Demografske Odlike Stanovnitva Afrike - Rasni i Narodnosni Sastav

  • View
    231

  • Download
    11

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Vjerska,etnička i rasna struktura kontinenta Afrike

Text of Demografske Odlike Stanovnitva Afrike - Rasni i Narodnosni Sastav

  • 1

    Univerzitet u Sarajevu

    Prirodno-matematiki fakultet

    Odsjek za geografiju

    Nastavniki smjer

    SEMINARSKI RAD IZ REGIONALNE GEOGRAFIJE

    AFRIKE

    TEMA: DEMOGRAFSKE ODLIKE STANOVNITVA AFRIKE

    - RASNI I NARODNOSNI SASTAV

    Mentor:dr.doc. Senada Nezirovi Student: Mario Andri

    Sarajevo, decembar, 2015

  • 2

    SADAJ

    UVOD .................................................................................................... 3

    RASNI I NARODNOSNI SASTAV ..................................................... 4

    JEZIKA KLASIFIKACIJA ................................................................ 9

    RELIGIJSKE KARAKTERISTIKE ................................................... 11

    DOBNA I SPOLNA STRUKTURA ................................................... 13

    EKONOMSKA STRUKTURA STANOVNITVA .......................... 14

    ZAKLJUAK ...................................................................................... 16

    LITERATURA .................................................................................... 17

  • 3

    UVOD

    U ovome seminarskome radu obraena je problematika rasnoga sastava te strukture

    stanovnistva Afrike.Obraena je podjela etnika, rasna,vjerska te spolno-dobna struktura.

    Koritene su metode sinteze i analize, kartografski metod te statistiki metod.Literatura

    koritena za ovaj seminarski rad je izvuena iz zvaninih knjiga, te meunarodnih web

    sajtova.Sve karakteristike stanovnitva vezane za ovu problematiku su popraene kartama,

    preuzetih sa zvaninih naunih web sajtova.

  • 4

    RASNI I NARODNOSNI SASTAV

    Domae afriko stanovnitvo negroidnog je i europeidnog karaktera. Etnika podjela u te dvije grupe nije otra, jer mnoga, i to vrlo znaajna plemena pokazuju rasne i kulturne osobine obje grupe. Prijelazi su nijansirani u nizu gradacija izmeu tih dviju glavnih grupa a uvjetovani su brojnim drutvenim i prirodnim faktorima. Ipak se kao gruba granica europeida i negroida moe uzeti juni rub Sahare do Nila (kod Kartuma), a odatle prema jugoistoku k uu rijeke Dube u Indijski ocean.

    Slika 1 Granica Europeidnog I Negroidnog stanovnitva Afrike

    Uredio : Mario Andri

    Europeidno stanovnitvo preteno naseljava sjevernu Afriku i vie je nalik susjedima u

    jugozapadnoj Aziji nego onima juno od Sahare. Sastavljeno je od dvije glavne skupine,

    hamita i semita. Prvi predstavljaju stariju skupinu i, s obzirom na jezik, bili su meusobno

    srodni, ali u izgledu se vidi mjeavina bjeloputnih i tamnoputnih elemenata. Zemljoradnja im

    je bila osnovna gospodarska grana. Semiti su mlai sloj koji je preplavio najvei dio prostora

    hamita. Doli su iz jugozapadne Azije pa su se naroito rairili u sjeveroistonom dijelu

    sjeverne Afrike, gdje je hamitska podloga gotovo posve nestala. Semiti su, kao stoari, bolje

    organizirani i pokretniji, pa su hamitskom sloju nametnuli svoju kulturu i vjeru, a u znatnoj

    mjeri i jezik. Hamiti su se najbolje ouvali u planinskim dijelovima atlaskih zemalja i u

    centralnim dijelovima Sahare. Njih najbolje reprezentiraju Berberi u Aliru

  • 5

    Slika 2 Pojednostavljena karta rasa

    Uredio : Mario Andri

    i Tuarezi u Sahari. Prvi su preteno zemljoradnici, a drugi su primili stoarstvo. U ostalim

    djelovima sjeverne Afrike dominira arapski kultura, vjera i jezik. Hamitska se osnova dosta

    dobro ouvala u Etiopiji, gdje je inae dolo do jakog mijeanja starog hamitskog

    stanovnitva sa Semitima pa i s crncima.Europeidno stanovnitvo sjeverne Afrike nije rasno

    isto, ve predstavlja mjeavinu starog stanovnitva s doljacima iz jugozapadne Azije,

    odnosno iz crne Afrike. Bitno su dnigaije prilike juno od Sahare gdje je negroidno

    stanovnitvo. Ono je bilo manje podlono stranim etnikim uticajima i mijeanju, ali i tu

    postoje meusobne razlike unutar samih negroida. Osnovna je razlika izmeu pravih crnaca i

    negroidne grupe koju ine Bumani, Hotentoti i Pigmeji.

    Ali se i crnci razdvajaju u dvije glavne grupe, preteno odreene jezinim razlikama:

    Sudanide i Bantuide. Sudanidi su jae pomijeani s hamitskim i semitskim elementima,

    naroito u podruju prema Sahari. Najistiji su Gvinejski crnci, koji naseljavaju gvinejsko

    primorje. Ouvali su svoje rasne karakteristike zbog izoliranosti i udaljenosti od stranih

    utjecaja. Drugu veliku grupu Sudanida ine sudanski crnci, koji su manje isti. Preteno ive

    u Sudanu, ali i dalje prema jugu, nekako do zamiljene linije koja bi povezivala ue Nigera i

    Albertovo jezero, a na istok do Etiopskog ravnjak. Najmanje su isti Niloti, koji naseljavaju

    kraj oko gornjeg toka Nila.

    Mijeanjem Sudanida sa susjednim etnikim grupama (Berberima, Arapima i Etiopljamma)

    nastale su znatne unutranje razlike. Tamo, gdje j strani utjecaj na podruje Sudanida bio

    osobito jak, stvorio se vladajui sloj stanovnitva, koji ima jake hamitske karakteristike, i

  • 6

    podreeni, pravi crnaki sloj. Ali je i utjecaj Sudanida izvan njihova podruja kompaktnoj

    naseljavanja bio dosta jak. Sudanskim se jezicima govori u znatnom dijeli susjednih podruja,

    ak i u Tanzaniji i Egiptu.

    Bantuidi naseljavaju preostali dio crne Afrike, preteno ravnjak visoke Afrike, a manje i

    nisku ekvatorijalnu Afriku u podruju zavale Konga.(Crkveni 1990.)

    Bantuidi se djele u tri grupe, to su :

    Istoni Bantuidi meu kojima se najvie istie narod Buganda koje je smjeteno u

    Ugandi, te Kikuju u Keniji.Isrtoni Bantuidi naseljavaju najee istonoafriko

    jezersko podruje. Bave se zapravo zemljoradnjom , no preuzeli su stoarstvo od

    semita, pa je danas stoka zapravo mjerilo bogatstva. Zapadno od Viktorijina jezera

    crnaku su podlogu preplavili hamitski Vatusi ili Vahuma, koji govore bantu jezikom.

    Otvorenost terena omoguila je lagane migracije ,pa time i meusobna mijeanja

    razliitih plemena ove istone grupe. Preuzeli su I suahili jezik, koji se prvobitno

    govorio samo uz obalno podruje Indijskog oceana.

    Zapadni (ili Srednji) Bantuidi naseljavaju zavalu Konga i podruje sjeveru do planine

    Kamerun. Neprohodan umski i movaran teren spreavala su meusobna mijeanja

    naroda iz ove skupine, pa se ovdje jae ouvali iskonski individualitet pojedinih

    plemena. Istiu s narodi Mpangve ili Fang, ovo su tipini praumski zemljoradnici,

    koji stalno migriraju iz jednoj podruja na drugo. Ova grupa se jako slabo bavi

    stoarstvom, usljed slabog mijeanja tako i nisu dospjele ideje vezane za uzgoj stoke, a

    razvoj stoarstva oteava i jako rasprostranjena muha-cc.

    Juni Bantuidi su narodnosna skupina koja se vise bavi stoarstvom (panjakim) nego

    zemljoradnjom. Pod uticajem kolonijalnog gospodarsva i uprave stare tradicionalne

    gospodarske grane su izmjenjene. Stara plemenska i tradicionalna privredna

    organizacija jae se ouvala samo u izoliranim i prirodno nepovoljnim prostorima

    Botsvane i Svazilanda, manje i u domorodakim rezervatima. Najpoznatiji

    predstavnici te grupi Bantuida su Zulu i Kafri.

    Negroidna grupa necrnakog stanovnitva ini najprimitivnije stanovnitvo Afrike. Ono ivi u

    nepristupanim i prirodno nepogodnim dijelovima kontnenta, tu su ih potisnuli napredniji

    crnci. Najprimitivniji narodi su Pigmeji, koj su lovci i sabirai. To patuljasto1 stanovnitvo

    ivi iskljuivo u praumskim dijelovima kontinenta, odnosno zavale Konga, izmeu 6. june i

    6. sjevera paralele. Bumani su preteno ogranieni na srednji i sjeverni dio Kalaharija i

    sjeverni dio jugozapadne Afrike. Uglavnom se bave lovom, neto stoarstvom (ne

    samoinicijativno), dok zemljoradnju ne poznaju.Smatra se da Bumani su strunjaci u

    preivljavanju u pustinji. Takoer izuzetni su u pronalaenju vode u ovim sunim krajevima.

    Vjerojatno s potisnuti s istonoafrikog jezerskog podruja. Hotentoti su nomadski stoari.

    ive u najsuim dijelovima june Afrike, kamo su potisnuti s bogatih panjaka Velda.

    Najranije su doli u kontakt s Burima, pa su potisnuti i gotovo su posve izgubili staru

    plemensku strukturu. Rasno su mjeavina Bumana i Hamita.Hotentoti su najmanja

    narodnosna skupina po broju stanovnika.

    1 Visinski najnii narod svijeta

  • 7

    Rasni je sastav vrlo sloen. Prilike su jo zamrenije, jer su naveden rasne grupe prvenstveno

    izdvojene na osnovi njihova teritorijalnog prostranstva. Unutar svake takve grupe postoji

    bezbroj plemena razliitih karakterstika, istih i mijeanih. Usljed ovakve rasne

    structure,afriki continent prate od vremena oslobaanja od kolonijalnih sila, pa sve do danas

    brojni sukobi, koji su najei na osnovu vjerske,rasne ili jezie raznolikosti, to znatno

    usporava napredak ovog kontinenta.

    Slika 3 semiti

    Slika 4 tuarezi

    Slika 6 niloti

    Slika 2 berberi

    Slika 5 bantuidi

  • 8

    Slika 8 kikuju

    Slika 11 Zulu

    Slika 7 hotentoti

    Slika 10 pigmeji Slika 9 bumani

  • 9

    JEZIKA KLASIFIKACIJA

    Konan lingvistika klasifikacija afrikih jezika jo ne postoji, ali se openito smatra da

    afriko stanovnitvo govori oko 800-1000 jezika. Veina jezika nema svog pisma.Mnotvo

    plemena i jezika uzrok su latentnim napetostima, to je pojava i unutar pojedinih zemalja. U

    Nigeriji npr. oko polovina stanovnitva govori 4 glavna jezika (hanza, jorube, ibo, fulani) dok

    se ostali slue s oko 64 razna jezika. U malom Togu rauna se sa oko 50 raznih jezika.