Borelioza z Lyme

  • View
    94

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Dr n. med. Małgorzata Bednarek. Borelioza z Lyme. Kleszcze (pajęczaki ). Wyróżnia się 2 rodziny kleszczy: Twarde (Ixodidae) Miękkie (Argasidae) Pasożytami sa wszystkie formy kleszcza. Kleszcze - charakterystyka. Kleszcze są pasożytami zewnętrznymi, głównie kręgowców - PowerPoint PPT Presentation

Text of Borelioza z Lyme

  • Borelioza z LymeDr n. med. Magorzata Bednarek

  • Kleszcze (pajczaki)Wyrnia si 2 rodziny kleszczy:Twarde (Ixodidae)Mikkie (Argasidae)Pasoytami sa wszystkie formy kleszcza

  • Kleszcze - charakterystykaKleszcze s pasoytami zewntrznymi, gwnie krgowcwOkres zimowy spdzaj pod cik len, wraz ze wzrostem temperatury otoczenia wzrasta ich aktywnoTypowymi miejscami bytowania kleszczy sa obszary przejciowe midzy dwoma rnymi typami rolinnociS odporne na brak poywienia, wytrzymuj god przez kilka latPotencjalny posiek rejestruj dziki zmysom, odnotowujc stenie dwutlenku wgla, zmiany temperatury, oraz zapachy np.. Potu

  • Transmisja kleszczy w rodowisku

  • Choroby przenoszone przez kleszczeChoroby wirusoweKleszczowe zapalenie mzguChoroba skokowa owiecKleszczowa gorczka ColoradoWirusowe gorczki krwotoczneKrymsko kongijskaOmskaGorczka Lasu Kyasanur

    Choroby bakteryjneBorelioza z LymeTularemiaGorczka powrotnaRiketsjozy i parazytozyBabeszjozaEhrlichioza (Anaplazmoza)Gorczki plamisteNuyca

  • Borelioza z Lyme (krtkowica kleszczowa)Przewleka wieloukadowa, wielofazowa choroba odzwierzca, wywoana przez krtki przenoszone przez kleszcze ( w Polsce Ixodes ricinus i Ixodes persulcatus)Rezerwuarem kleszczy s drobne gryzonie, jaszczurki, ptaki,due ssakiKrtki - bakterie G ( -), spiralnie zwinite o dugoci 20-30um Chorobotwrcze dla czowieka :Borrelia burgdorferi sensu lato: Borrelia garinii, Borrelia afzeli, Borrelia spielmani, Borrelia bavariensis w Europie Borrelia garinii w AzjiBorrelia burgdorferi sensu stricto w USAKrtki wykazuj tropizm narzdowy:B.garinii neuroboreliozaB. afzelii zapalenie staww i przewleke zapalenie skryZakaenie poprzez lin, lub wymiociny kleszcza, ryzyko zakaenia wzrasta z czasem kontaktu kleszcz - czowiek

  • Krenie krtkw w przyrodzie

  • Patogeneza Boreliozy z LymeKrtki bytuj w rodkowej czci przewodu pokarmowego zakaonych kleszczyPodczas wysysania krwi przez kleszcza liczba krtkw w jego przewodzie pokarmowym wzrasta i przechodzi zmiany fenotypowe, min ekspresji biaek powierzchniowych C (OspC). Ekspresja OspC umoliwia wnikanie krtkw do do gruczow linowych kleszczy i inwazj skry ywiciela Rozprzestrzenienie si miejscowo w skrzeDrog krwi i chonki dostaj si do rnych narzdw (tropizm narzdowy gatunkw)

  • Patogenaza Boreliozy z Lyme cd.Wprowadzone do organizmu ywiciela wyzwalaj nieswoist i swoist odpowied ze strony ukadu immunologicznegoZaktywowane komrki erne i przeciwciaa staraj si zniszczy krtkiKretki maj zdolno wymykania si spod kontroli ukadu immunologicznego poprzez zmian waciwoci antygenowych, inaktywacj skadowych dopeniacza, aktywacj enzymw proteolitycznych Krtki nie wytwarzaj toksynW stawach - odpowied immunologiczna prowadzca do rozpoznawania biaek niskoczsteczkowych krtka przez makrofagi, synteza cytokin prozapalnych, tworzenie naciekw zapalnychW OUN przyleganie krtkw do komrek glejowych, zmiany w istocie biaej

  • Okresy chorobyBorelioza wczesnaPosta wczesna skrna rumie wdrujcyPosta wczesna narzdowa neuroborelioza, posta stawowa, posta sercowa, pseudochoniak boreliozowyBorelioza pnaPostpujce zapalenie mzgu i rdzenia (encephalomyelitis) > 12 miesicyZapalenia staww > 12 miesicyPrzewlekle zanikowe zapalenie skry koczyn

  • Rumie wdrujcy - erythema migrans (EM) Ujawnia si w miejscu ukucia przez kleszcza zwykle po 13 tygodniach (moe siga 3 miesicy). Pocztkowo ma form plamy i szybko powiksza si wykazujc centralne przejanienie. O pewnym rozpoznaniu mona mwi gdy zmiana ulega powikszeniu w cigu kilku dni i przekroczy rednic 5 cm Postacie nietypowe nie wykazuj centralnego przejanienia, posiadaj nieregularny ksztat lub cechy krwotoczneRzadko ujawniaj si mnogie rumienie wtrne, wiadczce o rozsiewie zakaenia; zwykle s mniejsze od zmiany pierwotnej i jednolicie zabarwione

  • Rumie wdrujcy - erythema migrans (EM)Dodatkowe objawy: wid skry, powikszenie wzw chonnych w okolicy zmiany , objawy oglne (bl gowy, gorczka, ble miniowo-stawowe)EM zanika w cigu kilku dni od rozpoczcia prawidowej antybiotykoterapii, co jednak nie jest rwnoznaczne z eliminacj zakaenia. Zmiany nieleczone mog utrzymywa si przez kilka miesicy, a ich samoistne ustpienie rwnie nie oznacza eliminacji zakaenia. Ujawnienie si zmiany rumieniowej w czasie krtszym od 2 dni po ukuciu przez kleszcza oraz rednicy mniejszej od 5 cm przemawia przeciw rozpoznaniu ( reakcja hyperergiczna)

  • Rumie wdrujcy

  • Zapalenia minia sercowego Lyme carditis - LCZaburzenia przewodnictwa pod postaci blokw przedsionkowo-komorowych o zmiennym nasileniuS one wykrywane przypadkowo w trakcie diagnostyki innych postaci boreliozy z Lyme. Cechy LC ustpuj, nawet bez leczenia w cigu kilku tygodni. Pomimo dobrego rokowania, u okoo 5% chorych zaburzenia czynnoci serca, ktre ujawniy si w przebiegu choroby cofaj si powoli.

  • Pseudochoniak boreliozowy Borrelia lymphocytoma - BLUjawnia si u mniej ni 1% chorych (czciej u dzieci ni dorosych), zwykle w kilka tygodni po ukuciu przez kleszcza, jako pojedynczy, sino-czerwony, niebolesny guzek. Najczstsza lokalizacja to maowiny uszne, moszna i brodawki sutkowe. Jest agodn zmiana proliferacyjn limfocytw B , powstajc jako wynik stymulacji immunologicznej przez obecne w skrze antygeny B. afzeliZmianie skrnej moe towarzyszy powikszenie okolicznych wzw chonnych.Nieleczona moe utrzymywa si nawet przez kilka lat, po czym ustpi samoistnie. Rozpoznanie BL wymaga i potwierdzenia histologicznego (nacieki z limfocytow, komrek plazmatycznych i kwasochlonnych)

  • Pseudochoniak boreliozowy Borrelia lymphocytoma - BL

  • Neuroborelioza posta wczesnaObjawy: agodny, ale uporczywy bl gowy, ble miniowe, uczucie zmczenia, ospao, podenerwowanie, sztywno karkuCharakterystyczna jest zmienno objawwPostacie klinicznePoraenie i niedowad nerww czaszkowych, najczciej nerwu VII, niedowad n. III, IV, VI-podwjne widzenie, n.V-drtwienie, parestezje twarzy, n. VIII-uszkodzenie suchu, n.IX i X-trudnoci w poykaniu, chrypka poraenie korzeni nerwowych lub pojedynczych nerww obwodowychlimfocytowe zapalenie opon mzgowo-rdzeniowych (meningitis) zapalenie mzgu (encephalitis) zapalenie mzgu i rdzenia krgowego (encephalomyelitis)Zesp Bannawatha (meningoradiculoneuritis) limfocytowe zap. opon m-rdz + zesp korzeniowy + poraenie nn. czaszkowych

  • Neuroborelioza pnazapalenie mzgu i rdzenia krgowego (encephalomyelitis) o powolnym, postpujcym przebiegu z zajciem istoty biaej. Rezonans magnetyczny, moe przypomina stwardnienie rozsianeobwodowa neuropatia charakteryzujca si zaburzeniami czucia, parastezjami, drtwieniami, blami korzeniowymi, a niekiedy niedowadami.przewleka encefalopatia z dominujcym w obrazie upoledzeniem pamici, koncentracji, rozdranieniem, sennoci i zmianami osobowoci

  • Zapalenie staww Lyme artritis - LAPojawia si w okresie od 2 tygodni do 2 lat po ekspozycjiPostacie kliniczne:Stadium wczesne zakaenia: Wdrujce, nawracajce ble koci, obrzki staww, ble mini, i cigien, zwykle dotyczy duych staww np. staww kolanowych i okciowych

  • Zapalenie staww Lyme artritis - LAZakaenie przewleke Nawracajce ble kostne, stawowe lub tkanek okoostawowych ujawniaj si przez miesice lub lata z dugimi okresami samoistnych remisji, s asymetryczne i najczciej dotycz staww koczyn. Epizody zaostrze mog by wielokrotne, w sporadycznych przypadkach dochodzi do zmian nieodwracalnych prowadzcych do trwaego uszkodzenia i unieruchomienia stawu.

  • Przewleke zanikowe zapalenie skry koczyn acrodermatitis chronica - ACASino-czerwone zmiany, pocztkowo z cechami obrzku zapalnego, a pniej zaniku skry, ujawniaj si w wiele lat po zakaeniu (nawet do 10 lat). Najczstsza lokalizacja to dystalne czci koczyn, zwaszcza dolnych. Rzadziej zmiany mog dotyczy tuowia. W obrbie zmian w fazie zapalenia mog wystpowa ogniska nasilonej pigmentacji oraz teleangiektazjePrzechodzi w faz zanikow, w ktrej dominuje scieczenie naskrka z widocznym poszerzeniem y

  • Diagnostyka Boreliozy z LymeWywiadDiagnostyka mikrobiologiczna porednia (serologiczna ) - badania przeciwcia IgM i IgG metod immunoenzymatyczn ELISA, w surowicy krwi i / lub pynie mzgowo rdzeniowym nie eliminuj testow faszywie dodatnich np. przy obecnoci czynnika reumatoidalnego, wirusw HSV i EBVTesty potwierdzenia Western BlotObie metody wzajemnie si uzupeniaj. Przeciwciaa klasy IgM mog by wykrywane ju w 2 tygodniu choroby, ale u wikszoci chorych ich obecno ujawnia kilka tygodni pniej, ujemne wyniki w pniejszym stadium choroby mog wynika ze zdolnoci krtkw do bytowania wewntrzkomrkowego, a take wydzielania protein wicych przeciwciaWykrywanie kwasw nukleinowych krtka PCR tylko razem z testami serologicznymi. Dodatni wynik bada serologicznych bez objaww klinicznych nie ma wartoci diagnostycznej

  • Specyficzna diagnostyka rnych postaci boreliozyNeuroborelioza OUNBadanie pynu m-rdzOcena biochemicznaBadania serologiczne wykazanie wysokiego wskanika przeciwcia dokumentujcego wysz zawarto swoistych immunoglobulin w oglnej puli gamma-globulin w pynie m-rdz ni w surowicyBadanie PCRPrzewleke zanikowe zapalenie skry, pseudochoniak boreliozowy Badanie histopatologiczne

  • Leczenie przyczynowe Boreliozy z LymeLeczymy chorob, a nie wyniki badaRumie wdrujcy, pseudochoniak boreliozowy, zapalenie staww: Amoksycyklina, Doxycyclina, {Azytromycyna ( tylko przy opornoci na antybiotyki -laktamowe, w przypadku EM)}Neuroborelioza, zapalenie minia sercowego: Ceftriakson, Cefotaksym, leczenie objawowePrzewleke zanikowe zapalenie skry: Amoksycyklina, Doksycyklina, Ceftriakson, Cefotaksym, Terapia niezalenie od wybranego antybiotyku powinna by kontynuowana przez 21 dni (min 14 dni)Leczenie powtarzamy tylko przy reinfekcjiProfilaktyka poekspozycyjna w formie jednorazowej dawki doksycykliny (p.o. 200mg), jest uzasadnione tylko w przypadku mnogiego pokucia przez kleszcze, podczas pobytu w rejonie endemicznym