Christie Agata - Autobiografia - Agata Christie Autobiografia

  • View
    363

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Christie Agata - Autobiografia - Agata Christie Autobiografia

AGATHA CHRISTIE AUTOBIOGRAFIA PRZEOYY MAGDALENA KONIKOWSKA TERESA LECHOWSKA TYTU ORYGINAU: AN AUTOBIOGRAPHY POWIECI KRYMINALNE AGATHY CHRISTIE Poniszy wykaz obejmuje powieci o tematyce kryminalnej w porzdku chronologicznym wedug daty wydania angielskiego. Do charakterystycznych bohaterw utworw kryminalnych Agathy Christie naleeli: inspektor Battle, Tuppence i Tommy Beresford, Jane Marple i Hercule Poirot. Po tytule oryginau w nawiasie kwadratowym podano nazwisko gwnego bohatera, jeeli jest to jedna z wymienionych wyej postaci. Po dacie opublikowania utworu podano w nawiasie okrgym tytu polskiego przekadu. W przypadku tych samych utworw, wydanych w jzyku angielskim i polskim pod rnymi tytuami, podano wszystkie wersje. The Mysterious Affair at Styles [Poirot], 1920; (Tajemnicza historia w Styles). The Secret Adversary [Beresford], 1922; (Tajemniczy przeciwnik). Murder on the Links [Poirot], 1923. The Ma in the Brown Suit, 1924; (Mczyzna w brzowym garniturze). The Secret of Chimneys [Battle], 1925; (Tajemnica rezydencji Chimneys). The Murder of Roger Ackroyd [Poirot], 1926; (Zabjstwo Rogera Ackroyda). The Big Four [Poirot], 1928; (Wielka Czwrka). The Mystery of the Blue Train [Poirot], 1928; (Zagadka bkitnego ekspresu). The Seven Dials Mystery [Battle], 1929; (Tajemnica siedmiu zegarw). The Murder at the Vicarage, 1930; (Morderstwo na plebanii). The Floating Admira, 1931. The Sittaford Mystery, 1931, take jako The Murder at Hazelmoor, 1931; (Tajemnica wirujcego stolika, take jako Tajemnica Sittaford). Peril at End House [Poirot], 1932, (Samotny Dom). Lord Edgware Dies [Poirot], 1933, take jako Thirteen at Dinner, 1933; (mier lorda Edgwarea). Why Didnt They Ask Evans?, 1934, take jako The Boomerang Clue, 1935 (Dlaczego nie Evans?). Murder on the Orient Express [Poirot], 1934, take jako Murder on the Calais Coach, 1934; (Morderstwo w Orient Ekspresie). Murder in the Three Acts, 1934, take jako Three-Act Tragedy, 1935; (Tragedia w trzech aktach). Death in the Clouds [Poirot], 1935, take jako Death in the Air, 1935; (mier w chmurach). The A.B.C. Murders [Poirot], 1936, take jako The Alphabet Murders, 1966; (A...B...C...). Cards on the Table [Battle, Poirot], 1936; (Karty na st). Murder in Mesopotamia [Poirot], 1936; (Morderstwo w Mezopotamii). Death on the Nile [Poirot], 1937; (mier na Nilu). Dumb Witness [Poirot], 1937, take jako Poirot Loses a Client, 1937; (Niemy wiadek). Appointment with Death [Poirot], 1938; (Rendez-vous ze mierci). Hercule Poirots Christmas [Poirot], 1938, take jako Murder for Christmas, 1939, take jako A Holiday for Murder, 1947; (Boe Narodzenie Herkulesa Poirot). Murder is Easy [Battle], 1939, take jako Easy to Kill, 1939; (Morderstwo to nic trudnego). Ten Little Niggers, 1939, take jako And Then There Wer None, 1940, take jako Ten Little Indians, 1965; (Dziesiciu Murzynkw).

One, Two, buckle My Shoe [Poirot], 1940, take jako The Patriotic Murders, 1941, take jako An Overdose of Death, 1953; (Pierwsze, drugie... zapnij mi obuwie). Sad Cypress [Poirot], 1940; (Zerwane zarczyny). Evil Under the Sun [Poirot], 1941; (Hotel na wybrzeu, take jako Zo czai si wszdzie, take jako Zo, ktre yje pod socem). N or M? [Beresford], 1941; (Pita kolumna dziaa..., take jako N czy M). The Body in the Library [Marple], 1942; (Noc w bibliotece). The Moving Finger [Marple], 1942; (Zatrute piro). Five Little Pigs [Poirot], 1942, take jako Murder in Retrospect, 1942; (Pi maych winek). Death Comes as the End, 1944; (Zakoczeniem jest mier). Towards Zero [Battle], 1944 (Godzina zero). Sparkling Cyanide, 1945, take jako Remembered Death, 1945. The Hollow [Poirot], 1946, take jako Murder after Hours, 1954 (Niedziela na wsi). Taken at the Flood [Poirot], 1948, take jako There Is a Tide..., 1948; (Pora przypywu). Crooked House, 1949; (Dom przestpcw). A Murder is Announced [Marple], 1950 (Morderstwo odbdzie si...). The Came to Baghdad, 1951; (Spotkanie w Bagdadzie). They Do It With Mirrors [Marple], 1952, take jako Murder with Mirrors, 1952. Mrs McGinty?s Dead [Poirot], 1952 (Pani McGinty nie yje). After the Funeral [Poirot], 1953, take jako Funerals Are Fatal, 1953, take jako Murder at the Gallop, 1963; (Po pogrzebie). A Pocket Full of Rye [Marple], 1953; (Kiesze pena yta). Destination Unknown, 1954, take jako So Many Steps to Death, 1955; (Podr w nieznane). Hickory, Dickory, Dock [Poirot], 1955, take jako Hickory, Dickory, Death, 1955 (Entliczek pentliczek). Dean Mans Folly [Poirot], 1956 (Zbrodnia na festynie). 4.50 from Paddington [Marple], take jako What Mrs. McGillicuddy Saw!, 1957, take jako Murder She Said, 1961; (4.50 z Paddington). Ordeal by Innocence, 1958. Cat Among the Pigeons [Poirot], 1959 (Kot wrd gobi). The Pale Horse, 1961 (Blady ko). The Mirror Crackd from Side to Side [Marple], 1962, take jako The Mirror Crackd, 1963; (Zwierciado pka w odamkw stos). The Clocks [Poirot], 1963; (Przyjd i zgi). A Caribbean Mystery [Marple], 1964; (Karaibska tajemnica). At Bertrams Hotel [Marple], 1965; (Hotel Bertram). Third Girl [Poirot], 1966; (Trzecia lokatorka) Endless Night, 1967 By the Pricking of My Thumbs [Beresford] 1968 Halloween Party 1969; (Wigilia wszystkich witych) Passenger to Frankfurt, 1970; (Pasaer do Frankfurtu) Nemesis [Marple], 1971; (Przeznaczenie) Can Remember [Poirot], 1972; (Sonie maj dobr pami) Postern of Fate [Beresford], 1973. Murder on Board, 1974. Curtain: Poirots Last Case [Poirot], 1975; (Kurtyna) Sleeping Murder [Marple], 1976 (Upione morderstwo). OD WYDAWCY Agatha Christie zacza pisa t ksik w kwietniu 1950 roku, a ukoczya j w jakie pitnacie lat pniej, gdy miaa lat siedemdziesit pi. Kada pisana przez tak dugi okres ksika musi zawiera powtrki i niekonsekwencje, ktre trzeba usun. Nie zostao jednak pominite nic istotnego i w duej mierze jest to autobiografia w takiej formie, w jakiej sama pisarka pragnaby j wyda. Skoczya j pisa, gdy miaa siedemdziesit pi lat, gdy, jak to uja: To waciwy, jak sdz, moment, eby przesta. Dlatego, e

jeli chodzi o ycie, to jest to ju wszystko, co da si o nim powiedzie. Ostatnie dziesi lat ycia przynioso jej godne odnotowania sukcesy: film Morderstwo w Orient Ekspresie, dalsze fenomenalne powodzenie Puapki na myszy, rosnca z roku na rok na caym wiecie sprzeda jej ksiek, w Stanach Zjednoczonych pierwsze miejsca na listach bestsellerw, podobnie jak w Wielkiej Brytanii, odznaczenie w roku 1971 Orderem Imperium Brytyjskiego. Byy to jednak tylko dodatkowe laury za osignicia, ktre w swojej opinii miaa ju za sob. W roku 1965 moga w zgodzie z prawd napisa: Jestem zadowolona. Robiam to, co chciaam robi. Jakkolwiek jest to autobiografia i zaczyna si, jak na kad autobiografi przystao, od pocztku, i zmierza do momentu, w ktrym autorka pisa skoczya, Agatha Christie nie daa si skrpowa zbyt rygorystycznymi wymogami chronologii. Urok tej ksiki polega midzy innymi na tym, e pisarka porusza si ze swobod, tak jak ma ochot tu przerywa relacj i zastanawia si nad niepojtymi zwyczajami pokojwek lub rekompensatami podeszego wieku, tam znowu skacze do przodu, bo wasne cechy z dziecistwa ywo przypominaj jej wnuka. Nie czuje si te zobowizana wszystko umieszcza w autobiografii. O kilku epizodach, ktre pewnym osobom mog wydawa si wane - na przykad o synnym znikniciu - nie wspomina, jakkolwiek w tym szczeglnym przypadku aluzje w innych miejscach do wczeniejszego ataku amnezji dostarczaj klucza do prawdziwego przebiegu wydarze. Co do reszty, pamitam, jak przypuszczam, to, co chciaam zapamita, cho wic opisuje z ujmujc godnoci rozstanie z pierwszym mem, zwykle chciaa pamita radosne lub zabawne strony swojego ycia. Niewielu ludzi potrafi czerpa z niego intensywniejsz czy te bardziej rnorodn rado, a ta ksika jest przede wszystkim hymnem o radoci ycia. Gdyby Agatha Christie doya wydania tej ksiki drukiem, bez wtpienia chciaaby wyrazi podzikowanie wielu osobom, ktre pomogy wnie t rado w jej ycie; przede wszystkim oczywicie mowi, Maxowi, i swojej rodzinie. Z naszej strony, jako jej wydawcw, waciwe zapewne byoby podzikowanie autorce. Przez pidziesit lat tyranizowaa nas, gania i zachwycaa. Domagaa si najwyszego poziomu we wszystkich dziedzinach pracy wydawniczej, co byo staym dla nas wyzwaniem. Jej pogodne usposobienie i werwa wnosiy ciepo w nasze ycie. To, e pisanie sprawiao pisarce wielk przyjemno, wyranie mona wyczyta ze stronic tej ksiki, nie wida natomiast tego, jak dalece potrafia przekaza t przyjemno wszystkim majcym kontakt z jej twrczoci, tak e publikowanie ksiek Agathy Christie stawao si zajciem rozkosznym. Agatha Christie pozostanie, to rzecz pewna, osobistoci jedyn w swoim rodzaju jako czowiek i pisarka. PRZEDSOWIE Nimrud w Iraku, 2 kwietnia 1950 Nimrud to wspczesna nazwa staroytnego miasta Kalah, wojskowej stolicy Asyryjczykw. Nasz Dom Ekspedycji zbudowany jest z glinianych cegie. Stoi po wschodniej stronie kopca i mieci kuchni, jadalni poczon ze wietlic, mae biuro, pracowni, duy magazyn oraz malutk ciemni. My wszyscy pimy w namiotach. W tym roku dodano do Domu Ekspedycji jeszcze jeden pokj, o powierzchni mniej wicej trzech metrw kwadratowych. Jest tam cementowa podoga, na niej le rogoe i kilka wesoych szorstkich dywanikw. Na cianie wisi obraz modego irakijskiego malarza - barwna masa kolorowych kostek przedstawia dwa osioki przechodzce przez suk. Okno wychodzi na wschd i wida przez nie onieone wierzchoki gr w Kurdystanie. Na drzwiach od strony zewntrznej przyczepiono kwadratow tabliczk z wypisanym pismem klinowym BEIT AGATHA (Dom Agathy). Jest to zatem mj dom. Chodzi o to, ebym miaa w nim cakowit swobod i moga powici si pisaniu. Kiedy prace wykopaliskowe nabior tempa, nie bdzie zapewne na to czasu. Znaleziska musz by oczyszczone i naprawione. Zacznie si te fotografowanie, zaopatrywanie w metryczki, katalogowanie oraz pakowanie. Niemniej przez pierwszy tydzie, a moe i dziesi dni, bdzie sporo wolnych chwil.

Co prawda, nie brak te rzeczy utrudniajcych koncentracj. Po dachu skacz arabscy robotnicy i wesoo pokrzykuj do siebie, przesuwajc niestabilne drabiny. Szczekaj psy, gu