Bud¾etiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Trokovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima

  • View
    42

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Budžetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima. Pod budžetiranjem se podrazumjeva proces planiranja i kontrole perfomansi poslovanja preduzeća u budućem vremenskom periodu. Sam budžet je formaliziran i predstavlja izvještaj o planovima u budućnosti. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Bud¾etiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Trokovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima

Dr. sc. Boris Tušek TEB Poslovno savjetovanje d.o.o.Budetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima
Pod budetiranjem se podrazumjeva proces planiranja i kontrole perfomansi poslovanja preduzea u buduem vremenskom periodu. Sam budet je formaliziran i predstavlja izvještaj o planovima u budunosti.
Pored finansijskog izvještaja kojim se prezentiraju podaci iz prošlosti za efikasno voenje menadmenta potrebne su i informacije koje upuuju na budunost. Isto tako, potrebno je izgraditi instrumente koji osiguravaju da se planirane aktivnosti i ostvare. Jedan od osnovnih instrumenata toga procesa je budet.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima
Budet treba da omogui analizu i kontrolu planiranih i ostvarenih izdataka, komparaciju i analizu postignutih rezultata u odnosu na budetirane (planirane), raspodjelu odgovornosti i stimulaciju menaderskih napora i rezultata.
Za budet bi mogli rei da on predstavlja translaciju dugoronog plana u finansijske termine kratkoronog plana za odnosnu godinu.
On predstavlja procjenu godišnjih troškova s jedne i prihode s druge strane za planirane aktivnosti kao i stanja sredstava i izvoza sredstava.
Tako budet predstavlja centralni dio plana poslovanja.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima
U praksi poslovanja preduzea uspostalja se vizija budunosti konkretizovana kroz definisanje strategije koju obino sainjavaju trišna strategija, finansijska strategija, strategija ljudskih resursa i drugi strateški planovi koji se daju opisno tj. nenumeriki.
Strateški planovi ine osnov za izradu poslovnog plana koji se sastoji od plana proizvodnje, godišnjeg budeta, plana kadrova, plana rekonstrukcije i renoviranja kapaciteta itd.
Svi navedeni planovi razrauju se na operativne na nivou profitnih centara i ostalih centara odgovornosti.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima
Na osnovu navedenog moe se zakljuiti da termini planiranje i budetiranje nisu sinonimi.
budet predstavlja dio plana poslovanja ali krajnji cilj budetiranja je obezbjeenje izvještaja o stvarnim perfomansama za potrebe menaderskog informacionog sistema nasuprot planiranim perfomansama kao i uspostavljanju kontinuiranog balansa izmeu trošenja i izvora kapitala u odnosu na odstupanja planiranih perfomansi.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje Kao Osnov Upravljanja Prihodima, Troškovima, Dobitkom I Gotovinskim Tokovima
I pored elje da budetiranje i planiranje budu što realniji ipak u stvarnosti se rijetko odvijaju dogaaji i procesi onako kako su prognozirani.
Veoma esto se dešava da stvarni dogaaji odstupaju od projekcija na kojima su zasnovani plan i budet, što je gotovo i normalna pojava.
Iz tog razloga potrebno je u okviru budeta ostaviti prostora da se blagovremeno reaguje na promjene u odnosu na startne pretpostavke.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Vrste budeta
Sa gledišta perioda za koji se donosi budet dijelimo na:
godišnji,
Vrste budeta
one kojima se obuhvataju aktivnosti preduzea kao cjeline i
budeta koji obuhvataju aktivnosti pojedinih centara odgovornosti.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Vrste budeta
Glavni budet sastoji se od nekoliko povezanih budeta koji sublimiraju ukupne planirane aktivnosti preduzea u buduem poslovanju. U proizvodnim preduzeima glavni budet je obino sainjen od sljedeih budeta:
operativnog budeta
finansijskog budeta
kapitalnog predrauna.
Vrste budeta
rasporeda proizvodnje i budeta dobitka od planiranih aktivnosti.
Prognoza prodaje respektuje sve ekonomske uslove ukljuujui i obim konkurencije na trištu. To predstalja polaznu osnovu na kojoj se dalje zasniva raspored proizvodnje po proizvodima za koje se utvruju troškovi proizvodnje i administrativni i prodajni (operativni) troškovi.
Na kraju, svi rezultati operativnog budeta sintetiziraju se u okvir budeta dobitka.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Vrste budeta
budetirani bilans stanja.
Vrste budeta
Kapitalni budet obuhvata budete za investicione projekte (graevinske objekte, opremu i sl.)
Odluke vezane za kapitalni budet su od izuzetnog znaaja za preduzee i njegovu budunost.
Zapoete investicije nije jednostavno zaustaviti ili preusmjeriti bez veih gubitaka.
Isto tako, finansiranje investicija znai transformaciju sredstava i odliva gotovine. Zbog toga se prilikom odluivanja o ovom budetu moraju uzeti na razmatranje i nefinansijski pokazatelji.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Vrste budeta
Pored izrade budeta za preduzee kao cjelinu sainjavaju se budeti za sve profitne centre.
Pri izradi ovog budeta (budet odgovornosti) moe se poi od glavnog budeta preduzea i izvršiti razradu na budete centara odgovornosti ili obrnuto iz budeta centara odgovornosti sainiti glavni budet preduzea.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Odgovornost menadera u ostvarivanju budeta
Prihvatanje budetiranih iznosa od strane centra odgovornosti ponekad predstavlja problem koji se moe reflektovati na cjelokupan sistem menadmenta.
Zbog toga je preporuljivo da lica koja preuzimaju budetirane iznose uestvuju u njihovom donošenju.
Budet u ijoj je izradi uestvovao menader centra odgovornosti prihvata obavezu u njegovoj realizaciji prema vrhovnom menadmentu.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Odgovornost menadera u ostvarivanju budeta
Model budetiranja, dakle, mora biti ureen na nain da osigurava:
Koordinaciju ciljeva i aktivnosti razliitih dijelova preduzea kako bi bili usklaeni jedni sa drugima,
Komunikaciju planova razliitih menadera,
Razvoj menaderskih perfomansi zasnovan na spoznajama koje proizlaze iz razliitih varijanti predrauna, povezivanja elemenata budeta i uoavanja meusobno zavisnih elemenata.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje i kontrola
Budetska kontrola ostvaruje se u sklopu menaderske kontrole, a moe se podijeliti u grupe:
Budetska ontrola buduih aktivnosti
Budetska kontrola tekuih aktivnosti
Kontrola ostvarenih rezultata i povratna budetska kontrola.
Za oblikovanje informacija u sistemu budetiranja koriste se veoma razvovrsni podaci koji se mogu klasificirati na planirane i stvarne, te podaci o inputima i outputima.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje i kontrola
Budetska kontrola buduih aktivnosti ostvaruje se u toku same izrade budeta koji e se odnositi za narednu godinu.
Planirane aktivnosti mogu se izmjeniti. Menadment se odluuje koju e od niza alternativnih mogunosti prihvatiti. Ova budetska kontrola primjenjuje se u toku izrade glavnog budeta.
Da bi bila efikasna ona se mora zasnivati na korektnom i racionalnom predvianju odnosa izmeu inputa i outputa u poslovanju.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje i kontrola
Budetska kontrola tekuih aktivnosti usresreena je na permanentno uspostavljanje balansa budetiranih vrijednosti za planirane aktivnosti i njihove realizacije. Pored posmatranja pomenutih kategorija ova kontrola obavlja i korektivne radnje sa namjerom da se osiguraju planirane perfomanse ili eventualno da se postignu i bolje od planiranih.
U toku procesa budetiranja mogua je situacija da doe i do znatnijeg odstupanja od planiranih aktivnosti ili budetiranih iznosa (npr. zbog izmijenjenih uslova). U tom sluaju budetska kontrola tekuih aktivnosti ima zadatak da izvrši izmjene dijelova postavljenog i usvojenog plana.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Budetiranje i kontrola
Kontrola ostvarenih rezultata i povratna kontrola zasniva se na informacijama koje proizlaze iz komparacije budetiranih i ostvarenih efekata.
Na osnovu tih informacija menader dolazi do potrebnih saznanja o odstupanjima rezultata te s tim u vezi preduzimanja odreenih radnji kao što su iznalaenje uzroka o utvrenim odstupanjima lociranje odgovornosti za postignute rezultate i vrednovanje menaderske perfomanse
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Donošenje Poslovnih Odluka Na Osnovu Informacija Menaderskog Raunovodstva
Donošenje menaderskih odluka u veini sluajeva usmjereno je ostvarivanju maksimalnih i minimalnih elemenata perfomanse što praktino znai maksimiranje dobiti i minimiziranje troškova.
Donošenju menaderskih odluka zasnovanih na raunovodstvenim informacijama uobiajeno predhode odgovarajue analize zasnovane na adekvatnim i relevantnim informacijama.
U procesu donošenja poslovnih odluka potrebno je predhodno izvršiti:
definisanje ciljeva,
izbor smjerova aktivnosti odnosno donošenje same odluke.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Donošenje Poslovnih Odluka Na Osnovu Informacija Menaderskog Raunovodstva
Ciljevi aktivnosti se moraju izraziti u finansijskim pokazateljima. U situaciji kada postoji više ciljeva moraju se eliminisati oni koji se meusobno iskljuuju. Inae ciljevi moraju biti u skladu sa strateškim zahtjevima preduzea. Na kraju ovog procesa vrši se konano oblikovanje u vidu ciljne funkcije.
Predvianje buduih dogaaja i odreivanje alternativa spada u domen razmatranja alternativa. Prilikom razmatranja alternativa treba imati u vidu ak i mogui razvoj dogaaja u budunosti. Sve opcije koje se uzimaju u obzir podvrgavaju se procesu analize.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Donošenje Poslovnih Odluka Na Osnovu Informacija Menaderskog Raunovodstva
Komparacija meu moguim alternativnim rješenjima prerdstavlja razvoj alternativa. Tom prilikom koriste se odreeni principi i modeli kao što su CVP analiza, linearno programiranje, diskontni gotovinski tokovi, upotreba vrijednosti u odluivanju itd.
Na kraju, donošenje menaderske odluke (izbor smjerova aktivnosti) znai prihvatanje jedne od razmatranih alternativa.
Za prihvaenu alternativu smatra se da e ona najbolje zadovoljiti ciljeve koji se oekuju.
Uobiajena je podjela na programirano i neprogramirano donošenje odluka. Prvo se zasniva na definisanom operativnom procesu i strukturiranim informacijama dok se neprogramirano donošenje odluka javlja kod uslova koji se ponavljaju i gdje postoji visok stepen neizvjesnosti.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Rizik i neizvjesnost su redovni pratioci procesa donošenja menaderskih odluka što je i logino jer se radi o dogaajima koji tek treba da se dese.
Tako npr. prodaja proizvoda i njihove cijene, cijene dobavljaa i drugi relevantni elementi nisu statine veliine ve su podloni promjenama u odnosu na termin kada se odluka donosi. Novonastale promjene mogu u manjoj ili veoj mjeri da djeluju na planirane rezultate.
Praksa je pokazala da su vei profiti obino vezani za vee rizike.
U uslovima neizvjesnosti pri donošenju menaderskih odluka zasnovanih na raunovodstvenim podacima i informacijama uotrebljavaju se:
analiza osjetljivosti i
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Analiza osjetljivosti ukazuje nam na intezitet osjetljivosti odgovarajueg rješenja u situaciji kada dolazi do mjenjanja parametara problema.
Osjetljivost se izraava kroz dva obiljeja:
Odreeni parametri mogu varirati u veem, a drugi u manjem stepenu inteziteta
neki parametri imaju uticaj na ukupno oekivani rezultat
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
U prvom obiljeju susreemo se sa parametrima koji variraju u velikom rasponu što susreemo u praksi kada je u pitanju plasman proizvoda, odnosno sa parametrima ija je oscilacija manje izraena kao npr. kod plata radnika.
Kod drugog oblika osjetljivosti manifestacija se izraava kroz uticaj promjene parametara na oekivani rezultat što je sluaj sa padom prodajne cijene uz nepromijenjene troškove pa se takav razvoj dogaaja direktno odraava na finansijski rezultat.
S druge strane promjene troškova koji participiraju u neznatnom dijelu u ukupnim troškovima nee imati izraen uticaj na finansijski rezultat. (Npr. poveanje utroška vode od 1% ako su ovi troškovi participirali sa 1‰).
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Kod analize osjetljivosti polazi se od toga da se svi faktori tretiraju fiksnim dok se vrijednost onoga što se ispituje i analizira mijenja.
Za svaku alternativu registruje se efekat uticaja faktora koji se ispituje. To se radi za sve faktore.
Da bi se obavio kompletan posao treba sainiti veliki broj kalkulacija, pa je upotreba raunara u ovoj aktivnosti neizbjena.
Pošto je ovaj posao kompleksan analizu vrše samo ona preduzea koja imaju odgovarajuu opremu za obradu podataka i specijalno educiranu radnu snagu.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Za analizu osjetljivosti posluiemo se primjerom sa hipotetikim podacima:
Analiza osjetljivosti preduzea “x” u sluaju smanjenja plasmana proizvoda od 15%.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Utvrivanje oekivane vrijednosti moe se utvrditi na sljedei nain
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Rizik i vjerovatnoa u donošenju menaderskih odluka
Raun vjerovatnoe moe se upotrijebiti za izbor optimalne varijante ili za rangiranje alternativa. Ako pretpostavimo da menader razmatra tri mogunosti vjerovatnoe ostvarenja kontribucijske mare
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Profitni Centri I
Ova povezanost rezultirala je formiranjem novog podruja raunovodstva poznatog po nazivu "raunovodstvo odgovornosti" (responsibility accounting) koje svoj puni zamah i razvoj doivljava u posljednjih dvadesetak godina u zemljama sa trišnom orjentacijom privrednih subjekata.
Raunovostvo odgovornosti je u domenu internog raunovodstva i ono nadilazi zahtjeve klasinog finansijskog raunovodstva.
Ustrojstvo profitnih centara koje prati pomenuto raunovodstvo praeno je poveanjem ovlaštenja menadera s jedne i njegove odgovornosti s druge strane u vezi postizanja boljih rezultata - veeg profita.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Profitni Centri I
Raunovodstvo Odgovornosti
Teorija i praksa moderne trišne ekonomije je pokazala da veina preduzea koja provode strategiju diverzifikacije proizvodnje imaju izraene motive da izvrše decentralizaciju organizacije ukljuujui i menadersku funkciju.
U situaciji kada se menaderska funkcija decentralizira tada dolazi do decentralizacije odgovornosti unutar menaderske strukture.
Naime, vrhovni menadment ostaje i dalje odgovoran prema vlasniku (vlasnicima) preduzea ali menaderi pojedinih centara odgovornosti preuzimaju odgovornost prema vrhovnom menadmentu i to za onaj dio performanse koji se stavlja pod njihov nadzor.
Ta odgovornost mora biti u skladu sa pravima za odluivanje koja su im dodijeljena.
Praenje menaderske performanse (kvantitativno i kvalitativno) naziva se raunovodstvo odgovornosti
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Vrste centara odgovornosti
troškovni centri
profitni centri
na profitne centre kao meusobno nezavisne poslovne jedinice koje nastupaju u nezavisnom poslovanju a orjentisani su na razliita trišta,
meusobno zavisne poslovne jedinice koje nastupaju u zajednikim povezanim poslovima
investicioni centri
Prihodni centri
Pojam kontrollinga oznaava dio sistema menaderske kontrole utemeljen na raunovodstvu odgovornosti. On ukljuuje sljedee sadraje:
prevoenje strategije i poslovne politike preduzea u planove i finansijske stavke kratkorone performanse u obliku budeta,
kontrolu performanse preduzea i njegovih organizacionih jedinica,
kontrolu gotovinskih tokova,
kontrolu motivacionih mehanizama ukljuujui i nagraivanje menaderske efikasnosti,
koordinaciju ciljeva centara odgovornosti kao i kontrolu odnosa i cijene na internom trištu robe i usluga.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Controlling funkcija i menaderska efikasnost
Da bi se kontrolling funkcija realizovala u praksi neophodno je oblikovati sistem mjera i postupaka kao i kontrole kroz budet.
Ukoliko zahtjevi i aktivnosti ne prou test postavljenih standarda i ciljeva tada se pojavljuje potreba za izradu alternativnih smjerova aktivnosti koji e biti u skladu sa postavljenim zahtjevima.
Kada se zahtjevi usklade sa postavljenim mjerilima oni tada ulaze u mehanizam upravljanja bilatelarnim odnosima profitnih centara i mehanizam upravljanja proizvodnim procesima a zatim se informacije o realizaciji zahtjeva ponovo šalju u controlling.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Controlling funkcija i menaderska efikasnost
Transformacija poslovne politike u poziciji budeta ustvari predstavlja utvrivanje ciljne performanse preduzea i njegovih organizacionih dijelova.
Paralelno sa ovim procesom tee i proces definisanja kontrolnih mjera i postupaka. Ovdje je posebno bitno istai da postavljene performanse moraju biti iskazane i u sadrinskom i formalnom pogledu kao i kontrolne mjere.
Osnove za poreenje kritinih faktora uspješnosti ine podaci iz budeta ili plana, podaci prethodnog perioda, podaci drugih preduzea sa istom djelatnošu, alternativna zarada dioniara itd
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Controlling funkcija i menaderska efikasnost
Što se tie kritinih faktora uspješnosti moe se rei da su oni razliiti za pojedine vrste centara odgovornosti i za preduzee kao cjelinu.
Tako n.p.r. izbor kritinih faktora efikasnosti za troškovne centre odgovornosti usresreen je na odreene vrste troškova.
Uspješnost menadera utvruje se poreenjem tih podataka sa planiranim ili budetiranim veliinama, standardima ili podacima iz prethodnog perioda za isti nivo aktivnosti.
Prema tome za procjenu uspješnosti troškovnog centra koriste se uporedni podaci internog karaktera.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Cijene po kojima se vrši transfer proizvoda, robe i usluga izmeu centara odgovornosti (profitnih, troškovnih, investicionih) u istom preduzeu nazivaju se transfernim ili internim cijenama.
Za jedan centar odgovornosti ova cijena predstavlja prihod a istovremeno za drugi centar odgovornosti rashod.
Zbog toga je logino zakljuiti da e transferne cijene imati adekvatan uticaj na njihove performanse.
Imajui to u vidu odreivanje ovih cijena spada moda i u najspornija podruja u menadmentu odnosno raunovodstvu odgovornosti.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
U teoriji i praksi izdiferencirano je više razliitih metoda i tehnika za odreivanje transfernih (internih) cijena.
U osnovi treba razlikovati:
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Trišno utemeljenje:
Dogovorna cijena (Negotiated Price)
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Troškovno utemeljenje:
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Tehnike za odreivanje internih (transfernih) cijena izmeu centara troškova - (troškovno utemeljenje):
Puni troškovi - stvarni ili standardni (Actual Full Cost, Standard Cost)
Varijabilni troškovi (Variable Cost).
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Preovladavajua trišna cijena je cijena nekog proizvoda na trištu po kome se transferira najvea koliina tog proizvoda. Ukoliko bi trište bilo potpuno konkurentno tada bi preovlaujua trišna cijena bila najpogodnija transferna cijena jer bi odraavala trišnu performansu profitnih centara.
Ova cijena se moe utvrivati na više nain:
prema cijenama izabranog konkurenta,
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Iz navedenih uslova moe se konstatovati da oni praktino ne mogu biti u potpunosti ispunjeni pa je upotreba trišnih cijena za vrednovanje meusobnih transfera ipak ograniena.
Profitni centri se teško mogu dogovoriti oko toga koja je to stvarna trišna cijena pošto se ona slubeno ne objavljuje.
Isto tako, odreeni problemi javljaju se i kod prikupljanja ponuda.
Naime, dobavljai brzo uoe da se radi o prividnim a ne o stvarnim ponudama pa se brzo povlae ne nudei svoje ponude.
S druge strane menaderi profitnih centara smatraju da bi interni transferi trebali biti zasnovani na nioj cijeni od cijene na trištu.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Prilagoena trišna cijena je posebno interesantna kod preduzea koja koriste trišno utemeljene trišne cijene.
Ova cijena se dobije ako se cijena koja je dominantna na trištu koriguje za izvjesne troškove koji se pojavljuju na trištu a nisu imanentni u internoj razmjeni.
Ovdje se kao problem pojavljuje utvrivanje iznosa i strukture korektivnih stavki troškova o emu naješe profitni centri nisu saglasni pa poslove arbitriranja naješe obavlja vrhovni menadment.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Dogovorena cijena predstavlja transfernu (internu) cijenu koju ugovaraju profitni centri imajui u vidu trišne cijene istih ili slinih proizvoda.
Bez obzira što se dogovorena cijena utvruje na osnovu preovlaujue trišne cijene uz odgovarajua umanjenja na troškovima transakcija ipak je odluujui momenat pogodba izmeu profitnih centara.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Tehnika kontribucijske mare predstavlja poseban model za utvrivanje inerne cijene centara profita.
Primjenjuje se u situaciji kada ne postoje trišne cijene predmeta transfera odnosno kada te cijene nisu pouzdane.
Suština ove tehnike sastoji se u odreivanju ueša svake organizacione jedinice u ostatku od prodajne cijene nakon oduzimanja varijabilnih troškova.
Organizacione jedinice se ne mogu smatrati profitnim centrima nego kao pseudoprofitnim centrima.
Ova tehnika ima i dobrih i loših strana.
Pozitivna strana je da se ipak omoguuje kontrola poslovnih uinaka t.z.v. pseudoprofitnih centara u okviru trišne cijene i u situaciji kad predmeti transfera nemaju svoje trišne cijene. Tako dolazi do ravnomjerne raspodjele dobitka i gubitka po organizacionim jedinicama.
ono što je negativno kod ove tehnike je što rezultati pomenutih centara u dobrom dijelu zavise o metodu utvrivanja i priznavanja varijabilnih troškova kao i u injenici što se gubi interes za raspodjelu fiksnih troškova što stvara poteškoe pri formiranju cijena za eksternu prodaju ukoliko do prodaje doe.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Tehnika oportunitetnih troškova
Pod oportunitetnim troškovima podrazumijeva se izgubljeni prihod koji je bilo mogue ostvariti angaovanjem kapaciteta na proizvodnji neke vrste proizvoda koji bi se mogli prodati na eksternom trištu po trišnoj cijeni umjesto angaovanjem kapaciteta u faznoj proizvodnji proizvoda koji se plasira na internom trištu.
Na taj nain konkretni profitni centar ima izgubljeni ili rtvovani prihod budui da se na jednom dijelu kapaciteta ne proizvodi proizvod koji se moe prodati na eksternom trištu.
Prema tome, u raunovodstvenom pogledu ovi troškovi nisu stvarni troškovi ve predstavljaju komparativnu mjeru za oblikovanje interne (transferne) cijene faznog proizvoda koji nema trišnu cijenu jer se po prirodi stvari i ne moe plasirati na trištu.
MENADMENT FINANSIJSKE DJELATNOSTI – Menadersko raunovodstvo
Uticaj internih cijena na performanse profitnih centara
Tehnika oportunitetnih troškova
Pod oportunitetnim troškovima podrazumijeva se izgubljeni prihod koji je bilo mogue ostvariti angaovanjem kapaciteta na proizvodnji neke vrste proizvoda koji bi se mogli prodati na eksternom trištu po trišnoj cijeni umjesto angaovanjem kapaciteta u faznoj proizvodnji proizvoda koji se plasira na internom trištu.
Na taj nain konkretni profitni centar ima izgubljeni ili rtvovani prihod budui da se na jednom dijelu kapaciteta ne proizvodi proizvod koji se moe prodati na eksternom trištu.
Prema tome, u raunovodstvenom pogledu ovi troškovi nisu stvarni troškovi ve predstavljaju komparativnu mjeru za oblikovanje…