug przeznaczenia walcarek.

a)

Lp. Typ walcarki Przeznaczenie 1

duo

do zgniatania, do walcowania nawrotnego grubych blach i profilw, do walcowania ksw, prtw i kszta-townikw, do walcowania blach cienkich oraz blach i tam na zimno

2

podwjne duo

do walcowania drobnych i rednich wy-robw o maej wydajnoci, zwyke wal-cowanie stali stopowych

70

Lp. Typ walcarki Przeznaczenie 3

trio

do walcowania dwuteownikw, szyn, k-sisk, ksw, i innych grubych profilw, do walcowania bruzdowego o maej wy-dajnoci

4

lepe trio (duo przemienne)

walcowanie drobnych prtw i niekt-rych ksztatownikw

5

trio Lautha

do walcowania grubych blach, do gadzenia blach cienkich, do walcowania bednarki

6

kwarto

do walcowania na gorco i zimno blach grubych, bednarki i tam

71

Lp. Typ walcarki Przeznaczenie

7

wielowalcowe

do walcowania na zimno blach cienkich, tam oraz folii

b) Lp. Ukad walcowni Schemat ustawienia walcarek

1

ukad jednoliniowy

2

ukad wieloliniowy

3

ukad cigy

4

ukad pcigy

5

ukad mijany

6

ukad szachownicowy

Rys. 1.7. Schematy uoenia walcw poziomych w klatkach walcowniczych i w zespo-ach walcowniczych: a) schematy walcarek, b) ukady klatek roboczych w zespole walcowni-

czym

72

1.2.3. Moty mechaniczne Moty s to maszyny suce do kucia materiau na gorco i pracujce udarowo. Dziel

si one pod wzgldem energetycznym na moty pojedynczego i podwjnego dziaania. Sche-maty motw i ich podzia przedstawia rys. 1.8.

Zasadniczymi czciami motw s: bijak 1, ktry uderza w ksztatowany materia, oraz szabota 4 przyjmujca uderzanie bijaka. W bijaku i szabocie mocuje si kowada 2 i, 3, pa-skie bd ksztatowe, suce do kucia swobodnego lub pswobodnego, wzgldnie matryce, gdy przeprowadza si kucie matrycowe. Energia kinetyczna bijaka zostaje zuytkowana na prac odksztacenia plastycznego oraz na energi drga szaboty i energi odksztace spry-stych mota. W celu zapobiegania rozchodzenia si drga szabot umieszcza si na funda-mencie uoonym na przekadce amortyzacyjnej, ktr najczciej stanowi warstwa bali d-bowych.

Rys. 1.8. Schematy motw: a) mot spadowy parowo - powietrzny, b) spadowy desko-wy, c) spadowy pasowy, d) mot obustronnego dziaania parowy lub pneumatyczny, e) mot dwustronnego dziaania sprarkowy, f) mot sprynowy, g) mot przeciwbieny; 1 - bijak,

2 - kowado grne, 3 - kowado dolne, 4 - szabota, 5 - fundament;

Wielko motw okrela si zazwyczaj ciarem G czci spadajcych, tj. ciarem to-czyska, bijaka i grnej poowy matrycy. O ile okrelenie to dla motw do swobodnego kucia jest wystarczajce, to dla motw matrycowych , a zwaszcza nowoczesnej konstrukcji, nie jest cise i nie charakteryzuje naleycie ich wielkoci. Wielko tych motw powinna by okrelona zasadniczo ich energi uderzenia liczon w J.

Podstawowym problemem konstrukcji motw jest rozwizanie sposobu wprawienia w ruch bijaka (tzn. nadawania mu przypieszenia).

Z tego wzgldu moty mona podzieli na pi grup: 1) moty spadowe, w ktrych przypieszenie bijaka nastpuje wycznie pod wpywem dzia-

ania siy cikoci (rys. 1.8 a,b,c), 2) moty, w ktrych przypieszenie bijaka nastpuje pod wpywem si jego ciaru i parcia

pary lub powietrza spronego, dziaajcych na grn powierzchni toka (rys. 1.8 d,e), 3) moty dwigniowe i sprynowe, w ktrych przypieszenie bijaka zaley od siy ciaru,

prdkoci obrotowej korby oraz wasnoci sprystych ramienia lub resoru (rys. 1.8 f),

73

4) moty przeciwbiene o zrwnowaonych ciarac

Recommended

View more >