Click here to load reader

Bmm 3107 Bahasa Linguistik

  • View
    90

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Bahasa Linguistik

Text of Bmm 3107 Bahasa Linguistik

BIDANG LINGUISTIK

BMM 3107

1.0

Pengenalan Bidang linguistik merupakan bidang yang telah lama dikaji oleh

pengkaji bahasa di Malaysia dan serata dunia. Pengkajian bidang ini adalah penting sejak dahulu hingga kini. Namun begitu, bidang ilmu linguistik masih belum difahami sepenuhnya oleh ramai pelajar bahasa dan orang kebanyakan. Pada fahaman mereka ilmu linguistik ialah ilmu mempelajari bahasa. Oleh sebab itu sarjana linguistik ialah seorang yang pandai bertutur banyak bahasa. Sebenarnya belajar bahasa itu sebahagian kecil daripada ilmu linguistik. Bidang ilmu linguistik mengkaji banyak perkara mengenai bahasa , mengajar dan belajar bahasa adalah sebahagian daripadanya. Tidak hairanlah , subjek ini diajar di peringkat tinggi seperti di institusi pengajian tinggi, institut penguruan hingga ke peringkat yang lebih rendah iaitu di sekolah-sekolah. Jelasnya , subjek ini terus menjadi penting, walaupun negara telah menuju ke arah globalisasi yang menjadikan teknologi sebagai fokus utama. Walaupun pada masa ini bidang teknologi diberi perhatian oleh kerajaan, namun ilmu linguistik terus diberi perhatian untuk mengimbangi keperluan rohaniah dalam kalangan rakyat. 1.1 Definisi Linguistik Apakah yang dikatakan ilmu linguistik? Menurut Kamus Dewan Edisi Empat , linguistik diertikan sebagai kajian saintifik tentang bahasa berkaitan dengan bahasa. Linguistik berasal dari bahasa Latin "lingua" yang membawa maksud ' bahasa' . Dalam bahasa Melayu pula, istilah linguistik merupakan nama bagi bidang ilmu, dan kata adjektifnya adalah linguistic atau 'linguistik'. Ilmu lingustik ialah bidang ilmu yang mengkaji bahasa secara saintifik (J. Lyons,1968:1). Apakah yang dimaksudkan dengan istilah saintifik? Dalam bidang ilmu, kajian yang saintifik terdiri daripada kajian yang dijalankan dengan teratur menurut rumus-rumus tertentu. Segala yang dihasilkan dapat dibuktikan melalui pemerhatian menganai bahasa dan kaedah-kaedah yang

1

BIDANG LINGUISTIK

BMM 3107

bertanggungjawab. Ini bermaksud seorang sarjana linguistik menjalankan kajian linguistik , samalah seperti sarjana sains mengkaji ilmu sains. Dalam ilmu liguistik, bahan kajiannya ialah bahasa. Beliau mengkaji dan mendeskripsi bahasa daripada yang dapat didengar, dapat dilihat dan dibacanya. (B. Bloch & G.L. Trager 1942:8). Pengarang buku Aspects of Language, D.L. Bolinger (1968) berkata , pada hari seorang ahli linguistik mengkaji kata adverba sama seperti seorang saintis mengkaji atom. Linguistik juga dikatakan saintifik kerana kaedah yang digunakan empirikal berdasarkan sesuatu yang dilihat, dirasa dan didengar. Istilah struktur dan sistem lebih tepat digunakan kerana istilah ini dapat diterapkan dalam semua eleman bahasa iaitu fonetik, morfologi dan sintaksis. Struktur dapat dibezakan mengikut bentuk sistematik sesuatu bahasa, susunan fonetik, alomof, morfem atau sintaksis. Mengkaji struktur dalaman bahasa seperti fonologi, morfologi, sintaksis, semantik dan eksikologi atau gabungan subdisiplin itu seperti morfosintaksis dan leksikosemantik. Fonologi pula adalah berkenaan ciri bunyi bahasa, cara terjadi fungsinya dalam sistem kebahasaan. Fonologi bersinonim dengan fonemik dan morfologi ialah struktur kata, bahagiannya dan cara pembentukannya. Sintaksis pula ialah hubungan antara satu dengan lain dan cara penyusunannya hingga menjadi satu ujaran. 1.2 Definisi Bahasa Menurut Kamus Dewan Edisi Empat, bahasa bermaksud sistem lambang bunyi suara yang dipakai sebagai alat perhubungan dalam lingkungan satu kelompok manusia , antara seorang individu dengan individu yang lain. Bahasa merupakan penggunaan kode yang merupakan gabungan fonem sehingga membentuk kata dengan aturan sintaksis untuk membentuk kalimat yang mempunyai makna. Definisi bahasa itu sendiri adalah merupakan satu sistem untuk mewakili benda, tindakan , gagasan dan keadaan. Selain itu, bahasa ialah ucapan yang menepati tatabahasa yang telah ditetapkan. Oleh itu, ilmu yang mengkaji bahasa disebut linguistik. Persoalannya , adakah bahasa satu 2 mengikut

BIDANG LINGUISTIK

BMM 3107

fenomena penting di dalam hidup kita? Kita sering menganggap kebolehan bertutur sebagai salah satu daripada kebolehan asasi manusia, sama seperti kita berjalan dan bernafas. Kita tidak pernah menyoal sama ada kebolehan manusia bertutur itu sebagai satu kejadian semulajadi iaitu berlaku secara tidak sengaja ataupun ia satu perkara yang mesti dipelajari oleh manusia. 2.0 Sejarah Perkembangan Linguistik 500M hingga abad ke-20 Tahukah anda bilakah kajian bahasa bermula? Berdasarkan catatan awal sejarah ilmu linguistik, kajian tentang bahasa telah berlaku seawal 800 tahun sebelum masihi yang berlaku di India. Walau bagaimanapun titik permulaan kajian ilmu linguistik dipercayai berlaku pada zaman Yunani. Hal ini ada kaitannya dengan penemuan kegiatan kajian orang-orang India berdasarkan kepada hasil kajian Panini telah diwartakan pada abad ke-17. Kehebatan orang Yunani dalam kajian bahasa adalah berdasarkan bukti dalam bentuk catatan yang dikaji pada zaman linguistik yang bermula di Eropah. Di dunia barat ketika itu, usaha untuk membina ilmu pengetahuan bermula pada zaman kegemilangan sarjana Yunani Kuno. Imu yang dihasilkan oleh sarjana Yunani menjadi asas kepada sarjana Rom untuk melanjutkan kajian mereka dalam bidang ilmu dan khasnya bidang bahasa yang kita bincangkan di sini. Sarjana Rom banyak mewarisi tradisi ilmu linguistik daripada sarjana-sarjana Yunani. Usaha mereka itu dikembangkan lagi oleh para sarjana Zaman Rom. Seterusnya sarjana Zaman Pertengahan dan sarjana Zaman Islam memanfaatkan himpunan ilmu itu yang dikembangkan sehingga sekarang. Dalam sejarah ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani. Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa , ekonomi, budaya dan politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kira-kira 500 tahun sebelum masihi. Oleh kerana keseluruhan kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak 3

BIDANG LINGUISTIK

BMM 3107

dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad ke - 6 sebelum masihi. Falsafah Bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu. 2.1. Perkembangan Bahasa Zaman Yunani Dalam sejarah ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani. Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa, ekonomi, budaya da politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kiria-kira 500 tahun sebelum masihi. Disebabkan seluruh kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad ke-6 sebelum masihi. Falsafah bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu. Tokoh hebat ketika itu ialah Plato dan Aristotle iaitu murid Plato. Plato (427 - 347) merupakan ahli falsafah pertama yang mengenal pasti dan menyelidik bahasa sebagai suatu masalah dan persoalan melalui karyanya yang berbentuk dialog,iaitu Cratylus. Dialog Cratylus telah mencetuskan kontroversi berabad-abad lamanya iaitu antara kumpulan analogis yang mempercayai bahawa bahasa bersifat ilamiah,nalar dan logis dengan kumpulan anomalis yang berpegang kepada kepercayaan bahawa bahasa tidak nalar sepenuhnya. Plato telah menimbulkan persoalan adakah ketepatan sesuatu nama berasaskan tabii dan realiti atau konvesyen iaitu berdasarkan persetujuan masyarakat. Beliau juga menyelidik tentang tatabahasa yang membezakan antara kata nama dengan kata kerja. Plato telah meletakkan fungsi kata nama sebagai subjek kepada predikat dan kata kerja sebagai penerangan kepada perbuatan. Ilmu linguistik terus berkembang pada zaman Aristotle tahun 384 322 sebelum masihi dengan menambah satu lagi pembahagian dalam 4

BIDANG LINGUISTIK

BMM 3107

tatabahasa iaitu kata hubung. Beliau memperkembang dan memperdalam pemikiran tentang falsafah bahasa yang diasaskan oleh Plato . Aristotle merupakan sarjana yang mula-mula mengakui tentangn adanya sistem kala atau tense dalam bahasa Yunani . Gagasan lain yang dikembangkan oleh Aristotle ialah fungsi bahasa sebagai alat, khususnya untuk retorik dan puisi. Beliau menganggap bahasa bahasa itu sebagai suatu juzuk dunia , tetap dan dapat diperoleh dalam tulisan yang menjadi subjek logika. Salah satu daripada sumbangan kekal ahli falsafah Yunani ini kepada dunia ilmu ialah pemikiran mereka mengenai bahasa. Misalnya Plato mendefinisi ayat sebagai rentetan kata yang membentuk pemikiran lengkap, iaitu logos. Logos terbahagi kepada dua iaitu onama dan rhema. Apabila kita membaca karya Zainal Abidin bin Ahmad (Za'ba) itu Pelita Bahasa Melayu (1947), kita akan mendapti definisi yang sama bagi ayat yang digunakan. Za'ba juga membahagikan ayat kepada benda (onoma) dan cerita (rhema) Selepas sarjan Yunani Plato, muncul pula seorang sarja lain Dioinysius Thrax yang tinggal di Alexandria. Beliau menjalankan kajian berdasar kepada bahasa yang betul seperti yang digunakan oleh pemuisi Homer dalam puisinya. Beliau mengajar di Rhodes dan Rom. Sepanjang kerjayanya mengajar, beliau menghasilkan buku tatabahasa Yunani iaitu Techne Grammatike. Buku ini menjadi buku tatabahasa pegangan untuk bahasa Yunani sehingga ke hari ini. Dalam buku tatabahasanya, beliau menggolongkan kata kepada lapan iaitu kata nama, ganti nama, kata kerja, kata adjektif, kata adverba, kata sendi, kata partikel dan kata seru. Secara umumnya , kita akan dapati bahawa kajian mengenai bahasa pada z

Search related