Claude Levi-Strauss Modern Dünyanın Sorunları Karşısında ... ?· Claude Levi-Strauss Modem Dünyanın…

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Claude Levi-Strauss

Modern Dnyann Sorunlar Karsnda Antropoloji

metis

Claude Levi-Strauss

Modem Dnyann Sorunlar Karsnda Antropoloji

1908 doumlu. 1934-37 yllar arasnda 8rezilya'da Sao Paulo niversitesi'nde sosyoloji profesrl yapb ve ilk saha almalann da buradagerc;ekletirdi. 1941-45 aras NewYork' ta New School far Social Research 'te ders verdi. 'L 'analyse structurale en linguistique et en anthropologie" (Dilbilim ve Antropolojide Yapsal zmleme) adl tarbma aa makalesini bu dnemde yaymlad (1945). 1950-79 yllan arasnda Paris niversitesi Uygulamal Yksek Aratrmalar Okulu'nda sosyal antroPQ(oji c;almalan yneticisi olarak grev ald. 1959-82 yllan arasn'da College de France'ta yine antropoloji krssnde eitim rdi. Brezilya'nn yan sra, bugnk Banglade'te de alan malan yapan Levi-Strauss, 1973'teAcademie Franaiseilyeliine seildi. 2009'da aramzdan aynld.

Balca yaptlan arasnda Les structures elementaires de la parente (1949); Race et Histoire (1952, Irk. Tarih ve Kltr, Metis, 1994); Tristes Tropiques (1955, Hznl Donenceler, YKY, 1994); Anthropologie structurale CI. Cilt 1958, il. Cilt 1973); La Pensee sauvage (1962, Yaban D1nce, Hrriyet Vakf Yay., 1984, YKY, 2000); Mythologiques, 1. Cilt: Le Cri et le Cuit(1964), il. Cilt: Du miel auKcendres (1967), 111. Cilt: L 'origine des manieres de table (1968), iV. Cilt: L 'Homme nu (1971); Le Regard eloigne (1982), La parafe donne (1984), Regarder, ecouter, lire (1993) kitaplann sayabiliriz.

2014'te yazann 1989-2000 yllan arasnda ltalyan La Republica gazetesine yazd yazlardan oluan Hepimiz Yamyamz' yaymladk.

Metis Yaynlan ipek Sokak 5, 34433 Beyoglu, lstanbul Tel: 212 2454696 Faks: 212 2454519 e-posta: info@metiskitap.com www. metisk itap.cam Yayrevi Sertifika Na: 10726

Modern Dnyann Sorunlan Kasnda Antropoloji Claude Levi-Strauss

Franszca Basm: L'Anthropologie face aux problmes du monde moderne ditions du Seuil, 2011

ditions du Seuil, 2011

Maurice Olender'in ynetimindeki La Ubrairie du xxe sikle koleksiyonu

Orijinal eserin editr Maurice Olender, yayma hazrlk almalanndaki cmert ve dikkatli yardm lan iin Monique Levi-Strauss' a te:;ekkr etmektedir.

Kitabn ana blm blklar Claude Levi-Strauss'a aittir; altbalklar ise Maurice Olendertarafndan eklenmitir.

Trke Yaym Haklar Metis Yaynlar, 2011 eviri Eser Akn Terzi, 2011

ilk Basm: Mart 2012 ikinci Basm: Haziran 2014

Yayma Hazrlayan: Sava Kl

Kapak Tasanm: Emine Bora Kapak Fotoraf: Kundaklama rnekleri, kolaj, 2012

Dizgi ve Bask ncesi Hazrlk: Metis Yaynclk Ltd. Bask ve Cilt: Yaylack Matbaaclk Ltd. Fatih Sanayi Sitesi N o. 12/ 197-203 Topkap, lstanbul Tel: 212 5678003 Matbaa Sertifika No: 11931

ISBN-13: 978-975-342-860-6

Claude Levi-Strauss

Modern Dnyann Sorunlar Karsnda Antropoloji

nsz: Maurice Olender

eviren: Akn Terzi

(}) metis

indekiler

NSZ .... ..... . . .. .......... 9

1. BATI'NIN KLTREL STNLGNN SONU . .............. 11

Bakalarndan renmek. . ..... ................ . . ...... 13

Mnferit ve Tuhaf Olgular ...... ...................... . . .. 16

Ortak Payda .. .......... .......... . .. ........................ ...................... . 21

"Otantiklik" ve "Otantik Olmamak" ................................... ... 26

"Sahip Olduum Batl Perspektif' ............. . ........................ 32

"Optimum Farkllk" ......... ............... ...... ................... .... 38

il. AGDA DNYANIN BYK SORUNU:

CNSELLK, EKONOMK GELME VE

MTK DNCE....................................... . . ...... .. .. . 43

Biyolojik Baba, Biyolojik Anne ve Toplumsal Nesep .. ..... 46

Yapay reme: Bakire Kadnlar ve Ecinsel iftler .... 50

akmaktandan Seri retime.. . ......... ....... .. ....... 55

"Doa"nn Mulak Karakteri...... . .................... ............. 60

"Bizim Toplumlarmzn Doasnda Deiim Var" ........ . 63

Bilimsel, Tarihsel ve Mitik Dnceler Arasnda

Ne Tr Yaknlklar Vardr? .. ................ ................... ................ 68

111. KLTREL FARKLILIGIN TAKDR EDLMES:

JAPON KLTRNDEN GRENDKLERMZ

Antropologlar ve Genetikiler ......

"Irk": Uygunsuz Bir Terim.

Farklln Yol At infial Hissi ..

"Kusurlu Olann Sarut" .. ... . . . . . .. . . . . . . .

Kltrel Grecilik ve Ahlaki Yarg

..... 75

.. ...... 77

,, 82

..86

. .. 91

.. .. ... 96

N SZ

CLA UDE LEVI-STRAUSS, elinizdeki kitab oluturan blm 1986 ilkbaharnda gerekletirdii drdnc Japonya gezisinde yazmtr: izaka Vakf'nn davetlisi olarak Tokyo'da sunduu konferansn metninden oluuyor bu blm. Derleme iin setii balk da Modem Dnyann Sorunlar Karsnda Antropoloji.

almalarndaki ana temalar akla kavuturmak, yorumlamak ve bunlara gncellik kazandrmak amacyla, kendi almalarndan serbeste yararlanyor Levi-Strauss. Kendisine n kazandran eitli metinleri yeniden yorumluyor, kafasn hala megul eden belli bal toplumsal konular, zellikle de "rk", tarih ve kltr arasndaki ilikileri tekrar ele alyor. Bunun yan sra, batan aa deiim geiren bir dnyadaki yeni hmanizm biimlerinin muhtemel gelecei stne dnyor.

Okurlar burada Claude Levi-Strauss'un almalarnn temelini oluturan meselelerle yeniden karlarken, yeni kuaklar nl antropoloun ortaya koyduu gelecek tasavvurunu kefedebilirler. Yeni "demokratik hmanizm" olarak antropolojinin nemine parmak basan Claude Levi-Strauss, "Bat'nn kltrel adan stnlnn son bulmas" zerine, kltrel grecilik ile ahlaki yarg arasndaki ilikiler zerine kafa yoruyor. Kresellemi bir toplumun sorunlarn incelerken, ayn zamanda iktisadi teamller, yapay reme yntemleriyle ilgili meseleler, bilimsel dnce ile mitik dnce arasndaki balantlar da sorguluyor.

9

Sonu olarak, XXI. yzyla girmeye hazrlandmz yllarda verdii bu konferansta Claude Levi-Strauss, dnyaya ait can alc meselelere dair, eitli "ideolojik patlama" biimleri arasndaki ilikiler ve kktenci dnce sistemlerinin evrimine dair kayglarn ortaya koyuyor.

Levi-Strauss'un dnyaca nl almalar, gelecee bakan bir dnce laboratuvar tekil ediyor gnmzde.

phesiz ki elinizdeki kitap, renciler ve gen nesiller iin, Claude Levi-Strauss'un duyarl dnya anlayna son derece iyi bir giri salayacaktr.

Maurice Olender

10

I

Bat'nn Kltrel

stnlnn Sonu

1977'DEN BU YANA nemli pek ok kiinin katld konferanslara bu yl beni davet ederek bana byk bir onur veren izaka Vakf'na teekkrlerimi sunarak balamak istiyorum szlerime. Gnmzde insanln kar karya kald temel sorunlar antropolojinin, mrm adadm bu disiplinin, nasl ele ald konusunu ilememi nerdikleri iin de aynca teekkr ediyorum.

Antropolojinin bu sorunlara kendi perspektifinden nasl baktn anlatmakla balayacam sze. Ardndan da antropolojinin ne olduunu tarif etmeye alp, ada dnyann sorunlarna, bunlar tek bana zme iddias olmasa da daha iyi idrak etme umudu tayarak nasl zgn bir bak asyla baktn gstermeye uraacam.

Bakalarndan renmek

Yaklak iki yzyldr, Bat uygarl kendini, ilerleyen bir uygarlk diye tanmlamaktadr. Ayn ideali benimsemi olan dier uygarlklar, Bat uygarln rnek almak zorunda olduklanna inanmlardr. Bilim ve tekniin hi durmamacasna ilerleyeceine ve insanlar daha gl ve mutlu klacana dair; XVIII.

13

yzylda Fransa'da ve ABD'de ortaya kan siyasi kurumlarn, toplumsal rgtlenme biimlerinin ve bunlar esinleyen felsefenin, toplumun her yesine. kiisel hayatlarnda daha fazla zgrlk, kamusal ilerin ynetiminde de daha fazla sorumluluk kazandracana dair ortak bir inan beslemilerdir. Deer yar glarnn, estetik duyarlln, ksacas doruya, iyiye ve gzele duyulan sevginin, kar konulmas imkansz bir atlmla oalp yaylacana ve meskun dnyay batan baa ele geireceine inanmlardr.

Yaadmz ada dnyada sahnelenen olaylar, bu iyimser grlere ters dmtr. Totaliter ideolojiler yaygnlam, dnyann pek ok blgesinde yaygnlamaya da devam etmektedir. Milyonlarca insan katledilmi, korkun soykrmlara maruz kalmtr. Bar ortam salandndaysa, bilim ve tekniin insanla zarar dokunmayaca dncesine, XVIII. yzylda doan felsefi ilkelerin, siyasi kurumlarn ve toplumsal hayat tarzlarnn, insanlk durumuna bal byk sorunlara nihai zmler sunduuna artk pheyle yaklalmtr.

Bilim ve teknik, fiziksel ve biyolojik dnyaya dair bilgimizi muazzam lde artrmtr. Hi kimsenin phesi yok, daha yz yl nce bunlar doa karsnda g kazandrmt bize. Bununla beraber, bu gc kazanmak iin demek zorunda kaldmz bedelin bykln yeni yeni anlyoruz. Bu baarlarn zararl etkilerde bulunup bulunmadn anlama meselesi gitgide nem kazanyor. Bu baarlar, insanlarn eline muazzam imha aralar veriyor ve kullanlmasalar dahi, bu aralar srf varlklaryla trmzn hayatta kalma ansn tehdit ediyorlar. Gitgide daha sinsi bir hal alsa da gerek olan u ki trmzn hayatta kalmas en temel eylerin -topran, havann, suyun, doal kaynaklarn zenginlii ve eitliliinin- azalmas ya da kirlenmesi yznden de tehdit altnda.

Nfus, ksmen tptaki ilerlemelersayesinde, yle bir nokta -

ya ulat ki dnyann pek ok blgesinde, ktln penesine dm topluluklarn en temel ihtiyalarn bile karlamaktan aciziz artk. Kald ki insanlann geiminin temin edilebildii yerlerde de, her geen gn daha ok insana i olana salayabilmek iin devaml daha ok retim yapmak gerektiinden, bir dengesizlik kendini belli ediyor. Haliyle, giderek hi bitmeyecek bir retimi artrma yarna srklendiimizi hissediyoruz. retim tketimi, o da daha ok retimi zorunlu klyor. Sanayinin dolayl ya da dolaysz ihtiyalar yznden, gitgide daha byk insan topluluklar arzulanyor adeta Bu topluluklar devasa kentsel yerleim yerlerinde toplanyor, bu yerlerde yapay ve insanlk d bir varolu dayatyor insanlara. Demokratik kurumlarn ileyii ve sosyal gvenlik ihtiyalar, her yeri istila eden, toplumsal yapya slk g