AVRUPA BİRLİĞİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ İNGİLİ .Avrupa Birliği Terimleri Sözlüğü, ­ Mustafa

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of AVRUPA BİRLİĞİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ İNGİLİ .Avrupa Birliği Terimleri Sözlüğü, ­...

  • TC AVRUPA BRL GENEL SEKRETERL REPUBLIC OF TURKEY

    SECRETARIAT GENERAL FOR EUROPEAN UNION AFFAIRS

    AVRUPA BRL TERMLER SZL (NGLZCE-TRKE)

    GLOSSARY FOR THE EUROPEAN UNION

    (ENGLISH-TURKISH)

    ANKARA, 2009

  • Herhakksakldr.ParaylaSatlmaz

    ISBN9789751944689

    Bask :Matus Basmevi2009

  • AvrupaBirliiTerimleriSzl,

    MustafaDNMEZ(TCAvrupaBirliiGenelSekreterYardmcs) Prof. Dr. Turul ARAT (Ankara niversitesi Sosyal Bilimler Enstits Avrupa

    TopluluklarAnaBilimDalBakan), Prof. Dr. Ayfer ALTAY (Hacettepe niversitesi Edebiyat Fakltesi ngilizce Mtercim

    TercmanlkAnaBilimDalBakan), Prof. Dr. Berrin AKSOY (Hacettepe niversitesi Edebiyat Fakltesi Mtercim

    TercmanlkAnaBilimDalretimyesi) Do. Dr. Sanem BAYKAL (Ankara niversitesi Hukuk Fakltesi Avrupa Hukuku Ana

    BilimDalretimyesi)

    tarafndankontroledilereknihaihalegetirilmitir.

  • NDEKLER

    1. SUNU. VII

    2. NSZ.. IX

    3. AIKLAMALAR. XI

    4. SZLK 1

    5. EK1:KISALTMALAR. 343

    6. EK2:AVRUPABRLNNDARYAPISI 379

    7. EK3:AVRUPAKOMSYONUYARDIMCIKOMTELER. 389

    8. EK4:ABLKELER.... 411

    9. EK5:LKELERLSTES.. 413

    10.EK6:LATNCETERMLER 425

    11.KAYNAKLAR 435

  • VII

    SUNU

    Cumhuriyetimizin ilanndan sonraki en nemli adalama projesiolan Avrupa Birlii katlm sreciyle lkemiz ekonomik, sosyal vesiyasi birok alanda dnm gerekletirmektedir. ou zamandikkatlerdenkasada,AvrupaTopluluumktesebatnnTrkeyeveilgili Trk mevzuatnn ngilizceye evirisi baarl bir katlmsrecininennemliunsurlarndanbirisidir.

    Bir kere, Avrupa Birliine Katlm Antlamasnn imzalanabilmesiiin Topluluk mktesebatnn Trkeye evirisinin tamamlanmolmas gerekmektedir. Bunun yan sra, ok dillilik zerine kuruluAvrupa Birliine katlan ye lkelerin resmi dilleri Topluluk resmidili olmaktadr. Dolaysyla gzel Trkemiz, lkemizin AvrupaBirliine ye olmasyla beraber resmi dillerden biri olacak, AvrupaBirliimevzuatdierresmidillerinyansraTrkeolarakdaAvrupaBirliiResmiGazetesindeyaymlanacaktr.

    AvrupaBirliimktesebatnnTrkeyeevirisineilikinalmalarnegdmn Avrupa Birlii Genel Sekreterlii eviri EgdmBirimi yrtmektedir. Bu birimdeki arkadalarmz zverili biralmaylaAvrupaBirliiTerimleriSzlgibisonderecedeerlibireserinihaihalegetirmilerdir.

    Avrupa Birliine yelikle beraber hukuk dzenimizin bir parasolacakyaklak120,000sayfalkToplulukmktesebatnnevirilmesikonusunda en nemli hususlardan biri terminoloji birliinisalamaktr. Genel Sekreterliimiz tarafndan hazrlanan szlnAvrupa Birlii uyum srecinde alan uzmanlar tarafndankullanlmasyla terminoloji birlii de nemli lde salanmolacaktr.

  • VIII

    Bueserinortaya kmasnda emei geenuzmanlar sadece tarihi birdnm srecine tula eklemekle kalmamlardr. Onlar, titizalmalaryla gzel Trkemizin doru ifadesine de katkdabulunmulardr.UnutmayalmkiTrke,ulusalkimliimizinentemelunsurudur.BabakanmzSaynRecepTayyipErdoanndediigibibu temiz dille medeniyetler ina ettik, iirler syledik, fermanlaryazdk,devletlerkurduk,ehirlerinaettikvebudilsayesindebakamedeniyetlerletemasagetik.

    Siyasete atlmadan nceki mesleki deneyimlerimden evirinin nekadar zahmetli bir i olduunu ok iyi biliyorum. eviri bir bilimolduu kadar bir sanattr. eviri ustalk ister, sabr ister. Bumeziyetleriyle, szln ortaya kmasn salayan tm yetkililereteekkr ediyorum. Bu almann, Avrupa Birlii ile Trkiyearasndaki btnlemeye katk salayacak kk fakat nemli biradm olduu dncesiyle, ortak geleceimiz olan Avrupa Birliiprojesi yolunda emek harcayan herkese en derin kranlarmsunuyorum.

    EgemenBaDevletBakanBamzakereci

  • IX

    NSZ

    Trkiye Avrupa Birlii (AB) ilikilerinin geldii aamada AB mevzuatnn Trkeyeevirisininnemiartmtr.EsasenTrkiyedeABMktesebatnTrkeyeevirmealmalaruzunzamandan beri yaplmaktadr. 27.6.2000 tarih ve 4567 sayl Kanunla Genel Sekreterliimizinkurulmasndan sonra sz konusu almalarn egdmGenelSekreterliimizcestlenilmitir.Buerevedekialmalarilgilikamukurumvekurulularmzileibirliihalindesrdrlmektedir.

    eviri almalarnda karlalan sorunlarn banda terminoloji sorunu gelmektedir.Eldekievirilerincelendiinde,eitlikurumvekurulularcayaplmevirilerdeaynkavramlariinfarklterimlerinkullanldgrlmtr.

    Bu farkllklarngiderilmesive terminolojidebirlik salanmas amacylabir terminolojiszl hazrlanmas ngrlmtr. Genel Sekreter Yardmcmz Sn. Mustafa DNMEZbakanlnda Genel Sekreterliimiz uzmanlar Hezar TANRISEVER, Bahar UYSAL ve OsmanDZELtarafndanhazrlananveABtemelterimlerinekarlkgelen2.600civarndakavramierenAVRUPABRLTEMELTERMLERSZLAralk2003 tarihinde yaymlanarak kamukurumvekurulularna,niversitelerevektphaneleredatlmtr.Szlnelektronikversiyonu,Genel Sekreterliimizin Web sayfasnda yer vermek ve dier szlk sitelerine balant salamakyoluylakullanmasunulmutur.

    Bir yandan 2003 ylnda yaymlanan szle ilikin olarak kamu ve zel sektrden,akademikevrelerden alnanolumluve yapcdeerlendirmeler,dieryandan szlnevirilerdeterimseltutarllnvebirliinsalanmasynndesaladyararlar,GenelSekreterliimiziyenivedahakapsamlbirABterimlerszlhazrlamayayneltmitir.

    Genel Sekreterliimiz eviri Egdm Birimi tarafndan, AVRUPA BRL TEMELTERMLERSZLesasalnarak10.000inzerindekavramnyeraldAVRUPABRLTERMLER SZL hazrlanp kamu kurum ve kurulularmza grleri alnmak zeregnderilmitir.BataTrkDilKurumuolmakzerekamukurumvekurulularszlebykilgigstermi ve kendi grev alanlarna giren konularda gr ve nerilerini dzeltmeleri GenelSekreterliimizebildirmilerdir.

    Daha sonra,GenelSekreterYardmcmzSn.MustafaDNMEZbakanlndaAnkaraniversitesi SosyalBilimler EnstitsAvrupa TopluluklarAna BilimDal Bakan Sn. Prof.Dr.TurulARAT,HacettepeniversitesiEdebiyatFakltesingilizceMtercimTercmanlkAnaBilimDal Bakan Sn. Prof. Dr. Ayfer ALTAY, Hacettepe niversitesi Edebiyat Fakltesi MtercimTercmanlk Ana Bilim Dal retim yesi Sn. Prof. Dr. Berrin AKSOY, Ankara niversitesiHukukFakltesiAvrupaHukukuAnaBilimDalretimyesiSn.DoDr.SanemBAYKAL veAvrupa Birlii Genel Sekreterlii eviri Egdm Birimi Mtercimleri Burcu BRCAN, ErcanERTRK, Mustafa AYLAK ve Yeim SORANdan oluan Komisyon, szlk zerinde alt ayboyuncazverilibirekildealarakAVRUPABRLTERMLERSZLnnihaihalegetirmitir.

    UzunvezahmetlibirsrecinsonundasizleresunmaktanmutlulukduyduumuzszlnABMktesebatnnevirilerindebirrnekliinvetutarllnsalanmasiin,sadecekamudadeil,akademik evrelerde, zel eviri merkezlerinde, baka bir deyile, AB mktesebatnn evirisine

  • X

    gerek duyulan her yerde yararl olacanumuyor ve szln ABye aday bir lke olarak yerinegetirmemiz gereken Avrupa Mktesebatnn tmnn Trkeye evrilmesi gibi dev boyutlu biralmannbaarylayrtlmesinekatksalayacandnyoruz.

    lkemiz ile Avrupa Birlii arasnda srdrlen mzakereler balamnda Trkmevzuatnn ngilizceye evirisi de gndeme geleceinden ve bu evirilerde de tutarll ve birrnekliisalamakamacylabenzerekildebirTrkengilizceAvrupaBirliiTerimlerSzldehazrlanmaktadr.Szkonususzlnmmknolanenksasredebitirilmesiamalanmtr.

    Bata, szl ayrntl bir ekilde inceleyen Trk Dil Kurumu olmak zere gr vedzeltmelerinibize ileten tmkamukurumvekurulularna,niversitelerimizevebykzveriylealp, deerli katklarn esirgemeyerek szln nihai hale gelmesini salayan Komisyon yesisaygdeerretimyelerineitenteekkrlerimivesayglarmsunmaybirborbiliyorum.

    M.OuzDEMRALPBykeli

    AvrupaBir liiGenelSekreter i

  • XI

    SZLNKULLANIMINALKNAIKLAMALAR

    1. SzlkhazrlanrkenTrkDilKurumutarafndanhazrlananYazmKlavuzunun2005ylndayaplan24ncbasksesas alnmtr.Ancak,zelliklebazhukukterimlerinindahaiyianlalmasiin^kullanlmtr.

    2. Szlkte,kavramlarnkarlklarverilirken,anakavramlarbykharflerle,anakavramalarlailgiliibarelerkkharflerleyazlmtr.

    rnek:ABSTENTION:ekimserlikabstentionvote:ekimseroy

    3. ngilizceterimlerinkarlklarmmknolduuldetekszcklekarlanmtr.Ancak,bazdurumlarda,aynanlamagelenfakatkkfarkllklarierenkarlklarvirglle,farklanlamagelenkarklklarisenoktalvirglleayrlm,ayrcaeanlamlkavramlar/ilegsterilmitir.

    rnek:nlem/tedbir

    4. GeneldeanlamlarbirbirineyaknvekartrlanngilizceszcklerveTrkekarlklartopluolarakbirkutuiindeverilmeksuretiylebukavramlarnTrkekarlklarnndahadzgnverilmesivemmknolduuncayerliyerindekullanlmasamalanmtr.

    rnek:

    5. Trkekarlklarnverilmesindeaklamaihtiyacnngerektiidnlddurumlarda(....)kullanlmtr.Kavramkarlndabazenszckilaveedilmesigerekmitir.Budurumdailaveedilenszck[...]iinealnmtr.

    rnek:affiliatemembership:afiliyeyelik,glendirilmiortakyelik(BatAvrupaBirliinde)

    AccessionPartnership:KatlmOrtakl[Belgesi]

    6. BazdurumlardazelliklehukukkavramlarnnTrkekarlklarnnverilmesindeparanteziindehangihukukalanndakavramnkullanldbelirtilmitir.

    rnek:antitrustlaw/antitrsthukuk(rekabethukuku)

    bilateral:ikitaraflmultilateral:oktaraflplurilateral:oklu(taraflardeikensaydaolan

    oktarafl)unilateral:tektarafl

  • XII

    7. Birbiriyleyaknanlamtayanbazkavramlarnkarlatrlmasistenildiinde(cf.vekr.)verilmitir.

    rnek:substantivelaw(cf.procedurallaw)maddihukuk(kr.usulhukuku)

    8. Bazdurumlardakurumveprogramisimlerininksaltmalarmaddebalolarakverilmi,ksaltmannalmparanteziindeabbrv.ofveksalt.olarakverilmitir.

    rnek:Euratom(abbr.of EuropeanAtomicEnergyCommunity)Euratom (ksalt.AvrupaAtomEnerjisiTopluluu)

    9. Szln,KsaltmalarEkindeyeralanksaltmalariindeFranszcakelimelerinbirinciharflerininyanyanagetirilmesiyleoluturulmuolanlar,yanlarna(fr.)koyulmaksuretiylebelirtilmivebuksaltmalarnalmlar,Franszcaolarakdaverilmitir.

    rnek:

    BEUC(fr.):BureauEuropenDsunionsConsommateurs EuropeanBureauofConsumersUnion/AvrupaTketicilerBirliiBrosu(BEUC)

    10. SzlkteyeralanuluslararasanlamalarAvrupaBirliimetinlerindeveUlusalProgramlardaskageenanlamalarlasnrltutulmutur.

    11. AvrupaBirliiterimleriylebalantlolarak,aklanmasgerektiinidndmzKsaltmalarEk1deAvrupaBirliinindariYapsEk2deAvrupaKomisyonunaYardmcKomitelerEk3teAvrupaBirliiyesiveAvrupaBirliineAdaylkelerin,ngilizceveTrkeninyansra,kendidillerindekiisimlerinideierenlistesiEk:4teDnyalkeleriListesiEk5teveAvrupaBirliimetinlerindeskageenLatincehukukkavramlarEk6daverilmitir.

    12. SzlkHazrlanrkeneitlisz