Click here to load reader

Cywilizacyjny Skok Podkarpacia · wie i2010 – Europejskie społeczeństwo informacyjne dla wzrostu i za- ... usługi i modele biznesowe stymulują wzrost i tworzą miejsca pracy

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Cywilizacyjny Skok Podkarpacia · wie i2010 – Europejskie społeczeństwo informacyjne dla...

Cywilizacyjny Skok Podkarpacia

Strategia Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiegona lata 2007-2013

Projekt STRATEGIA INFORMATYZACJI WOJEWDZTWA PODKARPACKIEGO NA LATA 2007-2013 by realizowany w ramach projektu STRATEGIA INFORMATYZACJI I STUDIA ROZWOJU NOWOCZESNEJ PUBLICZNEJ INFRASTRUKTURY INFORMATYCZNEJ i wspfinansowany ze rodkw Europejskiego

Funduszu Spoecznego oraz ze rodkw budetu pastwa

Cywilizacyjny Skok Podkarpacia

Strategia Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiegona lata 2007-2013

Rzeszw, 2007

1

Projekt STRATEGIA INFORMATYZACJI WOJEWDZTWA PODKARPACKIEGO NA LATA 2007-2013 by realizowany w ramach projektu STRATEGIA INFORMATYZACJI I STUDIA ROZWOJU NOWOCZESNEJ PUBLICZNEJ INFRASTRUKTURY INFORMATYCZNEJ i wspfinansowany ze rodkw Europejskiego

Funduszu Spoecznego oraz ze rodkw budetu pastwa

Spis treci1. Planowanie rozwoju spoeczestwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim ..................................... 5

1.1 Rozwj spoeczestwa informacyjnego w regionach UE ............................................................................................. 7

1.2 Rozwj spoeczestwa informacyjnego w regionach sabo rozwinitych strukturalnie ....................................19

1.3. Priorytety rozwoju spoeczestwa informacyjnego w europejskich regionach wiejskich ................................27

1.4 Regionalne aspekty rozwoju spoeczestwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim .....................37

1.5 Strategia Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego a wdraanie polityki spjnoci w regionie w latach 2007-2013 .........................................................................................................................................47

2. Diagnoza rozwoju spoeczestwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim ........................................53

2.1 Ekonomiczne aspekty e - Rozwoju Podkarpacia ...........................................................................................................57

2.2 Przestrzenne uwarunkowania rozwoju spoeczno-gopodarczego Podkarpacia .................................................65

2.3 Spoeczestwo Podkarpacia jako uytkownik infrastruktury teleinformatycznej ...............................................75

2.4 Uwarunkowania edukacji dla spoeczestwa informacyjnego na Podkarpaciu ..................................................87

2.5 Samorzdy Podkarpacia motorem e - Rozwoju wojewdztwa ..............................................................................105

2.6 Podkarpacie na mapie polskiej gospodarki wiedzy ....................................................................................................123

2.7 Wskanik potencjau e - Rozwoju wojewdztwa podkarpackiego ........................................................................141

2.8 Analiza SWOT / TOWS stanu rozwoju spoeczestwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim ...145

3. Priorytety oraz wizja i misja Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 .........157

3.1 Podkarpacka wizja i misja rozwoju spoeczestwa informacyjnego .....................................................................161

3.2 Priorytety rozwoju spoeczestwa informacyjnego na Podkarpaciu ....................................................................165

4. Projekty gwne strategiczne inicjatywy na rzecz rozwoju spoeczestwa informacyjnego na Podkarpaciu ....................................................................................................................................................................173

5. System wdroenia i monitoring realizacji Strategii .....................................................................................................189

5.1 Zarzdzanie wdraaniem Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 .............191

5.2 Monitoring Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 ......................................197

2

Planowanie strategiczne to sztuka wyboru

prof. Grzegorz Gorzelak

rozdzia1.4

Planowanie rozwoju spoeczestwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim na tle procesw programowania strategicznego w sabo strukturalnie rozwinitych regionach Unii Europejskiej

5

1.16

Przyjta w roku 2000 w atmosferze ostatnich miesicy globalne-go boomu gospodarczego sektora dotkomw1 Strategia Lizboska2 wyznaczya ambitny cel na nadchodzc dekad: zintegrowanie sys-temw gospodarczych krajw czonkowskich do poziomu najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy w skali globalnej. W centrum politycznej uwagi znalazy si, z jednej strony, rozwj spoeczestwa informacyjnego i bada sucych rozwojowi, z drugiej za modernizacja europejskiego modelu socjalnego poprzez inwestowanie w kapita ludzki i zwalczanie wykluczenia spoecznego.

W domenie spoeczestwa informacyjnego Strategia Lizboska sfor-muowaa silnie prospoeczne priorytety: powszechnoci dostpu do Internetu i usug on-line, zapewnienia kwalifikacji oraz umiejtno-ci niezbdnych do ycia i pracy w otoczeniu rozwiza ICT3, a take podjcia dziaa zmierzajcych do eliminacji obszarw wykluczenia spoecznego dziki zastosowaniu nowoczesnych rozwiza telein-formatycznych. Formalnym ich wyrazem sta si komunikat: eEuro-pa2002 Spoeczestwo Informacyjne dla Wszystkich przyjty pod-czas specjalnego lizboskiego szczytu Rady Europejskiej4. Ju kilka miesicy pniej Komisja Europejska zaproponowaa plan operacyjny oraz mechanizmy wdroenia zaoe strategii eEuropa20025.

Ju pierwszy raport benchmarkingowy z oceny realizacji tego planu sformuowany w marcu 2001 roku ujawni, i mimo rozwoju infra-struktury teleinformatycznej i znaczcego wzrostu liczby kompute-rw oraz uytkownikw Internetu potencja efektywnoci nie zosta wykorzystany. Europejczycy w niewielkim stopniu korzystali wwczas z zaawansowanych usug dostpnych drog elektroniczn, np. zale-dwie 5% uytkownikw Internetu w krajach czonkowskich UE doko-nywao regularnie zakupw w sklepach internetowych, za zaledwie

1 ang. dotcom firma dziaajca w brany Internetowej, bazujca na usugach oferowanych przez serwis www. Nazwa oznacza kocwk nazwy domenowej w domenie komercyjnej .com poprzedzon kropk (ang. dot).

2 Wnioski i decyzje Rady Europejskiej z posiedzenia z 23-24 marca 2000 roku dostpne s w serwisie: http://www.europarl.europa.eu/summits/lis1_en.htm#

3 ang. Information and Communication Technologies technologie komunikacji i informacji.4 Komunikat Komisji na Specjalne Posiedzenie Rady Europejskiej w Lizbonie, eEurope2002 Spoeczestwo

Informacyjne dla Wszystkich (eEurope2002 an Information Society for All), 23-24 marca 2000.5 Rada Unii Europejskiej, Komisja Wsplnot Europejskich, eEuropa2002 Spoeczestwo Informacyjne dla Wszystkich.

Plan dziaa (eEurope2002 an Information Society for All. Action plan), Bruksela, 14 czerwca 2000.

1.1 Rozwj spoeczestwa informacyjnego w regionach UE w kontekcie odnowionej Strategii Lizboskiej oraz zaoe wsplnotowej polityki spjnoci na lata 2007-2013

7

10% korzystao z usug elektronicznej administracji6. Autorzy oce-ny wskazywali przy tym, i barier w transformacji w kierunku spo-eczestwa informacyjnego s gwnie tradycyjne przyzwyczajenia i zachowania kulturowe, nie za trudnoci we wdroeniu technologii.

Rok pniej Komisja Europejska zaproponowaa wyduenie perspek-tywy realizacji planu eEuropa do roku 2005, a zatem do czasu rd-okresowej ewaluacji realizacji Strategii Lizboskiej, zatwierdzajc stosowny dokument w czerwcu 2002 roku podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Sewilli7.

Sformuowane w nim priorytety nie odbiegay od zaoe strategii eEuropa2002, jednak obrane cele wskazyway na postulat ukierun-kowania dziaa rzdw krajw czonkowskich w przewaajcej mie-rze na budow infrastruktury dostpowej oraz platform wiadczenia usug drog elektroniczn. Do roku 2005 miay one zbudowa syste-my nowoczesnych usug publicznych on-line w zakresie elektronicz-nej administracji (eGovernment), zdalnego nauczania (e - Learning) oraz e - Zdrowia (eHealth), a take rodowisko dla dynamicznego prowadzenia biznesu on-line. Ponadto zadaniem wadz publicznych stao si upowszechnienie dostpnoci szerokopasmowych czy in-ternetowych oraz bezpiecznej infrastruktury informacyjnej jako ka-talizatorw korzystania z usug.

Lata realizacji strategii eEuropa2005 (2002-2005) byy czasem kon-centracji dziaa wadz regionw i krajw czonkowskich UE oraz Komisji Europejskiej na zapewnieniu poday e-usug publicznych (gwnie elektronicznej administracji), rozbudowie zasobw treci multimedialnych i dostpnych on-line oraz szerokopasmowego dost-pu do Internetu. W prowadzonych corocznie badaniach benchmarkin-gowych8 sfera popytowa wiadczenia tych usug nie bya przedmio-tem analiz i bada. Podobnie, na uboczu problematyki analitycznej, znalazy si zagadnienia efektywnoci kosztowej inwestycji w elek-troniczne systemy sektora publicznego oraz zakres ich oddziaywania na rozwj gospodarczy.

Europejski model rozwojowy spoeczestwa informacyjnego w latach 2000-2005 cechowaa poda treci cyfrowych oraz usug on-line udostpnianych w modelu swoistych wiadcze socjalnych ery Internetu, ktrych finansowanie nastpowao z budetw publicznych. Takie podejcie do wiadczenia e - usug, objawiajce si m.in. deficytem analiz rynku i bada konsumenckich oraz pomijaniem rachunku ekono-micznego wiadczenia takich usug, stanowio jedn z przyczyn niepowodze pierwszego okresu wdra-ania Strategii Lizboskiej.

Jak wspomniano ju w dyskusjach poprzedzajcych rewizj celw i priorytetw Strategii Lizboskiej, dla oceny stanu rozwoju spoe-czestwa informacyjnego bazowano na ilociowych wskanikach sto-sowanych dla benchmarkingu postpu w realizacji strategii eEuro-pa9. Na jakociowe aspekty oceny zwrci uwag dopiero tzw. raport

6 Komisja Wsplnot Europejskich, Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego, eEurope2002 Impact and Priorities, Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w Sztokholmie, 22-23 marca 2001, COM (2001) 140 kocowy, s. 9.

7 Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spoecznego oraz Komitetu Regionw, eEuropa2005 Spoeczestwo Informacyjne dla Wszystkich (eEurope2005 an Information Society for All), Bruksela, 28 maja 2002, COM (2002) 263 kocowy.

8 Pierwsze badanie bechmarkingowe (ilociowe) poday usug elektronicznej administracji firma Capgemini przepro-wadzia na zlecenie Komisji Europejskiej w roku 2000. W roku 2006 po raz pierwszy wprowadzono pomiar niektrych jakociowych aspektw wiadczenia e - usug.

9 Komisja Wsplnot Europejskich, Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego, eEurope2002 Impact and Priorities, Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w Sztokholmie, 22-23 marca, COM (2001) 140 kocowy oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Spoeczestwa Informacyjnego i Mediw, Information Society Benchmarking Report, Bruksela 2005.

Plan eEUROPA2005

RapoRt KoKa

8

Koka10 przygotowany na zamwienie Komisji Europejskiej, a opubli-kowany w listopadzie 2004 roku.

Gwnym wnioskiem raportu jest konieczno rewizji dotychczasowej Strategii Lizboskiej, tak w zakresie priorytetw, jak i mechanizmw implementacji. Podtrzymujc definicj celu strategicznego Wsplnoty (kreowanie dynamicznej gospodarki wiedzy, konkurencyjnej wobec USA i innych liderw globalnych), autorzy raportu wezwali pastwa czonkowskie UE do refom wewntrznych, ktre wyzwol potencja niezbdny do sprostania wyzwaniom demograficznym11 oraz zapew-ni poda pracy dla nowych generacji Europejczykw. Mechanizmem kreowania takiego potencjau winno sta si zapewnienie przez wa-dze publiczne warunkw do znaczcego wzrostu innowacyjnoci in-westycji w sektorze prywatnym, a take zwikszenie dyfuzji wiedzy na poziomie globalnym w europejskich gospodarkach. Temu celowi suy ma zwikszenie wydatkw na badania prorozwojowe do pozio-mu 3% PKB oraz stworzenie dodatkowych narzdzi wsparcia dla sek-tora wysokich technologii.

Dla wspomnianych celw plan eEuropa2005, koncentrujcy si na li-nearnym rozwoju e - usug oraz infrastruktury dostpowej, okazuje si strategi niewystarczajc. Autorzy raportu zaproponowali zatem przygotowanie holistycznej strategii rozwoju europejskiego sektora ICT, uwzgldniajcej w sposb szczeglny wdraanie systemw elek-tronicznej administracji zwikszajcych efektywno sektora prywat-nego. Eksperci uwaaj, i do roku 2010 kraje czonkowskie zapew-ni winny penetracj szerokopasmowego dostpu do Internetu na poziomie minimum 50% populacji. Szczeglne znaczenie ze wzgl-du na zwalczanie tzw. wykluczenia cyfrowego ma przyspieszenie budowy sieci szerokopasmowych w obszarach wiejskich krajw Unii Europejskiej.

Raport Koka zaproponowa take zasadnicz zmian podejcia do priorytetw rozwoju spoeczestwa informacyjnego formuujc nowy cel strategiczny dla dziaa pastw czonkowskich na tym polu sty-mulowanie wzrostu gospodarczego i kreowanie nowych moliwo-ci w zakresie zatrudnienia poprzez inwestycje w rozwizania ICT. Postulat ten znalaz ju wkrtce odzwierciedlenie w nowej inicjaty-wie i2010 Europejskie spoeczestwo informacyjne dla wzrostu i za-trudnienia12 bdcej nastpstwem ustale wiosennego szczytu Rady Europejskiej13.

Nowa strategia opiera si na trzech zasadniczych zaoeniach: technologie informacyjne i komunikacyjne s czynnikiem silnie sty-mulujcym wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Odpowiadaj one za jedn czwart wzrostu PKB i 40% wzrostu produktywnoci w Unii Europejskiejrnice poziomw gospodarczych pomidzy krajami uprzemyso-wionymi mona w duej mierze wytumaczy wysokoci inwesty-cji w technologie informacyjne i komunikacyjne, poziomem bada

10 Wim Kok i in., Facing the challenge. The Lisbon strategy for growth and employment. Report from High Level Group chaired by Wim Kok, Bruksela 2004.

11 Por. S. Scherbov, M. Mamolo, Probablistic Population Projections for the EU-25, European Demographic Research Papers nr 1, Vienna Institute of Demography of the Austrian Academy of Sciences, Wiede 2006.

12 Komisja Wsplnot Europejskich, Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spoecznego oraz Komitetu Regionw, i2010 Europejskie spoeczestwo informacyjne dla wzrostu i zatrudnienia, Bruksela, 1 czerwca 2005, COM (2005) 229 kocowy.

13 Komisja Wsplnot Europejskich, Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej, Wsplne dziaania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy pocztek Strategii Lizboskiej. Komunikat przewodniczcego Barosso w porozumieniu z wiceprzewodniczcym Verheugenem, Bruksela, 2 lutego 2005, COM (2005) 24.

Nowa StRategia i2010

9

nad nimi i zakresem ich stosowania oraz stopniem konkurencyjno-ci sektorw gospodarki zwizanych ze spoeczestwem informa-cyjnymi i mediami14 usugi, umiejtnoci, media i treci zwizane z ICT stanowi coraz waniejszy element gospodarki i spoeczestwa.

W oparciu o przekonanie o silnym wpywie inwestycji w rozwizania ICT na wzrost gospodarczy i rozwj spoeczny Komisja Europejska zaproponowaa 3 priorytety rozwoju spoeczestwa informacyjnego w krajach UE do roku 2010:

stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej za-pewniajcej warunki dla powstania otwartego i konkurencyjne-go rynku wewntrznego w zakresie rozwiza ICT, w tym mediw elektronicznych zwikszenie inwestycji w badania nad ICT oraz projekty innowacyj-ne w celu wspierania wzrostu gospodarczego oraz tworzenia no-wych i lepszych miejsc pracytworzenie warunkw dla integrowania si europejskiego spoecze-stwa informacyjnego, ktre przyczyni si do wzrostu gospodarcze-go i powstawania nowych miejsc pracy w sposb zgodny z zasada-mi zrwnowaonego rozwoju w celu zapewnienia Europejczykom lepszego poziomu usug publicznych i wyszej jakoci ycia15.

Tabela 1 prezentuje wnioski i rekomendacje dla wadz publicznych wynikajce z przesdze strategii i2010 Europejskie spoeczestwo informacyjne dla wzrostu i zatrudnienia.

Priorytet Strategii i2010

Wniosek / Rekomendacja

Wspieranie budowy jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej

1 Nowe rodzaje treci, usugi i modele biznesowe stymuluj wzrost i tworz miejsca pracy. Dla przykadu, oczekuje si, e warto zachodnioeuropejskich rynkw treci on-line potroi si do 2008 r. (przy czym warto segmentu tego rynku dotyczcego zawartoci przeznaczonej dla konsumentw wzronie dziesiciokrotnie)16. Podobnie sytuacja bdzie rozwija si w caym sektorze, ktry ju dzi przynosi 8% PKB w Unii Europejskiej.

2 Niezbdne jest proaktywne stanowisko polityczne, ktre bdzie stymulowa korzystne trendy na rynku i wspiera budow spoeczestwa wiedzy (np. przez ksztacenie ustawiczne, kreatyw-no i innowacje), ochron konsumentw oraz powstawanie zdrowego i bezpiecznego europej-skiego spoeczestwa informacyjnego.

3 Komisja zamierza do 2007 r. przeanalizowa wsplnotowe przepisy dotyczce usug z dziedziny spoeczestwa informacyjnego i mediw oraz przedstawi propozycje zmian tam, gdzie bd one konieczne.

4 Komisja okreli i bdzie wspiera ukierunkowane dziaania na rzecz interoperacyjnoci, szcze-glnie w zakresie zarzdzania prawami cyfrowymi (2006/2007)

14 Usugi z dziedziny spoeczestwa informacyjnego i mediw zostay opisane w dokumencie Green Paper on conver-gence of the telecommunications, media and information technology sectors and the implications for regulation towards an information society approach z 1998 r. COM (97) 623 oraz, po uwzgldnieniu dalszego rozwoju, w do-kumencie Communication on the Future of European Regulatory Audiovisual Policy z 2003 r. COM (2003) 784. Usugi te odzwierciedlaj zachodzc obecnie konwergencj pomidzy usugami cznoci elektronicznej, usugami z dziedziny spoeczestwa informacyjnego, usugami nadawczymi oraz powstajcymi na ich podstawie usugami dotyczcymi zawartoci.

15 Por. i2010 Europejskie spoeczestwo informacyjne dla wzrostu i zatrudnienia, s. 3.

10

Wzmocnienie innowacji i inwestycji w badania nad ICT

1 Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT) wnosz istotny wkad we wzrost gospodarczy i powstawanie miejsc pracy w Europie. Sektor ICT jest bardzo wanym elementem gospodarki, a wdraanie i umiejtne stosowanie tych technologii to jeden z najwaniejszych czynnikw zwikszajcych produktywno i stymulujcych wzrost caej gospodarki, dziki ktremu w jej kluczowych sektorach pojawiaj si innowacje.

2 Potrzebne s strategiczne badania nad ICT, ktre zapewni Europie wiodc rol w tych dziedzi-nach, w ktrych zajmuje ona uznan, mocn pozycj (np. nanoelektronika, systemy wbudowa-ne, czno) oraz w nowopowstajcych obszarach (np. usugi sieciowe, systemy kognitywne).

3 Korzyci z ICT pyn ze stosowania tych technologii w produktach i usugach oraz z wprowa-dzania nowych modeli biznesowych, zmian organizacyjnych i nowych umiejtnoci. Dziki ICT przedsibiorstwa zyskuj na produktywnoci, ale ich problemem pozostaje brak interoperacyj-noci, niezawodnoci i bezpieczestwa, a take trudnoci zwizane z reorganizacj i integracj ICT w miejscu pracy oraz wysokie koszty wsparcia technicznego. Szczeglnie powane trudno-ci z wdraaniem ICT maj mae i rednie przedsibiorstwa.

4 Komisja bdzie zachca do przekadania postpu technologicznego na innowacyjne zastoso-wania i usugi w sektorze prywatnym i publicznym. Bdzie promowa podejcie charakteryzu-jce si duym ryzykiem i wysokim poziomem kreatywnoci oraz wspiera efekt skali poprzez partnerstwa publiczno-prywatne17 skupiajce know-how, zdolnoci i zasoby finansowe przemy-su i sektora bada wok strategicznych priorytetw badawczych.

5 Komisja uruchomi inicjatywy z dziedziny bada i wdroenia, ktrych celem jest pokonanie gwnych barier wymagajcych rozwiza zarwno technologicznych, jak i organizacyjnych (2006 r.) oraz okreli rodki uzupeniajce w celu zachcenia podmiotw prywatnych do inwe-stowania w badania i innowacje w dziedzinie ICT (2006 r.)

Integracja europejskiego spoeczestwa informacyjnego

1 ICT s stosowane coraz powszechniej i korzysta z nich coraz wicej ludzi. Nadal jednak po-nad poowa mieszkacw UE czerpie z zastosowania ICT niepene korzyci lub jest od nich cakowicie odcita. Wzmocnienie spjnoci spoecznej, ekonomicznej i terytorialnej poprzez zwikszenie dostpnoci produktw i usug ICT, rwnie w regionach sabiej rozwinitych, jest ekonomiczn, spoeczn, etyczn i polityczn koniecznoci.

2 Usugi publiczne stanowi wany element europejskiej gospodarki. Dla przykadu, na zamwie-nia publiczne przypada 16% PKB. Zasadnicze wyzwanie polega na tym, by uczyni te usugi lepszymi, bardziej dostpnymi i mniej kosztownymi.

3 ICT maj duy potencja w dziedzinie poprawy jakoci ycia. Mog te przyczyni si do popra-wy zdrowia obywateli dziki nowym usugom zdrowotnym i socjalnym, ktrych wprowadzenie staje si moliwe wanie dziki ICT. W kontekcie wyzwa demograficznych stojcych przed Europ, ICT mog pomc w zwikszeniu wydajnoci i efektywnoci publicznych systemw ochrony zdrowia i opieki spoecznej. ICT mog rwnie by wanym czynnikiem wspomagaj-cym rnorodno kulturow Europy, poniewa dziki nim europejskie dziedzictwo i twrczo kulturaln mona udostpni wikszej liczbie osb. Technologie te s rwnie narzdziem wspomagajcym ochron rodowiska, np. w dziedzinie monitorowania i postpowania w na-stpstwie katastrof oraz poprzez czyste, energooszczdne i wydajne procesy produkcyjne18. Wreszcie ICT mog rwnie przyczyni si do zwikszenia bezpieczestwa transportu i uczyni go bardziej czystym i energooszczdnym.

16 17 18

Tabela 1. Wnioski i rekomendacje dla wadz publicznych wynikajce ze strategii i2010 rdo: opracowanie wasne SMWI (2007)

Rok 2006 by czasem dyskusji i ostatecznych decyzji dotyczcych za-oe nowej polityki spjnoci na lata 2007-2013. W lipcu Parlament Europejski zatwierdzi cele, zasady wydatkowania oraz budet Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Spjnoci, ktre stanowiy temat niemal dwuletniej debaty.

16 European Information Technology Observatory (EITO), 2005.17 W tym europejskie platformy technologiczne i wsplne inicjatywy technologiczne.18 i2010 bdzie wykorzystywa te moliwoci w poczeniu z planem dziaa na rzecz technologii dla rodowiska

(ETAP).

polityKa SpjNoci a StRategia lizboSKa

11

Przedmiotem zasadniczego sporu by stopie uwzgldnienia w polityce spjnoci UE celw strategicznych odnowionej Strategii Lizboskiej19. Rezultatem tej dyskusji bya zasadnicza zmiana dotychczasowego ro-zumienia polityki spjnoci jako mechanizmu redystrybucji dochodw z regionw bogatych do zdefaworyzowanych. Podstawowego znacze-nia nabraa konkurencja midzy regionami i w skali globalnej.

Istotnym elementem reformy polityki spjnoci w nowym okresie programowania jest jej bezpored-nie powizanie z zaoeniami odnowionej Strategii Lizboskiej, tj. podporzdkowanie jej celw wymo-gowi zwikszenia konkurencyjnoci poprzez zapewnienie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego oraz tworzenie miejsc pracy. W latach 2007-2013 polityka spjnoci ma by filarem realizacji odnowionej Strategii Lizboskiej20.

Jednym ze rde takiego ujcia jest tzw. raport Aho21 prezentuj-cy nowoczesne podejcie do konkurencyjnego rozwoju pastw Unii Europejskiej w kontekcie globalnym. Gwny akcent dokument ten kadzie na koniecznoci pilnego22 i radykalnego wzmocnienia zasobw bada i rozwoju, zdolnoci firm do konkurencji globalnej oraz zdolno-ci europejskich rynkw do absorpcji innowacji. Autorzy raportu Aho zwracaj uwag instytucji europejskich oraz pastw czonkowskich UE na konieczno zaproponowania nowej wizji rozwoju uwzgldnia-jcej wyzwania spoecznego modelu UE i zwikszenia produktywno-ci pracy.

Zdaniem autorw raportu Europa, ze wzgldu na fragmentacj ryn-ku ICT na rynki krajw czonkowskich, z trudem nawizuje kontakt w konkurencji z globalnymi liderami rozwoju. Na stan taki wpywa-j z jednej strony czynniki makroekonomiczne nieznaczny wzrost PKB w ostatniej dekadzie oraz niewielki wzrost produktywnoci pra-cy23, z drugiej za czynniki socjoekonomiczne starzejce si spoe-czestwo i zmniejszanie si populacji wywouj obnienie si kapitau ludzkiego zdolnego do transformacji UE w kierunku gospodarki wie-dzy. Gospodarki europejskie wyranie odstaj pod wzgldem produk-tywnoci od czowki wiatowych liderw, take ze wzgldu na sab zdolno do kapitalizacji innowacyjnych rozwiza ICT oraz relatyw-nie niskie zapotrzebowanie bran nie - ICT na rozwizania ICT24.

Raport Aho zawiera rekomendacje dla instytucji europejskich radykalnie odbiegajce od konkluzji do-tychczasowych opracowa analitycznych. Zdaniem autorw raportu w centrum uwagi wadz publicz-nych pastw czonkowskich UE winien znale si sektor prywatny, w tym sektor rynku ICT. Na jego wsparciu z wykorzystaniem rnorodnych przyjaznych mu instrumentw finansowych25 koncentrowa si powinny dziaania rzdw i wadz regionalnych. Wsparcie obejmowa winno tak firmy sektora MP, jak i due firmy, ktre maj kluczowe znaczenie dla wzrostu gospodarczego i podniesienia poziomu pro-duktywnoci oraz innowacyjnoci.

Kluczem do zwikszenia chonnoci rynkw europejskich na innowa-cyjne rozwizania teleinformatyczne jest interaktywna wsppraca firm z instytucjami naukowo-badawczymi. Wanym rodkiem wzmac-

19 W Polsce proces ten nazywa si czsto lizbonizacj europejskiej polityki spjnoci.20 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Komentarz do aktw prawnych Wsplnot Europejskich w zakresie funduszy

strukturalnych i funduszu spjnoci w latach 2007-2013, Warszawa 2006, s. 8. 21 E. Aho i in., Creating an innovative Europe. Report of Independent Expert Group on R&D and Innovation appointed

following the Hampton Court Summit and chaired by Mr. Esko Aho, Bruksela 2006. 22 ang. before is not to late zanim nie bdzie za pno.23 Por. Komisja Wsplnot Europejskich, Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Wsplna koncepcja, Bruksela 2005.24 Inwestycje w rozwizania ICT w branach nie-ICT stanowi silny czynnik wzrostu produktywnoci. Por. M. Pitkowski,

The potential of ICT for development and economic restructuring in the New EU Member States, Forum Ekonomiczne Krynica, 12 wrzenia 2004.

25 Np. venture capital, poyczki, finansowanie klastrw przemysowych.

12

niania zdolnoci rozwojowych sektora ICT powinny sta si inwesty-cje w infrastruktur innowacji, przez ktr rozumie si parki naukowe i technologiczne, inkubatory i organizacje transferu wiedzy. Wsparcie przemysu teleinformatycznego nastpowa winno poprzez system grantw na rozwj prac badawczo-rozwojowych oraz tworzenie sys-temw zacht finansowanych ze rodkw funduszy strukturalnych.

W wyniku analizy rynkw globalnych autorzy raportu zwracaj uwa-g na zasadno szczeglnego wsparcia przez wadze publiczne przy-szociowych z punktu widzenia rynkowego bran rynkowych: e - Zdrowia, transportu i logistyki, ochrony rodowiska i przemysu wytwarzajcego treci multimedialne.

Wyniki bada spoecznych i ekonomicznych z lat 2000-2004 dowo-dzce silnego zwizku midzy rozwojem technologii teleinformatycz-nych oraz ich zastosowania w szerokim spectrum bran przemyso-wych a dynamicznym rozwojem gospodarek, wpyny na decyzje przesdzajce o zasadach, zakresie i mechanizmach europejskiej po-lityki spjnoci na lata 2007-2013. Rada Europejska oraz Parlament Europejski podjy je w lipcu 2006 r. w formie 5 rozporzdze26.

Kilka miesicy pniej, w padzierniku 2006 roku, Rada Europejska przyja dokument, ktry silnie wpywa bdzie na wdraanie polityki spjnoci. Dokument ten Strategiczne wytyczne Wsplnoty dla spj-noci gospodarczej, spoecznej i terytorialnej27, podobnie jak raport Aho w sferze diagnostycznej, formuuje przeomowe zalecenia odno-szce si do sfery planistycznej polityki spjnoci na lata 2007-2013.

W kontekcie przyswojenia rezultatw europejskiej debaty nad rewi-zj Strategii Lizboskiej najwaniejsze znaczenie dla wadz publicz-nych pastw czonkowskich UE, w tym wadz regionalnych, ma prio-rytet II Wytycznych: Wspieranie innowacyjnoci, przedsibiorczoci oraz rozwoju gospodarki opartej na wiedzy poprzez wykorzystywanie moliwoci w dziedzinie bada i innowacji, w tym nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych.

Wytyczne winny stanowi dla wadz regionalnych dokument referencyjny o duym znaczeniu dla prac planistycznych oraz zarzdzania wdraaniem polityki spjnoci dla osignicia celw odnowionej Strategii Lizboskiej. Ze wzgldu na katalityczne oddziaywanie rozwoju spoeczestwa informacyjnego na procesy gospodarki wiedzy zalecenia Wytycznych znale powinny swoje odzwierciedlenie w zapi-sach programowych oraz instrumentarium wdroeniowym regionalnych programw operacyjnych oraz innowacyjnych strategii e - Rozwoju polskich wojewdztw, zatem take w treci Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego na lata 2007-2013.

Szczegow analiz Wytycznych w zakresie priorytetu II odnosz-c si do zakresu dziaalnoci wadz lokalnych i regionalnych, prze-prowadzon przez ekspertw European Local Authorities Telematic Network (ELANET) podczas warsztatu w kwietniu 2007 roku, przed-stawia tabela 2.

26 Rozporzdzenie gwne okrela wsplne zasady, przepisy i normy wdraania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Spoecznego (EFS) oraz Funduszu Spjnoci; Rozporzdzenie o Europejskim Funduszu Rozwoju Regionalnego okrela jego rol oraz definiuje sfery dziaania, gwnie wspieranie prywatnych i publicznych inwestycji sucych zmniejszeniu dysproporcji dzielcych regiony UE; Rozporzdzenie o Europejskim Funduszu Spoecznym koncentruje si na zwikszaniu zdolnoci dostosowawczych pracownikw i przedsibiorstw, poprawie dostpnoci zatrudnienia i poszerzaniu uczestnictwa w rynku pracy, zwalczaniu dyskry-minacji w dostpie do rynku pracy oraz na propagowaniu partnerstwa na rzecz reform w sferze integracji i zatrud-nienia; Rozporzdzenie o Funduszu Spjnoci dotyczy interwencji w dziedzinie ochrony rodowiska i transeuropej-skich sieci transportowych; Rozporzdzenie o Europejskim grupowaniu wsppracy terytorialnej (EUWT) wprowadza nowe mechanizmy wsppracy transgranicznej, ponadnarodowej i midzyregionalnej czcej wadze regionalne i lokalne.

27 Decyzja Rady Europejskiej z dnia 5 padziernika 2006 roku w sprawie strategicznych wytycznych Wsplnoty dla spjnoci, Bruksela, 11807/6/06 REV 6 (pl).

Lata 2007-2013 nowa perspektywa

polityki spjnoci

13

Domena tematyczna zalecenia Opis zalecenia

1.Zwikszenie nakadw na badania i rozwj28

Wspieranie inwestycji w infrastruktur spoeczestwa informa-cyjnego (ICT)

Rozpowszechnianie technologii i wiedzy przy wykorzystaniu od-powiednich narzdzi promocji

Zwikszanie absorpcji wynikw prac badawczo-rozwojowych w przedsibiorstwach, zwaszcza MP, poprzez dziaania zmie-rzajce do wzrostu umiejtnoci i kompetencji

Wspieranie powstawania i wykorzystywania w UE wikszej liczby utalentowanych pracownikw naukowych o wysokich kwalifikacjach

Zwikszanie poziomu prywatnych i pastwowych inwestycji w badania i rozwj oraz innowacje

Wspieranie partnerstwa w dziedzinie bada i rozwoju w rnych regionach UE

2.Programowanie i wdraanie innowacyjnego rozwoju regionw29

Upowszechnienie foresight oraz innych metod planowania stra-tegicznego na poziomie regionalnym, obejmujcych regularny i systematyczny dialog z zainteresowanymi stronami30

Zapewnienie synergii pomidzy polityk spjnoci a programa-mi ramowymi: 7. Programem Ramowym Bada i Rozwoju oraz Programem Konkurencyjno i Innowacje

Podnoszenie potencjau badawczego i innowacyjnego w regio-nach do poziomu odpowiedniego dla udziau w transnarodowych projektach badawczych

3.Zwikszenie i ukierunko-wanie inwestycji w badania i rozwj

Zapewnienie cisej interakcji midzy wszystkimi podmiotami realizujcymi badania na rzecz rozwoju w celu wspierania po-wstawania biegunw doskonaoci, koniecznych do osigni-cia masy krytycznej31

Wzmacnianie wzajemnej wsppracy midzy przedsibiorstwa-mi, a take wsppracy pomidzy przedsibiorstwami a publicz-nymi instytucjami badawczymi/placwkami szkolnictwa wy-szego, m.in. poprzez tworzenie regionalnych i ponadregional-nych klastrw doskonaoci

Wspieranie dziaalnoci badawczo-rozwojowej oraz transferu technologii (umoliwianie MP dostpu do usug z zakresu ba-da i rozwoju w instytucjach badawczych finansowanych ze rodkw publicznych)

Wspieranie regionalnych inicjatyw transgranicznych i transnaro-dowych majcych na celu wzmocnienie wsppracy badawczej oraz rozwijanie zdolnoci w dziedzinach priorytetowych dla poli-tyki badawczej Wsplnoty

Wzmacnianie rozwijania zdolnoci w zakresie bada i rozwoju, w tym ICT, infrastruktury badawczej oraz kapitau ludzkiego w dziedzinach o wysokim potencjale wzrostu

4. Uatwianie innowacji i pro-mowanie przedsibiorczoci

Zwikszanie skutecznoci i dostpnoci dla przedsibiorstw oferty regionalnej w zakresie bada i rozwoju, innowacji i edukacji, na przykad przez tworzenie biegunw doskonaoci, skupiajcych wok instytucji badawczo-rozwojowych przedsibiorstwa (MP) prowadzce dziaalno w zakresie zaawansowanych technologii lub przez tworzenie i rozwijanie klastrw wok duych przedsibiorstw

Dostarczanie usug wspierajcych przedsibiorstwa w celu umoliwienia im zwikszania konkurencyjnoci oraz umidzyna-rodowienia. Wykorzystanie synergii (transferu technologii, par-kw naukowych, centrw komunikacji ICT, inkubatorw i usug powizanych, wsppracy z klastrami) powinno sta si priory-tetowym celem przy wiadczeniu usug dla przedsibiorstw32

Promocja przedsibiorczoci oraz uatwianie powstawania i roz-woju nowych przedsibiorstw. Nacisk powinien zosta poo-ony rwnie na promocj powstawania spek typu spin-off i spin-out z instytucji badawczych lub przedsibiorstw przy wy-korzystywaniu rnorodnych technik (np. podnoszenie wia-domoci, przygotowanie prototypw, opieka oraz wiadcze-nie wsparcia kierowniczego i technologicznego dla przyszych przedsibiorcw)

14

5. Promowanie spoecze-stwa informacyjnego dla wszystkich33

Zapewnienie wykorzystania ICT przez przedsibiorstwa i go-spodarstwa domowe oraz promowanie rozwoju przez zrwno-waone wsparcie popytu i poday na towary i usugi z zakresu ICT, tak prywatne, jak i publiczne, a take poprzez zwikszone inwestycje w kapita ludzki

Zapewnienie tam, gdzie nie zapewnia tego rynek dostpno-ci infrastruktury ICT i powizanych z ni usug po przystpnych cenach i o takim stopniu rozwoju, aby moliwe byo wiadczenie koniecznych usug, w szczeglnoci na obszarach oddalonych i obszarach wiejskich oraz w nowych pastwach czonkowskich

6.

Poprawa dostpu do finansowania innowa-cyjnych przedsiwzi gospodarczych

Wspieranie instrumentw nie bdcych dotacjami, takich jak poyczki, finansowanie zabezpieczonego dugu dla dugw przy-porzdkowanych, instrumenty zamienne (dug mezaninowy) oraz kapita podwyszonego ryzyka (kapita pocztkowy oraz kapita podwyszonego ryzyka)

Wspieranie dotacjami budowania i utrzymywania infrastruktury uatwiajcej dostp do finansowania (np. biura transferu tech-nologii, inkubatory, sieci aniow biznesu, programy gotowoci inwestycyjnej)

Opracowanie zintegrowanego podejcia, w ramach ktrego wspierane bd jednoczenie innowacje, ich przeoenie na now dziaalno komercyjn oraz dostpno kapitau podwy-szonego ryzyka

28 29 30 31 32 33 34 35Tabela 2. Zalecenia Wytycznych odnoszce si do ich priorytetu II: Poprawa poziomu wiedzy i in-

nowacyjnoci na rzecz wzrostu rdo: opracowanie wasne SMWI na podstawie dyskusji podczas warsztatu ELANET (2007)

28 Zgodnie z Wytycznymi przydzielane przedsibiorcom dotacje powinny by raczej ukierunkowane na podnoszenie zdolnoci przedsibiorstwa w zakresie bada i rozwoju oraz innowacji, ni tymczasow redukcj jego kosztw pro-dukcji, co wie si z powstaniem znacznego obcienia w przyszoci (szczeglnie w sektorach tradycyjnych oraz MP).

29 Zgodnie z Wytycznymi strategie regionalne winny koncentrowa si na inwestycjach w badania i rozwj, innowacje, kapita ludzki oraz przedsibiorczo; na zapewnianiu, e inwestycje te odpowiadaj potrzebom regionw oraz e ist-nieje zdolno przeksztacania bada w innowacyjne, atrakcyjne rynkowo towary, procesy i usugi; na zwikszeniu technologii i wymiany wiedzy; na wspieraniu rozwoju, rozpowszechniania i wykorzystywania ICT przez przedsibior-stwa oraz na zapewnianiu dostpu do finansowania przedsibiorstwom skonnym do inwestowania w towary i usugi o istotnej wartoci dodanej. Strategie takie powinny okrela konkretne zasady dotyczce prowadzenia ekspery-mentw w celu zwikszenia zdolnoci interwencji w ramach polityki oraz organizacji poredniczcych do stymulowa-nia podmiotw regionalnych i lokalnych do wprowadzania innowacji, szczeglnie MP.

30 Zgodnie z Wytycznymi pastwa czonkowskie i regiony winny rozwija spjne strategie w zakresie spoeczestwa informacyjnego, ktre zapewni spjno i integracj midzy poszczeglnymi sektorami poprzez zrwnowaenie dziaa dotyczcych popytu i poday na podstawie wymogw lokalnych, udziau zainteresowanych stron i silnego wsparcia politycznego opinii publicznej.

31 Zgodnie z Wytycznymi gwn rol w tym procesie odgrywa moe blisko geograficzna, osignita przez tworze-nie klastrw MP oraz biegunw innowacyjnoci wok publicznych instytucji badawczych, szczeglnie w mniej rozwinitych krajach czonkowskich i regionach UE. Pozwoli to unikn nadmiernego przestrzennego rozproszenia zasobw.

32 Zgodnie z Wytycznymi usugi dla przedsibiorstw powinny by raczej wiadczone przez sektor prywatny lub przez mieszane organizacje publiczno-prywatne. Usugi te powinny by najwyszej jakoci, przystpne i atwo dostpne oraz dostosowane do potrzeb MP. Poziom jakoci usug powinien by ustalony i monitorowany; powinna zachodzi spjno midzy podmiotami wiadczcymi usugi, zapewniona np. na drodze tworzenia partnerstw publiczno-pry-watnych oraz sieci tzw. punktw kompleksowej obsugi.

33 Zgodnie z Wytycznymi dziaania te winny koncentrowa si na tworzeniu pocze i obejmowa popraw usug wspierajcych MP w dziedzinie innowacji, a szczeglnym celem powinno by pobudzanie transferu technologii mi-dzy instytucjami badawczymi i przedsibiorstwami. Wymaga to rwnie rozwijania umiejtnoci niezbdnych w go-spodarce opartej na wiedzy oraz opracowywania zawartoci poprzez dostarczanie aplikacji i usug (e - administracja, e - biznes, e - ksztacenie oraz e - Zdrowie).

34 Zgodnie z Wytycznymi dziaania te powinny wpywa na podnoszenie wydajnoci, promowa otwart i konku-rencyjn gospodark cyfrow i spoeczestwo informacyjne (np. poprzez popraw dostpu dla osb starszych i niepenosprawnych).

35 Zgodnie z Wytycznymi prywatny kapita zakadowy i kapita podwyszonego ryzyka oraz fundusze rotacyjne dla roz-poczynajcych dziaalno gospodarcz przedsibiorstw innowacyjnych powinny odgrywa zasadnicz rol jako mo-tor przedsibiorczoci, innowacyjnoci i tworzenia nowych miejsce pracy. Instytucje sektora publicznego nie zawsze bowiem s najlepiej przystosowane do podejmowania ryzyka. W obszarach, w ktrych wystpuj niedoskonaoci rynku, priorytetem powinno sta si stworzenie i rozwj sieci wyspecjalizowanych podmiotw oferujcych kapita podwyszonego ryzyka oraz gwarancje bankowe. Bdzie ono zasadniczo bardziej skuteczne, jeeli udzielane przez nie wsparcie bdzie miao form zintegrowanego pakietu, ktrego punktem wyjcia bdzie szkolenie organizowane przed rozpoczciem dziaalnoci gospodarczej lub przed rozpoczciem rozwoju.

15

Uzupenieniem zalece wywiedzionych ze Strategicznych wytycz-nych Wsplnoty dla spjnoci gospodarczej, spoecznej i terytorial-nej s szczegowe rekomendacje Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej Komisji Europejskiej zawarte w przewodniku Innowacyjne strategii i dziaania: wyniki 15 lat eksperymentw w regionach36 ad-resowane do decydentw oraz instytucji wdraajcych w latach 2007-2013 regionalne programy operacyjne. Jako taki podrcznik stano-wi dla polskich wadz uyteczne rdo wiedzy o dobrych praktykach wdraania polityki spjnoci.

Zakres rekomendacji Opis rekomendacji

1. W procesie wdraania strategii wadze regional-nych winny otwiera si na partnerskie wspdziaanie z sektorem prywatnym

Wadze regionalne musz zrozumie swoj now rol i sta si bardziej katalizatorem rozwoju ni cile wyznacza jego kierunki. Takie podejcie upewni ma partnerw regionalnych szczeglnie przedsibiorcw, i wsplnie z wadzami mog wczy si w dziaa-nia na rzecz konkurencyjnoci gospodarek regionalnych, za orod-ki badawczo-rozwojowe otworzy na potrzeby gospodarki dziki fi-nansowaniu prac badawczych.

2. Projekty eksperymen-talne powinny stanowi niezbdny komponent regionalnych programw operacyjnych

Komisja Europejska rekomenduje zapisanie w regionalnych pro-gramach operacyjnych (RPO) na lata 2007-2013 komponentu zwizanego z finansowaniem projektw eksperymentalnych oraz stworzenie odpowiedniego sposobu zarzdzania (zesp zadanio-wy) i metody implementacji (wybr w konkursach ofert, krtki czas wdraania, cisa ocena rezultatw).

3. Strategie innowacyjne winny by dostosowane do uwarunkowa spoecznych-gospodarczych i kulturo-wych regionw

Innowacyjno odnosi si do wielu bran gospodarki regionalnej i dziaw sektora publicznego. Wadze winny rozpozna gwne osie rozwojowe regionw i finansowa w ramach RPO projekty pobudza-jce innowacje w rnych dziedzinach, np. rozwoju ICT, turystyce, wiadczeniu usug publicznych. Dla wsparcia planowania naley roz-wija regionalny foresight oraz prowadzenie okresowych ewaluacji przez wadze regionalne i przez niezalenych ekspertw we wsp-pracy z kluczowymi regionalnymi interesariuszami procesw wdra-ania strategii. Istotne znaczenie maj badania nad wskanikami i benchmarking regionalny.

4. Wadze wojewdztwa winny uwzgldnia mo-liwo modyfikacji pro-gramw i dziaa finanso-wanych w ramach RPO ze wzgldu na potrzeby wdra-ania strategii

Dobrze zarzdzane implementacje strategii maj realny katalitycz-ny wpyw na innowacyjno regionw. Osignicie sukcesu moli-we bdzie dziki partnerstwom opartym na wsplnie podzielanych celach i ryzykach. Wymaga to tego, aby programy finansowane w ramach RPO mogy by przedmiotem zmian i adaptacji w trakcie okresu wdroenia. Takie podejcie ma obecnie zdecydowanie wik-sze znaczenie ni w przeszoci.

5. Strategie winny powsta-wa w realnym partner-stwie z interesariuszami regionalnymi

Wsppraca i partnerstwo z aktorami regionalnymi zapewni ma waciwe okrelanie potrzeb oraz zaangaowanie potencjalnych in-teresariuszy w proces wdraania strategii. Partnerstwa pozwalaj na wytypowanie jasnych celw i zapobiegaj wyznaczaniu zbyt sze-rokiego spectrum kierunkw dziaa, niepowizanych realistycznie z moliwociami finansowania, jakie wynikaj z RPO.

6. Realizacja strategii z suk-cesem wymaga zdecydowa-nego przywdztwa

Komitet kierujcy wdroeniem strategii powinien grupowa osoby wpywowe, zainteresowane sukcesem wdraania strategii. Naley powanie rozway moliwo wspkierowania implementacj stra-tegii przez silnego regionalnego partnera z sektora prywatnego. Strategia winna by operacyjnie zarzdzana przez wyspecjalizo-wany podmiot wadze publiczne nie maj na og odpowiednich kompetencji i warunkw organizacyjno-prawnych do wdraania tak wielowtkowych procesw. Komitet wdraajcy strategi nie po-winien by wikszy ni 20 osb, za w kwestiach szczegowych naley powoywa grupy robocze o jasno okrelonym mandacie do dziaania.

36 Por. Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej, Guide Innovative strategies and actions: Results from 15 Years of Regional Experimentation, Bruksela 2006.

16

7. Komunikacja i informacja stanowi istotny element wdraania strategii

Komunikacja na poziomie regionalnym i prowadzenie przemyla-nych akcji informacyjnych suy: podnoszeniu wiadomoci miesz-kacw (podatnikw), aktywizowaniu interesariuszy regionalnych oraz przyciganiu uwagi firm (kapita prywatny) oraz wysokokwalifi-kowanych specjalistw. Dziaania te powinny by prowadzone przez wyspecjalizowane podmioty profesjonalne instytucje.

8. Bieca ewaluacja stra-tegii zapewnia zdolno do jej modyfikowania trakcie wdroenia

Monitoring realizacji strategii umoliwia okresowe oceny jej wdroe-nia, a w ich rezultacie moliwo modyfikowania, a nawet zmiany jej celw dla osignicia wysokich wskanikw oddziaywania. Wana jest pomoc w ewaluacji dowiadczonych ekspertw zewntrznych, take z innych krajw czonkowskich UE. Konsultacje z ekspertami zewntrznymi maj szczeglne znaczenie w ewaluacji projektw eksperymentalnych eksperci ci zatem winni posiada dowiad-czenie w realizacji/ocenie podobnych przedsiwzi.

9. Wykorzystanie dobrych praktyk z innych regionw silnie wzmacnia efekty strategii

Dobre praktyki projektw eksperymentalnych z innych regionw oraz bran mog stanowi silny impuls do rozwoju wartociowych projektw o silnej wartoci dodanej w zakresie innowacyjnoci. RPO powinny zawiera komponenty umoliwiajce finansowanie pozna-wania i studiowania dobrych praktyk w innych krajach czonkow-skich UE poprzez tworzenie partnerstw i sieci midzyregionalnych, wizyty studyjne, uczestnictwo w europejskiej wymianie wiedzy (konferencje, warsztaty).

Tabela 3. Rekomendacje DG ds. Polityki Regionalnej zawarte w Przewodniku: Innowacyjne strate-gie i dziaania: wyniki 15 lat eksperymentw w regionach

rdo: opracowanie wasne SMWI (2007)

17

1.218

Programowanie rozwoju spoeczestwa informacyjnego na poziomie regionalnym wywodzi si z praktyki strategicznych dziaa wadz sa-bo rozwinitych regionw pastw czonkowskich Unii Europejskiej za-pocztkowanej w pierwszej poowie lat dziewidziesitych XX wieku. W latach 1994-1999 na finansowanie europejskiej polityki spjno-ci37, a zatem na wspieranie zrwnowaonego rozwoju regionw sa-bo rozwinitych strukturalnie, przeznaczono po raz pierwszy a jedn trzeci budetu wsplnotowego38. Wzmocnieniu mechanizmw kohe-zyjnych towarzyszyo wwczas rwnoczesne wprowadzenie do deba-ty europejskiej i zada Komisji Europejskiej zagadnie rozwoju spo-eczestwa informacyjnego39. cisa korelacja tych dwch procesw warta jest podkrelenia.

Ju wkrtce potem, z kocem 1994 roku Komisja Europejska podzieli-a przekonanie grupy ekspertw autorw tzw. Raportu Bangemanna o silnie pozytywnym wpywie inwestycji w infrastruktur teleinforma-tyczn oraz rozwj kompetencji cywilizacyjnych w regionach na ich dynamik rozwojow i wzrost konkurencyjnoci. Podjto wwczas de-cyzje o uruchomieniu inicjatywy IRISI40 (1994-1995), ktrej nastp-stwem we latach 1996-1998 sta si projekt RISI41. Zasadniczym ce-lem tego ostatniego byo opracowanie regionalnych strategii rozwoju spoeczestwa informacyjnego oraz europejskiej metodyki planowa-nia strategicznego na poziomie jednostek statystycznych NUTS 242.

37 Traktat z Mastricht (ang. Treaty on European Union) przyjty w lutym 1992 roku uzna polityk spjnoci jako jeden z trzech zasadniczych celw Unii Europejskiej obok zapewnienia unii monetarnej i wsplnego rynku. Traktat posta-nowi take o powoaniu Funduszu Spjnoci.

38 Decyzj o alokowaniu 200 mld ECU podjto podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Edynburgu w grudniu 1993 roku.

39 Por. tzw. Raport Bangemanna, Europe and the global information society, Bruksela 1994.40 Projekt ten zrealizowao 6 regionw: rodkowa Macedonia (Grecja), Nord - Pas de Calais (Francja), pnocno-za-

chodnia Anglia (Wlk. Brytania), Piemont (Wochy), Saksonia (Niemcy) oraz Walencja (Hiszpania). Jego zasadniczym celem byo promowanie wsppracy midzyregionalnej, kreowanie partnerstw dla innowacji, podnoszenie wiadomo-ci partnerw i wymiana dowiadcze w zakresie tworzenia planw operacyjnych rozwoju spoeczestwa informa-cyjnego w regionach, powizanych z ich generalnymi strategiami rozwoju.

41 Regionalna Inicjatywa na rzecz Spoeczestwa Informacyjnego (RISI) obejmowaa wsplne dziaania 22 regionw europejskich.

42 Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celw Statystycznych (Nomenclature des Units Territoriales pour des besoins Statiques - NUTS) stanowi jednolit w skali Unii Europejskiej kategoryzacj jednostek podziau terytorialne-go pastw czonkowskich. Pojciu regionu w rozumieniu polityki strukturalnej odpowiada poziom NUTS 1 ( w Polsce

w wyniku decyzji Rzdu RP jednoznaczny z pojciem wojewdztwa).

1.2 Rozwj spoeczestwa informacyjnego w regionach sabo rozwinitych strukturalniea metodyka RISI

19

Metodyka43 ta znalaza swoje odzwierciedlenie w Przewodniku: Jak rozwija Regionalne Inicjatywy Spoeczestwa Informacyjnego?44, ktry stale uzupeniany i aktualizowany stanowi do dzi podstawowy punkt odniesienia dla prac planistycznych wadz publicznych na tym polu45.

Podejcie RISI wprowadza nowe rozumienie strategii rozwoju spoeczestwa informacyjnego nie tyle jako dokumentu stanowicego wyraz jednorazowego konsensusu wadz regionu, lecz jako oddolnego procesu integrujcego rnorodnych interesariuszy e - Rozwoju46 wok wsplnych celw strategicznych oraz projektw realizowanych w modelach partnerskich.

Strategie przygotowane z uwzgldnieniem metodyki RISI s doku-mentami praktycznymi i operacyjnymi, wicymi procesy e - Rozwoju z generalnym kontekstem strategicznym regionu oraz systemami wdraania polityki spjnoci47. W sabo rozwinitych strukturalnie48, czstokro wiejskich regionach RISI strategie rozwoju spoeczestwa informacyjnego staway si mechanizmem innowacyjnej zmiany i na-rzdziem budowania potencjau cywilizacyjnego waciwego gospo-darce opartej na wiedzy. Filarami skutecznoci podejcia s:

okrelenie synergicznie powizanych projektw gwnych strate-gii wraz z map drogow ich realizacji w okresie powizanym z po-da rodkw funduszy strukturalnychzapewnienie finansowania realizacji strategii z rnych r-de, gwnie jednak poprzez rodki finansowe zagwarantowane w Regionalnych Programach Operacyjnych (fundusze strukturalne UE)zapewnienie koordynacji realizacji strategii i wdraania jej projektw gwnych poprzez powoanie Komitetw Sterujcych oraz jednostki zarzdzajcej, a take poprzez utworzenie i zapewnienie warunkw do rozwoju sieci interesariuszy spoeczestwa informa-cyjnego w regioniemonitoring, benchmarking i okresowe rewizje realizacji stra-tegii, ktre zapewniaj otwarty charakter procesu, podnosz efek-tywno inwestycji ze rodkw publicznych oraz ukierunkowuj realizowane projekty na zmieniajce si w czasie potrzeby i oczeki-wania mieszkacw.

Proces formuowania i realizacji strategii w metodyce RISI przedsta-wia rysunek 1.

43 Metodyka RISI oraz rys historyczny jej upowszechnienia w regionach Unii Europejskiej zostay szczegowo opisane w pracy K. Gomba Wprowadzenie do zagadnienia programowania e - Rozwoju w regionach europejskich, Tarnw 2006.

44 Polskie wydanie poprawione Przewodnika ukazao si w lipcu 2006 roku w Tarnowie nakadem Stowarzyszenia Miasta w Internecie (http://www.mwi.pl).

45 W Polsce po raz pierwszy zastosowano j w pracach nad Strategi e - Rozwoju Wojewdztwa Mazowieckiego na lata 2007-2013, przyjt przez Sejmik Wojewdztwa we wrzeniu 2006 roku.

46 Przez e - Rozwj autorzy Strategii rozumiej rozwj gospodarczy bazujcy na inwestycjach w edukacj cywiliza-cyjn i infrastruktur teleinformatyczn. e - Rozwj oznacza kreowanie wzrostu PKB za pomoc inwestycji sektora publicznego i prywatnego w rozwizania oparte na ICT oraz tworzenie warunkw dla nowoczesnej edukacji niezbd-nej dla gospodarki opartej na wiedzy. Zagadnienia e - Rozwoju obejmuj take reform administracji publicznej z wykorzystaniem narzdzi ICT zapewniajcych komunikacj elektroniczn, zwikszenie efektywnoci zarzdzania i podejmowania decyzji administracyjnych oraz sprawn zdaln obsug mieszkacw.

47 W Polsce takim kontekstem bd: strategie rozwoju wojewdztw do roku 2020 i Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007-2013 stanowice komponenty Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013.

48 ang. less developer regions. Termin ten odpowiada pojciu regionu zapnionego w rozwoju stanowicego pod-miot polityki strukturalnej w zakresie tzw. celu pierwszego. Podstawowym kryterium udzielania pomocy UE w ra-mach tego celu jest posiadanie przez region dochodu PKB na mieszkaca poniej 75% redniej w UE; dodatkowo tym celem zostay objte tereny sabo zaludnione (poniej 8 mieszk./1km2) oraz obszary ultraperyferyjne (najbardziej oddalone).

20

Rysunek 1. Linearny model formuowania i wdraania regionalnych strategii rozwoju spoecze-stwa informacyjnego

rdo: Podrcznik: Jak rozwija Regionalne Inicjatyw Spoeczestwa Informacyjnego?, Tarnw 2007

Zaprezentowany model wdraania opracowania i realizacji strategii RISI odzwierciedla waciwie rwnolegle postpujce procesy czst-kowe towarzyszce gwnemu nurtowi prac nad strategi, na ktry skadaj si:

stworzenie zaplecza analitycznego (benchmarking, analiza SWOT, inwentaryzacja pocztkowa, przygotowanie dokumentu wyj-ciowego49 ) rozwj strategii (stworzenie regionalnej sieci interesariuszy oraz zawizywanie partnerstw celowych i projektowych) zdefiniowanie strategii (opracowanie dokumentu oraz planu wdroenia strategii)wdroenie strategii (ukierunkowanie indywidualnych inicjatyw w regionie do postaci projektw gwnych oraz ich realizacja, a tak-e okresowy monitoring i ewaluacja)kontrola i rewizja strategii (pozyskanie wiedzy z monitoringu i ewaluacji wdraania strategii, uwzgldnienie czynnikw egzoge-nicznych wpywajcych na jej ksztat oraz opracowanie nowego dokumentu).

Gwnemu nurtowi realizacji strategii towarzysz stale procesy za-korzeniania jej w spoecznoci regionalnej poprzez inicjowanie i ukie-runkowanie na problem rozwoju spoeczestwa informacyjnego re-gionalnej debaty publicznej oraz dziaania na rzecz podnoszenia wiadomoci cywilizacyjnej i innowacyjnej mieszkacw.

Linearny model realizacji strategii, chocia definiuje wyranie punkt wyjcia (faza analityczna) oraz jej efekt kocowy (faza wdroenia), nie oddaje cyklicznej natury procesu RISI, ktra sprawia, i w regio-nach zaawansowanych w zarzdzaniu e - Rozwojem jego faza anali-tyczna jest tosama z formuowaniem zrbw kolejnego dokumen-tu strategicznego. Zamknity cykl realizacji strategii w modelu RISI umoliwia nie tylko jej aktualizacj, ale dziki debacie publicznej, udziaowi rnorodnych interesariuszy rozwoju spoeczestwa infor-

49 ang. options paper.

Benchmarking

Inwentary-zacja

pocztkowaAnaliza SWOT

Rozwj strategii

Options paper

Siecio-wo

Budowa partner-

stwa

Definicja strategii

Dokument strate-giczny

Rozwj projektu

Mainstreaming

Monitoring i ewaluacja

Plan Dziaa

Implementacja strategii

Nowy dokument

strate-giczny

Nowy Plan

Dziaa

Sieciowo i partnerstwo

Debata publiczna

Podnoszenie wiadomoci

Kontrola strategii

21

macyjnego, foresightowi technologicznemu oraz operacyjnej koordy-nacji zapewnia wiarygodn baz faktograficzn, wysok jako prac analitycznych oraz skuteczn koordynacj e - Rozwoju z innymi poli-tykami wdraanymi w regionie.

Z dowiadcze wdraania strategii rozwoju spoeczestwa informa-cyjnego w modelu RISI oraz z refleksji badawczej w regionach Unii Europejskiej aktywnych na polu europejskiej debaty na temat rozwo-ju spoeczestwa informacyjnego50 wywie mona nastpujce re-komendacje dla wadz wojewdztwa podkarpackiego dla skutecznego zarzdzania procesem implementacji strategii e-Rozwoju.

Zarzdzanie realizacj strategii Sposb realizacji

Zapewnienie koordyna-cji i spjnoci realizacji Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 z wdraaniem Regionalnego Programu Operacyjnego

Regionalny Program Operacyjny (lub jego uszczegowienie) za-wiera winien zapisy zgodne z przesdzeniami Strategii odnonie priorytetw dziaa w latach 2007-2013 oraz projektw gwnych, tak w aspekcie ich zakresu, jak i procedur pozyskania projektw oraz finansowania. Spjno zapisw obu dokumentw jest podsta-wowym warunkiem skutecznoci wdroenia Strategii.

Narzdziami koordynacji wdraania Strategii winny by:

Komitet Sterujcy, na czele ktrego winien stan przedstawiciel Zarzdu Wojewdztwa bezporednio zarzdzajcy problematyk rozwoju spoeczestwa informacyjnego, posiadajcy jednocze-nie wiedz o innych politykach wdraanych rwnolegle w woje-wdztwie (np. polityka edukacyjna, rozwj obszarw wiejskich, polityka bada i rozwoju). Dowiadczenia europejskie odnosz-ce si do zakresu i zasad pracy Komitetu opisano w rozdziale II Przewodnika: Jak rozwija Regionalne Inicjatywy Spoeczestwa Informacyjnego? zgodnie z metodyk RISI

odpowiednia struktura Urzdu Marszakowskiego (departament lub wydzia) odpowiedzialna za koordynacj dziaa wadz woje-wdztwa, zapewnienie odpowiednich alokacji w budetach woje-wdztwa w latach 2007-2013 (Wieloletni Plan Inwestycyjny) oraz za monitoring wdraania Strategii.

W szczeglnoci w ramach Urzdu Marszakowskiego zapewni nale-y wewntrzn horyzontaln koordynacj ogaszania i rozstrzygania naborw projektw na rzecz rozwoju spoeczestwa informacyjnego zgodnie z zakresem zdefiniowanym w opisach projektw gwnych Strategii oraz harmonogramem jej wdroenia.

Urzd poprzez powoanie zespou ekspertw zewntrznych oraz udzia pracownikw odpowiedzialnych za wdraanie Strategii w pa-nelach oceniajcych wnioski projektowe wyraa winien swo-j ocen zasadnoci wydatkowania rodkw RPO Wojewdztwa Podkarpackiego na projekty zgaszane przez beneficjentw regio-nalnych i mie w tej sprawie gos przesdzajcy.

50 Regiony uczestniczce w RISI oraz IRISI powoay w 1998 roku Europejskie Regionalne Stowarzyszenie Spoeczestwa Informacyjnego, ktrego dziaalno ukierunkowana jest na budowanie platform wsppracy mi-dzy regionami w dziedzinie spoeczestwa informacyjnego. Obecnie czonkami [email protected] jest 45 regionw (w tym Maopolska oraz wojewdztwo kujawsko-pomorskie) oraz firma Microsoft. Regiony [email protected] uczestniczyy do lipca 2007 roku w projektach IANIS oraz IANIS+, katalizujcych europejsk debat wok najwaniejszych problemw e - Rozwoju (por. http:///www.ianis.net). Inn sieci tematyczn koncentrujc swe dziaania wok problemw in-nowacji regionalnych jest ERIK (http://www.eriknetwork.net). Zagadnieniami spoeczestwa informacyjnego w re-gionach zajmuj si take European Regions Network for the Application of Communications Technology http://www.ernact.net/About/Default.aspx) oraz TeleRegions http://www.teleregionsnetwork.org/page.asp?n=home).

22

Informacja, doradztwo, szkolenia, edukacja Sposb realizacji

Stworzenie regionalnej sieci partnerstwa na rzecz rozwo-ju spoeczestwa informa-cyjnego, a take dziedzino-wego centrum kompetencji

Oczekujc na przygotowanie przez interesariuszy rozwoju spoe-czestwa informacyjnego propozycji projektw o wysokiej wartoci merytorycznej spjnych ze Strategi wadze wojewdztwa za-pewni winny w okresie 2008-2011 biecy dostp podmiotw re-gionalnych do: informacji na temat Strategii, doradztwa w przygo-towaniu projektw o odpowiedniej skali i zakresie oraz do szkole, programw edukacyjnych, dostpu do wiedzy o dobrych praktykach europejskich.

Realizacja tego zadania nastpi winna poprzez sfinansowanie pro-jektu szkoleniowo-doradczego finansowanego ze rodkw regional-nego komponentu Programu Operacyjnego Kapita Ludzki.

W wyniku realizacji projektu powsta winny:

sieci podmiotw i osb fizycznych zainteresowanych rozwojem spoeczestwa informacyjnego na Podkarpaciu sie umoliwi efektywn komunikacj midzy partnerami drog elektroniczn, wymian informacji i bdzie czynnikiem pobudzajcym wsp-dziaanie w ramach projektw

regionalne centrum kompetencji w zakresie e - Rozwoju, wyspe- cjalizowanym w zawizywaniu i koordynacji partnerstw projekto-wych oraz transferze wiedzy dziedzinowej do regionu. Gwnymi beneficjentami projektu powinni sta si: pracownicy sektora pu-blicznego, MSPO oraz organizacji pozarzdowych.

Realizacja programw szko-leniowych i podnoszcych poziom wiedzy na temat spoeczestwa informacyj-nego nastpowa winna z uwzgldnieniem zakresu i harmonogramu wdroe regionalnych projektw infrastrukturalnych

Wobec zdiagnozowanego w badaniach spoecznych relatywnie ni-skiego popytu na usugi wiadczone drog elektroniczn w Polsce51 wynikajcego gwnie z deficytu kompetencji klientw (w przypad-ku usug publicznych mieszkacw, obywateli) istotne znaczenie dla skutecznej realizacji Strategii w latach 2007-2013 bd miay opracowanie i realizacja:

programu powszechnej edukacji dla spoeczestwa wiedzy wzmacniajcego potencja wiedzy i umiejtnoci uytkownikw infrastruktury spoeczestwa informacyjnego

programu specjalistycznych szkole i kursw dla pracownikw sektora publicznego (administracja, owiata, opieka zdrowot-na) wzmacniajcy potencja osb wiadczcych usugi publicz-ne drog elektroniczn oraz wykorzystujcych rozwizania ICT w pracy52

programu transferu wiedzy dziedzinowej z wiodcych regionw pastw czonkowskich UE do interesariuszy rozwoju spoecze-stwa informacyjnego w wojewdztwie podkarpackim (samo-rzdw lokalnych, MP, firm sektora ICT, uczelni i podmiotw sektora badawczo-rozwojowego) zainteresowanych przygoto-waniem i realizacj projektw na rzecz rozwoju spoeczestwa informacyjnego.

Tematyka oraz harmonogram realizacji programu szkole i kursw dla pracownikw sektora publicznego odpowiada powinny na za-potrzebowanie na now wiedz i kompetencje wynikajce z wdra-ania projektw Strategii oraz oczekiwania rynku pracy.

W trakcie realizacji programw i projektw szkoleniowych naley zwrci szczegln uwag na zapewnienie spjnoci tematycznej oraz korelacji harmonogramw midzy wdroeniami projektw in-frastrukturalnych a projektami ksztatujcymi wiadomo miesz-kacw, szkoleniowo-edukacyjnymi i dziaaniami z zakresu transfe-ru dobrych praktyk.

Projekty te bd finansowane gwnie ze rodkw komponentu re-gionalnego Programu Operacyjnego Kapita Ludzki.

23

Wdroenie i doskona-lenie mechanizmw okresowej ewaluacji i monitoringu realizacji Strategii Informatyzacji Wojewdztwa Podkarpackiego

Monitoring i ewaluacja postpw w realizacji Strategii jest rwno-wanym z innymi elementami procesu komponentem jej imple-mentacji. Dla zapewnienia skutecznoci dziaa wadz wojewdz-twa w tym zakresie winna by realizowana zgodnie z europejskim state-of-the-art.

Naley dy do wypracowania wsplnie z ekspertami dziedzino-wymi oraz rodowiskiem naukowym regionu regionalnej metodyki benchmarkingu Strategii, uwzgldniajcego specyfik wojewdztwa (dominujce obszary wiejskie i nisk gsto zaludnienia). Oparcie benchmarkingu na kryteriach jakociowych (obok istniejcych w polskiej praktyce kryteriw ilociowych) stanie si moliwe dziki uwzgldnieniu dowiadcze europejskich projektw badawczych53.

Ewaluacj realizacji Strategii naley skorelowa z monitoringiem wdraania Regionalnego Programu Operacyjnego, co umoliwi ana-liz wpywu inwestycji w projekty spoeczestwa informacyjnego na rozwj spoeczno-gospodarczy regionu.

Konsekwentne budowanie regionalnego e - potencja-u54, wyspecjalizowanych za-sobw ludzkich, partnerstwa midzy sektorem publicz-nym, prywatnym i badaw-czo-rozwojowym, wynikw bada nad spoeczestwem informacyjnym w obszarach wiejskich oraz nowocze-snych narzdzi zarzdzania rozwojem spoeczestwa informacyjnego

Wobec deficytu krajowych bada na tym polu naley utworzy wie-lodyscyplinarny orodek bada naukowych nad rozwojem spoe-czestwa informacyjnego odpowiadajcy na wzywania rozwojowe Podkarpacia, obejmujcy swoimi pracami badania spoeczne, eko-nomiczne i techniczne e - Rozwoju w obszarach wiejskich oraz ba-dania nad e - Integracj55.

Orodek powsta moe w wyniku wsppracy sektora ICT z uczel-niami wyszymi Rzeszowa i odgrywa rol inkubatora projektw naukowo-badawczych realizowanych m.in. w ramach konsorcjw europejskich 7. Programu Ramowego.

51 52 53 54 55Tabela 4. Rekomendacje dla wadz wojewdztwa podkarpackiego w zakresie zarzdzania proce-

sem implementacji Strategii Informatyzacji na lata 2007-2013. rdo: opracowanie wasne SMWI (2007)

51 Por. Projekt e-USER (http://www.euser-eu.org/SearchSpecial.asp?IDFocus0=18&CountryID=*&MenuID=111), Dominik Batorski, Diagnoza Spoeczna 2007, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2007, http://konferencja2007.mwi.pl/fileadmin/files/mwi/11_KMWI/prezentacje/czwartek/010_Dominik_Batorski.pdf; Spoeczestwo Informacyjne: wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsibiorstwach i gospodarstwach domowych w roku 2006, Gwny Urzd Statystyczny, Warszawa 2007, http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_wykorzystanie_technologii_ITC_2006_notatka.pdf

52 ang. ICT Information and Communication Technologies technologie informacyjne i komunikacyjne (teleinformatyczne).

53 Por. Projekt UNDERSTAND European Regions UNDER way towards STANDard indicators for benchmarking informa-tion society http://www.understand-eu.net/, projekt REGIONAL IST http://www.uoc.edu/in3/regional/

54 ang. Regional eCapacity Building.55 ang. e - Inclusion.

24

25

1.326

56

Po rozszerzeniu Unii Europejskiej do postaci wsplnoty 27 pastw obszary wiejskie obejmuj blisko 92% terytorium pastw UE, a za-mieszkuje je co drugi Europejczyk57. Regiony te wytwarzaj 45% wartoci dodanej brutto w UE i zapewniaj 53% zatrudnienia, lecz zwykle s zacofane w stosunku do obszarw nie-wiejskich pod wzgl-dem szeregu wskanikw spoeczno-ekonomicznych, w tym wskani-kw strukturalnych58. Ich rozwj jest strategicznym celem Wsplnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Polityka rozwoju obszarw wiej-skich w latach 2007-2013 koncentruje si wok 4 osi:

poprawy konkurencyjnoci sektora rolnego i lenegopoprawy rodowiska naturalnego i terenw wiejskichjakoci ycia w obszarach wiejskich i rnicowaniu gospodarki wiejskiejprogramu LEADER.

W innym ujciu obecna strategia rozwoju obszarw wiejskich kon-centruje si zatem na stymulacji i wspieraniu postpu w poprawie jakoci ycia oraz zwikszeniu rodkw do ycia populacji mieszka-cw wsi59.

Zapewnienie powszechnego dostpu do usug i zasobw Internetu oraz podnoszenie umiejtnoci mieszkacw wsi s elementami trzeciego priorytetu wsplnotowej polityki rozwoju obszarw wiej-skich w nadchodzcych latach. Wdraanie i rozprzestrzenianie ICT ma na obszarach wiejskich zasadnicze znaczenie dla zrnicowania, jak rwnie dla rozwoju lokalnego, zapewnienia miejscowych usug i promowania e - Integracji. Efekt skali mona osign poprzez ini-cjatywy z dziedziny ICT w danej miejscowoci czce zastosowa-

56 Obszar wiejski w terminologii instytucji europejskich to obszar o gstoci zaludnienia mniejszej ni 100 mieszka-cw na kilometr kwadratowy.

57 Decyzja Rady Europejskiej z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie strategicznych wytycznych Wsplnoty dla rozwoju obszarw wiejskich (okres programowania 2007-2013) [2006/144/WE]

58 Tame, s. 3; Na obszarach wiejskich dochd na mieszkaca jest o okoo jedn trzeci mniejszy, a wskaniki ak-tywnoci zawodowej kobiet s nisze, sektor usug jest mniej rozwinity, poziom wyksztacenia jest zwykle niszy i mniejszy odsetek gospodarstw domowych ma dostp szerokopasmowy do Internetu [] Brak szans zawodo-wych, kontaktw i infrastruktury szkoleniowej dotyka szczeglnie kobiety i modych ludzi w oddalonych obszarach wiejskich.

59 Projekt [email protected], European ICT Strategic Research Agenda for Agri-Food and Rural Development. A vision for 2015, padziernik 2006, s. 10.

1.3. Priorytety rozwoju spoeczestwa informacyjnego w europejskich regionach wiejskich56 w kontekcie wojewdztwa podkarpackiego

27

nie sprztu ICT, tworzenie sieci i e - umiejtnoci poprzez struktury wsplnotowe.

Takie inicjatywy mog w duej mierze uatwi wdraanie informa-tyki w miejscowych gospodarstwach wiejskich i rozwj e - Biznesu i e - handlu. Trzeba w peni wykorzysta moliwoci stwarzane przez Internet i czno szerokopasmow, wspierane przykadowo ze strony programw regionalnych w ramach funduszy strukturalnych, aby przezwyciy utrudnienia wynikajce z lokalizacji60 czytamy w strategicznych wytycznych Rady Europejskiej odnoszcych si do rozwoju obszarw wiejskich w latach 2007-2013.

Rozwizania teleinformatyczne pozwalaj na pokonanie najpowa-niejszych barier dzielcych obszary wiejskie od zurbanizowanych:

bariery odlegoci skutkujc zwikszonymi kosztami trans-portu i prowadzenia dziaalnoci gospodarczej oraz jakoci ycia. Mieszkacy wsi maj ograniczony dostp do centrw handlowych, kulturalnych i administracyjnych oraz infrastruktury edukacyjnej, a take usug zdrowotnych. Niska gsto zaludnienia powoduje ograniczenia w dostpie do komunikacji publicznej i zwikszonym czasie oczekiwania na usugibariery ekonomicznej w dostpie mieszkacw wsi do rynkw pracy i prowadzenie biznesu (dostawcw, klientw, infrastruktu-ry). Wzrastaj koszty prowadzenia dziaalnoci gospodarczej z wy-korzystaniem nielokalnych materiaw. Do podniesienia kosztw produktw i usug przyczynia si take konieczno ich eksportu poza obszary wiejskiej, gdzie rynki zbytu s ograniczone. Bariery te mona pokona poprzez zastosowanie kombinacji dziaa: pod-noszcych wiadomo specyfiki terenw wiejskich, wdroenia sys-temw e - transakcji (e - handel, e - banking, e - logistyka) i przez zwikszon produkcj specjalnych produktw regionalnych i lokal-nych oraz rozwj turystykibariery informacyjnej atrakcyjno rekreacyjna, historyczna i kulturowa wielu terenw wiejskich oraz ich lokalne produkty i spe-cjalnoci turystyczne nie s znane mieszkacom miast. ICT stanowi znakomit odpowied na ten problem zapewniajc bilateralny kon-takt i moliwo prezentacji wszechstronnej informacji, zarwno w postaci tradycyjnych serwisw internetowych, jak i multimediw oraz informacji dwikowych. Zapewnienie informacji w formie od-powiedniej do zapotrzebowania odbiorcw silnie wpywa na zwik-szone zainteresowanie przyjazdami turystycznymi oraz inwestowa-niem w nieruchomoci bariery spoecznej mieszkacw wsi w dostpie do usug infor-macyjnych, edukacyjnych, zdrowotnych i socjalnych. Warunkiem wstpnym pokonania tej bariery jest objcie spoecznoci wiejskich szkoleniami i kursami podnoszcymi kwalifikacje oraz umiejtnoci ycia i pracy w otoczeniu rozwiza ICT61.

ICT jako takie stanowi jeden z najsilniejszych mechanizmw stymu-lacji nowych, odmiejscowionych kierunkw i domen aktywnoci go-spodarczej na wsi oraz motor przemian spoecznych z tradycyjne-go modelu monokultury rolniczej do wielozawodowej spoecznoci o zrnicowanych kompetencjach, wiedzy i umiejtnociach.

60 Tame, s. 8.61 Projekt [email protected] Wins, The roadmap for rural ICT , Limerick, marzec 2003, s. 16.

28

Rozwj spoeczestwa informacyjnego w obszarach wiejskich powo-duje, i moliwoci wdraania innowacyjnych produktw i usug, roz-wiza ICT i transfer wiedzy staj si tak samo istotne, a nawet wa-niejsze ni uwarunkowania geograficzne lub infrastruktura techniczna regionu. Dla osignicia dugofalowej zmiany kulturowej wadze win-ny budowa regionalne kompetencje i potencja realizacyjny dla roz-woju gospodarczego i spoecznego.

Zrnicowane funkcjonalnie rozwizania ICT oraz sieci teleinforma-tyczne zapewniajce szerokopasmowy dostp do Internetu, interak-tywno przedsibiorcw i liderw zmiany kulturowej s obecnie podstawowymi narzdziami na tym polu stanowicymi infrastruktur procesw innowacyjnych w regionach. Pozwalaj one take na poko-nanie podstawowej przeszkody w rozwoju regionw europejskich, de-ficytu umiejtnoci i wykwalifikowanej kadry poprzez realizacj pro-gramw permanentnej edukacji i przyswojenia nowych technologii.

Odpowiedzi na konieczno zwikszania potencjau wysokokwalifiko-wanej kadry i pozyskania specjalistycznej wiedzy w regionach winny by inwestycje w szkolenia i edukacj. Wymaga to zdynamizowania i ustanowienia na nowych zasadach wsppracy midzy uniwersy-tetami, instytucjami transferu wiedzy oraz sektorem firm szkolenio-wych w celu zapewnienia powszechnego dostpu do systemu podno-szenia wiedzy i umiejtnoci mieszkacom obszarw wiejskich62.

Z diagnoz wysokiego zapotrzebowania na wiedz i kwalifikacje ko-responduj rekomendacje OECD odnonie rozwoju spoeczestwa in-formacyjnego w regionach wiejskich:

infrastruktura teleinformatyczna naley wdraa projekty za-pewniajce szerokopasmowy dostp do Internetu w modelach part-nerstwa publiczno-prywatnegowdraanie projektw ICT projekty powinny odnosi si do spoecznych i lokalnych uwarunkowa oraz potrzeb, nie za wyni-ka z mody na technologie ICTmonitoring i pomiar oddziaywania ICT w obszarach wiej-skich naley opracowa w skali europejskiej wskaniki wyania-nia dobrych praktyk takich projektwpubliczne punkty dostpu do Internetu suy winny przede wszystkim wspieraniu aktywnoci biznesowych w lokalnych spo-ecznociach i szkoleniom wybranych grup docelowychdostp do usug wiadczonych on-line najwaniejsze s usu-gi zdalnego nauczania i telemedycyny, mniej usugi publiczne elek-tronicznej administracji zarzdzanie na poziomie lokalnym/regionalnym pracownicy i decydenci w samorzdach lokalnych powinni podnosi swoje kwa-lifikacje oraz zdobywa nowe zasoby wiedzyabsorpcja rozwiza ICT przez MP szkolenia, kursy i progra-my edukacyjne winny uwzgldnia specyficzne aspekty wdroenia teleinformatyki w rodowisku wiejskim63.

Zastosowanie ICT dla nadania nowej dynamiki rozwojowi obszarw wiejskich wymaga opracowania aplikacji dostosowanych do potrzeb mieszkacw wsi, tak w aspekcie funkcjonalnym, jak i powizanym

62 Tame, s. 17.63 Organisation for Economic Co-operation, Information and Communication Technologies and Rural Development,

OECD Studies on Territorial Economy, czerwiec 2001.

SpoeczeStwo wiedzy w RegioNach wiejSKich

pola zaStoSowa ict w obSzaRach wiejSKich

29

z podnoszeniem poziomu wiadomoci i wiedzy na temat zastosowa teleinformatyki w yciu codziennym i pracy.

Szczegowe badania przeprowadzone w ramach projektu [email protected] pozwoliy na wytypowanie strategicznych domen zastoso-wa rozwiza ICT w obszarach wiejskich:

zwikszenie poziomu zaangaowania konsumentw w acuch pro-dukcji i dostawy ywnocizwikszenie potencjau wsppracy i przedsibiorczoci podmiotw oraz mieszkacw obszarw wiejskich przez podnoszenie poziomu umiejtnoci korzystania z ICTwspieranie sektora wiejskiego poprzez rozwj i wdraanie nowych i innowacyjnych rozwiza ICTstworzenie nowych modeli biznesowych z wykorzystaniem innowa-cji technologicznychstworzenie bardziej atrakcyjnych warunkw ycia i miejsc pracy szczeglnie dla mieszkacw wsi w celu utrzymania populacji w ob-szarach wiejskich65.

Pola wykorzystania rozwiza teleinformatycznych w obszarach wiej-skich prezentuje rysunek 2.

Bezpieczestwo ywnoci

Spoeczestwo

Informacyjne

w obszarach

wiejskich

Europy

Nowe moliwoci biznesowe

Podstawowe usugi

publiczne

Edukacja i szkolenia

e-Biznes

Rysunek 2. Obszary wykorzystania ICT w obszarach wiejskich rdo: Information society as key enabler for rural development and integration 66 (2001)

64 Por. s. 23 niniejszego opracowania.65 Projekt [email protected], European ICT Strategic Research Agenda for Agri-Food and Rural Development. A vision for

2015, padziernik 2006, s. 8.66 Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Spoeczestwa Informacyjnego i Mediw, Information society as key

enabler for rural development and integration, Draft document, Bruksela, 26 padziernika 2001.

30

Rozwizania ICT suce rozwojowi wsi prezentuje z kolei tabela 5.

Szerokopasmowy dostp do Internetu

Wysokiej przepywnoci cza dostpowe do Internetu s warunkiem wyjcio-wym dla skutecznego wykorzystania aplikacji e - Biznesu, elektronicznej ad-ministracji, e - Zdrowia i multimediw sucych podniesieniu jakoci ycia na wsi oraz zwikszeniu poday pracy. Szerokopasmowy dostp do Internetu ma kluczowe znaczenie dla rozwizywania podstawowego problemu obszarw wiejskich redukcji dystansu wsi od orodkw miejskich i rozproszonych osad od lokalnych centrw administracyjno-gospodarczych.

Nowoczesne usu-gi publiczne

e - Integracja

Aplikacje zwikszajce kreatywno lokalnych grup i umoliwiajce mieszka-com wsi tworzenie lokalnych spoecznoci wirtualnych opierajcych swoje wizi na wsplnocie praktycznych zainteresowa i dziaa biznesowych.

Aplikacje usug wiadczonych on-line

Usugi elektronicznej administracji zdalna obsuga in-dywidualnych spraw mieszkacw wsi w urzdach z wy-korzystaniem podpisu elektronicznego.

Dostp do zasobw kultury: treci, multimediw, wirtu-alnych muzew i galerii, transmisji wydarze w celu minimalizowania negatywnego oddziaywania oddalenia wsi od centrw kulturalnych.

Usugi e - Zdrowia zarwno telemedyczne, podnosz-ce jako opieki zdrowotnej na miejscu, ograniczajce wpyw oddalenia wsi od orodkw o wysokim poziomie wiadczenia usug medycznych, jak i informacyjne: za-pewniajce dostp do informacji zdrowotnej, wskazwek profilaktycznych, porad on-line, kontaktu ze specjalist drog elektroniczn.

Bezpieczestwo ywnoci

Aplikacje biznesowe umoliwiajce zarzdzanie acuchem dostaw ywnoci od momentu wytworzenia do spoycia oraz ledzenie bezpieczestwa poszcze-glnych etapw produkcyjnych i logistycznych. Efektem ich wdroenia jest podniesienie satysfakcji konsumentw dziki zapewnieniu wysokiej jakoci produktw bardziej dostosowanych do potrzeb indywidualnego odbiorcy.

e - Biznes

Aplikacje podnoszce jako procesw biznesowych oraz efektywno zarz-dzania nimi, szczeglnie w wielkopowierzchniowych gospodarstwach rolnych, mikroprzedsibiorstwach handlowych i MP. Przyczyniaj si one do wzrostu konkurencyjnoci. Nowe innowacyjne modele biznesowe w rolnictwie i prze-twrstwie rolnym s obecnie przedmiotem bada.

Aplikacje zwikszajce efektywno komunikacji i interakcji midzy producen-tami ywnoci, porednikami oraz odbiorcami produktw w miastach (rynkami zbytu), a take podnoszce jako sprzeday produktw wiejskich w miastach.

Nowe moliwoci biznesowe

Delokalizacja usug biznesowych

Telepraca i turystyka

Aplikacje wspomagajce prowadzenie dziaalnoci gospodarczej rnych ro-dzajw poza obszarami metropolitalnymi.

Model dziaania call centres zlokalizowanych w oddalonych miejscach ze wzgl-du na nisze koszty operacyjne moe by zastosowany w innych procesach biznesowych. Moliwo wiadczenia telepracy jest jednym z wanych argu-mentw przeciwko podejmowaniu decyzji o emigracji z obszarw wiejskich i za osiedlaniem si na wsi.

Aplikacje wspomagajce wiadczenie usug turystycznych mog by rdem istotnego zwikszenia przychodw z tej dziaalnoci na wsi.

Edukacja i szkolenia

Aplikacje wspierajce dostp do treci edukacyjnych, multimediw, materiaw metodycznych dla uczniw objtych systemem owiaty oraz osb podnosz-cych swoje kwalifikacje i umiejtnoci. Elektroniczne platformy wsparcia pro-cesu dydaktycznego wirtualni doradcy zawodowi dla nauczycieli.

Aplikacje wspierajce koordynacj oraz organizacj szkole i kursw w publicz-nych punktach dostpu do Internetu organizowanych na wsi. Strategicznym zadaniem jest upowszechnienie podstawowych umiejtnoci cywilizacyjnych (zwizanych z yciem i prac w otoczeniu rozwiza ICT) wrd mieszkacw wsi.

Tabela 5. Rozwizania ICT wykorzystywane w obszarach wiejskich rdo: opracowanie wasne SMWI (2007) na podstawie m.in. Information society as key enabler

for rural development and integration

31

Zdaniem ekspertw Komisji Europejskiej a pord nich autorw dokumentu Information society as key enabler for rural development and integration Internet oraz pokrewne technologie s kluczem do roz-woju spoecznoci wiejskich w niedalekiej przyszoci. Obszary wiejskie stanowi rezerwuar niewykorzy-stanego dotd potencjau przedsibiorczoci. Aby go uruchomi trzeba jednake sprosta wyzwaniom towarzyszcym wdraaniu ICT na wsi, takim jak: niska wiadomoci mieszkacw i przedsibiorcw, po-trzeby przeprowadzenie wstpnych bada, zapewnienie dostpu do Internetu, przyswajanie rozwiza ICT na co dzie, polityka gospodarowania widmem radiowym oraz niszowo aplikacji ICT (deficytu apli-kacji o duym wpywie na e - Rozwj wsi).

Zamieszkiwanie w obszarach wiejskich jest czynnikiem zagroenia tzw. wykluczeniem cyfrowym obok przynalenoci do innych grup za-groenia ze wzgldu na pe, wzgldy etniczne, niepenosprawno, wiek oraz poziom dochodw osobistych. Z bada Bridge.org or-ganizacji zajmujcej si promocj skutecznego zastosowania tech-nologii komunikacji i informacji dla poprawy jakoci edukacji, opie-ki zdrowotnej i zrwnowaonego rozwoju67 wynika, e zapewnienie realnego dostpu mieszkacw wsi do nowych rozwiza teleinfor-matycznych wymaga spenienia wielu rnorodnych warunkw i nie ogranicza si do udostpnienia odpowiedniej infrastruktury ICT np. szerokopasmowego dostpu w telecentrach68. Wiele inicjatyw tego typu koncentrujc si na dostarczeniu infrastruktury zaniedbuje inne wane czynniki sukcesu powizane z lokaln gospodark i lokalnymi treciami oraz usugami on-line.

Zdaniem autorw raportu Spanning the digital divide. Understanding and tackling the issues wadze wdraajce projekty zwalczajce wy-kluczenie cyfrowe dla zapewnienia zrwnowaonego rozwoju powinny stosowa w swych dziaaniach podejcie holistyczne i kierowa si lo-kalnymi przesankami.

Dostarczenie rozwiza technologicznych jest kwesti krytyczn, ale dostp to znacznie wicej ni tylko fizyczny akces. Sie i komputer s niewystarczajce, jeli technologie s wykorzystywane nieefektywnie, a take, jeli ludzie nie mog sobie na pozwoli na korzystanie z nich lub nie rozumiej, jak z nich skorzysta. Taka sytuacja prowadzi na og do ograniczenia i zawenia zastosowa teleinformatyki w co-dziennej pracy i yciu, a to koniec kocw do nieopacalnoci ko-rzystania z infrastruktury w odniesieniu do lokalnej gospodarki69.

Na proponowane podejcie skada si wiele czynnikw zwizanych z odpowiedziami na ponisze pytania:

Czynnik sukcesu przeciwdziaania wykluczeniu cyfrowemu Pytanie/kwestia

Fizyczny dostp inwestycja w infrastruktur

Czy rozwizania technologiczne s dostpne fizycznie dla mieszkacw?

Odpowiednie rozwizania technologiczneJakie rozwizania ICT s naprawd odpowiednie w wa-runkach lokalnych? Jak i dlaczego chc z nich korzy-sta mieszkacy?

Dostpno kosztowa Czy mieszkacy mog sobie pozwoli na poniesienie kosztw uytkowania ICT?

Potencja wiedzy i umiejtnoci Czy ludzie wiedz, jak korzysta z rozwiza ICT i maj stosowne umiejtnoci praktyczne?

67 http://www.bridge.org 68 Bridges.org, Spanning the digital divide. Understanding and tackling the issues, Waszyngton 2001.69 Tame, s. 5.

wyKluczeNie cyfRowe obSzaRw wiejSKich

32

Odpowiednie zasoby Czy treci i usugi dostpne on-line uwzgldniaj po-trzeby lokalnych spoecznoci, czy s udostpniane w jzyku, ktrym posuguj si mieszkacy?

Czynniki spoeczno-kulturoweCzy mieszkacy maj ograniczony dostp do korzy-stania z rozwiza ICT ze wzgldu na pe, ras lub inny czynnik spoeczny i kulturowy?

Zaufanie Czy ludzie maj zaufanie do korzystania z rozwiza ICT, na przykad pod wzgldem ochrony danych oso-bowych, bezpieczestwa i przestpstw w sieci?

Otoczenie prawno-regulacyjne Jak otoczenie prawno-regulacyjne wpywa na ko-rzystanie z ICT i jakie zmiany s konieczne, aby je wzmocni?

Lokalne rodowisko gospodarcze Czy istniej lokalne inicjatywy gospodarcze, ktre zapewni mog samofinansowanie si przedsiwzi udostpniajcych treci Internetu i usug on-line?

rodowisko makroekonomiczne

Czy pastwowa polityka gospodarcza wspiera upo-wszechnienie dostpu do rozwiza ICT, na przykad w zakresie dostpu do informacji publicznej, przej-rzystoci dziaa politykw, deregulacji rynku tele-informatycznego, inwestycji i kwestii wiadczenia telepracy?

Wola polityczna Czy istnieje wola polityczna wadz, aby uczyni to, co jest potrzebne dla umoliwienia powszechnego korzy-stania z rozwiza ICT?

Tabela 6. Czynniki sukcesu projektw przeciwdziaania wykluczeniu cyfrowemu rdo: Spanning the digital divide. Understanding and tackling the issues, 2001

Aby skutecznie przeciwdziaa powikszaniu si dystansu cywiliza-cyjnego mieszkacw wsi i miast konieczne s dziaania wykracza-jce poza jednorazowe pojedyncze inicjatywy koordynowane na po-ziomie regionalnym, realizowane jednak z uwzgldnieniem potrzeb i uwarunkowa spoecznoci lokalnych. Rodzi si konieczno part-nerstwa i budowania potencjau koniecznego do sprostania zoonym wyzwaniom.

Warunkiem koniecznym powodzenia programu modernizacji obszarw wiejskich Podkarpacia, plano-wanego do realizacji w latach 2007-2013 z wykorzystaniem rodkw polityki strukturalnej, jest nadanie procesom e - Rozwoju wsi podkarpackiej wysokiego priorytetu politycznego, zagwarantowanie odpo-wiednich rodkw na projekty infrastrukturalne i edukacyjne oraz stworzenie odpowiedniego potencja-u instytucjonalnego.

Problematyka rozwoju spoeczestwa informacyjnego w obszarach wiejskich stanowia w ostatnich latach przedmiot rnorodnych ba-da, realizowanych w ramach projektw 5. i 6. Programu Ramowego UE. Badania te ukierunkowane byy na pozyskanie wiedzy i opraco-wanie produktw (aplikacji) wspomagajcych wdraanie ICT w rodo-wisku wiejskim.

badaNia Nad zaStoSowaNiem ict

w obSzaRach wiejSKich

33

Zestawienie najwaniejszych projektw badawczych 5. i 6. Programu Ramowego UE odnoszcych si do zastosowa ICT w obszarach wiej-skich prezentuje tabela 7.

Tematyka badawcza

Nazwa projektu

Rezultaty projektu

Strategiczne aspekty wdroe ICT w obszarach wiejskich

[email protected]

Roadmap for ICT Solutions for Rural Areas and Maritime Regions

Strategiczna mapa drogowa dla dziaa wadz publicznych w regionach realizuj-cych polityki rozwoju spoeczestwa informacyjnego w obszarach wiejskich

http://www.ruralwins.org/

AFORO

Agrifood Roadmap for ICT impementation

Strategiczna mapa drogowa w zakresie wdraania w perspektywie 5-10 lat roz-wiza ICT w przemyle przetwrstwa rolno-spoywczego

http://www.aforo.net/

[email protected]

Opracowanie dugoterminowej (do 2015 roku) wizji rozwoju i zastosowa technologii ICT w przemyle przetwrstwa rolniczego oraz w domenie rozwoju obszarw wiejskich

http://www.ami-netfood.com/

[email protected]

[email protected]: a collaborative platform for working and living in rural areas

Wsparcie dla wdroenia Collaborative Working Environments (CWE) jako kluczo-wego mechanizmu stymulujcego rozwj obszarw wiejskich. Opracowanie kon-cepcji Wiejskich Living Labs

http://www.c-rural.eu/

e-FLORA

Common Open Market Service for Large Scale e-Commerce Transactions in the Floricultural Sector

Zastosowania ICT w branach przemysu rolno-spoywczego

Wdroenie systemu informatycznego dla wsparcia procesw biznesowych midzy hodowcami kwiatw a sprzedawcami w formule e-handlu

http://www.exodus.gr/e-flora/

Mediat SME

Opracowanie metodyki i narzdzi wspierajcych skuteczne wdroenie e-Biznesu w tradycyjnych rolniczych MP oraz stworzenie biblioteki komponentw oprogra-mowania wspomagajcego prowadzenie produkcji rolnej (do komunikacji, progra-mowania pracy w rodowisku elektronicznym, negocjowania kontraktw on-line)

http://www.cbt.es/mediat-sme/Introduction.htm

FAIRWIS

Trade Fair Web - based Information Services

System wspierania organizacji targw rolniczych dostpnych on-line dla wystaw-cw, operatorw i wizytujcych, umoliwiajcy prezentacj ofert MSP bez koniecz-noci ponoszenia duych nakadw finansowych

http://www.darmstadt.gmd.de/delite/Projects/FAIRWIS/

Virtual Winery

System promocji i bezpiecznej sprzeday on-line wina Rioja z wykorzystaniem no-woczesnych narzdzi zarzdzania wiedz i prezentacji multimedialnej

http://www.finca-allende.com/virtualwinery/index.htm 34

DISTRICT

Developing and improving consumer - supplier relationship in traditional commer-ce using information and communication technologies

Zestaw narzdzi informatycznych (oprogramowania) umoliwiajcych detalicznym sprzedawcom ywnoci konkurowanie na rynku handlu elektronicznego. Umoliwia personalizacj zamwie, zarzdzanie zamwieniami on-line, a take zawiera mo-duy wspomagania zarzdzania mikroprzedsibiorstwem

http://www.brunel.ac.uk/depts/math/research/com/maprog/District/district.htm

MyGROCER

Mobile Shopping of Electronically Referenced Products

System wiadczenia e-usug typu B2C z wykorzystaniem rozwiza i urzdze mo-bilnych zapewniajcych pen interaktywno, personalizacj i automatyzacj uzu-penienia zapasw domowych detalicznych produktw spoywczych. System stanowi przykad infrastruktury ICT dla supermarketw i inteligentnych domw, uatwiajc spersonalizowany kontakt midzy sprzedawcami detalicznymi a konsumentami

SMARTISAN

Smart Artisants

Zintegrowany system rozwiza webowych bazujcych na XML umoliwiajcych prowadzenie biznesu w modelu handlu elektronicznego, zapewniajcy synchroni-zacj dostaw produktw z potrzebami sprzedawcw detalicznych i hurtowych

http://www.alfamicro.pt/frontend/project.aspx?id=1

Zapewnienie bezpiecznej yw-noci wysokiej jakoci

eFRUITRACE

Platforma informatyczna gromadzca dane z przemysu owocowo-warzywnego w celu ledzenia na kadym etapie acucha produkcji i komercjalizacji produktu a do przeka-zania go do ostatecznego klienta w celu zapewnienia bezpieczestwa i wysokiej jakoci

http://www.efruitrace.com/

GOODFOOD

Nowa generacja metod oraz narzdzi analitycznych bazujcych na ICT (mikro- i na-notechnologie) ledzcych drog ywnoci od rolnika do supermarketu i skoncen-trowanych na diagnostyce w najwaniejszych etapach acucha wartoci ywnoci: surowych produktach, poprawie ich obrbki u producenta, monitoringu przechowy-wania i przewozu oraz kontroli bezpieczestwa i jakoci kocowych produktw

http://www.goodfood-project.org/

Pokonywanie przepaci cyfrowej

CAPANINA

Opracowanie innowacyjnej niskokosztowej technologii dostarczania szerokopa-smowego dostpu do Internetu dla obszarw wiejskich, do niewielkich biur i uyt-kownikw domowych o przepywnoci 120Mbit/s z wykorzystaniem urzdze stra-tosferycznych (m.in. balonw)

http://www.capanina.org/

BEACON

Brazilian -European Consortium for DTT Services

Opracowan