Click here to load reader

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MÔN SINH HỌC · 3 I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC Sinh học là môn học được lựa chọn trong nhóm môn khoa học tự nhiên

  • View
    10

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MÔN SINH HỌC · 3 I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC Sinh...

  • B GIO DC V O TO

    CHNG TRNH GIO DC PH THNG

    MN SINH HC (Ban hnh km theo Thng t s 32/2018/TT-BGDT

    ngy 26 thng 12 nm 2018 ca B trng B Gio dc v o to)

    H Ni, 2018

  • 2

    MC LC

    Trang

    I. C IM MN HC ........................................................................................................................................................... 3

    II. QUAN IM XY DNG CHNG TRNH .................................................................................................................... 3

    III. MC TIU CHNG TRNH ............................................................................................................................................. 5

    IV. YU CU CN T ........................................................................................................................................................... 5

    V. NI DUNG GIO DC ......................................................................................................................................................... 7

    LP 10 ............................................................................................................................................................................... 13

    LP 11 ............................................................................................................................................................................... 24

    LP 12 ............................................................................................................................................................................... 40

    VI. PHNG PHP GIO DC ............................................................................................................................................. 56

    VII. NH GI KT QU GIO DC .................................................................................................................................. 59

    VIII. GII THCH V HNG DN THC HIN CHNG TRNH ............................................................................... 60

  • 3

    I. C IM MN HC

    Sinh hc l mn hc c la chn trong nhm mn khoa hc t nhin giai on gio dc nh hng ngh nghip.

    Mn Sinh hc hnh thnh, pht trin hc sinh nng lc sinh hc, ng thi gp phn cng cc mn hc, hot ng

    gio dc khc hnh thnh, pht trin hc sinh cc phm cht ch yu v nng lc chung.

    Chng trnh mn Sinh hc va h thng ho, cng c kin thc, pht trin k nng v gi tr ct li ca sinh hc

    c hc giai on gio dc c bn; va gip hc sinh tm hiu su hn cc tri thc sinh hc ct li, cc phng php

    nghin cu v ng dng sinh hc, cc nguyn l v quy trnh cng ngh sinh hc thng qua cc ch : sinh hc t bo; sinh

    hc phn t; sinh hc vi sinh vt; sinh l thc vt; sinh l ng vt; di truyn hc; tin ho v sinh thi hc.

    i tng nghin cu ca sinh hc l th gii sinh vt gn gi vi i sng hng ngy ca hc sinh. Bn thn sinh hc l

    khoa hc thc nghim. S pht trin ca sinh hc ang ngy cng rt ngn khong cch gia kin thc l thuyt c bn vi

    cng ngh ng dng. V vy thc nghim l phng php nghin cu sinh hc, ng thi cng l phng php dy hc c

    trng ca mn hc ny. Thng qua vic t chc cc hot ng thc nghim, thc hnh, mn Sinh hc gip hc sinh khm ph

    th gii t nhin, pht trin kh nng vn dng kin thc vo thc tin v kh nng nh hng ngh nghip sau gio dc

    ph thng.

    II. QUAN IM XY DNG CHNG TRNH

    Chng trnh mn Sinh hc tun th cc quy nh c nu trong Chng trnh tng th, ng thi, xut pht t c

    im mn hc, nhn mnh cc quan im sau:

    1. Tip cn vi xu hng quc t

    Bn cnh vic tip thu, k tha thnh cng, u im ca chng trnh mn Sinh hc hin hnh ca Vit Nam, Chng

    trnh mn Sinh hc cn c xy dng trn c s nghin cu su chng trnh mn hc ny ca mt s quc gia, vng lnh

    th v t chc quc t (Anh, Australia, Cng ho Lin bang c, Hn Quc, mt s bang ca Hoa K, Lin bang Nga,

    Singapore, Trung Quc, i Loan, Hng Kng, T chc Olympic Sinh hc quc t, UNESCO,...). Kt qu nghin cu

    cho php rt ra cc xu hng chung trong xy dng chng trnh mn Sinh hc ph thng c th vn dng cho Vit Nam:

  • 4

    a) cp trung hc c s, kin thc sinh hc l mt phn ca mn Khoa hc t nhin. cp trung hc ph thng, mn

    Sinh hc c tch ra thnh mn hc ring vi cc mc tiu dy hc chuyn su chun b cho hc sinh c th tip tc hc

    ln cao theo ngnh ngh lin quan trc tip n sinh hc.

    b) Ni dung gio dc sinh hc cp trung hc c s v cp trung hc ph thng c xy dng theo hng ng tm

    hc sinh c iu kin m rng v hc su hn v ni dung, phng php nghin cu v nguyn l ng dng cng ngh

    sinh hc trong mn Sinh hc cp trung hc ph thng.

    c) Chng trnh mn Sinh hc th hin nguyn tc tch hp thng qua s kt ni cc ni dung dy hc ct li quanh cc

    nguyn l c bn ca khoa hc t nhin, ca th gii sng.

    2. Thc hin gio dc nh hng ngh nghip

    Ni dung mn Sinh hc c xy dng lm c s cho cc quy trnh cng ngh gn vi cc lnh vc ngnh ngh, v vy

    trong yu cu cn t ca tng ch lun yu cu hc sinh lin h vi cc ngnh ngh lin quan.

    Ni dung mn Sinh hc va phn nh cc thuc tnh c bn ca t chc sng cc cp phn t, t bo, c th, qun th, qun x - h sinh thi, sinh quyn; va gii thiu cc nguyn l cng ngh ng dng sinh hc nhm nh hng cho hc

    sinh la chn ngnh ngh trong bi cnh pht trin ca cng ngh sinh hc v cuc cch mng cng nghip ln th t.

    thc hin nh hng trn, Chng trnh mn Sinh hc c thit k theo cc ch c tnh khi qut v dnh

    nhiu thi gian t chc cc hot ng dy hc gip hc sinh khm ph khoa hc, pht trin nng lc nhn thc, trong

    ch t chc cc hot ng tri nghim, thc hnh, ng dng v tm hiu cc ngnh ngh lin quan.

    3. Thc hin gio dc pht trin bn vng

    Chng trnh mn Sinh hc ch trng gip hc sinh pht trin kh nng thch ng trong mt th gii bin i khng

    ngng; kh nng chung sng hi ho vi thin nhin v bo v mi trng pht trin bn vng. .

    Chng trnh mn Sinh hc quan tm ti nhng ni dung gn gi vi cuc sng hng ngy, to iu kin hc sinh

    tng cng vn dng kin thc khoa hc vo thc tin, t thc tin nhn thc r nhng vn v mi trng v pht trin

    bn vng, xy dng thc bo v mi trng, rn luyn kh nng thch ng trong mt th gii bin i khng ngng.

  • 5

    III. MC TIU CHNG TRNH

    Mn Sinh hc hnh thnh, pht trin hc sinh nng lc sinh hc; ng thi gp phn cng cc mn hc, hot ng

    gio dc khc hnh thnh, pht trin hc sinh cc phm cht ch yu v nng lc chung, c bit l tnh yu thin nhin,

    nim t ho v thin nhin ca qu hng, t nc; thi tn trng cc quy lut ca thin nhin, trn trng, gi gn v

    bo v thin nhin, ng x vi thin nhin ph hp vi yu cu pht trin bn vng; rn luyn cho hc sinh th gii quan

    khoa hc, tnh trung thc, tinh thn trch nhim, tnh yu lao ng, cc nng lc t ch v t hc, giao tip v hp tc, gii

    quyt vn v sng to.

    IV. YU CU CN T

    1. Yu cu cn t v phm cht ch yu v nng lc chung

    Mn Sinh hc gp phn hnh thnh v pht trin phm cht ch yu v nng lc chung theo cc mc ph hp vi

    mn hc, cp hc c quy nh trong Chng trnh tng th.

    2. Yu cu cn t v nng lc c th

    Mn Sinh hc hnh thnh v pht trin hc sinh nng lc sinh hc, biu hin ca nng lc khoa hc t nhin, bao

    gm cc thnh phn nng lc: nhn thc sinh hc; tm hiu th gii sng; vn dng kin thc, k nng hc.

    Nhng biu hin ca nng lc sinh hc c trnh by trong bng sau:

    Thnh phn

    nng lc Biu hin

    Nhn thc sinh hc Trnh by, phn tch c cc kin thc sinh hc ct li v cc thnh tu cng ngh sinh hc trong

    cc lnh vc. C th nh sau:

    Nhn bit, k tn, pht biu, nu c cc i tng, khi nim, quy lut, qu trnh sng.

    Trnh by c cc c im, vai tr ca cc i tng v cc qu trnh sng bng cc hnh thc

    biu t nh ngn ng ni, vit, cng thc, s , biu ,...

  • 6

    Thnh phn

    nng lc Biu hin

    Phn loi c cc i tng, hin tng sng theo cc tiu ch khc nhau.

    Phn tch c cc c im ca mt i tng, s vt, qu trnh theo mt logic nht nh.

    So snh, la chn c cc i tng, khi nim, cc c ch, qu trnh sng da theo cc tiu ch

    nht nh.

    Gii thch c mi quan h gia cc s vt v hin tng (nguyn nhn kt qu, cu to chc

    nng,...).

    Nhn ra v chnh sa c nhng im sai; a ra c nhng nhn nh c tnh ph phn lin

    quan ti ch trong tho lun.

    Tm c t kho, s dng c thut ng khoa hc, kt ni c thng tin theo logic c ngha,

    lp c dn khi c v trnh by cc vn bn khoa hc; s dng c cc hnh thc ngn ng biu

    t khc nhau. .

    Tm hiu th gii

    sng Thc hin c quy trnh tm hiu th gii sng. C th nh sau:

    xut vn lin quan n th gii sng: t ra c cc cu hi lin quan n vn ; phn tch

    c bi cnh xut vn ; dng ngn ng ca mnh biu t c vn xut.

    a ra phn on v xy dng gi thuyt: phn tch c vn nu c phn on; xy dng

    v pht biu c gi thuyt nghin cu.

    Lp k hoch thc hin: xy dng c khung logic ni dung nghin cu; la chn c phng

    php thch hp (quan st, thc nghim, iu tra, phng vn, hi cu t liu,...); lp c k hoch

    trin khai hot ng nghin cu.

    Thc hin k hoch: thu thp, lu gi c d liu t kt qu tng quan, thc nghim, iu tra;

    nh gi c kt qu da trn phn tch, x l cc d liu bng cc tham s thng k n gin; so

  • 7

    Thnh phn

    nng lc Biu hin

    snh c kt qu vi gi thuyt, gii thch, rt ra kt lun v iu chnh (nu cn); xut c

    kin khuyn ngh vn dng kt qu nghin cu, hoc vn nghin cu tip.

    Vit, trnh by bo co v tho lun: s dng c ngn ng, hnh v, s , biu bng biu t

    qu trnh v kt qu nghin cu; vit c bo co nghin cu; hp tc c vi i tc bng thi

    lng nghe tch cc v tn trng quan im, kin nh gi do ngi khc a ra tip thu tch cc v

    gii trnh, phn bin, bo v kt qu nghin cu mt cch thuyt phc.

    Vn dng kin thc,

    k nng hc Vn dng c kin thc, k nng hc gii thch, nh gi hin tng thng gp trong t

    nhin v trong i sng; c thi v hnh vi ng x thch hp. C th nh sau:

    Gii thch thc tin: gii thch, nh gi c nhng hin tng thng gp trong t nhin v trong

    i sng, tc ng ca chng n pht trin bn vng; gii thch, nh gi, phn bin c mt s m

    hnh cng ngh mc ph hp.

    C hnh vi, thi thch hp: xut, thc hin c mt s gii php bo v sc kho bn

    thn, gia nh v cng ng; bo v thin nhin, mi trng, thch ng vi bin i kh hu, p ng

    yu cu pht trin bn vng.

    V. NI DUNG GIO DC

    1. Ni dung khi qut

    a) Ni dung gio dc ct li

    Ni dung gio dc ct li ca mn Sinh hc bao qut cc cp t chc sng, gm: phn t, t bo, c th, qun th,

    qun x - h sinh thi, sinh quyn. Kin thc v mi cp t chc sng bao gm: cu trc, chc nng; mi quan h gia

    cu trc, chc nng v mi trng sng. T kin thc v cc cp t chc sng, chng trnh mn hc khi qut thnh cc

    c tnh chung ca th gii sng nh: trao i cht v chuyn ho nng lng, sinh trng v pht trin, sinh sn, cm ng,

  • 8

    di truyn, bin d v tin ho. Thng qua cc ch ni dung, chng trnh mn hc trnh by cc thnh tu cng ngh sinh

    hc trong chn nui, trng trt, x l nhim mi trng, nng nghip v thc phm sch; trong y - dc hc.

    Mch ni dung Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Gii thiu khi

    qut chng

    trnh mn Sinh

    hc

    i tng v cc lnh vc

    nghin cu ca sinh hc

    Mc tiu v vai tr ca mn

    Sinh hc

    Sinh hc trong tng lai

    Cc ngnh ngh lin quan n

    sinh hc

    Sinh hc v s

    pht trin bn

    vng

    Pht trin bn vng mi trng

    t nhin

    Pht trin x hi: o c sinh

    hc; kinh t; cng ngh

    Cc phng

    php nghin cu

    v hc tp mn

    Sinh hc

    Phng php nghin cu

    Vt liu, thit b

    K nng tin trnh

    Gii thiu chung

    v cc cp t

    chc ca th gii

    sng

    Khi nim v c im ca cc

    cp t chc sng

    Cc cp t chc sng

    Quan h gia cc cp t chc sng

  • 9

    Mch ni dung Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Sinh hc t bo Khi qut v t bo

    Thnh phn ho hc ca t bo

    Cu trc t bo

    Trao i cht v chuyn ho

    nng lng t bo

    Thng tin t bo

    Chu k t bo v phn bo

    Cng ngh t bo v mt s

    thnh tu

    Cng ngh enzyme v ng dng

    H hp t bo

    T bo thn kinh

    C s nhim sc th ca s

    di truyn

    Nhim sc th: hnh thi, cu

    trc siu hin vi

    Sinh hc vi sinh

    vt v virus Khi nim v cc nhm vi sinh

    vt

    Cc phng php nghin cu vi

    sinh vt

    Qu trnh tng hp v phn gii

    vi sinh vt

    Qu trnh sinh trng v sinh

    sn vi sinh vt

    Mt s ng dng vi sinh vt

    trong thc tin

    Virus v cc ng dng

  • 10

    Mch ni dung Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Sinh hc c th Trao i cht v chuyn ho

    nng lng sinh vt

    Cm ng sinh vt

    Sinh trng v pht trin sinh

    vt

    Sinh sn sinh vt

    Dinh dng khong tng nng

    sut cy trng v nng nghip

    sch

    Mt s bnh dch ngi v

    cch phng tr

    V sinh an ton thc phm

    Di truyn hc Di truyn phn t

    Di truyn nhim sc th

    Di truyn gene ngoi nhn

    Mi quan h kiu gene mi

    trng kiu hnh

    Thnh tu chn, to ging bng

    cc phng php lai hu tnh

    Di truyn qun th

    Di truyn hc ngi

  • 11

    Mch ni dung Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Tin ho Cc bng chng tin ho

    Quan nim ca Darwin v chn

    lc t nhin v hnh thnh loi

    Thuyt tin ho tng hp hin

    i

    Tin ho ln v pht sinh

    chng loi

    Sinh thi hc v

    mi trng

    Mi trng v cc nhn t

    sinh thi

    Sinh thi hc qun th

    Sinh thi hc qun x

    H sinh thi

    Sinh quyn

    Sinh thi hc phc hi, bo

    tn v pht trin bn vng

    Kim sot sinh hc

    Sinh thi nhn vn

    b) Chuyn hc tp

    Bn cnh ni dung gio dc ct li, trong mi nm hc, nhng hc sinh c thin hng hoc hng th vi sinh hc v

    cng ngh sinh hc c chn hc mt s chuyn hc tp.

  • 12

    H thng cc chuyn hc tp mn Sinh hc ch yu c pht trin t ni dung cc ch sinh hc ng vi chng

    trnh mi lp 10, 11, 12. Cc chuyn nhm m rng, nng cao kin thc, rn luyn k nng thc hnh, tm hiu ngnh

    ngh trc tip nh hng, lm c s cho cc quy trnh k thut, cng ngh thuc cc ngnh ngh lin quan n sinh hc.

    Ni dung cc chuyn hng n cc lnh vc ca nn cng nghip 4.0 nh: cng ngh sinh hc trong nng nghip, y -

    dc, ch bin thc phm, bo v mi trng, nng lng ti to,... Cc lnh vc cng ngh ny ng dng theo cch tch

    hp cc thnh tu khng ch ca sinh hc m cn ca cc khoa hc lin ngnh (gii trnh t gene, bn gene, liu php

    gene,...), trong cng ngh thng tin c vai tr c bit quan trng.

    H thng chuyn hc tp trong bng sau:

    Chuyn Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Chuyn 10.1: Cng ngh t bo v mt s thnh tu

    Chuyn 10.2: Cng ngh enzyme v ng dng

    Chuyn 10.3: Cng ngh vi sinh vt trong x l nhim mi trng

    Chuyn 11.1: Dinh dng khong tng nng sut cy trng v nng nghip sch

    Chuyn 11.2: Mt s bnh dch ngi v cch phng nga, iu tr

    Chuyn 11.3: V sinh an ton thc phm

    Chuyn 12.1: Sinh hc phn t

    Chuyn 12.2: Kim sot sinh hc

    Chuyn 12.3: Sinh thi nhn vn

  • 13

    2. Ni dung c th v yu cu cn t cc lp

    LP 10

    Hc xong chng trnh Sinh hc lp 10, hc sinh cng c, h thng ho c cc kin thc, k nng hc giai on

    gio dc c bn, c bit t mn Khoa hc t nhin. Thng qua cc ch sinh hc hin i nh sinh hc t bo, sinh hc vi

    sinh vt v virus, sinh hc v pht trin bn vng, sinh hc trong tng lai, cng ngh t bo, cng ngh enzyme, cng ngh

    vi sinh vt,... hc sinh va c trang b cch nhn tng quan v th gii sng, lm c s cho vic tm hiu cc c ch, qu

    trnh, quy lut hot ng ca cc i tng sng thuc cc cp t bo, c th v trn c th; va c hiu bit khi qut v

    sinh hc, cng ngh sinh hc v vai tr ca sinh hc i vi con ngi.

    Ni dung Yu cu cn t

    M U

    Gii thiu khi qut chng trnh mn Sinh hc

    i tng v cc lnh vc

    nghin cu ca sinh hc

    Nu c i tng v cc lnh vc nghin cu ca sinh hc.

    Mc tiu ca mn Sinh hc Trnh by c mc tiu mn Sinh hc.

    Vai tr ca sinh hc Phn tch c vai tr ca sinh hc vi cuc sng hng ngy v vi s pht trin kinh t x

    hi; vai tr sinh hc vi s pht trin bn vng mi trng sng v nhng vn ton cu.

    Sinh hc trong tng lai Nu c trin vng pht trin sinh hc trong tng lai.

    Cc ngnh ngh lin quan

    n sinh hc

    K c tn cc ngnh ngh lin quan n sinh hc v ng dng sinh hc. Trnh by c

    cc thnh tu t l thuyt n thnh tu cng ngh ca mt s ngnh ngh ch cht (y dc

    hc, php y, cng ngh thc phm, bo v mi trng, nng nghip, lm nghip,...). Nu

  • 14

    Ni dung Yu cu cn t

    c trin vng ca cc ngnh ngh trong tng lai.

    Sinh hc v s pht trin

    bn vng

    Trnh by c nh ngha v pht trin bn vng.

    Trnh by c vai tr ca sinh hc trong pht trin bn vng mi trng sng.

    Phn tch c mi quan h gia sinh hc vi nhng vn x hi: o c sinh hc,

    kinh t, cng ngh.

    Cc phng php nghin

    cu v hc tp mn Sinh

    hc

    Trnh by v vn dng c mt s phng php nghin cu sinh hc, c th:

    + Phng php quan st;

    + Phng php lm vic trong phng th nghim (cc k thut phng th nghim);

    + Phng php thc nghim khoa hc.

    Nu c mt s vt liu, thit b nghin cu v hc tp mn Sinh hc.

    Trnh by v vn dng c cc k nng trong tin trnh nghin cu:

    + Quan st: logic thc hin quan st; thu thp, lu gi kt qu quan st; la chn hnh thc

    biu t kt qu quan st;

    + Xy dng gi thuyt;

    + Thit k v tin hnh th nghim;

    + iu tra, kho st thc a;

    + Lm bo co kt qu nghin cu;

    Gii thiu c phng php tin sinh hc (Bioinfomatics) nh l cng c trong nghin cu

    v hc tp sinh hc.

    GII THIU CHUNG V CC CP T CHC CA TH GII SNG

  • 15

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim v c im ca

    cp t chc sng

    Pht biu c khi nim cp t chc sng.

    Trnh by c cc c im chung ca cc cp t chc sng.

    Cc cp t chc sng Da vo s , phn bit c cp t chc sng.

    Quan h gia cc cp

    t chc sng

    Gii thch c mi quan h gia cc cp t chc sng.

    SINH HC T BO

    Khi qut v t bo Nu c khi qut hc thuyt t bo.

    Gii thch c t bo l n v cu trc v chc nng ca c th sng.

    Thnh phn ho hc ca t bo

    Cc nguyn t ho hc

    trong t bo

    Lit k c mt s nguyn t ho hc chnh c trong t bo (C, H, O, N, S, P).

    Nu c vai tr ca cc nguyn t vi lng, a lng trong t bo.

    Nu c vai tr quan trng ca nguyn t carbon trong t bo (cu trc nguyn t C c

    th lin kt vi chnh n v nhiu nhm chc khc nhau).

    Nc trong t bo Trnh by c c im cu to phn t nc quy nh tnh cht vt l, ho hc v sinh

    hc ca nc, t quy nh vai tr sinh hc ca nc trong t bo.

    Cc phn t sinh hc trong

    t bo

    Nu c khi nim phn t sinh hc.

    Trnh by c thnh phn cu to (cc nguyn t ho hc v n phn) v vai tr ca cc

    phn t sinh hc trong t bo: carbohydrate, lipid, protein, nucleic acid.

    Phn tch c mi quan h gia cu to v vai tr ca cc phn t sinh hc.

  • 16

    Ni dung Yu cu cn t

    Nu c mt s ngun thc phm cung cp cc phn t sinh hc cho c th.

    Vn dng c kin thc v thnh phn ho hc ca t bo vo gii thch cc hin tng

    v ng dng trong thc tin (v d: n ung hp l; gii thch v sao tht ln, tht b cng l

    protein nhng c nhiu c im khc nhau; gii thch vai tr ca DNA trong xc nh huyt

    thng, truy tm ti phm,...).

    Thc hnh xc nh (nh tnh) c mt s thnh phn ho hc c trong t bo (protein, lipid,...).

    Cu trc t bo

    T bo nhn s

    T bo nhn thc

    M t c kch thc, cu to v chc nng cc thnh phn ca t bo nhn s.

    Phn tch c mi quan h ph hp gia cu to v chc nng ca thnh t bo ( t bo

    thc vt) v mng sinh cht.

    Nu c cu to v chc nng ca t bo cht.

    Trnh by c cu trc ca nhn t bo v chc nng quan trng ca nhn.

    Phn tch c mi quan h gia cu to v chc nng ca cc bo quan trong t bo.

    Quan st hnh v, lp c bng so snh cu to t bo thc vt v ng vt.

    Lp c bng so snh t bo nhn s v t bo nhn thc.

    Thc hnh lm c tiu bn v quan st c t bo sinh vt nhn s (vi khun).

    Lm c tiu bn hin vi t bo nhn thc (c hnh ty, hnh ta, thi li ta, hoa la, b

    ng, t bo nim mc xoang ming,...) v quan st nhn, mt s bo quan trn tiu bn .

    Trao i cht v chuyn

    ho nng lng t bo

  • 17

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim trao i cht

    t bo

    S vn chuyn cc cht

    qua mng sinh cht

    + Vn chuyn th ng

    + Vn chuyn ch ng

    + Nhp, xut bo

    Nu c khi nim trao i cht t bo.

    Phn bit c cc hnh thc vn chuyn cc cht qua mng sinh cht: vn chuyn th

    ng, ch ng. Nu c ngha ca cc hnh thc . Ly c v d minh ho.

    Trnh by c hin tng nhp bo v xut bo thng qua bin dng ca mng sinh cht.

    Ly c v d minh ho.

    Vn dng nhng hiu bit v s vn chuyn cc cht qua mng sinh cht gii thch mt

    s hin tng thc tin (mui da, mui c).

    Lm c th nghim v quan st hin tng co v phn co nguyn sinh (t bo hnh, t

    bo mu,...); th nghim tnh thm c chn lc ca mng sinh cht t bo sng.

    Cc loi nng lng Phn bit c cc dng nng lng trong chuyn ho nng lng t bo.

    Gii thch c nng lng c tch lu v s dng cho cc hot ng sng ca t bo l

    dng ho nng (nng lng tim n trong cc lin kt ho hc).

    Phn tch c cu to v chc nng ca ATP v gi tr nng lng sinh hc.

    Khi nim trao i cht

    v chuyn ho nng lng

    trong t bo

    Pht biu c khi nim chuyn ho nng lng trong t bo.

    Trnh by c qu trnh tng hp v phn gii ATP gn lin vi qu trnh tch ly, gii

    phng nng lng.

    Enzyme

    Trnh by c vai tr ca enzyme trong qu trnh trao i cht v chuyn ho nng lng.

    Nu c khi nim, cu trc v c ch tc ng ca enzyme.

    Phn tch c cc yu t nh hng n hot ng xc tc ca enzyme.

    Thc hnh: lm c th nghim phn tch nh hng ca mt s yu t n hot tnh ca

  • 18

    Ni dung Yu cu cn t

    enzyme; th nghim kim tra hot tnh thu phn tinh bt ca amylase.

    Tng hp cc cht v tch

    lu nng lng trong t bo

    Nu c khi nim tng hp cc cht trong t bo. Ly c v d minh ho (tng hp

    protein, lipid, carbohydrate,...).

    Trnh by c qu trnh tng hp cc cht song song vi tch lu nng lng.

    Nu c vai tr quan trng ca quang hp trong vic tng hp cc cht v tch lu nng

    lng trong t bo thc vt.

    Nu c vai tr ca ho tng hp v quang kh vi khun.

    Phn gii cc cht v gii

    phng nng lng trong t

    bo

    Pht biu c khi nim phn gii cc cht trong t bo.

    Trnh by c cc giai on phn gii hiu kh (h hp t bo) v cc giai on phn gii

    k kh (ln men).

    Trnh by c qu trnh phn gii cc cht song song vi gii phng nng lng.

    Phn tch c mi quan h gia tng hp v phn gii cc cht trong t bo.

    Thng tin t bo

    Khi nim

    Qu trnh

    Nu c khi nim v thng tin gia cc t bo.

    Da vo s thng tin gia cc t bo, trnh by c cc qu trnh:

    + Tip nhn: Mt phn t truyn tin lin kt vo mt protein th th lm th th thay i hnh dng;

    + Truyn tin: cc chui tng tc phn t chuyn tip tn hiu t cc th th ti cc phn t

    ch trong t bo;

    + p ng: T bo pht tn hiu iu khin phin m, dch m hoc iu ho hot ng ca t bo.

    Chu k t bo v phn bo

  • 19

    Ni dung Yu cu cn t

    Chu k t bo v nguyn

    phn

    Nu c khi nim chu k t bo. Da vo s , trnh by c cc giai on v mi

    quan h gia cc giai on trong chu k t bo.

    Da vo c ch nhn i v phn li ca nhim sc th gii thch c qu trnh nguyn

    phn l c ch sinh sn ca t bo.

    Gii thch c s phn chia t bo mt cch khng bnh thng c th dn n ung th.

    Trnh by c mt s thng tin v bnh ung th Vit Nam. Nu c mt s bin php

    phng trnh ung th.

    Thc hnh lm c tiu bn nhim sc th quan st qu trnh nguyn phn (hnh ty,

    hnh ta, i mch, cy ti, lay n, khoai mn,...).

    Qu trnh gim phn

    Da vo c ch nhn i v phn li ca nhim sc th gii thch c qu trnh gim

    phn, th tinh cng vi nguyn phn l c s ca sinh sn hu tnh sinh vt.

    Trnh by c mt s nhn t nh hng n qu trnh gim phn.

    Lp c bng so snh qu trnh nguyn phn v qu trnh gim phn.

    Vn dng kin thc v nguyn phn v gim phn vo gii thch mt s vn trong thc tin.

    Lm c tiu bn quan st qu trnh gim phn t bo ng vt, thc vt (chu chu

    c, hoa hnh,...).

    Cng ngh t bo Nu c khi nim, nguyn l cng ngh v mt s thnh tu ca cng ngh t bo

    thc vt.

    Nu c khi nim, nguyn l cng ngh v mt s thnh tu cng ngh t bo ng vt.

    SINH HC VI SINH VT V VIRUS

  • 20

    Ni dung Yu cu cn t

    Vi sinh vt

    Khi nim v cc nhm vi

    sinh vt

    Nu c khi nim vi sinh vt. K tn c cc nhm vi sinh vt.

    Phn bit c cc kiu dinh dng vi sinh vt.

    Cc phng php nghin

    cu vi sinh vt

    Trnh by c mt s phng php nghin cu vi sinh vt.

    Thc hnh c mt s phng php nghin cu vi sinh vt thng dng.

    Qu trnh tng hp v

    phn gii vi sinh vt

    Nu c mt s v d v qu trnh tng hp v phn gii cc cht vi sinh vt.

    Phn tch c vai tr ca vi sinh vt trong i sng con ngi v trong t nhin.

    Qu trnh sinh trng v

    sinh sn vi sinh vt

    Nu c khi nim sinh trng vi sinh vt. Trnh by c c im cc pha sinh

    trng ca qun th vi khun.

    Phn bit c cc hnh thc sinh sn vi sinh vt nhn s v vi sinh vt nhn thc.

    Trnh by c cc yu t nh hng n sinh trng ca vi sinh vt.

    Trnh by c ngha ca vic s dng khng sinh c ch hoc tiu dit vi sinh vt

    gy bnh v tc hi ca vic lm dng thuc khng sinh trong cha bnh cho con ngi v

    ng vt.

    Mt s ng dng vi sinh

    vt trong thc tin

    K tn c mt s thnh tu hin i ca cng ngh vi sinh vt.

    Trnh by c c s khoa hc ca vic ng dng vi sinh vt trong thc tin.

    Trnh by c mt s ng dng vi sinh vt trong thc tin (sn xut v bo qun thc

    phm, sn xut thuc, x l mi trng,...).

    Thc hin c d n hoc ti tm hiu v cc sn phm cng ngh vi sinh vt. Lm

    c tp san cc bi vit, tranh nh v cng ngh vi sinh vt.

  • 21

    Ni dung Yu cu cn t

    Lm c mt s sn phm ln men t vi sinh vt (sa chua, da chua, bnh m,...).

    Phn tch c trin vng cng ngh vi sinh vt trong tng lai.

    K tn c mt s ngnh ngh lin quan n cng ngh vi sinh vt v trin vng pht

    trin ca ngnh ngh .

    Virus v cc ng dng

    Khi nim v c im

    virus

    Nu c khi nim v cc c im ca virus. Trnh by c cu to ca virus.

    Qu trnh nhn ln ca

    virus trong t bo ch

    Trnh by c cc giai on nhn ln ca virus trong t bo ch. T gii thch c c

    ch gy bnh do virus.

    Mt s thnh tu ng dng

    virus trong sn xut

    K tn c mt s thnh tu ng dng virus trong sn xut ch phm sinh hc; trong

    y hc v nng nghip; sn xut thuc tr su t virus.

    Virus gy bnh

    Trnh by c phng thc ly truyn mt s bnh do virus ngi, thc vt v ng vt

    (HIV, cm, si,...) v cch phng chng. Gii thch c cc bnh do virus thng ly lan

    nhanh, rng v c nhiu bin th.

    Thc hin c d n hoc ti iu tra mt s bnh do virus gy ra v tuyn truyn

    phng chng bnh.

    CHUYN HC TP

    Chuyn 10.1: CNG NGH T BO V MT S THNH TU

    Ni dung chuyn ny c pht trin t ch sinh hc t bo, c bit l sinh hc pht trin t bo lm c s cho

    cng ngh t bo. Hc sinh c lm quen vi cc thnh tu cng ngh t bo nh nui cy m, ng dng t bo gc, ng

    dng trong to ging mi, y dc,... Hc chuyn ny, hc sinh bit la chn, huy ng kin thc t bo hc hc

  • 22

    gii thch c cc quy trnh cng ngh, qua pht trin k nng ng dng v t duy cng ngh.

    Ni dung Yu cu cn t

    Thnh tu cng ngh t

    bo

    Cc giai on ca cng

    ngh t bo

    K c tn mt s thnh tu hin i ca cng ngh t bo.

    Trnh by c tnh ton nng v cc giai on chung ca cng ngh t bo. Ly c v d

    v cng ngh t bo thc vt, cng ngh t bo ng vt.

    T bo gc v ng dng Nu c khi nim t bo gc. Trnh by c mt s thnh tu trong s dng t bo gc.

    Phn tch c trin vng ca cng ngh t bo trong tng lai.

    Thc hin c d n hoc ti tm hiu v cc thnh tu nui cy m, thnh tu t bo

    gc. Thit k c tp san cc bi vit, tranh nh v cng ngh t bo.

    Trnh by c quan im ca bn thn v tm quan trng ca vic s dng t bo gc

    trong thc tin.

    Tranh lun, phn bin c quan im v nhn bn v tnh ng vt, con ngi.

    Chuyn 10.2: CNG NGH ENZYME V NG DNG

    Chuyn ny c ni dung pht trin su hn ni dung t bo hc theo hng lm c s cho ng dng cng ngh enzyme.

    Hc xong chuyn ny, hc sinh c th: nu c mt s thnh tu ca cng ngh enzyme v trin vng ca lnh vc ny; cng

    c c kin thc sinh ho t bo, enzyme vi mc ch lm c s cho cng ngh enzyme. Trong chuyn ny, hc sinh cng s

    trnh by c mt s ng dng ca enzyme trong cc lnh vc: cng ngh thc phm, y dc, k thut di truyn.

    Ni dung Yu cu cn t

    C s khoa hc ng dng

    cng ngh enzyme

    Trnh by c mt s thnh tu ca cng ngh enzyme.

    Phn tch c c s khoa hc ng dng cng ngh enzyme.

  • 23

    Ni dung Yu cu cn t

    Quy trnh cng ngh sn

    xut enzyme

    ng dng ca cng ngh

    enzyme

    Trnh by c quy trnh cng ngh sn xut enzyme. Ly c mt s v d minh ho.

    Trnh by c mt s ng dng ca enzyme trong cc lnh vc: cng ngh thc phm,

    y dc, k thut di truyn.

    Phn tch c trin vng cng ngh enzyme trong tng lai.

    Thc hin c d n hoc ti tm hiu v ng dng enzyme.

    Chuyn 10.3: CNG NGH VI SINH VT TRONG X L NHIM MI TRNG

    Ni dung chuyn l t chc hc sinh tm hiu quy trnh cng ngh vi sinh trong x l mt s cht thi ph bin hin

    nay. Chuyn gip hc sinh va nng cao kin thc vi sinh vt hc, va bit phn tch nhng ni dung kin thc su hn

    lm c s khoa hc cho cng ngh ng dng vi sinh vt trong lnh vc x l nhim mi trng mt vn cp bch ang

    c c th gii v Vit Nam quan tm gii quyt.

    Ni dung Yu cu cn t

    Vai tr ca vi sinh vt trong

    x l nhim mi trng

    Vi sinh vt trong vic phn

    hu cc hp cht

    Mt s cng ngh ng dng vi

    sinh vt trong x l mi trng

    Nu c vai tr ca vi sinh vt trong x l nhim mi trng.

    M t c qu trnh phn gii cc hp cht trong x l mi trng bng cng ngh vi

    sinh: phn gii hiu kh, k kh, ln men.

    Trnh by c mt s cng ngh ng dng vi sinh vt trong x l mi trng.

    + X l nhim mi trng t;

    + X l nc thi v lm sch nc;

    + Thu nhn kh sinh hc;

    + X l cht thi rn.

    Thc hin c d n: iu tra cng ngh ng dng vi sinh vt x l nhim mi

  • 24

    Ni dung Yu cu cn t

    trng ti a phng (x l rc thi, nc thi,...).

    LP 11

    Hc xong chng trnh Sinh hc 11, hc sinh phn tch c cc c tnh ca chung ca t chc sng cp c th,

    trong phn sinh hc c th ng vt ch trng c th ngi, t hc sinh c thc hnh ng dng lin quan n trng

    trt, chn nui, y hc, bo v sc kho. Sinh hc 11 c trnh by theo cc qu trnh sng cp c th tng ng thc

    vt v ng vt, mi qu trnh sng trnh by khi qut nhng c im chung cho cp c th, sau i su nghin cu

    nhng im c trng c th thc vt v c th ng vt.

    Ni dung Yu cu cn t

    SINH HC C TH

    Trao i cht v chuyn ho nng lng sinh vt

    Khi qut trao i cht v chuyn ho nng lng trong sinh gii:

    + Trao i cht v chuyn ho nng lng

    Phn tch c vai tr ca trao i cht v chuyn ho nng lng i vi sinh vt.

    Nu c cc du hiu c trng ca trao i cht v chuyn ho nng lng (thu nhn cc cht t mi trng, vn chuyn cc cht, bin i cc cht, tng hp cc cht v tch lu nng lng, phn gii cc cht v gii phng nng lng, o thi cc cht ra mi trng, iu ho).

    Da vo s chuyn ho nng lng trong sinh gii, m t c tm tt ba giai on chuyn ho nng lng (tng hp, phn gii v huy ng nng lng).

    Trnh by c mi quan h gia trao i cht v chuyn ho nng lng cp t bo v c th.

  • 25

    Ni dung Yu cu cn t

    + Cc phng thc trao i cht v chuyn ho nng lng

    Nu c cc phng thc trao i cht v chuyn ho nng lng (t dng v d dng). Ly c v d minh ho.

    Nu c khi nim t dng v d dng.

    Phn tch c vai tr ca sinh vt t dng trong sinh gii.

    Trao i cht v chuyn ho nng lng thc vt

    + Trao i nc v khong thc vt

    Vai tr ca nc Trnh by c nc c vai tr va l thnh phn cu to t bo thc vt, l dung mi ho tan cc cht, mi trng cho cc phn ng sinh ho, iu ho thn nhit v va l phng tin vn chuyn cc cht trong h vn chuyn c th thc vt.

    S hp th nc v khong r

    Da vo s , m t c qu trnh trao i nc trong cy, gm: s hp th nc r, s vn chuyn nc thn v s thot hi nc l.

    Trnh by c c ch hp th nc v khong t bo lng ht ca r.

    S vn chuyn cc cht trong cy

    Nu c s vn chuyn cc cht trong cy theo hai dng: dng mch g v dng mch ry.

    Trnh by c s vn chuyn nc v khong trong cy ph thuc vo: ng lc ht ca l (do thot hi nc to ra), ng lc y nc ca r (do p sut r to ra) v ng lc trung gian (lc lin kt gia cc phn t nc v lc bm gia cc phn t nc vi thnh mch dn).

    Nu c s vn chuyn cc cht hu c trong mch ry cung cp cho cc hot ng sng ca cy v d tr trong cy.

    S thot hi nc l Trnh by c c ch ng m kh khng thc hin chc nng iu tit qu trnh thot hi nc. Gii thch c vai tr quan trng ca s thot hi nc i vi i sng ca cy.

    Vai tr ca cc nguyn t Nu c khi nim dinh dng thc vt v vai tr sinh l ca mt s nguyn t khong

  • 26

    Ni dung Yu cu cn t

    khong i vi thc vt (c th mt s nguyn t a lng, vi lng).

    Quan st v nhn bit c mt s biu hin ca cy do thiu khong.

    Dinh dng nit Nu c cc ngun cung cp nit cho cy.

    Trnh by c qu trnh hp th v bin i nitrate v ammonium thc vt.

    Cc nhn t nh hng n trao i nc v dinh dng khong thc vt v ng dng

    Phn tch c mt s nhn t nh hng n trao i nc thc vt v ng dng hiu bit ny vo thc tin.

    Gii thch c s cn bng nc v vic ti tiu hp l; cc phn ng chng chu hn, chng chu ngp ng, chng chu mn ca thc vt v chn ging cy trng c kh nng chng chu.

    Trnh by c cc nhn t nh hng n qu trnh dinh dng khong cy, c bit l nhit v nh sng. ng dng c kin thc ny vo thc tin.

    Phn tch c vai tr ca phn bn i vi nng sut cy trng.

    Thng qua thc hnh, quan st c cu to kh khng l.

    Thc hin c cc th nghim chng minh s ht nc r; vn chuyn nc thn v thot hi nc l. Thc hnh ti nc chm sc cy.

    Thc hin c cc bi thc hnh v thu canh, kh canh.

    + Quang hp thc vt

    Khi qut v quang hp Pht biu c khi nim quang hp thc vt. Vit c phng trnh quang hp. Nu c vai tr ca quang hp thc vt (vai tr i vi cy, vi sinh vt v sinh quyn).

  • 27

    Ni dung Yu cu cn t

    Cc giai on ca qu trnh quang hp

    Trnh by c vai tr ca sc t trong vic hp th nng lng nh sng. Nu c cc sn phm ca qu trnh bin i nng lng nh sng thnh nng lng ho hc (ATP v NADPH).

    Nu c cc con ng ng ho carbon trong quang hp. Chng minh c s thch nghi ca thc vt C4 v CAM trong iu kin mi trng bt li.

    Trnh by c vai tr ca sn phm quang hp trong tng hp cht hu c (ch yu l tinh bt), i vi cy v i vi sinh gii.

    Cc nhn t nh hng n quang hp thc vt

    Phn tch c nh hng ca cc iu kin n quang hp (nh sng, CO2, nhit ).

    Quang hp v nng sut cy trng.

    Phn tch c mi quan h gia quang hp v nng sut cy trng.

    Vn dng hiu bit v quang hp gii thch c mt s bin php k thut v cng ngh nng cao nng sut cy trng.

    Thc hnh, quan st c lc lp trong t bo thc vt; nhn bit, tch chit cc sc t (chlorophyll a, b; carotene v xanthophyll) trong l cy.

    Thit k v thc hin c cc th nghim v s hnh thnh tinh bt; thi oxygen trong qu trnh quang hp.

    + H hp thc vt

    Khi nim Nu c khi nim h hp thc vt.

    Vai tr ca h hp Phn tch c vai tr ca h hp thc vt.

    Cc giai on h hp thc vt

    Trnh by c s cc giai on ca h hp thc vt.

    Cc nhn t nh hng n h hp thc vt

    Phn tch c nh hng ca iu kin mi trng n h hp thc vt. Vn dng c hiu bit v h hp gii thch cc vn thc tin (v d: bo qun ht v nng sn, cy ngp ng s cht,...). Thc hnh c th nghim h hp thc vt.

  • 28

    Ni dung Yu cu cn t

    ng dng

    Quan h gia quang hp v h hp

    Phn tch c mi quan h gia quang hp v h hp.

    Trao i cht v chuyn ho nng lng ng vt

    + Dinh dng v tiu ho ng vt

    Qu trnh dinh dng Trnh by c qu trnh dinh dng bao gm: ly thc n; tiu ho thc n; hp thu cht dinh dng v ng ho cc cht.

    Cc hnh thc tiu ho ng vt

    Da vo s (hoc hnh nh), trnh by c hnh thc tiu ho ng vt cha c c quan tiu ho; ng vt c ti tiu ho; ng vt c ng tiu ho.

    ng dng Vn dng c hiu bit v dinh dng trong xy dng ch n ung v cc bin php dinh dng ph hp mi la tui v trng thi c th.

    Vn dng c hiu bit v h tiu ho phng cc bnh v tiu ho.

    Gii thch c vai tr ca vic s dng thc phm sch trong i sng con ngi.

    Thc hin tm hiu c cc bnh v tiu ho ngi v cc bnh hc ng lin quan n dinh dng nh bo ph, suy dinh dng.

    + H hp v trao i kh ng vt

    Vai tr h hp Phn tch c vai tr ca h hp ng vt: trao i kh vi mi trng v h hp t bo.

    Cc hnh thc h hp Da vo hnh nh, s , trnh by c cc hnh thc trao i kh: qua b mt c th; ng kh; mang; phi.

    ng dng Gii thch c mt s hin tng trong thc tin, v d: nui tm, c thng cn c my sc kh oxygen, nui ch ch gi mi trng m t,...

  • 29

    Ni dung Yu cu cn t

    Vn dng hiu bit v h hp trao i kh phng cc bnh v ng h hp.

    Gii thch c tc hi ca ht thuc l i vi sc kho.

    Gii thch c vai tr ca th dc, th thao; thc hin c vic tp th dc th thao u n.

    Gii thch c tc hi ca nhim khng kh n h hp.

    Tm hiu c cc bnh v ng h hp.

    Trnh by c quan im ca bn thn v vic x pht ngi ht thuc l ni cng cng v cm tr em di 16 tui ht thuc l.

    + Vn chuyn cc cht trong c th ng vt

    Khi qut h vn chuyn

    Trnh by c khi qut h vn chuyn trong c th ng vt. Nu c mt s dng h vn chuyn cc nhm ng vt khc nhau.

    Cc dng h tun hon Da vo hnh nh, s , phn bit c cc dng tun hon ng vt: tun hon kn v tun hon h; tun hon n v tun hon kp.

    Cu to v hot ng ca tim v h mch

    Vn chuyn mu trong h mch

    Trnh by c cu to v hot ng ca tim v s ph hp gia cu to v chc nng ca tim. Gii thch c kh nng t pht nhp gy nn tnh t ng ca tim.

    Da vo hnh nh, s , m t c cu to v hot ng ca h mch.

    M t c qu trnh vn chuyn mu trong h mch (huyt p, vn tc mu v s trao i cht gia mu vi cc t bo).

    iu ho hot ng tim mch Nu c hot ng tim mch c iu ho bng c ch thn kinh v th dch.

    ng dng Phn tch c tc hi ca vic lm dng ru, bia i vi sc kho ca con ngi, c bit l h tim mch.

    Trnh by c vai tr ca th dc, th thao i vi tun hon.

    K c cc bnh thng gp v h tun hon. Trnh by c mt s bin php phng

  • 30

    Ni dung Yu cu cn t

    chng cc bnh tim mch.

    Thc hnh: o c huyt p ngi v nhn bit c trng thi sc kho t kt qu o. o nhp tim ngi cc trng thi hot ng khc nhau v gii thch kt qu.

    Thc hnh: m c tim ch v tm hiu tnh t ng ca tim; tm hiu c vai tr ca dy thn kinh giao cm v i giao cm; tm hiu c tc ng ca adrenalin n hot ng ca tim.

    nh gi c ngha vic x pht ngi tham gia giao thng khi s dng ru, bia.

    + Min dch ng vt

    Nguyn nhn gy bnh Nu c cc nguyn nhn bn trong v bn ngoi gy nn cc bnh ng vt v ngi.

    Gii thch c v sao nguy c mc bnh ngi rt ln, nhng xc sut b bnh rt nh.

    Khi nim min dch Pht biu c khi nim min dch.

    H min dch

    Min dch c hiu v khng c hiu

    M t c khi qut v h min dch ngi: cc tuyn v vai tr ca mi tuyn.

    Phn bit c min dch khng c hiu v c hiu.

    Trnh by c c ch mc bnh v c ch chng bnh ng vt.

    ng dng

    Phn tch c vai tr ca vic ch ng tim phng vaccine.

    Gii thch c c s ca hin tng d ng vi cht kch thch, thc n; c ch th phn ng khi tim khng sinh.

    Trnh by c qu trnh ph v h min dch ca cc tc nhn gy bnh trong c th ngi bnh: HIV, ung th, t min.

    iu tra vic thc hin tim phng bnh, dch trong trng hc hoc ti a phng.

    + Bi tit v cn bng ni mi

    Bi tit v c ch bi tit Pht biu c khi nim bi tit. Trnh by c vai tr ca bi tit.

  • 31

    Ni dung Yu cu cn t

    Vai tr ca thn trong bi tit Trnh by c vai tr ca thn trong bi tit v cn bng ni mi.

    Khi nim ni mi, cn bng ng

    Nu c cc khi nim: ni mi, cn bng ng (Ly v d ngi v cc ch s cn bng pH, ng, nc).

    Cn bng ni mi K tn c mt s c quan tham gia iu ho cn bng ni mi v hng s ni mi c th.

    Da vo s , gii thch c c ch chung iu ho ni mi.

    ng dng Trnh by c cc bin php bo v thn: iu chnh ch n v ung nc; khng s dng qu nhiu loi thuc; khng ung nhiu ru, bia.

    Vn dng c kin thc bi tit phng v chng c mt s bnh lin quan n thn v bi tit (suy thn, si thn,...).

    Nu c tm quan trng ca vic xt nghim nh k cc ch s sinh ho lin quan n cn bng ni mi. Gii thch c cc kt qu xt nghim.

    Cm ng sinh vt

    Khi qut v cm ng sinh vt

    + Khi nim cm ng Pht biu c khi nim cm ng sinh vt.

    + Vai tr ca cm ng i vi sinh vt

    Trnh by c vai tr ca cm ng i vi sinh vt.

    + C ch ca cm ng Trnh by c c ch cm ng sinh vt (thu nhn kch thch, dn truyn kch thch, phn tch v tng hp, tr li kch thch).

    Cm ng thc vt

    + Khi nim, vai tr ca cm ng Nu c khi nim cm ng thc vt. Phn tch c vai tr cm ng i vi thc vt.

    + c im v c ch cm ng Trnh by c c im v c ch cm ng thc vt.

    + Cc hnh thc biu hin Nu c mt s hnh thc biu hin ca cm ng thc vt: vn ng hng ng v vn

  • 32

    Ni dung Yu cu cn t

    ng cm ng.

    + ng dng Vn dng c hiu bit v cm ng thc vt gii thch mt s hin tng trong thc tin.

    Thc hnh quan st c hin tng cm ng mt s loi cy.

    Thc hin c th nghim v cm ng mt s loi cy.

    Cm ng ng vt

    + Cc hnh thc cm ng cc nhm ng vt khc nhau

    Trnh by c cc hnh thc cm ng cc nhm ng vt khc nhau.

    + C ch cm ng ng vt c h thn kinh

    Cc dng h thn kinh

    Da vo hnh v (hoc s ), phn bit c h thn kinh dng ng vi h thn kinh dng li v dng chui hch.

    T bo thn kinh Da vo hnh v, nu c cu to v chc nng ca t bo thn kinh.

    Truyn tin qua synapse Da vo s , m t c cu to synapse v qu trnh truyn tin qua synapse.

  • 33

    Ni dung Yu cu cn t

    Phn x Nu c khi nim phn x.

    Da vo s , phn tch c mt cung phn x (cc th th, dn truyn, phn tch, p ng).

    Nu c cc dng th th, vai tr ca chng (cc th th cm gic v: c hc, ho hc, in, nhit, au).

    Nu c vai tr cc cm gic v gic, xc gic v khu gic trong cung phn x.

    Phn tch c c ch thu nhn v phn ng kch thch ca cc c quan cm gic (tai, mt).

    Phn tch c p ng ca c xng trong cung phn x.

    Phn bit c phn x khng iu kin v phn x c iu kin:

    + Nu c c im v phn loi c phn x khng iu kin. Ly c cc v d minh ho.

    + Trnh by c c im, cc iu kin v c ch hnh thnh phn x c iu kin. Ly c cc v d minh ho.

    Cc bnh lin quan h thn kinh

    Nu c mt s bnh do tn thng h thn kinh nh mt kh nng vn ng, mt kh nng cm gic...

    Vn dng hiu bit v h thn kinh gii thch c c ch gim au khi ung v tim thuc gim au.

    xut c cc bin php bo v h thn kinh: khng lm dng cht kch thch; phng chng nghin v cai nghin cc cht kch thch.

    + Tp tnh ng vt

    Khi nim, phn loi tp tnh Nu c khi nim tp tnh ng vt.

    Phn tch c vai tr ca tp tnh i vi i sng ng vt.

    Mt s dng tp tnh ph bin ng vt

    Ly c mt s v d minh ho cc dng tp tnh ng vt.

    Phn bit c tp tnh bm sinh v tp tnh hc c. Ly c v d minh ho.

    Pheromone Ly c v d chng minh pheromone l cht c s dng nh nhng tn hiu ho hc

  • 34

    Ni dung Yu cu cn t

    ca cc c th cng loi.

    Mt s hnh thc hc tp ng vt

    Nu c mt s hnh thc hc tp ng vt. Ly c v d minh ho.

    Gii thch c c ch hc tp ngi.

    Trnh by c mt s ng dng: dy ng vt lm xic; dy tr em hc tp; ng dng trong chn nui; bo v ma mng; ng dng pheromone trong thc tin.

    Quan st v m t c tp tnh ca mt s ng vt.

    Sinh trng v pht trin sinh vt

    Khi qut v sinh trng v pht trin sinh vt

    + Khi nim sinh trng v pht trin sinh vt

    Nu c khi nim sinh trng v pht trin sinh vt. Trnh by c cc du hiu c trng ca sinh trng v pht trin sinh vt (tng khi lng v kch thc t bo, tng s lng t bo, phn ho t bo v pht sinh hnh thi, chc nng sinh l, iu ho).

    + Mi quan h gia sinh trng v pht trin

    Phn tch c mi quan h gia sinh trng v pht trin.

    + Vng i v tui th ca sinh vt

    Nu c khi nim vng i v tui th ca sinh vt. Ly c v d minh ho.

    Trnh by c mt s ng dng hiu bit v vng i ca sinh vt trong thc tin.

    Trnh by c mt s yu t nh hng n tui th ca con ngi.

    Sinh trng v pht trin thc vt

    + c im Nu c c im sinh trng v pht trin thc vt. Phn tch c mt s yu t mi trng nh hng n sinh trng v pht trin thc vt.

    + M phn sinh Nu c khi nim m phn sinh. Trnh by c vai tr ca m phn sinh i vi sinh

  • 35

    Ni dung Yu cu cn t

    trng thc vt. Phn bit c cc loi m phn sinh.

    + Sinh trng s cp, sinh trng th cp

    Trnh by c qu trnh sinh trng s cp v sinh trng th cp thc vt.

    + Hormone thc vt Nu c khi nim v vai tr hormone thc vt. Phn bit c cc loi hormone kch thch tng trng v hormone c ch tng trng.

    Trnh by c s tng quan cc hormone thc vt v nu c v d minh ho.

    + Pht trin thc vt c hoa

    Trnh by c mt s ng dng ca hormone thc vt trong thc tin.

    Da vo s vng i, trnh by c qu trnh pht trin thc vt c hoa.

    Trnh by c cc nhn t chi phi qu trnh pht trin thc vt c hoa. Ly c v d minh ho.

    Vn dng c hiu bit v sinh trng v pht trin thc vt gii thch mt s ng dng trong thc tin (v d: kch thch hay hn ch sinh trng, gii thch vng g,...).

    Thc hnh, quan st c tc dng ca bm ngn, ta cnh, phun kch thch t ln cy, tnh tui cy.

    Sinh trng v pht trin ng vt

    + c im Nu c c im sinh trng v pht trin ng vt.

    + Cc giai on pht trin ng vt v ngi

    Da vo s vng i, trnh by c cc giai on chnh trong qu trnh sinh trng v pht trin ng vt (giai on phi v giai on hu phi).

    + Cc hnh thc sinh trng v pht trin

    Phn bit cc hnh thc pht trin qua bin thi v khng qua bin thi.

    Phn tch c ngha ca s pht trin qua bin thi hon ton ng vt i vi i sng ca chng.

    Da vo hnh nh (hoc s , video), trnh by c cc giai on pht trin ca con ngi t hp t n c th trng thnh. Vn dng c hiu bit v cc giai on pht trin p dng ch n ung hp l.

  • 36

    Ni dung Yu cu cn t

    + Cc nhn t nh hng Nu c nh hng ca cc nhn t bn trong n sinh trng v pht trin ng vt (di truyn; gii tnh; hormone sinh trng v pht trin).

    Nu c vai tr ca mt s hormone i vi hot ng sng ca ng vt.

    Vn dng hiu bit v hormone gii thch mt s hin tng trong thc tin (v d: khng lm dng hormone trong chn nui; thin hon ng vt;...).

    Trnh by c nh hng ca cc nhn t bn ngoi n sinh trng v pht trin ng vt (nhit , thc n,...).

    Phn tch c kh nng iu khin s sinh trng v pht trin ng vt.

    Vn dng c hiu bit v sinh trng v pht trin ng vt vo thc tin (v d: xut c mt s bin php hp l trong chn nui nhm tng nhanh s sinh trng v pht trin ca vt nui; tiu dit cn trng, mui;...).

    + Tui dy th, trnh thai v bnh, tt

    Phn tch c im tui dy th ngi v ng dng hiu bit v tui dy th bo v sc kho, chm sc bn thn v ngi khc.

    + Thc hnh quan st sinh trng v pht trin ng vt

    Thc hnh quan st c qu trnh bin thi ng vt (tm, ch nhi,...).

    Sinh sn sinh vt

    Khi qut v sinh sn sinh vt

    + Khi nim sinh sn Pht biu c khi nim sinh sn, sinh sn v tnh, sinh sn hu tnh. Nu c cc du hiu c trng ca sinh sn sinh vt (vt cht di truyn, truyn t vt cht di truyn, hnh thnh c th mi, iu ho sinh sn).

    + Vai tr sinh sn Trnh by c vai tr ca sinh sn i vi sinh vt.

    + Cc hnh thc sinh sn sinh vt

    Phn bit c cc hnh thc sinh sn sinh vt (sinh sn v tnh, sinh sn hu tnh).

  • 37

    Ni dung Yu cu cn t

    Sinh sn thc vt

    + Sinh sn v tnh Phn bit c cc hnh th c sinh sn v tnh thc vt (sinh sn bng bo t, sinh sn sinh dng).

    + ng dng ca sinh sn v tnh thc vt

    Trnh by c cc phng php nhn ging v tnh thc vt.

    Trnh by c ng dng ca sinh sn v tnh thc vt trong thc tin.

    + Sinh sn hu tnh

    So snh c sinh sn hu tnh vi sinh sn v tnh thc vt.

    Trnh by c qu trnh sinh sn hu tnh thc vt c hoa: Nu c cu to chung ca hoa. Trnh by c qu trnh hnh thnh ht phn, ti phi, th phn, th tinh, hnh thnh ht, qu.

    Thc hnh c nhn ging cy bng sinh sn sinh dng; th phn cho cy (th phn hoc quan st th phn ng).

    Sinh sn ng vt

    + Sinh sn v tnh Phn bit c cc hnh thc sinh sn v tnh ng vt.

    + Sinh sn hu tnh Phn bit c cc hnh thc sinh sn hu tnh ng vt.

    Trnh by c qu trnh sinh sn hu tnh ng vt (ly v d ngi): hnh thnh tinh trng, trng; th tinh to hp t; pht trin phi thai; s .

    + iu ho sinh sn

    Phn tch c c ch iu ho sinh sn ng vt.

    Trnh by c mt s ng dng v iu khin sinh sn ng vt v sinh c k hoch ngi.

    Nu c mt s thnh tu th tinh trong ng nghim.

    Trnh by c cc bin php trnh thai.

    Mi quan h gia cc qu trnh sinh l trong c th

    Trnh by c mi quan h gia cc qu trnh sinh l trong c th. T chng minh c c th l mt h thng m t iu chnh.

  • 38

    Ni dung Yu cu cn t

    Mt s ngnh ngh lin quan n sinh hc c th

    Nu c mt s ngnh ngh lin quan n sinh hc c th v trin vng ca cc ngnh ngh trong tng lai.

    CHUYN HC TP

    Chuyn 11.1: DINH DNG KHONG TNG NNG SUT CY TRNG V NNG NGHIP SCH

    Hc xong chuyn ny, hc sinh bit huy ng kin thc hc v sinh l dinh dng ca c th thc vt lm c s cho

    vic xy dng cc quy trnh k thut, cng ngh s dng khong trong trng trt nhm tng nng sut cy trng theo hng nng

    nghip sch, bn vng. Hc sinh c lm quen vi k nng trin khai d n lin quan n s dng phn bn a phng.

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim nng nghip sch

    Nguyn tc s dng khong

    Bin php k thut s dng

    dinh dng khong nhm to

    nn nng nghip sch

    Nu c khi nim nng nghip sch.

    Phn tch c cc nguyn tc s dng khong trong vic tng nng sut cy trng (ph

    hp thi v, giai on sinh trng, pht trin, hm lng, phi hp khong,...).

    Phn tch c mt s bin php k thut s dng dinh dng khong nhm to nn

    nng nghip sch. Ly c v d minh ho.

    Trnh by c m hnh thu canh theo hng pht trin nng nghip sch.

    Thc hin c d n: iu tra s dng phn bn a phng hoc thc hnh trng

    cy vi cc k thut bn phn ph hp.

    Lm c th nghim chng minh tc dng ca loi phn bn, cch bn, hm lng i

    vi cy trng.

    Chuyn 11.2: MT S BNH DCH NGI V CCH PHNG, CHNG

  • 39

    Chuyn ny nhm gip hc sinh bit vn dng kin thc hc v sinh hc c th ngi tiu hc, trung hc c s

    v Sinh hc 11 vo gi gn v bo v sc kho ca bn thn, gia nh v cng ng. Qua chuyn ny, hc sinh la chn,

    kt ni c kin thc sinh hc c th ngi, sinh hc vi sinh vt, sinh thi hc gii thch c s khoa hc ca cc bnh

    dch, nguyn nhn v cch phng chng mt s bnh dch ph bin, nguy him i vi con ngi. ng thi, thc hnh

    nghin cu iu tra mt s bnh dch ph bin a phng, qua rn luyn c cc k nng tin trnh gm: quan st,

    iu tra, thu thp, x l t liu thu thp c, kt lun, lm bo co kt qu nghin cu v truyn thng.

    Ni dung Yu cu cn t

    Mt s bnh dch ph bin

    ngi.

    Nguyn nhn gy bnh dch

    ngi

    Cc bin php phng chng

    bnh dch

    K tn c mt s bnh v tc nhn gy bnh (vi khun, virus,...). Trnh by c mt

    s nguyn nhn ly nhim, gy dch bnh ngi (v d: v sinh c th khng ng cch,

    nh ca khng sch s, nhim mi trng, v sinh giao tip vi ngi bnh khng ng

    cch,...).

    Phn tch c mt s bin php phng chng cc bnh dch ph bin ngi: bnh st

    xut huyt; bnh cm; bnh lao phi; bnh si,...

    Thc hin c cc bin php phng chng mt s bnh dch ph bin ngi.

    Thc hin c d n: iu tra c mt s bnh dch ph bin ngi v tuyn truyn

    phng chng bnh (Bnh cm, dch t, st xut huyt, HIV/AIDS,...).

    Chuyn 11.3: V SINH AN TON THC PHM

    Chuyn ny c xy dng trn nn tng tch hp nhiu ni dung khng ch trong lnh vc sinh hc m c trong cc

    lnh vc y t, sc kho, x hi. c bit ni dung lin quan trc tip ti ch sinh hc ng vt, trong sinh l ngi

    thuc Sinh hc 11 c t trng ln. Hc chuyn ny hc sinh cn huy ng kin thc hc v vi sinh vt, sinh l ng

    vt, c bit l sinh l v sinh c th ngi gii thch cc bin php sn xut, bo qun, s dng thc phm an ton. Hc

    sinh c thc hnh trin khai d n iu tra, tm hiu v v sinh an ton thc phm a phng.

  • 40

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim v sinh an ton

    thc phm

    Cc nguyn nhn gy ng

    c thc phm

    Tc hi ca mt v sinh an

    ton thc phm

    Bin php phng v iu

    tr ng c thc phm

    Nu c nh ngha v sinh an ton thc phm.

    Phn tch c mt s nguyn nhn gy ng c thc phm. Ly c v d minh ho.

    Phn tch c tc hi ca vic mt an ton v sinh thc phm i vi sc kho con ngi.

    Phn tch c mt s bin php phng v iu tr ng c thc phm. Ly c v d

    minh ho.

    Thc hin c d n: iu tra v hin trng mt an ton v sinh thc phm ti a

    phng.

    LP 12

    Hc xong chng trnh Sinh hc lp 12, hc sinh phn tch c cc c tnh c bn ca t chc sng: di truyn, bin

    d, tin ho, quan h vi mi trng. Cc ch ny gip hc sinh phn tch su hn v sinh hc cc cp trn c th:

    qun th, qun x h sinh thi; Sinh quyn v khi nim v loi, c ch hnh thnh a dng sinh hc; t tm hiu su

    hn v c s sinh hc ca cc gii php cng ngh nh cng ngh gene, kim sot sinh hc, sinh thi nhn vn.

    Ni dung Yu cu cn t

    DI TRUYN HC

    Di truyn phn t

    Gene v c ch truyn

    thng tin di truyn

  • 41

    Ni dung Yu cu cn t

    + Chc nng ca DNA Da vo cu trc ho hc ca phn t DNA, trnh by c chc nng ca DNA. Nu

    c ngha ca cc kt cp c hiu AT v GC.

    + Cu trc v chc nng ca

    gene Nu c khi nim v cu trc ca gene. Phn bit c cc loi gene da vo cu trc v

    chc nng.

    + Ti bn DNA

    + RNA v phin m

    Phn tch c c ch ti bn ca DNA l mt qu trnh t sao thng tin di truyn t t bo

    m sang t bo con hay t th h ny sang th h sau.

    Phn bit c cc loi RNA. Phn tch c bn cht phin m thng tin di truyn l

    c ch tng hp RNA da trn DNA.

    Nu c khi nim phin m ngc v ngha.

    + M di truyn v dch m Nu c khi nim v cc c im ca m di truyn.

    Trnh by c c ch tng hp protein t bn sao l RNA c bn cht l qu trnh

    dch m.

    + Mi quan h DNA RNA

    protein V v gii thch c s lin kt ba qu trnh th hin c ch di truyn cp phn t l

    qu trnh truyn t thng tin di truyn.

    Thc hnh tch chit c DNA.

    iu ho biu hin gene

    + C ch iu ho

    + ng dng

    Trnh by c th nghim trn operon Lac ca E.coli.

    Phn tch c ngha ca iu ho biu hin ca gene trong t bo v trong qu trnh pht

    trin c th.

    Nu c cc ng dng ca iu ho biu hin gene.

  • 42

    Ni dung Yu cu cn t

    H gene

    + Khi nim

    + Gii m h gene ngi v

    ng dng

    Pht biu c khi nim h gene.

    Trnh by c mt s thnh tu v ng dng ca vic gii m h gene ngi.

    t bin gene

    + Khi nim, cc dng

    + Nguyn nhn, c ch pht sinh

    Nu c khi nim t bin gene. Phn bit c cc dng t bin gene.

    Phn tch c nguyn nhn, c ch pht sinh ca t bin gene.

    + Vai tr Trnh by c vai tr ca t bin gene trong tin ho, trong chn ging v trong nghin

    cu di truyn.

    Cng ngh gene

    + Khi nim, nguyn l

    + Mt s thnh tu

    Nu c khi nim, nguyn l v mt s thnh tu ca cng ngh DNA ti t hp.

    Nu c khi nim, nguyn l v mt s thnh tu to thc vt v ng vt bin i gene.

    Tranh lun, phn bin c v vic sn xut v s dng sn phm bin i gene v o c

    sinh hc.

    Di truyn nhim sc th

    Nhim sc th l vt cht

    di truyn

    + Hnh thi v cu trc siu

    hin vi ca nhim sc th Da vo s (hoc hnh nh), trnh by c cu trc siu hin vi ca nhim sc th.

  • 43

    Ni dung Yu cu cn t

    + Gene phn b trn cc

    nhim sc th M t c cch sp xp cc gene trn nhim sc th, mi gene nh v ti mi v tr xc

    nh gi l locus.

    + C ch di truyn nhim sc

    th Trnh by c ngha ca nguyn phn, gim phn v th tinh trong nghin cu di

    truyn. T , gii thch c nguyn phn, gim phn v th tinh quyt nh quy lut vn

    ng v truyn thng tin di truyn ca cc gene qua cc th h t bo v c th.

    Phn tch c s vn ng ca nhim sc th (t nhn i, phn li, t hp, ti t hp)

    trong nguyn phn, gim phn v th tinh l c s ca s vn ng ca gene c th hin

    trong cc quy lut di truyn, bin d t hp v bin d s lng nhim sc th.

    Trnh by c nhim sc th l vt cht di truyn.

    Th nghim ca Mendel

    + Lch s ra i th nghim

    ca Mendel

    + Th nghim

    Nu c bi cnh ra i th nghim ca Mendel.

    Trnh by c cch b tr v tin hnh th nghim ca Mendel.

    Nu c tnh quy lut ca hin tng di truyn v gii thch th nghim ca Mendel.

    + ngha

    + M rng hc thuyt

    Mendel

    Trnh by c c s t bo hc ca cc th nghim ca Mendel da trn mi quan h gia

    nguyn phn, gim phn v th tinh. Nu c v sao cc quy lut di truyn ca Mendel t

    nn mng cho di truyn hc hin i.

    Gii thch c sn phm ca cc allele ca cng mt gene v ca cc gene khc nhau c

    th tng tc vi nhau quy nh tnh trng.

    Th nghim ca Morgan

  • 44

    Ni dung Yu cu cn t

    + Lch s ra i th nghim

    ca Morgan Nu c bi cnh ra i th nghim ca Morgan.

    + Th nghim

    Lin kt gen Trnh by c cch b tr v tin hnh th nghim ca Morgan, t pht biu c khi

    nim lin kt gene.

    Phn tch c c s t bo hc v ngha ca lin kt gene.

    Hon v gene Trnh by c th nghim ca Morgan, t pht biu c khi nim hon v gene.

    Phn tch c c s t bo hc v ngha ca hon v gen.

    Di truyn gii tnh v

    lin kt vi gii tnh

    Trnh by c cch b tr th nghim ca Morgan, qua nu c khi nim di truyn

    lin kt vi gii tnh.

    Nu c khi nim nhim sc th gii tnh; di truyn gii tnh.

    Phn tch c c ch di truyn xc nh gii tnh.

    Gii thch c t l l thuyt gii tnh trong t nhin thng l 1 : 1.

    Trnh by c quan im ca bn thn v vic iu khin gii tnh ngi theo mun.

    + ngha Trnh by c phng php lp bn di truyn (thng qua trao i cho). Nu c

    ngha ca vic lp bn di truyn.

    Vn dng nhng hiu bit v di truyn gii tnh v lin kt vi gii tnh gii thch cc

    vn trong thc tin (V d: iu khin gii tnh trong chn nui, pht hin bnh do ri lon

    c ch phn li, t hp nhim sc th gii tnh,...).

    Nu c quan im ca Mendel v Morgan v tnh quy lut ca hin tng di truyn.

  • 45

    Ni dung Yu cu cn t

    t bin nhim sc th

    + t bin cu trc nhim

    sc th

    Pht biu c khi nim t bin nhim sc th.

    Trnh by c nguyn nhn v c ch pht sinh t bin cu trc nhim sc th. Phn bit

    c cc dng t bin cu trc nhim sc th.

    + t bin s lng nhim

    sc th Trnh by c nguyn nhn v c ch pht sinh t bin s lng nhim sc th. Phn

    bit c cc dng t bin s lng nhim sc th. Ly c v d minh ho.

    + Vai tr

    Phn tch c tc hi ca mt s dng t bin nhim sc th i vi sinh vt.

    Trnh by c vai tr ca t bin nhim sc th trong tin ho, trong chn ging v trong

    nghin cu di truyn.

    Thc hnh, quan st c t bin nhim sc th trn tiu bn c nh v tm thi; tm

    hiu c tc hi gy t bin ngi ca mt s cht c (dioxin, thuc dit c 2,4D,...).

    Phn tch c mi quan h gia di truyn v bin d.

    Di truyn gene ngoi nhn

    Th nghim ca Correns Trnh by c bi cnh ra i th nghim ca Correns.

    Trnh by c th nghim chng minh di truyn gene ngoi nhn ca Correns, t gii

    thch c gene khng nhng tn ti trong nhn m cn tn ti ngoi nhn (trong cc bo

    quan nh ti th, lp th).

    c im di truyn ca

    gene ngoi nhn

    Trnh by c c im di truyn ca gene ngoi nhn v mt s ng dng.

    Mi quan h kiu gene

  • 46

    Ni dung Yu cu cn t

    mi trng kiu hnh

    S tng tc kiu gene v

    mi trng

    Phn tch c s tng tc kiu gene v mi trng.

    Mc phn ng Nu c khi nim mc phn ng. Ly c cc v d minh ho.

    Trnh by c bn cht di truyn l di truyn mc phn ng.

    Vn dng c hiu bit v thng bin v mc phn ng ca mt kiu gene gii thch

    mt s ng dng trong thc tin (to v chn ging, k thut chn nui, trng trt,...).

    Thc hnh trng cy chng minh c thng bin.

    Thnh tu chn, to ging

    bng cc phng php lai

    hu tnh

    Nu c mt s thnh tu chn, to ging cy trng.

    Nu c mt s thnh tu chn, to ging vt nui.

    Di truyn qun th

    Khi nim di truyn

    qun th

    Cc c trng di truyn

    ca qun th

    Pht biu c khi nim qun th (t gc di truyn hc). Ly c v d minh ho.

    Pht biu c khi nim di truyn qun th.

    Trnh by c cc c trng di truyn ca qun th (tn s ca cc allele, tn s ca cc

    kiu gene).

    Trnh by c nh hng ca t th phn, giao phi gn, ngu phi chi phi tn s ca

    cc allele v thnh phn kiu gene ca mt qun th.

  • 47

    Ni dung Yu cu cn t

    Cu trc di truyn qun th

    ngu phi

    Cu trc di truyn qun th

    t th phn v giao phi gn

    Nu c cu trc di truyn ca qun th ngu phi: M t c trng thi cn bng di

    truyn ca qun th.

    Phn tch c cu trc di truyn ca qun th t th phn v qun th giao phi gn.

    nh lut Hardy Weinberg

    ng dng

    Trnh by c nh lut Hardy Weinberg v iu kin nghim ng.

    Gii thch mt s vn thc tin: vn hn nhn gia nh; vn cho cy t th phn,

    ng vt giao phi gn gim nng sut, cht lng.

    Di truyn hc ngi

    Di truyn y hc Nu c khi nim v vai tr di truyn hc ngi, di truyn y hc.

    Nu c mt s phng php nghin cu di truyn ngi (tp trung vo phng php ph

    h). Xy dng c ph h xc nh c s di truyn tnh trng trong gia nh.

    Y hc t vn Nu c khi nim y hc t vn. Trnh by c c s ca y hc t vn.

    Gii thch c v sao cn n c s t vn hn nhn gia nh trc khi kt hn v sng lc trc sinh.

    Liu php gene Nu c khi nim liu php gene. Vn dng hiu bit v liu php gene gii thch

    vic cha tr cc bnh di truyn.

    Trnh by c mt s thnh tu v ng dng ca liu php gene.

    TIN HO

    Cc bng chng tin ho Trnh by c cc bng chng tin ho: bng chng ho thch, gii phu so snh, t bo

    hc v sinh hc phn t.

  • 48

    Ni dung Yu cu cn t

    Quan nim ca Darwin v

    chn lc t nhin v hnh

    thnh loi

    Nu c phng php m Darwin s dng xy dng hc thuyt v chn lc t

    nhin v hnh thnh loi (quan st, hnh thnh gi thuyt, kim chng gi thuyt).

    Thuyt tin ho tng hp

    hin i

    Nu c khi nim tin ho nh v qun th l n v tin ho nh.

    Trnh by c cc nhn t tin ho (t bin, di nhp gene, chn lc t nhin, yu t

    ngu nhin, giao phi khng ngu nhin).

    Pht biu c khi nim thch nghi v trnh by c c ch hnh thnh c im thch nghi.

    Gii thch c cc c im thch nghi ch hp l tng i. Ly c v d minh ho.

    Pht biu c khi nim loi sinh hc v c ch hnh thnh loi.

    Tin ho ln v pht sinh

    chng loi

    Tin ho ln

    S pht sinh chng loi

    Pht biu c khi nim tin ho ln. Phn bit c tin ho ln v tin ho nh.

    Da vo s cy s sng, trnh by c sinh gii c ngun gc chung v phn tch c

    s pht sinh chng loi l kt qu ca tin ho.

    Lm c bi tp su tm ti liu v s pht sinh v pht trin ca sinh gii hoc ca

    loi ngi.

    Qu trnh pht sinh s

    sng trn Tri t

    Qu trnh pht trin sinh

    vt qua cc i a cht

    V c s ba giai on pht sinh s sng trn Tri t (tin ho ho hc, tin ho tin

    sinh hc, tin ho sinh hc).

    Da vo s , trnh by c cc i a cht v bin c ln th hin s pht trin ca

    sinh vt trong cc i . Nu c mt s minh chng v tin ho ln.

    Cc giai on chnh trong

    qu trnh pht sinh loi

    ngi

    V c s cc giai on chnh trong qu trnh pht sinh loi ngi; nu c loi

    ngi hin nay (H. sapiens) tin ho t loi vn ngi (Australopithecus) qua cc giai

    on trung gian.

  • 49

    Ni dung Yu cu cn t

    SINH THI HC V MI TRNG

    Mi trng v cc nhn t

    sinh thi

    Mi trng sng ca sinh vt Pht biu c khi nim mi trng sng ca sinh vt.

    Cc nhn t sinh thi

    Nu c khi nim nhn t sinh thi. Phn bit c cc nhn t sinh thi v sinh v hu

    sinh. Ly c v d v tc ng ca cc nhn t sinh thi ln i sng sinh vt v thch nghi

    ca sinh vt vi cc nhn t .

    Trnh by c cc quy lut v tc ng ca cc nhn t sinh thi ln i sng sinh vt

    (gii hn sinh thi; tc ng tng hp ca cc nhn t sinh thi; tc ng khng ng u ca

    cc nhn t sinh thi). Phn tch c nhng thay i ca sinh vt c th tc ng lm thay

    i mi trng sng ca chng.

    Nhp sinh hc

    Pht biu c khi nim nhp sinh hc; gii thch c nhp sinh hc chnh l s thch

    nghi ca sinh vt vi nhng thay i c tnh chu k ca mi trng.

    Tm hiu c nhp sinh hc ca chnh c th mnh.

    Sinh thi hc qun th

    Khi nim qun th sinh

    vt

    Pht biu c khi nim qun th sinh vt (di gc sinh thi hc). Ly c v d

    minh ho.

    Phn tch c cc mi quan h h tr v cnh tranh trong qun th. Ly c v d minh ho.

    c trng ca qun th Trnh by c cc c trng c bn ca qun th sinh vt (s lng c th, kch thc

  • 50

    Ni dung Yu cu cn t

    sinh vt qun th, t l gii tnh, nhm tui, kiu phn b, mt c th). Ly c v d chng minh

    s n nh ca qun th ph thuc s n nh ca cc c trng .

    Tng trng qun th sinh

    vt

    Phn bit c cc kiu tng trng qun th sinh vt (tng trng theo tim nng sinh hc

    v tng trng trong mi trng c ngun sng b gii hn).

    Nu c cc yu t nh hng ti tng trng qun th.

    iu chnh tng trng

    qun th sinh vt

    Trnh by c cc kiu bin ng s lng c th ca qun th.

    Gii thch c c ch iu ho mt ca qun th.

    Phn bit c ba kiu ng cong sng st ca qun th.

    Gii thch c qun th l mt cp t chc sng.

    Qun th ngi Nu c cc c im tng trng ca qun th ngi; phn tch c hu qu ca tng

    trng dn s qu nhanh.

    ng dng Phn tch c cc ng dng hiu bit v qun th trong thc tin (trng trt, chn nui,

    bo tn,...).

    Thc hnh tnh c kch thc ca qun th thc vt v cc ng vt t di chuyn; tnh

    c kch thc ca qun th ng vt theo phng php bt, nh du, th, bt li.

    Sinh thi hc qun x

    Khi nim qun x sinh vt Pht biu c khi nim qun x sinh vt.

    c trng qun x sinh vt Phn tch c cc c trng c bn ca qun x: thnh phn loi (loi u th,

    loi c trng, loi ch cht); ch s a dng v phong ph trong qun x; cu trc khng

    gian; cu trc chc nng dinh dng. Gii thch c s cn bng ca qun x c bo m

  • 51

    Ni dung Yu cu cn t

    bi s cn bng ch s cc c trng .

    Quan h gia cc loi

    trong qun x sinh vt

    Trnh by c khi nim v phn bit c cc mi quan h gia cc loi trong qun x

    (cnh tranh, hp tc, cng sinh, hi sinh, c ch, k sinh, ng vt n thc vt, vt n tht con

    mi).

    sinh thi Trnh by c khi nim sinh thi v vai tr ca cnh tranh trong vic hnh thnh

    sinh thi.

    Tc ng ca con ngi

    ln qun x sinh vt

    Phn tch c tc ng ca vic du nhp cc loi ngoi lai hoc gim loi trong cu trc

    qun x n trng thi cn bng ca h sinh thi. Ly c v d minh ho.

    Gii thch c qun x l mt cp t chc sng v trnh by c mt s bin php

    bo v qun x.

    Thc hnh: Tnh c phong ph ca loi trong qun x; tnh c a dng ca

    qun x theo ch s Shannon.

    H sinh thi

    Khi qut v h sinh thi Pht biu c khi nim h sinh thi. Phn bit c cc thnh phn cu trc ca h sinh

    thi v cc kiu h sinh thi ch yu ca Tri t, bao gm cc h sinh thi t nhin (h sinh

    thi trn cn, di nc) v cc h sinh thi nhn to.

    Dng nng lng v trao

    i vt cht trong h sinh

    thi

    Phn tch c qu trnh trao i vt cht v chuyn ho nng lng trong h sinh thi, bao

    gm:

    + Chui thc n

    + Li thc n

    + Trnh by c khi nim chui thc n, cc loi chui thc n, li thc n, bc dinh

    dng. V c s chui v li thc n trong qun x.

  • 52

    Ni dung Yu cu cn t

    + Hiu sut sinh thi + Trnh by c dng nng lng trong mt h sinh thi (bao gm: phn b nng lng trn

    Tri t, s khi qut v dng nng lng trong h sinh thi, s khi qut nng lng

    chuyn qua cc bc dinh dng trong h sinh thi).

    + Thp sinh thi + Nu c khi nim hiu sut sinh thi (sn lng s cp, sn lng th cp); thp sinh thi.

    Phn bit c cc dng thp sinh thi. Tnh c hiu sut sinh thi ca mt h sinh thi.

    + Gii thch c ngha ca nghin cu hiu sut sinh thi v thp sinh thi trong thc tin.

    Chu trnh sinh a ho

    cc cht

    Pht biu c khi nim chu trnh sinh a ho cc cht. V c s khi qut chu

    trnh trao i cht trong t nhin. Trnh by c chu trnh sinh a ho ca mt s cht:

    nc, carbon, nit (nitrogen) v ngha sinh hc ca cc chu trnh , ng thi vn dng

    kin thc v cc chu trnh vo gii thch cc vn ca thc tin.

    S bin ng ca h sinh thi Phn tch c s bin ng ca h sinh thi, bao gm:

    + Din th sinh thi

    + S m ln ton cu

    + Ph dng

    + Sa mc ho

    + Nu c khi nim din th sinh thi. Phn bit c cc dng din th sinh thi, t nu c

    dng no c bn cht l s tin ho thit lp trng thi thch nghi cn bng ca qun x. Phn tch

    c nguyn nhn v tm quan trng ca din th sinh thi trong t nhin v trong thc tin.

    + Phn tch c din th sinh thi mt h sinh thi ti a phng. xut c mt s

    bin php bo tn h sinh thi .

    + Nu c mt s hin tng nh hng n h sinh thi nh: s m ln ton cu; s ph

    dng; sa mc ho. Gii thch c v sao cc hin tng va tc ng n h sinh thi,

    va l nguyn nhn ca s mt cn bng ca h sinh thi.

    Thc hnh: Thit k c mt b nui c cnh vn dng hiu bit h sinh thi hoc thit k

    c h sinh thi thu sinh, h sinh thi trn cn.

  • 53

    Ni dung Yu cu cn t

    Sinh quyn

    + Khi nim

    Pht biu c khi nim Sinh quyn; gii thch c Sinh quyn l mt cp t chc

    sng ln nht hnh tinh; trnh by c mt s bin php bo v Sinh quyn.

    + Cc khu sinh hc (Biome)

    trn cn

    + Cc khu sinh hc di nc.

    Pht biu c khi nim khu sinh hc. Trnh by c c im ca cc khu sinh hc trn

    cn ch yu v cc khu sinh hc nc ngt, khu sinh hc nc mn trn Tri t.

    Trnh by c cc bin php bo v ti nguyn sinh hc ca cc khu sinh hc .

    Sinh thi hc phc hi, bo

    tn v pht trin bn vng

    Sinh thi hc phc hi v bo tn

    + Khi nim Nu c khi nim sinh thi hc phc hi, bo tn. Gii thch c v sao cn phc hi,

    bo tn cc h sinh thi t nhin.

    + Cc phng php phc hi

    h sinh thi Trnh by c mt s phng php phc hi h sinh thi.

    Thc hin c bi tp (hoc d n, ti) v thc trng bo tn h sinh thi a phng

    v xut gii php bo tn.

    Pht trin bn vng

    + Khi nim pht trin

    bn vng Trnh by c khi nim pht trin bn vng. Phn tch c khi qut v tc ng gia

    kinh t x hi mi trng t nhin.

    + S dng hp l ti nguyn

    thin nhin Phn tch c vai tr v cc bin php s dng hp l ti nguyn thin nhin (t, nc,

    rng, nng lng).

    + Hn ch gy nhim

    mi trng

    Phn tch c nhng bin php ch yu hn ch gy nhim mi trng.

  • 54

    Ni dung Yu cu cn t

    + Bo tn a dng sinh hc Trnh by c khi nim v cc bin php bo tn a dng sinh hc.

    + Pht trin nng nghip

    bn vng Nu c khi nim v vai tr pht trin nng nghip bn vng.

    + Vn pht trin dn s

    + Gio dc bo v mi

    trng

    Trnh by c cc vn dn s hin nay v vai tr ca chnh sch dn s, k hoch ho

    gia nh trong pht trin bn vng.

    Phn tch c vai tr ca gio dc bo v mi trng i vi pht trin bn vng t nc.

    xut cc hot ng bn thn c th lm c nhm gp phn pht trin bn vng.

    CHUYN HC TP

    Chuyn tp 12.1: SINH HC PHN T

    Ni dung chuyn nhm nng cao kin thc hc v c s vt cht ca tnh di truyn (cp phn t) lm c s cho

    vic tm hiu cc thnh tu v l thuyt v cng ngh ng dng di truyn phn t vo i sng con ngi trong cuc cch

    mng Cng nghip 4.0. Cng ngh gene c m t nh l v d cho cc thnh tu gy hng th hc tp v nh

    hng la chn ngnh ngh c lin quan n sinh hc ni chung v sinh hc phn t ni ring.

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi qut sinh hc phn t v cc thnh tu

    Nu c khi nim sinh hc phn t.

    Trnh by c mt s thnh tu hin i v l thuyt v ng dng ca sinh hc phn t.

    Phn tch c cc nguyn tc ng dng sinh hc phn t trong thc tin.

    Cc nguyn l ca phng Nu c cc nguyn l ca phng php tch chit DNA t t bo.

  • 55

    Ni dung Yu cu cn t

    php tch chit DNA

    Cng ngh gene

    Trin vng cng ngh gene

    Da vo s , m t c cc bc trong cng ngh gene. Trnh by c cc bc to thc vt chuyn gene v to ng vt chuyn gene. Ly c v d minh ho.

    Gii thch c c s khoa hc chuyn gene v v sao phi s dng vector truyn gene t t bo ny sang t bo khc.

    Thc hin c d n hoc ti tm hiu v cc sn phm chuyn gene. Lm c tp san cc bi vit, tranh nh v cng ngh chuyn gene.

    Thu thp c cc thng tin nh gi v trin vng ca cng ngh gene trong tng lai.

    Thc hin c cc k nng: lm bo co, thuyt trnh, tp san, thit k video.

    Chuyn 12.2: KIM SOT SINH HC

    Hc xong chuyn ny, hc sinh lnh hi su hn mi quan h gia sinh vt vi sinh vt, c s ca quy lut bo m cn

    bng sinh hc qua c ch iu ho s lng c th trong qun th, qun x trong t nhin. Chuyn gp phn xy dng c s

    khoa hc cho cc gii php k thut, cng ngh, ng dng quy lut kim sot sinh hc trong t nhin, pht trin h sinh thi sch,

    pht trin bn vng. Thng qua vic tin hnh d n iu tra thc trng s dng cc bin php bo v thc vt v ng dng quy

    lut kim sot sinh hc trong trng trt ti a phng, hc sinh pht trin c cc nng lc chung v nng lc c th.

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim kim sot sinh hc

    Vai tr ca kim sot sinh hc

    C s ca kim sot sinh hc

    Bin php kim sot sinh hc

    Nu c khi nim kim sot sinh hc.

    Phn tch c vai tr ca kim sot sinh hc.

    Phn tch c c s ca kim sot sinh hc.

    Trnh by c mt s bin php kim sot sinh hc (bo v cc loi thin ch;

    s dng hp l thuc tr su, phn bn).

    Thc hnh: Su tm hoc iu tra c ng dng kim sot sinh hc ti a phng.

  • 56

    Chuyn 12.3: SINH THI NHN VN

    Hc xong chuyn ny, hc sinh phn tch c khi nim sinh thi nhn vn, gi tr sinh thi nhn vn i vi s

    pht trin bn vng kinh t x hi, mi trng. T nhng hiu bit , hc sinh nhn thc c sinh thi nhn vn trong

    x hi hin i l mt lnh vc khoa hc, vn ho, o c x hi; pht trin cc phm cht nh yu thin nhin, trch nhim

    bo v thin nhin, tn trng cc quy nh ca php lut v cc cng c quc t v bo v mi trng. Chuyn th hin

    cch tip cn tch hp cc lnh vc tri thc khc nhau trong gio dc sinh hc.

    Ni dung Yu cu cn t

    Khi nim sinh thi nhn

    vn

    Gi tr ca sinh thi nhn

    vn trong vic pht trin

    bn vng

    Mt s lnh vc sinh thi

    nhn vn

    Nu c khi nim sinh thi nhn vn.

    Phn tch c gi tr ca sinh thi nhn vn trong vic pht trin bn vng.

    Phn tch c gi tr ca sinh thi nhn vn trong mt s lnh vc nh:

    + Nng nghip;

    + Pht trin th;

    + Bo tn v pht trin;

    + Thch ng vi bin i kh hu.

    Thc hin d n: iu tra tm hiu v mt trong cc lnh vc sinh thi nhn vn ti a phng.

    VI. PHNG PHP GIO DC

    1. nh hng chung

    Phng php gio dc mn Sinh hc c thc hin theo cc nh hng chung sau:

    a) Pht huy tnh tch cc, ch ng, sng to ca hc sinh; trnh p t mt chiu, ghi nh my mc; tp trung bi

    dng nng lc t ch v t hc hc sinh c th tip tc tm hiu, m rng vn tri thc, tip tc pht trin cc phm cht,

    nng lc cn thit sau khi tt nghip trung hc ph thng.

  • 57

    b) Rn luyn k nng vn dng kin thc sinh hc pht hin v gii quyt cc vn trong thc tin; khuyn khch

    v to iu kin cho hc sinh c tri nghim, sng to trn c s t chc cho hc sinh tham gia cc hot ng hc tp,

    khm ph, vn dng.

    c) Vn dng cc phng php gio dc mt cch linh hot, sng to, ph hp vi mc tiu, ni dung gio dc, i

    tng hc sinh v iu kin c th. Tu theo yu cu cn t, gio vin c th s dng phi hp nhiu phng php dy hc

    trong mt ch . Cc phng php dy hc truyn thng (thuyt trnh, m thoi,...) c s dng theo hng pht huy

    tnh tch cc, ch ng ca hc sinh. Tng cng s dng cc phng php dy hc hin i cao vai tr ch th hc tp

    ca hc sinh (dy hc thc hnh, dy hc da trn gii quyt vn , dy hc bng d n, dy hc da trn tri nghim,

    khm ph; dy hc phn ho,... cng cc k thut dy hc ph hp).

    d) Cc hnh thc t chc dy hc c thc hin mt cch a dng v linh hot; kt hp cc hnh thc hc c nhn, hc

    nhm, hc lp, hc theo hp ng, hc o ngc, hc trc tuyn,... y mnh ng dng cng ngh thng tin v truyn

    thng trong dy hc sinh hc. Coi trng cc ngun t liu ngoi sch gio khoa v h thng cc thit b dy hc; khai thc

    trit nhng li th ca cng ngh thng tin v truyn thng trong dy hc trn cc phng tin kho tri thc, a phng

    tin, tng cng s dng cc t liu in t (nh phim th nghim, th nghim o, th nghim m phng,...).

    ) Dy hc tch hp thng qua cc ch kt ni nhiu kin thc vi nhau. Dy cc ch ny, gio vin cn xy dng cc

    tnh hung i hi hc sinh vn dng kin thc, k nng gii quyt cc vn v nhn thc, thc tin v cng ngh.

    2. nh hng phng php hnh thnh, pht trin cc phm cht ch yu v nng lc chung

    a) Phng php hnh thnh, pht trin cc phm cht ch yu

    Thng qua vic t chc cho hc sinh tham gia cc hot ng thc hnh, d ngoi, tho lun, lm vic nhm, thc hin

    d n nghin cu, mn Sinh hc gio dc cho hc sinh tnh yu thin nhin, nim t ho v s a dng v phong ph ca

    ti nguyn sinh vt Vit Nam, trch nhim cng dn trong vic gi gn, pht huy v bo tn s a dng, phong ph ca ti

    nguyn thin nhin; rn luyn cho hc sinh cc c tnh chm ch, trung thc trong hc tp v nghin cu khoa hc.

    b) Phng php hnh thnh, pht trin cc nng lc chung

  • 58

    Mn Sinh hc c nhiu u th hnh thnh v pht trin cc nng lc chung quy nh trong Chng trnh tng th.

    Pht trin cc nng lc cng chnh l nng cao cht lng gio dc sinh hc.

    - Nng lc t ch v t hc: Trong dy hc mn Sinh hc, nng lc t ch c hnh thnh v pht trin thng qua cc

    hot ng thc hnh, lm d n, thit k cc hot ng thc nghim trong phng thc hnh , ngoi thc a, c bit trong t

    chc tm hiu th gii sng. nh hng t ch, tch cc, ch ng trong phng php dy hc m mn Sinh hc ch trng

    l c hi gip hc sinh hnh thnh v pht trin nng lc t hc.

    - Nng lc giao tip v hp tc: Trong mn Sinh hc, vic tm kim, trao i thng tin trong qu trnh quan st, xy

    dng gi thuyt khoa hc, lp v thc hin k hoch kim chng gi thuyt, thu thp v x l d kin, tng hp kt qu v

    trnh by bo co kt qu nghin cu gip hc sinh pht trin cc k nng giao tip v hp tc. c bit, khi thc hin cc

    bi thc hnh, cc d n nghin cu, cc hot ng tri nghim theo nhm, mi thnh vin c trch nhim thc hin cc

    phn vic khc nhau, trao i thng tin, trnh by, chia s tng vi nhau hon thnh nhim v chung. l nhng c

    hi m mn Sinh hc to ra pht trin nng lc giao tip v hp tc hc sinh.

    - Nng lc gii quyt vn v sng to: Gii quyt vn v sng to l hot ng c th trong qu trnh tm hiu v

    khm ph th gii sng, v vy, pht trin nng lc ny l mt trong nhng ni dung gio dc ct li ca mn Sinh hc.

    Nng lc chung ny c hnh thnh, pht trin trong qu trnh t chc cho hc sinh xut vn , nu gi thuyt, lp k

    hoch, thc hin k hoch tm hiu cc hin tng a dng ca th gii sng gn gi vi cuc sng hng ngy.

    3. nh hng phng php hnh thnh, pht trin nng lc sinh hc

    a) i vi thnh phn nng lc nhn thc sinh hc, gio vin to cho hc sinh c hi huy ng nhng hiu bit, kinh

    nghim sn c tham gia hnh thnh kin thc mi. Ch t chc cc hot ng, trong hc sinh c th din t hiu

    bit bng cch ring, so snh, phn loi, h thng ho kin thc; vn dng kin thc c hc gii thch cc s vt,

    hin tng hay gii quyt vn n gin; qua , kt ni c kin thc mi vi h thng kin thc.

    b) i vi thnh phn nng lc tm hiu th gii sng, gio vin to iu kin hc sinh a ra cu hi, vn cn

    tm hiu; to cho hc sinh c hi tham gia qu trnh hnh thnh kin thc mi, xut v kim tra, gi thuyt; thu thp bng

  • 59

    chng, phn tch, x l rt ra kt lun, nh gi kt qu thu c. Da vo mt s phng php dy hc nh: thc

    nghim, iu tra, dy hc gii quyt vn , dy hc d n,... gio vin c th t chc cho hc sinh t tm cc bng chng

    kim tra cc gi thuyt qua vic thc hin th nghim, hoc tm kim, thu thp thng tin qua sch, Internet, iu tra, phn

    tch, x l thng tin kim tra d on,...

    c) i vi thnh phn nng lc vn dng kin thc, k nng hc v sinh hc, hc sinh c to c hi xut hoc

    tip cn vi cc tnh hung thc tin, tm kim, gii thch, trnh by thng tin, lp lun v a ra gii php trn c s kin

    thc, k nng sinh hc hc; hc sinh cn c quan tm rn luyn cc k nng: pht hin vn , lp k hoch nghin cu,

    gii quyt vn (thu thp, trnh by thng tin, x l thng tin rt ra kt lun), nh gi kt qu gii quyt vn , nu

    gii php khc phc hoc ci tin. Cn quan tm s dng cc bi tp i hi t duy phn bin, sng to (cu hi m, c

    nhiu cch gii, gn kt vi s phn hi trong qu trnh hc).

    VII. NH GI KT QU GIO DC

    1. nh hng chung

    Vic nh gi kt qu gio dc phi thc hin c cc yu cu sau:

    Cung cp thng tin phn hi y , chnh xc, kp thi v kt qu hc tp gip hc sinh t iu chnh qu trnh hc,

    gio vin iu chnh hot ng dy, cn b qun l nh trng c gii php ci thin cht lng gio dc, gia nh theo di,

    gip con em hc tp.

    Ni dung nh gi bo m tch hp nh gi kin thc, k nng thc hnh, vn dng nhng iu hc gii quyt

    vn thc tin.

    Kt hp nh gi qu trnh vi nh gi tng kt; nh gi nh tnh vi nh gi nh lng, trong nh gi nh

    lng phi da trn nh gi nh tnh c phn hi kp thi, chnh xc.

    Phi hp nhiu hnh thc nh gi khc nhau bo m nh gi ton din mc p ng cc yu cu cn t

    quy nh trong chng trnh.

    Kt hp vic nh gi ca gio vin vi t nh gi v nh gi ng ng ca hc sinh rn luyn cho hc sinh

    nng lc t ch v t hc, t duy ph phn.

  • 60

    2. Mt s hnh thc kim tra, nh gi

    Mn Sinh hc s dng cc hnh thc nh gi ch yu nh sau:

    nh gi thng qua bi vit: bi t lun, bi trc nghim khch quan, bi tiu lun, bo co kt qu su tm, bo co

    kt qu nghin cu, iu tra,...

    nh gi thng qua vn p, thuyt trnh: tr li cu hi vn p, phng vn, thuyt trnh vn nghin cu,...

    nh gi thng qua quan st: quan st qu trnh hc sinh thc hin cc bi thc hnh th nghim, tho lun nhm, hc

    ngoi thc a, tham quan cc c s khoa hc, sn xut, tham gia d n nghin cu, bng cch s dng bng quan st,

    bng kim, h s hc tp,...

    VIII. GII THCH V HNG DN THC HIN CHNG TRNH

    1. Gii thch thut ng

    a) Mt s thut ng chuyn mn

    Cp t chc sng: l mt h thng c cu thnh bi c ch tng tc gia cc yu t cu trc, gia cc chc

    nng, gia cu trc v chc nng. H thng sinh gii c cc cp khc nhau v c tnh ni tri tn ti theo trt t th bc:

    phn t - t bo - c th - qun th - qun x (h sinh thi) - sinh quyn.

    Cng ngh sinh hc: l mt tp hp cc ngnh khoa hc (sinh hc phn t, sinh hc t bo, di truyn hc, vi sinh vt

    hc, ha sinh hc v cng ngh hc) nhm to ra cc cng ngh khai thc quy m cng nghip v hot ng sng ca vi

    sinh vt, ca t bo thc vt v t bo ng vt, hoc cc qu trnh sn xut quy m cng nghip c s tham gia ca tc

    nhn sinh hc ( mc c th hoc t bo hoc phn t) da trn cc thnh tu tng hp ca nhiu b mn khoa hc phc

    v cho vic tng ca ci vt cht cho x hi v bo v li ch ca con ngi. Da vo tc nhn sinh hc, c th chia thnh:

    cng ngh sinh hc thc vt, cng ngh sinh hc ng vt, cng ngh sinh hc vi sinh vt v cng ngh gene v protein.

    K nng tin trnh: l kh nng ca hc sinh thc hin cc bc theo tin trnh nghin cu khoa hc. V d, hc sinh

    thc hin lin hon cc bc t t cu hi nghin cu, xut gi thuyt, xut cc bc gii quyt vn , thc hin gii

    quyt vn v rt ra kt lun.

  • 61

    S a dng: s phong ph, s nhiu, s khc nhau ca cc i tng trong t nhin.

    Th gii quan khoa hc: l ton b nhng quan im, quan nim c c s khoa hc ca c nhn hay x hi, v th

    gii t nhin, v bn thn con ngi, v cuc sng v v tr ca con ngi trong th gii t nhin y.

    Th gii sng: l ton b cc loi thc vt, ng vt, vi sinh vt tn ti trong quan h tng tc vi nhau c phn

    b trn Tri t cc mi trng a dng: di nc, trn cn, trong t, trong khng kh.

    Tm hiu th gii sng: l qu trnh ch ng trong vic t cu hi, tm hiu, iu tra pht hin nhng iu cha

    c bit v th gii t nhin ca hc sinh. Thc hin phng php khm ph trong hc tp, hc sinh khng nhng c c

    nhng hiu bit su sc, m cn c rn luyn v pht trin nng lc t duy nh mt nh khoa hc, pht trin nng lc gii

    quyt vn , k nng giao tip v cng tc vi ngi khc,...

    b) T ng th hin mc p ng cc yu cu cn t

    Chng trnh mn Sinh hc s dng mt s ng t th hin mc p ng yu cu cn t v nng lc ca hc

    sinh. Mt s ng t c s dng cc mc khc nhau nhng trong mi trng hp th hin mt hnh ng c i

    tng v yu cu c th. Trong bng tng hp di y, i tng, yu cu c th ca mi hnh ng c ch dn bng cc

    t ng khc nhau t trong ngoc n.

    Trong qu trnh dy hc, c bit l khi t cu hi tho lun, ra kim tra nh gi, gio vin c th dng nhng

    ng t nu trong bng tng hp hoc thay th bng cc ng t c ngha tng ng cho ph hp vi tnh hung s phm

    v nhim v c th giao cho hc sinh.

    Mc ng t m t mc

    Bit nhn bit (nhn bit c mt s biu hin ca cy do thiu khong), k tn (k tn c mt s c quan tham gia iu ho cn bng ni mi v hng s ni mi c th), pht biu (pht biu c khi nim bi tit), nu cc i tng, khi nim, qu trnh sng (nu c cc khi nim: ni mi, cn bng ng).

    trnh by cc c im, vai tr ca cc i tng v cc qu trnh sng bng cc hnh thc biu t nh ngn ng ni, vit, cng thc, s , biu ,... (trnh by c vai tr ca thn trong bi tit v cn bng ni mi).

    Hiu phn loi cc vt, s vt theo cc tiu ch khc nhau (phn bit c h thn kinh dng ng vi h thn kinh

  • 62

    Mc ng t m t mc

    dng li v dng chui hch).

    phn tch cc c im ca mt i tng, s vt, qu trnh theo mt logic nht nh (phn tch c c ch thu nhn v phn ng kch thch ca cc c quan cm gic (tai, mt)).

    so snh, la chn cc i tng, khi nim hoc qu trnh da theo cc tiu ch (so snh c sinh sn hu tnh vi sinh sn v tnh thc vt).

    lp dn , tm t kho; s dng ngn ng khoa hc khi c v trnh by cc vn bn khoa hc, s dng cc hnh thc ngn ng biu t khc nhau; kt ni thng tin theo logic c ngha (lp dn , vit c bo co khi iu tra s dng phn bn a phng hoc thc hnh trng cy vi cc k thut bn phn ph hp).

    gii thch mi quan h gia cc s vt v hin tng (nhn qu, cu to chc nng,...) (gii thch c s phn chia t bo mt cch khng bnh thng c th dn n ung th).

    nhn ra im sai v chnh sa im sai ; tho lun a ra nhng nhn nh c tnh ph phn lin quan ti ch (tho lun v mt vn hoc bi bo co).

    Vn dng nhn ra, gii thch c vn thc tin v m hnh cng ngh da trn kin thc sinh hc v dn ra c cc bng chng v vn (gii thch c mt s vn thc tin: vn hn nhn gia nh; vn cho cy t th phn, ng vt giao phi gn gim nng sut, cht lng).

    phn bin, nh gi c tc ng ca mt vn thc tin (nh gi c ngha vic x pht ngi tham gia giao thng khi s dng ru, bia).

    da trn hiu bit v cc c liu iu tra, nu c cc gii php v thc hin c mt s gii php bo v sc kho bn thn, gia nh v cng ng; bo v thin nhin, mi trng; thch ng vi bin i kh hu v c hnh vi, thi hp l nhm pht trin bn vng (thc hin c cc bin php phng chng mt s bnh dch ph bin ngi; iu tra c mt s bnh dch ph bin ngi v tuyn truyn phng chng bnh (bnh cm, dch t, st xut huyt, HIV/AIDS,...)).

    2. Thi lng thc hin chng trnh

    Thi lng cho mi lp l 105 tit/nm hc, dy trong 35 tun. Trong , thi lng dnh cho ni dung ct li l 70

  • 63

    tit. D kin t l % thi lng dnh cho mi mch ni dung nh sau:

    LP Ch Thi lng

    Lp 10 M u 6%

    Gii thiu chung v cc cp t chc ca th gii sng 3%

    Sinh hc t bo 54%

    Sinh hc vi sinh vt v virus 27%

    nh gi nh k 10%

    Lp 11 Trao i cht v chuyn ho nng lng sinh vt 41%

    Cm ng sinh vt 17%

    Sinh trng v pht trin sinh vt 18%

    Sinh sn sinh vt 14%

    nh gi nh k 10%

    Lp 12 Di truyn hc 46%

    Tin ho 18%

    Sinh thi hc v mi trng 26%

    nh gi nh k 10%

    Thi lng dnh cho cc chuyn hc tp l 35 tit. D kin s tit ca cc chuyn hc tp (bao gm c kim tra,

    nh gi) nh sau:

    Tn chuyn Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Chuyn 10.1: Cng ngh t bo v mt s thnh tu 15

    Chuyn 10.2: Cng ngh enzyme v ng dng 10

  • 64

    Tn chuyn Lp 10 Lp 11 Lp 12

    Chuyn 10.3: Cng ngh vi sinh vt trong x l nhim mi trng 10

    Chuyn 11.1: Dinh dng khong tng nng sut cy trng v nng nghip sch 10

    Chuyn 11.2: Mt s bnh dch ngi v cch phng nga, iu tr 15

    Chuyn 11.3: V sinh an ton thc phm 10

    Chuyn 12.1: Sinh hc phn t 15

    Chuyn 12.2: Kim sot sinh hc 10

    Chuyn 12.3: Sinh thi nhn vn 10

    3. Thit b dy hc

    Sinh hc l mn khoa hc thc nghim, v vy, thc hnh th nghim va l ni dung, va l phng php, phng tin

    dy hc. Mt khc, chng trnh c xy dng theo hng pht trin nng lc, gn l thuyt vi thc hnh, hc l thuyt

    bng thc hnh. Theo nh hng ny, cn trang b cc thit b dy hc a dng v chng loi: tranh, nh, m hnh, mu vt

    tht, dng c, vt liu, ho cht, thit b k thut nghe nhn, cc loi my mc.

    B thit b dy hc mn Sinh hc gm c:

    a) Cc thit b dng trnh din, minh ho

    Tranh, nh: b tranh, nh v cc cp t chc sng; t bo; trao i cht chuyn ho nng lng; thng tin gia cc

    t bo; chu k t bo v phn bo; vi sinh vt v virus; chuyn ho nng lng trong sinh gii; trao i cht v chuyn ho

    nng lng thc vt; trao i cht v chuyn ho nng lng ng vt; mu v tun hon; h bi tit; cm ng sinh

    vt; sinh trng, pht trin thc vt v ng vt; cc tuyn ni tit; sinh sn sinh vt; c s phn t ca di truyn; nhim

    sc th v di truyn nhim sc th; c s t bo hc ca cc th nghim ca Mendel, lin kt gen, hon v gen, tng tc gen,

    di truyn gii tnh; quan h kiu gene mi trng kiu hnh; bng chng v c ch tin ho; Sinh quyn; h sinh thi;

    qun x; qun th v cc mi quan h gia sinh vt sinh vt v sinh vt vi mi trng; nhim mi trng; cc m hnh

    v pht trin bn vng; mt s loi sinh vt in hnh trong sch Vit Nam.

  • 65

    Video clip: b video v cc cp t chc sng; t bo; trao i cht chuyn ho nng lng; thng tin gia cc t

    bo; chu k t bo v phn bo; vi sinh vt v virus; chuyn ho nng lng trong sinh gii; trao i cht v chuyn ho

    nng lng thc vt v ng vt; mu v tun hon; h bi tit; sinh trng, pht trin thc vt v ng vt; sinh sn

    sinh vt; c s phn t ca di truyn; nhim sc th v di truyn nhim sc th; video v c s t bo hc ca cc th nghim

    ca Mendel, lin kt gene, hon v gene, di truyn gii tnh; Sinh quyn; h sinh thi; qun x; qun th v cc mi quan h

    gia sinh vt sinh vt v sinh vt vi mi trng; nhim mi trng; cc m hnh v pht trin bn vng; mt s loi

    sinh vt in hnh trong sch Vit Nam.

    M hnh: c th ngi; h tun hon; cm ng sinh vt; cu trc vt cht di truyn; quan h kiu gene mi trng

    kiu hnh; bng chng v c ch tin ho.

    b) Cc thit b dng thc hnh

    B tiu bn hin vi: t bo.

    B dng c thc hnh v: t bo; phn bo; vi sinh vt v virus; trao i cht v chuyn ho nng lng thc vt;

    m tim ch; bng b vt thng v cm mu; sinh trng, pht trin thc vt; quan st t bin nhim sc th.

    Hp mu vt: phn loi sinh vt, cc dng thch nghi,...

    B dng c o: o dung lng h hp v hot ng ca c honh ng vt, o huyt p, nhp tim, pH,...