Click here to load reader

BORELIOZA I KLESZCZOWE ZAPALENIE OPON MÓZGOWO · PDF fileLeczenie boreliozy nie jest łatwe Walkę z chorobą, zarówno w początko-wej fazie, jak i w fazie przewlekłej toczy się

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of BORELIOZA I KLESZCZOWE ZAPALENIE OPON MÓZGOWO · PDF fileLeczenie boreliozy nie jest...

BORELIOZAI KLESZCZOWE ZAPALENIEOPON MZGOWO-RDZENIOWYCH

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spoecznego

2

KRUS prowadzi we wsppracy z innymi instytucjami dziaania na rzecz zmniejszenia liczby wypadkw przy pracy i chorb zawodowych rolnikw.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Spoecznego przyblia zasady ochrony zdrowia i ycia oraz zagroenia wypadkowe w gospodarstwie rolnym poprzez:

3 szkolenia, spotkania i pogadanki,3 konkursy z zakresu wiedzy o bhp w gospodarstwie rolnym,3 konkursy na bezpieczne gospodarstwo rolne,3 pokazy bezpiecznej pracy,3 olimpiady na temat bhp dla uczniw szk z terenw wiejskich,3 konkursy dla dzieci: testowe, plastyczne, fotograficzne i inne,3 materiay popularyzatorskie na stoiskach informacyjnych Kasy

podczas imprez masowych dla rolnikw.

Informacje o planowanych szkoleniach, pokazach i konkursach znajduj si na stronie:

www.wydarzenia-prewencyjne.krus.gov.plRolnikw i ich rodziny serdecznie zapraszamy do udziau w dziaaniach prewencyjnych KRUS oraz do korzystania z broszur, poradnikw, ulotek, filmw, artykuw prasowych opublikowanych na stronie internetowej www.krus.gov.pl.

1

WstpPraca i ycie na wsi naraaj czowieka na zwikszony kontakt z kleszczami ktre, cho niewielkie, s nosicielami wielu gronych chorb. Najczciej przy-czyniaj si do zachorowa na borelioz i kleszczowe zapalenie mzgu (KZM). W Polsce w 2012 r. na borelioz zachoroway 8 794 osoby, a na KZM 189 osb. W rolnictwie, lenictwie, owiectwie i rybactwie borelioza to najczciej wyst-pujca choroba zawodowa zakana.

Oddziay KRUS wypaciy w 2012 r. 166 jednorazowych odszkodowa z tytu-u staego lub dugotrwaego uszczerbku na zdrowiu bd mierci wskutek od-kleszczowej choroby zawodowej (to prawie 85% wszystkich przyznanych odszkodowa). 155 przypadkw dotyczyo boreliozy, a 11 KZM.

Najwiksz zapadalno na borelioz odnotowano w wojewdztwach: podla-skim, warmisko-mazurskim (w tych dwch wojewdztwach najwicej jest take przypadkw KZM), lskim oraz opolskim. Borelioz uznaje si za choro-b endemiczn wystpujc na terenie caego kraju, bo i na kleszcze natkn si mona w caej Polsce.

borelioza

20070

50

100

150

200

250

2008 2009 2010 2011 2012

ogem KZM

Jednorazowe odszkodowania z tytuu stwierdzenia zawodowych chorb zakanych przyznane przez KRUS w latach 20072012

Kleszcze s stawonogami zaliczany-mi do pajczakw. Kleszcz pospolity, ktry przenosi choroby grone dla zdrowia a nawet ycia, to bardzo nie-wielki organizm jego rozmiary w za-lenoci od fazy ycia wahaj si od 1 do 5 mm. Kleszcz przechodzi przez trzy stadia rozwojowe: dwa mo-dociane larwy i poczwarki (nim-fy) oraz stadium dojrzae (imago). W kadej fazie ywi si tylko raz, zawsze wybierajc inn ofiar. Doj-rzae kleszcze po erowaniu skadaj jaja. Krew krgowcw jest niezbdna do przeksztacenia w kolejn form rozwojow. Mikroskopijne larwy wy-lgaj si wiosn, po okoo miesicu od znacznego wzrostu temperatu-

ry. Larwy eruj kilka dni gwnie na maych gryzoniach (myszach i nor-nicach), ale take na ludziach. Napo-jona krwi larwa odpada od ofiary i w cigu okoo 35 dni przeobraa si w poczwark. S one stadium zimuj-cym, a ich dalszy rozwj nastpuje do-piero nastpnej wiosny. Wtedy eruj do 5 dni na wikszych zwierztach, np. lisach, zajcach czy psach. Po-nownie przeobraaj si tym razem

Kleszcz poznaj swojego wroga

kleszcze czaj si na swoje

ofiary i skacz na nie nawet

z wysokich drzew. Zwykle siadaj

na szczytach traw lub lici, na

niezbyt duych wysokociach

i czekaj. Napinaj przednie

odna, ktre jak haczyki zaczepi

si o przechodzc ofiar.

To nieprawda, e

Kleszcza moesz zapa

nawet w lutym. Wystarczy

ciepa zima z temperatur

7-12 C, by przerwa

ich hibernacj.

2

w dojrzae osobniki (imago), ktre po-jawiaj si masowo w padzierniku oraz w listopadzie i wyruszaj na er. Te ktrym er nie powid si, zapa-daj w stan odrtwienia do kolejnej wiosny. Wtedy atakuj wybierajc na swoje ofiary wiksze zwierzta sar-ny, jelenie, psy, a take ludzi.

Kleszcze wysysajc krew swojej ofiary, mog

zwikszy swoj mas nawet o100 razy

i urosn niemal dziesiciokrotnie.

Najbardziej niebezpiecznym stadium rozwojowym kleszczy s stadia modociane. Pajczaki w tej fazie s najbardziej agresywne i najtrudniejsze do zaobserwowania ich ciao ma bardzo mae rozmiary i bywa niemal przezroczyste.

Kleszcze produkuj specjaln

wydzielin, ktra ma dziaanie

znieczulajce. Wpuszczaj j

do rany razem z chorobotwrczymi

mikroorganizmami.

BORELIOZAI KLESZCZOWE ZAPALENIE OPON MZGOWO-RDZENIOWYCH

3

larwa

dorosy kleszcz(imago)

Dlaczego nie czujesz ugryzienia?

zachodnio-pomorskie

pomorskie

mazowieckie

kujawsko--pomorskie

wielkopolskie

dolnolskie

dkie

warmisko--mazurskie

podlaskie

maopolskiepodkarpackie

lubelskie

Obszary potencjalnie najwikszego wystpowania kleszczy w Polsce

Wg

liczb

y za

chor

owa

na

bore

lioz

i KZ

M w

201

2 r.

(na

pods

taw

ie m

eldu

nkw

epi

dem

iolo

gicz

nych

PZH

)

4

Tam spotkasz je najczciej

Kleszcze wikszoci z nas kojarz si z lasami, ale spotkamy je niemal wszdzie: na kach, nad rzekami i jeziorami, w zarolach a nawet na trawnikach w miastach i we wsiach.

Uwaaj cay rokZagroenie ugryzieniem przez kleszcza dotyczy praktycznie terenu caego kraju. Ak-tywno kleszczy wystpuje midzy majem a listopadem, a najwicej zachorowa notuje si w czasie erowania nimf od maja do sierpnia.

Nie tylko w lesie!

Dorosy, godny kleszcz ma zaledwie kilka milimetrw, a mimo to jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia ludzi. Ofia-rami (take miertelnymi) chorb, ja-kie przenosi mog by zarwno ludzie, zwierzta domowe oraz gospodarskie. Samica kleszcza moe zoy nawet 20 tys. jaj. Pajczaki s bardzo odpor-ne godne s w stanie przetrwa w odrtwieniu nawet 800 dni. eru-j na ponad 300 gatunkach ssakw (w przewadze na gryzoniach) i ptakw. Borelioza jest chorob najczciej prze-noszon przez kleszcze, zwykle jednak dochodzi do zaraenia take innymi chorobotwrczymi mikroorganizma-mi przenoszonymi przez te pajczaki (tzw. koinfekcji).

Taki may, a taki grony

Zatemperuj dokadnie owek i dotknij

nim kartki. Narysowae larw kleszcza.

Przyjrzyj si gwce szpilki ma wielko

nimfy. Szanse zauwaenia tak maego

pasoyta s bardzo niewielkie. Dlatego

wane jest prawidowe rozpoznanie

objaww towarzyszcych ukszeniu

przez kleszcza zakaonego

m.in. krtkami boreliozy.

Dlaczego go nie wida?

3 ukszenie przez zakaonego kleszcza lub owada,

3 spoycie surowego mleka lub misa zakaonej krowy, kozy, owcy,

3 prawdopodobne jest te zakae-nie podu przez oysko i dzieci przez mleko zakaonej matki,

3 kontakty seksualne,

3 skrajnie rzadko przez rany na skrze.

Drogi zakaenia chorobami odklesz-czowymi:

BORELIOZAI KLESZCZOWE ZAPALENIE OPON MZGOWO-RDZENIOWYCH

5

Nie kady kleszcz jest nosicielem

chorobotwrczych mikroorganizmw.

Nie zawsze podczas ukszenia musi doj

do zakaenia.

Nie wszystkie kleszcze s grone

Na

pods

taw

ie m

eldu

nkw

epi

dem

iolo

gicz

nych

PZH

201

2 r.

Pamitaj jeli podejrzewasz u siebie ugryzienie przez kleszcza, zaob-serwowae np. rumie wdrujcy, koniecznie powied o tym swojemu lekarzowi!

6

Borelioza (krtkowica kleszczowa) to grona choroba zakana atakujca wiele narzdw. Jest dzi najczciej stwier-dzan chorob odkleszczow. Przebiega wieloetapowo, a kada z jej faz daje inne objawy. Wywouj j bakterie zaliczane do krtkw (Borrelia sp.). Na czowieka i inne zwierzta przenosz je kleszcze nalece do rodzaju Ixodes, w ktrych ukadzie pokarmowym bytuj krtki. Istniej po-dejrzenia, e krtki wywo-ujce borelioz mog by przenoszone take przez owady, m.in. gryzce mu-chy, komary, pchy. Podej-rzewa si take moliwo zakaenia borelioz przez mleko zwierzce i ludzkie. Wane, by mleko i miso m.in. krw, kz czy owiec, przed spoyciem podda-wa obrbce cieplnej.

Czym jest borelioza?

Borelioza nazywana jest take

chorob z Lyme. To w okolicach miast

Lyme i Old Lyme w stanie Connecticut

w USA w 1975 r. powizano ugryzienia

kleszczy m.in. z objawami zapalenia

staww i zmianami skrnymi, na ktre

skaryli si mieszkacy.

Choroba z Lyme

warmisko-

podlaskie

mazowieckie

81,4

14,2

Mapa zapadalnoci na borelioz wg wojewdztw w 2012 r.(na 100 tys. mieszkacw)

Pamitaj! Ukszenia kleszcza moge nie zauway. Nie ignoruj objaww.

BORELIOZAI KLESZCZOWE ZAPALENIE OPON MZGOWO-RDZENIOWYCH

7

Borelioza przebiega w dwch fazach wczesnej, trwajcej do kilku tygodni od zakaenia i pnej, mogcej trwa nawet lata. Rni si one objawami, ktrych liczba powoduje czsto bdne diagnozowanie. U rnych osb cho-roba moe przebiega cakowicie od-miennie. Wane, by zgasza lekarzowi wszystkie niepokojce objawy nawet te pozornie niezwizane z ukszeniem przez kleszcza.

Krtki boreliozy atakuj ukad ner-wowy (penetruj pyn mzgowo rdzeniowy, mzg i opony mzgo-wo-rdzeniowe) krtko po zakaeniu, wpywajc na zachowanie osoby za-raonej. Borelioza bywa wic mylona z chorobami psychicznymi, nerwic, reumatoidalnym zapaleniem sta-ww, wadami serca, stwardnieniem rozsianym czy chorob Alzheimera.

Search related