Click here to load reader

DOPUSZCZALNE NAPRĘŻENIA MATERIAŁÓ BUDOWLAWbcpw.bg.pw.edu.pl/Content/4592/informator_budowlany_1941_s127.pdf · Dopuszczalne naprężenia szwac (e) wh spawalnyc (spoinachh ) wskazane

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of DOPUSZCZALNE NAPRĘŻENIA MATERIAŁÓ...

Zulassige Spannungen der Baustoffe.

D O P U S Z C Z A L N E NAPRENIA MATERIAW B U D O W L A N Y C H WEDUG N I E M I E C K I C H N O R M .

Opracowa Prof. Dypl. In. Dr ST. KVNICKl.

I) Dopuszczalne naprenia metal i . I) Zulassige Spannungen fur Metal le.

Uwag i oglne.

Podane poniej dopuszczalne naprenia stal i mog by stosowane, o ile konstrukcja jest dostatecznie zabezpieczona od rdzewien ia i dobrze utrzymana.

Dopuszczalne naprenia s rne w zalenoci od rodzajw obcienia.

1) Bclastungsfal l . P ierwszy rodzaj obcienia (gwne siy dziaajce). Jednoczesne najniekorzystniejsze dziaanie obcien ia staego (ciar wasny), ruchomego (uytkowego), bez w ia t ru i obcienia niegiem.

2) Bclastungsfall. ' D rug i rodzaj obcienia (gwne i dodatkowe siy dziaajce). Najniekorzystniejsze jednoczesne dz ia anie gwnych si, wskazanych wyej w p. 1-szym, razem z w i a trem, z wpywem zmian temperatury, z poz iomymi siami bocznymi , z siami hamowania, zalenymi od jednego albo od k i l k u k r a nw (dwigw).

D l a wyznaczenia wymiarw poprzecznych przekroi elementw budowl i ma znaczenie ten rodzaj obcienia, ktry wymaga najwikszego przekroju.

127

Zulassige Spannungen f i ir Bautc i le und Verbindungsmitte l . a) Dopuszczalne naprenia w czciach budowl i i w poczeniach

(nity) w kg/cm.2

(Dwigary z pen ciank, kratownice i supy (podpory), wiee).

Rodzaj materiau Rodzaj naprenia Rodzaje obcienia

Rodzaj materiau Rodzaj naprenia 1 2

St.00.12 | Rozciganie

i zginanie cinanie

1200 960

1200 960

Handlowa Sta l 1 i stal 37.12 !

Rozciganie i zginanie cinanie

1400 1120

1600 1280

St.52 | Rozciganie

i zginanie cinanie

2100 1680

2400 1920

Zulassige Spannungen f i i r Nietverbindungens. Dopuszczalne naprenia w poczeniach nitowych w kg/cm 2

Rodzaj materiau elementw budowlan.

Rodzaj materjau

nitw Rodzaj

naprenia Rodzaj obcienia

Rodzaj materiau elementw budowlan.

Rodzaj materjau

nitw Rodzaj

naprenia 1 2

St.00.12 Ni ty ze

stal i 34.13

cinanie nitw

Cinienie na ciank otworw nitowych

1200

2400

1200

2400

Handlowa i Sta l i

Stal 37.12

N i ty ze

stal i 34.13

cinanie nitw

Cinienie na ciank

otworw ni towych

1400

2800

1600

3200

Stal . 52 N i ty ze

stal i 44

Scin. nitw Cinienie na

ciank otworw n i towych (docisk)

2100

4200

2400

4800

128

(Uwaga co do stal i 34.13 jest to stal elewna o najmnie j szej wytrzymaoci na rozerwanie nie mniejszej od 3800 kg/cm2 i najwikszej wytrzymaoci na rozerwanie nie wikszej od 4200 kg/cm2, przy wydueniu dugiej sztabki prbnej w momencie rozerwania nie mniejszym od 25%>. Ta stal powinna da si sklepa na zimno tak, eby obie sklepane cz istykay si midzy sob, przy czym na rozcignitej czci nie powinny si okaza adne nadrywy, albo pknicia. To jest powinna to by stal mikka*

D l a walcowanych belek stropowych, za wyjtkiem belek o szerokich pasach (flanszach), dopuszcza si i przy p ierwszym rodzaju obcienia, w razie zastosowania stal i handlowej, naprenie na zginanie do 1600 kg/cm2.

D l a podcigw belek stropowych moe by take dopuszczone naprenie do 1600 kg/cm2, przy p ierwszym rodzaju obcienia, jeli takowe podcigi wykonane s ze stal i handlowej i s walcowane, za wyjtkiem belek o szerokich flanszach (pasach). Jeli podcigi skadaj si z belek o szerokich pasach, lub z belek n i towanych lub spawanych, to powysze podwyszenie naprenia moe by dopuszczone ty lko w tym wypadku, kiedy bdzie dowiedzione, e ugicie takiej be lk i przy najniekorzystniejszym obcieniu nie przekracza 1 :500 rozpitoci belki .

To podwyszenie dopuszczalnego naprenia nie ma jednak zastosowania przy obcieniach przyjtych w budynkach mieszkan iowych d la sal do taca, kisigarni, archiww, skadw aktw, fabryk i warsztatw z l e k k i m i maszynami (patrz Zentralblatt der Bauerwal tung 1934, str. 543).

Jeli w budowl i ma by znw zastosowana stara stal, to dopuszczalne naprenia powinny by obnione stosownie do stanu, w j a k i m si ta stara stal znajduje.

129

Zulassige Spannungen f i i r Lagertei le und Gelenke. b) Dopuszczalne naprenia w oyskach i przegubach w kg/cm2.

Rodzaj materiau Rodzaj naprenia Rodzaj obcienia

Rodzaj materiau Rodzaj naprenia i -y 2-i

elazo lane (eliwo) Ge.14.91

. . (rozc. Zginanie { c i n Cinienie osiowe Cinienie dotyko wg. wz. Hertz 'a

450 900

1000

5000

500 1000

1000 j

6000

Odlewy stalowe

Stg. 52.81.S.

. . (rozcig. Zginanie { c i n i e . Cinienie osiowe Cinienie dotyko wg. wz. Hertz 'a

J 1800 1800

8500

2000 2000

10000

Stal ulepszona

St. C. 35.61 Cinienie osiowe Cinienie dotyko wg. wz. Hertz'a

} 2000 2000

9500

2200 2200

12000

Uwaga. W oyskach ruchomych, majcych wicej jak dwa waki, cyfry dopuszczalnych napre dotyku wg. wzorw Hertz 'a powinny by obnione dla walcw o 1000 kg/cm2. W przegubach cinienie na cianki otworw dla bolcw dopuszcza si do 1,3 dopuszczalnego naprenia na rozciganie i zgicie czonych czci.

c) Dopuszczalne naprenia d la elaza lanego (eliwa), znak Ge. 14 .91 " na cinienie 900 kg/cms, na rozciganie przy zg i naniu 300 kg/cm2, na cinienie przy zg inaniu 600 kg/cm2. D l a supw z elaza lanego odpowiednie wartoci s: 900 kg/cm2 na cinienie osiowe, 900 kg/cm2 na cinienie przy zg inaniu i 450 kg/cm2 na rozciganie przy zginaniu.

Zulassige Spannungen der Schweissnahte. d) Dopuszczalne naprenia w spoinach czci stalowych.

Obecnie, jak wiadomo, szeroko stosuje si, zamiast n i towania, spawanie czci stalowych w budowlach mieszkaniowych i w mostach.

130

Dopuszczalne naprenia (e) w szwach spawalnych (spoinach) wskazane s w Prusk i ch Przepisach dla spawanych konstrukcj i stalowych z d. 25 S. 1934.

Jeli oznaczy dopuszczalne naprenie d la materiau spawanego (tj. dla stali 0.0, St. 37, lub stal i 52), stosowane wedug istniejcych przepisw, w ogle przez (a z ) , ( x ) to naprenie dopuszczalne (p) w szwach spawalnych powinny nie przekracza nastpujcych warotci:

a) w szwach (spoinach) stykowych na rozcig, p ^ 0,75az

na cin. p *C 0,85az na zgicie (rozciganie lub cinienie w zginanych czciach) p ^ 0,80az na cinanie p ^ 0,65az

P) w szwach (spoinach) czoowych i bocznych przy napreniach wszelkiego rodzaju p ^ 0,65az

Zulassige Spannungen der Bewehrungseisen in Verbundbauten. e) Dopuszczalne naprenia elaznego (stalowego) uzbrojenia

w elazo-betonowych konstrukcjach. Wedug Niemieckich postanowie z r. 1932 w prtach elaz

nej (stalowej) armatury (uzbrojenia) elbetowych konstrukcj i dopuszczaj si nastpujce natenia:

przy zginaniu, lub przy zg inaniu jednoczesnym z si podun:

dla stali handlowej . . . . 1200 kg/cm8 d la St. 52 1500 kg/cm1

W stropach eberkowych, belkach i ramach naprenia prtw uzbrojenia wiksze od 1200 kg/cm* mog by dopuszczone t y l ko przy jednoczesnym uyciu betonu o wytrzymaoci kostkowej po 28 dniach Wb,8 ^ 225 kg/cm*.

Zabetonowane szyny stalowe, suce do przymocowania przewodw, przy obl iczeniu w n i ch napre od zgicia, powinny mie przekroje z zapasem 50/o.

*) o z u i = ozulassig = oz = naprenie dopuszczalne.

131

Zulassige Spannungen f i ir stiihlerne Br i i cken. f) Dopuszczalne naprenia stal i w mostach.

W 1936 roku (15-VI-1936) wyszy w Niemczech nadzwyczaj starannie i szczegowo opracowane Zasady obl iczania sta lowych mostw ko le jowych" (Berechnungsgrujndlagen fur stanienie E i sen-bahnbnicken (BE), z ktrych wyjtki, tyczce si dopuszczalnych napre, podajemy poniej *). Wedug tych zasad ruchome obcienia mostw naley pomnoy przez wspczynnik dynamiczny (uderzeniowy) Sto^zahl", ktry zaley od rozpitoci (1) w metrach nawierzchni. Wspczynnik ten oznaczony liter a jest funkcj 1 i ma nastpujce wartoci:

1) D l a mostw, w ktrych szyny le bezporednio lub z podkadkami na gw- 1 nych dwigarach, belkach poprzecznych J 9 i podunych.

2) D l a mostw z szynami na podkadach, lecych na gwnych dwigarach, lub \ belkach podunych, oraz i wypadku 1, }

albo jeli stykw szyn na mocie niema.

3) D l a mostw z szynami na podou wirowym, oraz w wypadku 2, jeli s tyk i 1 szyn s spawane, lub jeli stykw szyn | ? na mocie niema.

4) D l a mostw z szynami na podou wi- 1 rowym, jeli s tyk i szyn s spawane, lub f ? jeli stykw szyn na mocie niema.

Jeli obl iczenia rnomenitw aginaljcych, si .poprzecznych i reakcj i w prtach dwigarw byo wykonane na zwyke s t a tyczne obcienie, to, d la uwzgldnienia dynamicznego wpywu ruchomego obcienia, naley te wartoci pomnoy przez

= 1.20 +

= r>19 + TT40

56

= + 1+144

60 % W + 1+150

*) Zentralblatt der Bauverwal tung. 1936, Heft 32.

132

Dopuszczalne naprenia gwnych dwigarw i belek jezdni.

Dopuszczalne naprnia na rozciga^ nie i zginanie gwn. dwig, i belek

jezdni przy obcieniach

Rodzaj

stali

rednia warto naprenia przy granicy plastycznoci

o K OF ;

c m '

Gwnemi siami (stae obcienia (ciar wasny), ru chome obcienie, sia odrodkowa, boczne siy, wpyw zmiany tempera

tury)

o K g Oz ;

cm 2

Gwnemi i doda-tkowemi siami (do si dodatkowych nale siy wiatru, hamowania,boczne uderzenia, siy tarc ia w oyskach, osiadania przycz

kw i filarw) K g

O z ; cm-

Stal ; zlewna

St. 3 7 2 4 0 0

dla nowych mostw Stal ; zlewna

St. 3 7 2 4 0 0

1400 1 6 0 0

Stal wyso-kowarto-ciowa St. 5 2

3 6 0 0 3 6 0 0

1 4 0 0 - 2 4 0 0 = 2 1 0 0 3 6 0 0

1600. 24OQ = 2 4 0 0

elazo spawane i zlewne uyte przed 1 stycznia 1895

roku

2 2 0 0

dla mostw egzystujcych elazo spawane i zlewne uyte przed 1 stycznia 1895

roku

2 2 0 0 1 4 0 0 1600

elazo zlewne uyte po 3 1 grudnia 1894 r.

2 4 0 0 1500 1700

Stal 4 8 3 1 2 0 3 1 2 0 1400 x 24oo = 1 8 2 0 3 1 2 0

1600. 2 4 0 0 = 2 0 8 0

D l a mostw egzystujcych dopuszczone zostay wiksze n a prenia, gdy te mosty nie s przeznaczone w t ym stopniu, jak

133

mosty nowe, do dalszego powikszenia si ruchomego obcienia. Wskazane wartoci s najwysze, ktre mog by osignite ty lko przy dobrym stanie utrzymania mostw i jeli mona przyj, e rednia granica plastycznoci (pynnoci) odpowiada cyfrze wska zanej w powyszej tablicy. W przec iwnym razie dopuszczalne n a prenia powinny by odpowiednio obnione. Przyjte wartoci dopuszczalnych napre powinny by uzasadnione w obliczeniu.

D la przykadu podajemy tu wzr d la naprenia rozciganych prtw w nowych mostach ze stali zlewnej St. 37

a = S + f S P ^ 1400 kg/cm2 Fn

gdzie S g reakcja w prcie od staego obcienia, S p " ruchomego

f wspczynnik dynamiczny (Sto^zahl)

F n pole przekroju prta netto (tj. za odliczeniem otworw dla nitw).

Zulassige Spannungen f i ir Holzer. g) Dopuszczalne naprenia drzewa w zespoach budowla

nych, w kg/cm2.

(Normy Pruskiego M - w a Finansw od 10-7-1933 r.)

Gatunek

Drzewa

Na rozciganie

II do

wkien

Na cinie

nie II

do wkien

Na cinienie Na

zgina

nie

Na

cina

nie

Modu spry

stoci podunej ||

do wkien E

Gatunek

Drzewa

Na rozciganie

II do

wkien

Na cinie

nie II

do wkien

X i do

wkien

i . w otworach do bolcw

(docisk)

Na

zgina

nie

Na

cina

nie

Modu spry

stoci podunej ||

do wkien E

Iglaste drzewo 90 80 20 30 100 12 100.000

Db i Buk 105 100 40 50 110 20 125.000

Uwag i do powyszej tabl icy. Cy f ry powyszej tablicy tycz si drzewa zdrowego, bez wad,

zdatnego do budowl i , wysuszonego na powietrzu i majcego ma ilo skw.

Co do cinienia prostopadego (j_) do wkien, to podkady (belki) drewniane musz wychodzi poza paszczyzn cinienia

134

z kadej strony przynajmniej na dugo = 1,5 X wysoko podkadu (belki). W przec iwnym razie oba dopuszczalne naprenia na cinienie (_L) do wkien powinny by zmniejszone o Vs.

Wiksze z dwch wskazanych w tablicy dopuszczalnych n a pre na cinienie (_p do wkien moe by przyjmowane ty lko w czciach budowl i , w ktrych mae wklnicia nie maj znaczenia, albo jako naprenia na docisk w otworach dla bolcw, kiedy te otwory stanowi w przekroju ma cz cakowitego przekroju.

D la zwykego handlowego drzewa iglastego w budowlach mieszkaniowych dopuszczalne naprenie na zginanie przyjmuje si 90 kg/cm2.

Wskazane w powyszej tabl icy dopuszczalne naprenia drzewa powinny by zmniejszone do 2/s w nastpujcych wypadkach:

1) w czciach budowl i , naraonych na wilgo i mokrot i nie zabezpieczonych od wilgoci przez nasycanie prezciwko gn i ciu, albo pokrycie ochronn farb itp.

2) w rusztowaniach z (wyjtkowo) wieo zrbanego drzewa. Powikszenie o V wskazanych w tabl icy dopuszczalnych n a

pre drzewa dozwala si: 1) w budowlach podrzdnego znaczenia, 2) w budowach dachw i pokry l(hal), jeli drzewo zo

stao starannie wybrane i jeeli zapewnione jest odpowiadajce najwyszym wymaganiom obliczenie, zmontowanie i wykonanie konstrukcj i .

W razie potrzeby oddania na drzewo si rozcigajcych ( i ) prostopadych do wkien, lub ukonych, naley przyj osobne rodki ostronoci.

Naprenia cisnce na drzewo, skierowane ukonie do wkien, mog by dopuszczone stosownie do wielkoci kta nachylenia siy do osi bala w granicach midzynapreniami || lub ( i ) wedug prostoliniowej interpelacji .

W stalowych czciach czcych drewniane zespoy dopuszcza si na rozerwanie i na zgicie naprenie do 1200 kg/cm2. W cigaczach (bolcach) do 1000 kg/cm2 przekroju, nie liczc gw in towania.

W podkadach drewnianych i w dylach podciki (wg. przepisw B E od 15-VI-1936 r.) przy obcieniu ty lko siami gwnymi dopuszczaj si nastpujce naprenia:

135

na zginanie; na cinienie j _ do wkien

dla drzewa iglastego 100 kg/cm2 25 kg/cm2 d la dbu i buku 120 kg/cm2 45 kg/cm2

P r zy t ym obcienia ruchome przyjmuj si bez dynamicznego wspczynnika (sto^zahl).

Jeli w obliczeniu uwzgldnione s siy dodatkowe, to powysze cyfry mog by powikszone o 10/o.

Zulassige Spannungen f i i r Manerwerk u. Pfei ler aus Kunst l i chen Steinen.

Dopuszczalne naprenia w murach i f i larach z kamienia sztucznego (Skrt z przepisw Min is ter ia lnych P rusk i ch z 12.111.1937 r.)

1) M u r y .

Rodzaj kamien ia

NajmnieJRza wytrzymao krytyczna kamienia na ci

nienia w kg/cm5

Dopuszczalne naprenie muru na cinienie w kg/cm2

Rodzaj kamien ia

NajmnieJRza wytrzymao krytyczna kamienia na ci

nienia w kg/cm5

Przy zaprawie wapien

nej

Przy zaprawie cement, -wapiennej

Przy zaprawie cement.

1+4

Kamie z wiru pumeksowego na cemencie 20 3 4

Porowaty kamie z ula 30 4 5

Wyborowy kamie ze wiru pumeksowego na cemencie 30 5 6

Wyborowy kamie z ula 50 5 6

Cega 2 k lasy 100 7 8

Cega 1 klasy 150 10 14 16

Wapienno-piaskowy kamie 150 10 14 16

Zendrwka 250 18 22

K l ink i e r 350 35

136

2) Pfei ler. F i l a ry .

P r zy tych samych krytycznych wytrzymaociach na cinienie dla rnego rodzaju sztucznych kamieni , ktre s wskazane w powyszej tabl icy il-ej d l a murw, dopuszczalne naprenia w kg/cm2 na cinienie w f i larach pokazane s niej w zalenoci od iwysmukoci f i lara, t j . od stosunku jego wysokoci (h) do na j mniejszego poprzecznego wymiaru .(gruboci (d)) i od rodzaju za prawy.

Rodzaj kamienia Rodzaj

zaprawy

Najwiksza wysmuko f i lara

h wysoko f i lara d grubo f i lara

4 5 6 8 10 12

Kamie ze wiru pumek Wapienno-sowego na cemencie cementowa 4 2 1 Porowaty kamie z ula 9 5 3 1 Wyborowy kamie ze wir u pumeksowego na cemencie 6 4 2 Wyborowy kamie z ula 6 4 2 Cega 2 klasy Wapienna 7 5 3 1 Cega 1 klasy 10 7 5 3 2

Wapienno-cementowa 14 10 8 6 5 4

v> n n Cementowa 16 11 9 7 6 5

Wapienno-piaskowy kamie To samo co dla cegy 1 klaBy

Zendrwka J Wapien.cem. 18 13 11 9 8 7

l Cementowa 22 14 12 10 9 8

K l ink i e r Cementowa 35 20 17 13 11 10

3) Wand. ciany.

M u r , ktrego wysmuko w jednym ty lko k i e runku jest < 4, nazywa si cian. W cianach dostatecznie usztywnionych za po-

137

moc cian poprzecznych, wystpw filarw lub innymi sposobami , dopuszczalne naprenia na cinienie okrela si zgodnie ze wskazwkami powyszej tablicy 1-ej (Mury). Poprzeczne usztywniajce ciany powinny mie grubo nie mniejsz od p cegy i by zwizane ze cian, ktr usztywniaj.

Jeli ciana jest niedostatecznie usztywniona, to dopuszczalne naprenia w niej na cinienie powinny by przyjte wedug powyszej tablicy 2-ej (Filary).

Wyjtek od zastosowania dopuszczalnych napre na cinienie, wskazanych w powyszej tabl icy 1-ej (Mury), stanowi ciany o gruboci lh cegy i 1-ej cegy, w ktrych (przy uwzgldnieniu osobliwych miejscowych postanowie nadzoru budowlanego) w adnym razie nie moe by dopuszczone cinienie wiksze od 11-tu, wzgldnie 15 kg/cm2, choby takowe ciany byy wykonane z zendrwki lub z k l ink ie ru .

4) D la wyznaczenia dopuszczalnego naprenia na cinienie w supach midzyokiennych naley przyjmowa za wysmuko stosunek wysokoci okna w wietle do gruboci supa, jeli ciana zawierajca otwory okienne jest usztywniona poprzecznymi cianami do drugich supwmidzyokiennych i jeli zasadnicze ciany budynku maj pen grubo. Co do filarw u drzw i naley po stpi odpowiednio.

5) Dopuszczalne naprenia na rozciganie. N a wy t r zymao na rozerwanie murw zasadniczo liczy nie naley. Wyjtkowo mona dopuci mae naprenie na rozciganie przy zg inaniu, ktre dla zendrwki na zaprawie wapienno-cementowej nie powinno przekracza 1 kg/cm2, dla zendrwki na zaprawie cementowej 2 kg/cm2 i dla k l i nk i e ru na zaprawie cementowej 2 kg/cm2.

Jeli naprenia w skrajnych krawdziach przekroju ob l i czone zosaty bez uwzgldnienia wytrzymaoci na rozciganie, to odlego siy wypadkowej od ciskanej krawdzi przekroju pro stoktnego nie powinna by mniejsza od Ve gruboci m u r u w odpowiednim k i e runku . P r zy przekrojach innej formy naley postpi odpowiednio.

138

6) Dopuszczalne naprenia na przesunicie i cinanie nie powinny przekracza, przy zastosowaniu zaprawy cementowej, Vio czci dopuszczalnych napre na cinienie, wskazanych w powyszej tablicy 1-ej (Mury), oraz wartoci 2,2 kg/cm2.

Zulassige Spannungen fur Manerwerk aus nat i i r l ichen Steinen. Dopuszczalne naprenia na cinienie w murach z natura lnych

kamieni w kg/cm2.

I. (Bez udowodnienia wytrzymaoci kamieni , ale przy za stosowaniu ty lko mocnych i zdrowych kamieni).

1) M u r z kamienia ciosanego na zaprawie cementowej 1 | 3

(bez szww stykowych)

Rodzaj kamienia

Dopuszczalne naprenia na cinienie W kg/cm2

Rodzaj kamienia Ciosy

podporowe

Sklepienia albo nisze

fi lary i supy Wysmuke

fi lary i supy

1) Granit , Syjenit i Bazalt 60 50 20

2) Piaskowiec z krze- mionkowym wicym

materiaem, muszlowy wapie, marmur i gsty wapie 30 25 15

3) Lawa bazaltowa 20 15 10

4) Piaskowiec z wapnia-stym lub gl iniastym wicym materiaem, wapie 15 10 8

5) Wulkaniczny Tuf 8

139

2) M u r ze szwami s tykowymi (z kamienia ciosanego, z p r a widowego lub mieprawtidoiwego warstwowca, ze zwykego wanst-wowca, z kamienia omowego, cyklopowy mur).

Dopuszczalne naprenia na cinienie w kg/cm*

Rodzaj kamienia Ciosowy kamie ze szwami stykowymi na zaprawie cementowej 1 - 3

War-stwo-wiec

prawidowy i nieprawidowy

Zwyky war-

stwo-wiec

oniowy kamie

Mur cyklopo

wy

na zapr.cement.l-|-4

Mury Sklepienia

Nisze filary

i slupy

Wysmukl filary

i slupy

Mury, nisze filary, sklepienia

1) Granit , Sjenit i Bazalt 50 40 30

10 30 25 20

2) Piaskowiec z krzemionkowym wicym materiaem, muszlowy wapie. Marmur i gsty wapie

25 20 15 8 15 12 10

3) Lawa bazaltowa 15 12 12 6 12 10 8

4) Piaskowiec z wapniastym lub g l in iastym wicym materiaem

12 10 10 5 10 8 6

5) Wulkan iczny Tuf 8 6 6 6 4 3

140

M u r y zoone na sucho (bez zaprawy) mog by uywane ty lko jako podporowe, dziaajce swoim ciarem. Ciar objtociowy takich murw przyjmuje si rwnym poowie ciaru uytego kamienia.

W murach z okadzinami (licwkami) pytki poniej 12 c m gruboci, przy wysmukoci h/d > 3 (patrz zaczony rysunek) nie powinny by wliczone do przekroju nioscego.

II. W wypadku udowodnienia wytrzymaoci kamienia na cinienie dopuszczalne naprenia w budowlach kamiennych mog by podwyszone, jak nastpuje:

1) W ciosowych murach bez szww stykowych. Jeeli zostaa udowodniona wytrzymao uytego kamienia na szecianach o 10 cm wysokoci, to przy zastosowaniu zaprawy cementowej (1 -|- 3) mog by dopuszczone nastpujce naprenia na cinienie: dla ciosw oyskowych Vio, dla filarw niszych, oraz supw i sklepie Vis, dla wysmukych filarw i supw '/as wy t r zy maoci kamienia. Jednake wysza granica tych napre nie powinna przekracza podwjnej wartoci dopuszczalnych napre wskazanych w powyszych tablicach.

2) W pozostaych murach. Dopuszcza si na cinienie Vs wytrzymaoci muru , ktra si okae po wyprbowaniu po

141

2 8 dniach pryzmatu z odpowiedniego muru, majcego kwadratow podstaw a 2 i wysoko h = 3a pod osiowym naciskiem; a powinno by rwnym 30 cm. Jednake najwysza granica tego naprenia nie powinna przekracza podwjnej wartoci naprenia dopuszczalnego, wskazanego w powyszych tablicach d la odpowiedniego materiau muru.

3) Dopuszczalne naprenia na rozciganie w ogle si nie uwzgldniaj przy obliczeniach. Wyjtkowo d la murw na zaprawie cementowej mog by dopuszczone rozcigajce naprenia, wynoszce do '/ odpowiednich dopuszczalnych napre na cinienie, ale nie wyej ni 2 kg/cm2.

4) Dopuszczalne naprenia na przesunicie i cinanie, jak wskazano wyej w rozdziale o cianach.

Zulassige Belastung des Baugrundes. Dopuszczalne cinienie na grunt (wg. przepisw Pruskiego

M - w a Finansw z d. 3 0 - V I I I - 1 9 3 4 r.).

Dopuszczalne obcienie gruntu zalene jest od miejscowych warunkw i dowiadcze, tyczcych si rodzaju i wytrzymaoci rnych rodzajw gruntu.

D l a zwykych budynkw i dla jednostajnych gruntw o na j mniejszej gruboci warstwy nie mniej 2 metrw, ma gbokoci poniej l i n i i przemarzania gruntu, t j . zwykle na gbokoci pon i ej 80 cm, naley przyjmowa nastpujce dopuszczalne cinienia na grunt:

D l a gruntu niepokrytego rolinnoci od 0,2 do 1,5 kg/cm2

D l a gruntu pokrytego rolinnoci: 1) D l a drobnego p iasku . . 1,5 kg/cm2

2) D l a p iasku redniej gruboci, dla zwartej suchej gl iny i dla wiru, z warstwami o m a ej zawartoci p iasku 3,0 kg/cm

3) D l a grubego piasku, wiru, mocnego s u chego margla 4,5 kg/cm2

4) D l a twardej skay 2/s dopuszczalnego naprenia d la odpowiedniego kamienia na cinienie.

142

Zulassige Spannengen f i ir Beton und Eisenbeton. Dopuszczalne naprenia w betonie i w elazobetonie.

Wedug Niemieckich postanowie z r. 1932.

d la budowl i elazobetonowych na zginanie i na zginanie jednoczesne z si osiow:

przy uyciu zwykego handlowego cementu . . 40 kg/cms przy uyciu wysokowartociowego cementu . . 50 kg/cm2 W wyjtkowych wypadkach do 65 kg/cm2

D l a osiowo obcionych supw, przy zwykym handlowym cemencie 35 kg/cm2

D l a osiowo obcionych supw przy wysoko-wartociowym cemencie 45 kg/cm2

(W specjalnych wyjtkowych wypadkach do . . 70 kg/cm2) Beton zwyky (bez wkadek elaznych). Dopuszczalne naprenie na cinienie przyjmuje si rwnym

1/t wytrzymaoci kostkowej na cinienie po 28 dniach

Wb,28 _ ' . . , 3d,z = j "0 kg/cm2

(naprenie w krawdziach), gdzie Wb,28 jest wytrzymao kostkowa po 28 dniach.

D l a filarw i supw naprenie dopuszczalne na cinienie zmniejsza si z powikszeniem wysmukoci, tj. stosunku h : d (gdzie h ^ wysoko, a d najmniejsza grubo f i lara lub supa):

o' o dz , .

^ z = , gdzie a wspczynnik

zmniejszajcy: h

Przy -d- = 1 ; 5 ; 10 a = 1 ; 1,5 ; 3,0

W fundamentach ze zwykego betonu przyjmuje si dop. napr. na cinienie . . . od 6 do 8 kg/cm2

W fundamentach ze satampowanego betonu przyjmuje si dop. napr. na cinienie . od 10 do 15 kg/cm2

Dopuszczalne naprenie nacisku na zabite pale, w zalenoci od rodzaju gruntu . . od 20 do 40 kg/cm2

143

Dopuszczalne naprenia szkl, przyjte w Niemczech: Zwyczajne szko na cinienie . . . . 25 kg/cm* D l a szka dtego na zginanie . . . . od 70 do 125 kg/cm*

Z powyszego wida, e dopuszczalne naprenia materiaw budowlanych wedug niemieckich przepisw s nieco wysze ni byy przyjte do r o k u 1938 u nas. Dopiero w r o k u 1938 pojawiy si u nas projekty Komi te tu Normalizacyjnego, w ktrych uwzgldniono podwyszenie dopuszczalnych napre d l a niektrych m a teriaw, jak na przykad d l a stal i . D l a stali St. 37 (nasz znak 0.15W) przyjte zostao w projekcie Komi te tu Normalizacyjnego d la 1-go rodzaju obcie dopuszczalne naprenie na rozciganie i zginanie do 1400 kg/cm8 (jak w Niemczech), to jest i my ostatnio zblialimy si pod tym wzgldem nieco do norm niemieckich.

Patrz : Informator - Ka lendarz Budowlany na rok 1938, pod naczeln red. iProf. Dyp l . In. D r St. Kunick iego , str. 327364.

Kalertdiarz Przegldu Budowlanego na rok 1938, str. 704707.

144

kunicki - 0017kunicki - 0018kunicki - 0019kunicki - 0020kunicki - 0021kunicki - 0022kunicki - 0023kunicki - 0024kunicki - 0025kunicki - 0026kunicki - 0027kunicki - 0028kunicki - 0029kunicki - 0030kunicki - 0031kunicki - 0032kunicki - 0033kunicki - 0034