of 16/16
  1 SADRŽAJ UVOD 1.Pojam boniteta............................................................................................................................3 1.1.Procjena boniteta...........................................................................................................3 1.2.Značaj poslovnih banaka ................................................................................................4 2.Elementi boniteta banaka..........................................................................................................5 2.1.Kvalitativni pokazatelji boniteta banke.........................................................................6 2.2.Kvantitativni pokazatelji boniteta banke.......................................................................6 2.2.1.Analiza finansijskog položaja banke ......................................................................7 2.2.2.Analiza prinosnog položaja banke ..........................................................................8 2.2.2.1. Bilans stanja....................................................................................................... 9 2.2.2.2.Bilans uspjeha ...................................................................................................10 2.2.2.3.Izvještaj o tokovima gotovine ...........................................................................11 3. Finansijski rizici u bankama  ..................................................................................................12 3.1. Spoljna revizija banke.................................................................................................13 4.PRIMJER ..................................................................................................................................14 ZAKLJUČAK  LITERATURA

bonitet banaka ....docx

  • View
    236

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of bonitet banaka ....docx

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    1/16

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    2/16

    2

    UVOD

    U uem smislu bonitet izraava kreditnu sposobnost i likvidnost firme, a u irem smislu

    njegovu ukupnu poziciju organizacionu, kadrovsku i materijalno-finansijsku konstituciju natritu, poslovnu reputaciju, razvojne programe i poslovnu perspektivu, a otuda i kreditnu

    sposobnost i likvidnost.

    Bonitet banaka obuhvata niz elemenata koji treba da izraze sposobnost banke da uspjeno

    obavlja svoju djelatnost.Finansijski izvjetaj banaka predstavljaju vaan izvor informacija

    potrebnih za ocjenu njihovog boniteta.

    Ovaj rad je fokusiran na prouavanjeboniteta banke

    Prvi dio ovog rada odnosi se na pojam boniteta, procjena bonitet i znaaj poslovnih banaka.

    Drugi dio ovog rada odnosi se na elemente boniteta banaka.

    Trei dio su finansijski rizici u bankama.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    3/16

    3

    1.Pojam boniteta

    Bonitet potie od latinske rijei bonus ije je znaenje dobar, vrijedan, kvalitetan i predstavlja

    skup osobina jednog subjekta koji ga ine dobrim i sigurnim dunikom.Pod pojmom bonitetapodrazumjeva se formalno i materijalno svojstvo subjekta koje ga ine sigurnim dunikom, bilo

    da je rije o banci u koju se ulau sredstva, bilo da je rije o preduzeu kome se daje kredit, ili

    koje se priprema za emitovanje HOV.

    U uem smislu bonitet izraava kreditnu sposobnost i likvidnost firme, a u irem smislu

    njegovu ukupnu poziciju organizacionu, kadrovsku i materijalno-finansijsku konstituciju na

    tritu, poslovnu reputaciju, razvojne programe i poslovnu perspektivu, a otuda i kreditnu

    sposobnost i likvidnost.

    Razlikujemo :

    a) Bonitet preduzea

    b) Bonitet banaka

    Bonitet preduzea predstavlja sintetizovanu ocjenu o finansijskoj s tabilnosti, likvidnosti i

    solventnosti, strukturi kapitala, profitabilnosti , riziku ostvarenja finansijskog rezultata,

    organizovanosti i rentabilnosti.

    Bonitet preduzea ne moe se izjednaiti sa njegovom likvidnou.Neko preduzee moe biti

    nelikvidno u odreenom vremenskom periodu a da se pri tome izvedu pozitivne ocjene o

    njegovom bonitetu.Stoga ne udi injenica da se u privrednoj praksi prave este greke, koje seogledaju u svoenju ocjene boniteta na analizu mogunosti zaduenja preduzea i analizu

    stepena pokria zaduenja nepokretnom imovino, potraivanjima, pokretnim stvarima ili nekim

    oblikom jemstva.

    Osnovni finansijski izvjetaj banaka su, kao i kod ostalih privrednih subjekata su Bilans stanja,

    Bilans uspjeha i Izvjetaj o novanim tokovima.

    1.1.Procjena boniteta

    Procjena boniteta preduzea i banaka , kao i ostvarenih pokazatelja u finansijskim

    izvjetajima , obavlja se radi :

    a)

    Potrebe da se kontinuirano prati sopstvena finansijska situacija , analiziraju ostvareni

    finansijski pokazatelji, planiraju finansijski instrumenti i sprovodi finansijski nadzor,

    b) Da se izraunaju i analiziraju finansijski pokazatelji poslovnih partnera s kojima

    preduzee stupa u razliite poslovne odnose, i

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    4/16

    4

    c) Radi detaljne provjere bniteta emitenta dugoronih hartija, prilikom ulaganja u

    dugorone hartije od vrijednosti.

    Bonitet preduzea kao dunika zavisi od njegove kreditne sposobnosti i likvidnosti . Kreditna

    sposobnost preduzea utvruje se na osnovu analize materijalnog stanja preduzea putempodataka iz bilansa i ostalih poslovnih knjiga. Posebna panja posveuje se analiziranju stanja i

    kretanja investicija, sirovina,gotove robe, potraivanja i dugovanja, kao i potencijalnim

    dugovanjima po osnovu jemstva, garancija i sl.

    Bonitet banaka kao dunika zavisi od visine njenog kapitala, odnosno sredstava i rezervi, kao i

    od naina plasmana sredstava. Dok se visina kapitala moe sagledati iz bilansa banke, nain

    plasmana ovih sredstava tee je sagledati.Upravo zbog toga, a radi zatite ulagaa, drave moraju

    da propisuju izvjesne restriktvne i kontrolne mjere, kao i da vre neposredni nadzor nad

    poslovanjem banaka.Za nain plasiranja sredstava pribjegava se pravilu da banka daje onakav

    kredit kakav prima, tanije banka daje kratkorone kredite ukoliko su joj povjereni kratkoroniulozi, odnosno daje dugorone kredite ukoliko su joj povjereni dugoroni ulozi.

    Specifinost finansijskih izvjetaja banke uslovljene su poslovima kojima se banka bavi.Privreda

    jedne zemlje u velikoj mjeri zavisi od bankarskog sistema te zemlje, istovremeno teko je

    oekivati razvijen bankarski sistem bez razvijene privrede.Privreda svoja plaanja i svoje potrebe

    za sredstvima zadovoljava kroz rad sa bankama, ali banku u svkom sluaju ne treba posmatrati

    kao servis privrede ve kao poslovne jedinice sa sopstvenim ciljem i sa zadacima da uveaju

    uloena sredstva. Privreda i banke imaju zajednike interese i kroz realizaciju tih interesa

    ostvaruju svoje siljeve.

    1.2.Znaaj poslovnih banaka

    Od izuzetne vanosti za odravanje stabilnosti finansijskog sistema zemlje. Nadzor nad

    poslovnim bankama jedne zemlje obavlja CB, koja kao najvaniji zadatak ima kontrolu

    poslovanja banaka.

    CB vri kontrolu sa ciljem da obezbijedi poslovnim bankama da na vrijeme izmiruje svoje

    obaveze.Ne izmirivanje obavezabanke moe dovesti do propasti iste i na taj nain bio bi ugroen

    privredni sistem zemlje.

    Propast banke ugroava egzistenciju pojedinca, ali i opstanak pravnih lica koji su deponenti te

    banke.Ove injenice daju na vanosti odravanju likvidnosti i solventnosti banke.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    5/16

    5

    2.Elementi boniteta banaka

    Bonitet predstavlja kvalitet nekog pravnog subjekta, odnosno kvalitativni i kvantitativni izraz

    poslovne sposobnosti pravnog lica i sigurnosti njegovog privreivanja.1

    Stoga, pokazatelje

    boniteta moemo podijeliti u dvije velike grupe:

    a) Kvalitativne ili opisne pokazatelje i

    b) Kvantitativne pokazatelje

    2.1.Kvalitativni pokazatelji boniteta banke

    Prvi kvalitativni elementi boniteta banke je njena osnovna djelatnost.Njen osnovni zadatak je da

    pribavi potrebna novana sredstva i da ih plasira po to povoljnijim uslovima, u cilju ostvarena

    odreenog profita, uz maksimalno zadovoljavanje potreba za novcem privrede i stanovnitva.

    Neke banke svojom osnovnom djelatnou smatraju rad sa stanovnitvom, neke rade s

    privredom, a neke podjednako zastupaju rad sa stanovnitvom i sa privredom.

    Djelatnost banke odreuje i organizacionu strukturu banke, koja predstavlja drugi element

    boniteta banke.Ukoliko banka posluje sa stanovnitvom, bie joj neophodan veliki broj filijala,

    ekspozitura i altera...Meutim, ukoliko poslovna banka svoj rad bazira na poslovanju sa

    privrednim subjektima svoje poslovnice e ostvariti na mjestima gdje postoji prisutnost velikog

    broja pravnih lica.

    Trini poloaj bankeprikazuje mjesto odreene poslovne banke u odnosu na ostale banke kojese nalaze na tritu, odnosno koliko dio trita ta banka pokriva, koliko je broj njenih komitenata,

    koji broj usluga prua komitentima, i na koji nain uspijeva da odri ili popravi svoj trini

    poloaj u odnosu na neki prethodni period.

    Menadment bankeu mnogome utiu na njenbonitet.Mnogi ljudi svoj novac povjeravaju banciija uprava ulijeva povjerenje. Upravu banke trebalo bi da sainjava kadar razliite starosne

    strukture.Stariji kadrovi posjeduju znanje, iskustvo, opreznost i manje su skloni riziku, dok mladi

    kadar posjeduje nova znanja kao i elju za uspjehom i dokazivanjem.

    Informaciona opremljenost banke doprinosi ocjeni boniteta banke brzinom razmjene

    informacija u okviru banke ili sa drugim poslovnim bankama.

    Integrisanost osnovnih funkcija bankejedna je od odlika boniteta.Postoje funkcije upravljanja,

    rukovoenja i izvrenja.Izmeu tih funkcija mora da postoji meusobna povezanost.Po zakonu

    1www.economy.co.yu

    http://www.wconomy.co.yu/http://www.wconomy.co.yu/http://www.wconomy.co.yu/http://www.wconomy.co.yu/
  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    6/16

    6

    banke su dune da uspostave internu reviziju i kontrolu ime bi obezbjedili sigurnost klijenata

    banke.

    Interni revizor kontrolu poslovanja vri uvidom u knjogovodstvene podatke i finansijske

    izvjetaje.

    Eksterni revizorje saradnik banke, koji upozorava upravu banke na neodgovarajui potfolio

    banke i na eventualno nepotovanje procedura prlikom odobravanja kredita.Interna kontrola

    obilazi organizacione jedinice banke i provjerava potovanje procedura koje su unaprijed

    propisane.

    2.2.Kvantitativni pokazatelji boniteta banke

    Kvantitativni pokazatelji boniteta banke su :

    a) Finansijski poloaj

    b)

    Prinosni poloaj banke

    Do podataka neophodnih za odreivanje finansijskog i prinosnog poloaja banke dolazi se putem

    analiza finansijskih izvjetaja.Odrednice finansijskog poloaja predstavljaju aktiva i pasiva

    banke, dok prinosni poloaj odreuje odnos prihoda i rashoda ostvarenih u odreenom

    vremenskom periodu.Osnovni cilj analize finansijskih izvjetaja banke je iskazivanje izloenos ti

    banke riziku solventnosti, valutom, kamatnom i trinom riziku.

    Osnova za analizu finansijskog i prinosnog poloaja banke su :

    a) Bilans stanja

    b)

    Bilans uspjeha

    c) Izvjetaj o promjenama na kapitalu

    d) Izvjetaj o tokovima gotovine

    e) Biljeke uz finansijske izvjetaje

    Bez biljeaka uz finansijske izvjetaje nije mogue izvriti analizu finansijskog izvjetaja

    banke.One pruaju podatke o:

    Raunovodstvenim politikama i metodologijama obrauna rezervisanja za gubitke

    po kreditima,

    Metodama o upravljanju rizicima i politikama internih kontrola u odnosu na rizikesadrane u kreditnom portfoliju

    Iznosu kredita, rizinih kredita i dospjelih kredita po osnovnim kategorijama

    dunika i iznosa specifinih i optih rezervisanja za svaku od kategorija

    Iznosima kredita po kojima je prestao obraun kamata

    Ugovorenim prodajama kredita i oekivanim gubicima po tom osnovu.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    7/16

    7

    2.2.1.Analiza finansijskog poloaja banke

    a) Kapital bankepredstavlja uspjenost poslovne politike banke i svojevrsnu garanciju da su

    sredstva koja su uloena u banku sigurna.Stoga se moe rei da je obezbjeivanje adekvatnog

    nivoabankarskog kapitala jedan od najveih izazova sa kojima se suoava menadment banaka

    kao i ostalih finansijskih institucija.

    Kapital banke, zapravo, ini dio pasive bilansa stanja uz depouite i nedepozite

    zaduenja.Vrijednost kapitala banke moemo izvesti iz odnosa aktive i obaveza, odnosno kapital

    predstavlja aktivu umanjenu za obaveze banke.

    Bankarski kapital moemo podijeliti na :

    PrimarniOsnovni kapital koji ine :

    Obine akcije

    Viak iznad nominalne vrijednosti akcija (suficit) Nekumulativne trajne prioritetne akcije

    Nerasporeena dobit

    Uea u subsidijarim koja su ispod kontolnog paketa akcija

    Sekundarnidopunski kapital koji ine :

    Konvertibilne prioritetne akcije

    Kumulativne trajne prioritetne akcije

    Rezerve za pokrie eventualnih gubitaka

    Subordinirane obaveze

    Instrumenti duga i kapitala

    b) Kvalitet aktive-Finansijski poloaj banke odreen je aktivom i pasivom banke u datom

    trenutku.Aktiva predstavlja sredstva koja se plasiraju na tritu zajmovnog kapitala.U poslovanju

    banke aktivu predstavljaju krediti koje banka nudi i obavezne rezerve koje su garant povraaja

    depozita komitenata banke.

    Pod pojmom aktiva esto se podrazumjeva novac u opticaju.U ekonomskoj teoriji neki

    teoretiari u aktivu svrstavaju pored novca i hartije od vrijednosti, jer se kao kapital mogu

    upotrijebiti u proizvodnji roba i usluga.

    Pri analizi funkcionisanja banaka,aktivu, predstavljaju sredstva banaka koje mogu da plasiraju na

    tritu zajmovnog kapitala, u obliku kredita.Ta sredstva su rezultat depozita, kako oroenje

    tednje graana i privrede, tako i depozite po vienju.U aktivu pored iznosa kredita koje banka

    dalje nudi na tritu, ulaze i obavezne rezerve.Stopu obaveznih rezervi propisuje CB i to je jedan

    od osnovnih instrumenata monetarne politike.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    8/16

    8

    T-bilans Predstavlja bilans odnosa aktive i pasive banke.obje strane meusobno moraju biti

    jednake.Pasivu ine depoziti graana i privrede u banci, dok aktivu ine krediti koje banka nudi i

    obavezne rezerve.

    Pasiva predstavlja dio T-bilansa bankarskog poslovanja.To je zbir svih depozita u okviru

    banke.Ti depoziti su rezultat tednje u bankama,graana i privrednih subjekata.

    c) Pokazatelji poslovanja i izloenosti rizicima Osnovni pokazatelji poslovanja banaka

    detaljno su regulisani sledeim propisima:

    Zakonom o bankama,

    Odlukom o upravljanju rizicima banke,

    Odlukom o upravljanju rizikom likvidnosti banke,

    Odlukom o adekvatnosti kapitala banaka,

    Uputstvom o izvjetajima banaka u vezi s pokazateljem adekvatnosti kapitala,

    kapitalnim zahtjevima i knjigom trgovanja banke i

    Uputstvom o izvjetajima banaka.

    Banka je duna da obim svog poslovanja uskladi tako da obezbijedi da :2

    Kapital banke uvijek bude u visini koja nije manja od dinarske protivvrijednosti iznosa

    od 10.000.000 eura prema zvaninom srednjem kursu;

    Odnos izmeu kapitala i rizine aktive bude odravan na nivou koji nije nii od 12 %

    Izloenost banke prema jednom licu ili grupi lica ne bude vea od 25% kapitala banke,

    odnosno 5% prema licima povezanim sa bankom;

    Ukupna izloenost prema licima povezanim s bankom, ne bude vee od 10%njenog

    kapitala;

    Zbir svih velikih izloenosti , ukljuujui i izloenost prema licima povezanim s bankom,

    ne bude vei od 400% kapitala banke

    Ulaganje banke u jedno lice koje nije lice u finansijskom sektoru ne bude vee od 10%

    njenog kapitala ;

    Zbir ulaganja banke u lice koje nije lice u finansijskom sektoru i ulaganja u osnovna

    sredstva banke ne bude vei od 60% kapitala banke;

    Odnos izmeu likvidnih potraivanjka iobaveza bude odran tako da iznosi najmanje 1,0

    kao prosjek za sve radne dane u mjesecu, da ne bude manji od 0,9 due od tri uzastopna

    radna dana i da na kraju svakog radnog dana bude najmanje 0,8 Odnos izmeu devizne aktive i pasive bude odravan tako da ukupna otvorena devizna

    pozicija banke na kraju svakog radnog dana ne bude vea od 10% kapitala banke

    2www.nbs.yu/ewport/internet/

    http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/
  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    9/16

    9

    2.2.2.Analiza prinosnog poloaja banke

    Analiza prinosnog poloaja bilo koje banke ili preduzea vri se na osnovu dvije vrste

    pokazatelja.Jedna vrsta pokazatelja se utvruje samo na osnovu bilansa uspjeha , dok drugfu

    grupu dobijamo kombinovanjem podataka bilansa stanja u bilansa uspjeha.

    Finansijski izvjetaji pruaju informacije o finansijskom poloaju uspjenosti i promjenama u

    finansijskom poloaju preduzea.

    D bi se ispunio ovaj cilj, finansijski izvjetaji moraju obezbijediti informacije o sledeim

    aspektima rezultata preduzea:

    a) Sredstva.

    b) Obaveze

    c) Kapital

    d) Prihodi i rashodi

    e)

    Gotovinski tok

    Kompletan set finansijskih izvjetaja ukljuuje sledee sastavne komponente:

    1) Bilans stanja,

    2) Bilans uspjeha,

    3) Izvjetaj o tokovima gotovine,

    4) Izvjetaj o promjenama na kapitalu i

    5) Napomene uz finansijske izvjetaje.

    2.2.2.1. Bilans stanja

    Bilans stanja je finansijski izvjetaj o stanu imovine, kapitala i obaveza na dan sastavljanja

    obrauna, odnosno na dan bilansiranja.

    Bilans stanja predstavlja dvostrani pregled koji pokazuje bilansnu imovinu i kapital i

    nain investiranja kapitala.Dakle, bilans stanja se sastavlja u vidu dvostranog pregleda u kome se

    aktiva iskazuje na lijevoj, pasiva na desnoj strani, ili u vidu liste u kojoj aktiva prethodi pasivi.

    Glavne kategorije sredstava koje se svrstavaju u aktivu su :stalna imovina, zalihe, kratkorona

    potraivanja i kratkoroni finansijski plasmani.

    Glavne grupacije izvira sredstava su :kapital ,dugorona rezervisanja i obaveze.

    U formalnom smislu, svaki bilans karakterie dva bitna svojstva:

    1) On uvijek ima dvije strane , to ga oznaava kao dvostrani pregled i

    2) Obje strane su raunski identine veliine,to oznaava ravnoteu dvije strana.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    10/16

    10

    Bilans stanja je u ravnotei.Ukoliko nije zadovoljena ova formalna karakteristika , bilans

    praktino i ne postoji.Bilansne pozicije u aktivi bilansa stanja za preduzee ralanjene su prema

    principu rastue likvidnosti, a sve pozicije pasive prema principu rastue dospjelosti.

    2.2.2.2.Bilans uspjeha

    Z a razliku od bilansa stanja , bilans uspjeha se sastavlja za pdreeni izuvjetajni period u kome

    su iskazani svi prihodi i rashodi i na osnovu njih utvren dobitak ili gubitak

    Karakteristika bilansa uspjeha je da se u njemu prihodi, rashodi i rezultat iskazuju u vidu vie

    podbilansa i to :3

    1) Poslovni prihodi, rashodi i rezultat,

    2) Finansijski prihodi, rashodi i rezultati

    3)

    Neposlovni i vanredni prihodi, rashodi i rezultat.

    Meusobnim sumiranjem rezultata podbilansa dobija se ukupni bruto rezultat preduzea kao

    bruto-dobitak ili kao bruto gubitak u obraunskom periodu.To znai da preduzee u bilansu

    uspjeha moe iskazati bruto dobitak i bruto gubitak

    2.2.2.3.Izvjetaj o tokovima gotovine

    Iako su bilans stanja i bilans uspjeha od sutinskog znaaja za procjenu uspjenosti preduzea,

    pojedine informacije koje ti izvjetaji ne pruaju , prezentiraju se u izvjetaju o tokovima

    gotovine.Ovaj izvjetaj pokazuje, prije svega , koliko je novca generisano iz redovnih poslovnih

    aktivnosti u toku gotovine, kao i koliko je novca upotrijebljeno ili obezbijeeno iz aktivnosti

    investiranja ili finansiranja.

    Pod tokovima gotovine smatraju se naplate i isplate gotovog novca i tzv. Gotovinskih

    ekvivalenata, prekoblagajne , iro rauna i deviznih rauna, ukljuujui kompozicije, asignacije

    i cesije sprovedene preko tih rauna.

    Izvjetaj tokova gotovine prikazuje tokove gotovine iz :

    a) Poslovnih aktivnosti;

    b)

    Aktivnosti plasiranja i investiranja ;c) Same aktivnosti finansiranja.

    3www.nbs.yu/ewport/internet/

    http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/
  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    11/16

    11

    3. Finansijski rizici u bankama

    Uopteno, pod rizikom poslovanja se podrazumjeva neizvjesnost tj vjerovatnoa da e se pojaviti

    neoekivani ekonomski tetni dogaaji.U pitanju je dogaaj koji znaajnije moe ugroziti

    finansijsku poziciju institucije, a koji sa raunovodstvenog aspekta za posljedicu moe imati

    gubitka u kapitalu ili nekom drugom obliku.

    Rizik se moe definisati i kao Volatilnost neoekivanog outputa, uglavnom vrijednosti aktive,

    obaveza ili prinosa. S obzirom na to, banke nastoje da preduzimaju itav niz preventivnih

    mjera kako bi se zatitile od rizika.Meutim, u savremenim uslovima je mogue govoriti samo

    o djeliminoj zatiti, pa e svaka banka na bazi iskustva odrediti prihvatljivu granicu rizika, na

    osnovu koje e odreditii cijenu bankarskih usluga.

    U teoriji i praksi rizika poslovanja poznato je nekoliko osnovnih metoda zatite od rizika: metod

    izbjegavanja, metod adaptacije, metod transfera rizika i metod diversifikacije.Od svih navedenih

    metoda u praksi je najvie koriten metod diverzifikacije koji podrazumjeva da se isti bankarskiposao obavlja sa vie komitenata ili da se ista koliina novca plasira u razliite profitabilne

    poduhvate.Na taj nain nastali gubitak na jednom poslu, biva kompenziran sa vie drugih

    dobitaka po osnovu istih ili slinih poslova.navedene metode zatite od rizika mogu primjeniti

    svi privredni subjekti, ali uvaavajui karakteristinost prirode bankarskog poslovanja mogu se

    javiti i odreene specifine metode zatite od pojedinih vrsta rizika.

    Tokom poslovanja preduzea mogu biti izloena razliitim vrstama rizika, koji se mogu grupisati

    u tri velike grupe :

    1.poslovni

    2.strategijski i

    3.Finansijski rizici

    Poslovni ili operativni rizicisu povezani sa uslovima na tritu na kojem preduzee posluje.U

    pitanju su rizici koje banka preuzima s ciljem da kreira komaprativnu prednost kao i dodatnu

    vrijednost za akcionare.

    Strategijski rizici posljedica su funadamentalnih promjena u ekonomskom i politikom

    okruenju.

    Finansijski rizicipredstavljaju opasnost da doe do odstupanja od eljenih finansijskih ciljeva a

    kao posljedica promjena u finansijskim varijablama.

    Najbitnija funkcija finansijskih institucija je upravo menadment finansijskih rizika.Za razliku

    od tradicionalnog komercijalnog bankarstva, snana ekspanzija investicionog bankarstva u

    savremenim uslovima bitno je uticala na irenje lepeze rizika kojima je izloena banka u svom

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    12/16

    12

    poslovanju.To se prije svega odnosi na banke koje posluju globalno, tj.organizuju poslovanje ne

    samo na domaem ve i na meunarodnom finansijskom tritu.4

    Kreditni rizikje rizik od neizvrenja obaveza po osnovu nastalog duga tj. Neplaanja glavnice i

    kamate od strane dunika.Ovaj rizik porazumijeva da dunik ne eli ili nije u mogunosti da

    izmiri svoju ugovorenu obavezu.U cilju zatite od kreditnog rizika banka koristi nekolikomehanizama zatite od kreditnog rizika.Prije svega vri se selekcija kreditnih zahtjeva, s ciljem

    da se utvrdi kreditna sposobnost klijenata.Banka uvijek odreuje premiju za normalan nivo

    rizika, koja je ukalkulisana u kamatnoj stopi.Banka takoe moe da se obezbijedi i razliitim

    vrstama klauzula, garancijama, zalogama, jemstvom i sl.

    Likvidnosni rizikdefinie se kao rizik da banka ne posjeduje dovoljno sredstava za izmirenje

    dospjelih obaveza ili pak, da doe do neoekivanog odliva likvidnih sredstava.Ovaj rizik u

    savremnim uslovima ima sekundarni znaaj, jer je pokriven drugim instrumentima obezbjeenja.

    Devizni rizik je rizik za banku da biljei gubitke usljed promjena z deviznimkursevima.Naroito bitan za banke koje posluju globalno.Devizni rizik, kao posebna vrsta

    trinog rizika vezuje se za negativne fluktuacije deviznog kursa, te oni utiu na otvorene

    devizne pozicije banke ali imaju dejstvo ne samo na raune banke, ve i na raune klijenata.

    Koliki e uticaj devizni rizik imati na banku, zavisi od obuhvata poslovanja:Ako se banke

    opredijele da u deviznom poslovanju samo opsluuju svoje klijente tj. Kupuju ili prodaju devize

    u ime klijenta, izloene su deviznom riziku u kratkom roku i ogranienom obimu.Pri tome,

    otvorene devizne pozicije se zatvaraju u periodu od nekoliko minuta.

    Veem deviznom riziku izlloene su banke koje imaju korespondentske veze sa stranim bankama

    ili one banke koje podravaju transakcije klijenata izraene u devizama.Ako banke odobravaju

    devizne zajmove i /ili koriste devizne kredite, biljee jo veu izloenost deviznom riziku.Takve

    banke, najee srednje ili vee, moraju sprovoditi politiku zatite od rizika.

    Kamatni rizik je rizik smanjenja profita usljed promjena u visini kamatnih stopa.Izloenost

    banke ovoj vrsti rizika proistie iz injenice da veina bilansnih stavki generie prihod i trokove

    koji se usklauju sa kamatnim stopama. Pomjene kamatne stope utiu i na kapital banke, jer

    dovode do promjene trine vrijednosti banke.

    Rizik zemljepredstavlja rizim da zemlja nee moi da otplati kredit banci koji joj je dala ili za

    koji garantuje.Sa aspekta banke ovo e biti posebna vrsta kreditnog rizika, a spacifinost je utome da banka nema na raspolaganju uobiajene instrumente naplate duga, kao u sluaju

    privatnih dunika.

    4Dr.sc.E.Kozarevi, Analiza I upravljanje finansijskim rizicima,Ekonomski fakultet,Tuzla,2009.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    13/16

    13

    Trini rizik je rizik potencijalnih gubitaka koje banke mogu da pretrpe usljed nepovoljnogtrinog kretanja kamatnih stopa , berzanskih cijena hartija od vrijednosti, deviznih kurseva i

    pozicija po derivatnim instrumentima.

    Generalni cilj upravljanja bankarskim rizicima je optimizacija odnosa ( trade-off) rizika i

    prinosa .

    3.1.Spoljna revizija banke

    Zakonom je detaljno i na nov nain ureena spoljna revizija.Uslovi za obavljanje revizije su

    pootreni, uvoenjem novih pravila pri izboru revizora koja obezbjeuju objektivnost i

    spreavaju sukob interesa,a koja se ogledaju u sledeem:5

    -reviziju finansijskog izvjetaja banke, bankarskog holdinga ili bankarske grupe, moe da

    obavlja samo preduzee za revizuju koje se nalaze na listi koju obavlja NBS,

    -banka ne moe da imenuje revizora iji je pruhod od revizije te banke u proloj godini

    bio vei od polovine ukupnih prihoda revizorske kue,

    -spoljni revizor ne moe kod banke obavljati vie od tri uzastopne revizije godinjeg

    finansijskog izvjetaja,

    -spoljni revizor ne moe u istoj godini obavljati reviziju i pruati banci konsultantske

    usluge, niti moe vriti reviziju za poslovnu godinu u kojoj je pruao te usluge.

    5www.nbs.yu/ewport/internet/

    http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/
  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    14/16

    14

    4. PRIMJER

    Posljedice angamana u Grkoj: velike francuske banke izgubile bonitet

    FOTO: REUTERS

    Velike francuske banke Socit Gnrale i Crdit Agricole zbog velikog angamana u Grkoj

    izgubile su bonitet za po jedan stupanj. Provjerava se rejting banke BNP Paribas, kojoj prijeti

    daljnje smanjenje boniteta.6

    Dugoroan rejting za banku Socit Gnrale smanjen je s Aa2 na Aa3. S obzirom na to da su

    prognoze negativne, prijeti daljnje smanjenje boniteta. Kod banke Crdit Agricole agencija je

    dugoroni rejting smanjila s Aa1 na Aa2. AgencijaMoodys smatra da ne treba hitno smanjitirejting za banku BNP Paribas, ali e i dalje provjeravati njezin bonitet. Ako e biti potrebno,

    trenutani rejting Aa2 najvjerojatnije e se smanjiti za jedan stupanj. Smanjenje boniteta za

    francuske banke najavljivano je ve neko vrijeme.

    Tri velike francuske banke nale su se u potekoama zbog velikog angamana u dravama

    eurozone koje se nalaze u velikim problemima. Zbog toga su i izgubile na vrijednosti. Gubitak

    vrijednosti dionica ukljuuje i ve djelomino otpisane dravne obveznice. Prema podacimaBarclaysa, vrijednosni papiri banaka BNP Paribas, Socit Gnrale i Crdit Agricole vode se na

    takvom nivou da je ve uraunat potpuni gubitak grkih, irskih i portugalskih obveznica.

    Barclays kod Socit Gnrale ukljuuje ak i stopostotno otpisivanje talijanskih i panjolskihobveznica koje se nalaze u posjedu te banke.

    6www.vjesnik.hr

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    15/16

    15

    ZAKLJUAK

    Bonitet predstavlja kvalitet nekog pravnog subjekta, odnosno kvalitativni i kvantitativni izraz

    poslovne sposobnosti pravnog lica i sigurnosti njegovog privreivanja.Stoga, pokazatelji bonitetamoemo podijeliti u dvije velike grupe, kvalitativne i kvantitativne pokazatelje.

    Kvalitativne elemente ine:njena osnovna djelatnost, organizaciona struktura banke, njen trini

    poloaj, menadment banke, informaciona opremljenost banke kao i integrisanost osnovnih

    funkcija banke.

    Kvalitativni pokazatelji boniteta banke su finansijski i prinosni poloaj banke. Odrednice

    finansijskog poloaja predstavljaju aktiva i pasiva banke, dok prinosni poloaj odreuje odnos

    prihoda i rashoda ostvarenih u odreenom vremenskom periodu.

    Tokom poslovanja preduzea mogu biti izloena razliitim vrstama rizika, koji se mogu grupisati

    u tri velike grupe: poslovni,strategijski i finansijski rizici.

    Najbitnija funkcija finansijskih institucija je upravo menadment finansijskih rizika.Za razliku

    od tradicionalnog komercijalnog bankarstva, snana ekspanzija investicionog bankarstva u

    savremenim uslovima bitno je uticala na irenje lepeze rizika kojima je izloena banka u svom

    poslovanju.Tako imamo kreditni, likvidnosni, trini, rizik zemlje, kamatni i devizni rizik.

  • 7/21/2019 bonitet banaka ....docx

    16/16

    16

    LITERATURA

    Dr.sc.E.Kozarevi, Analiza I upravljanje finansijskim rizicima,Ekonomski fakultet,Tuzla,2009

    www.firstcitizens.com

    www.economy.co.yu

    www.magazin.co.yu

    www.nbs.yu/ewport/internet/

    www.fina.hr

    www.portal.wlw.hr

    www. limun.hr

    www.vjesnik.hr

    http://www.firstcitizens.com/http://www.economy.co.yu/http://www.magazin.co.yu/http://www.magazin.co.yu/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.fina.hr/http://www.portal.wlw.hr/http://www.portal.wlw.hr/http://www.portal.wlw.hr/http://www.fina.hr/http://www.nbs.yu/ewport/internet/http://www.magazin.co.yu/http://www.economy.co.yu/http://www.firstcitizens.com/