Arh. antičke Grčke

  • Published on
    28-Nov-2014

  • View
    729

  • Download
    2

Embed Size (px)

Transcript

<p>Arhajska umjetnost, tj. arhajski period8. st. Arhajska umjetnost Kolonizacija - I faza Arhajske umjetnosti Geometrijska faza geometrisjki znai crtano estarom i ravnalom. Sav ukras zasnovan na geometrisjkim motivima(ukrase rade linijarom i estarom). Geometrisjki stil - oblici keramike vrlo jednostavni. Na vazama geometrisjkom oblika nema figurativnih elemenata.</p> <p>Saetak s predavanja:PROTOGEOMETRIJSKI I GEOMETRIJSKI PERIOD- Grko vazno slikarstvo poinje protogeometrijskom epohom koja traje od 1200 do 900. god. Geometrijska keramika javila se otprilike sredinom 10. st. a iezla u 8. st. Ima dobila po ukrasu koji je na njoj rasporeen u nekoliko horizontalnih pojaseva i reduciran na nekoliko geometrijskih formula. Njezini elementi i motivi sastoje se od ravnih linija, krogova, polukrugova, pravokutnih trokuta, etverokuta i meandara(vijugavih i spiralnih linija), na njima likovi ljudi te ivotinjski i biljni oblici. Ta je keramika izravan nastanak mikenske tzv. submikenske keramike. U svom prvom stadiju Protogeometrijsko doba od 1200 900. Osnovne odlike ovog stila ini mjesto dekoracije na vazama i vrsta a ne samo stil ornamenta. U ovom periodu ukraavana je samo srednja zona vaze. Ornamenti izvedeni mrkim firnisom, djeluju kontrastno svojim tamnim, zgusnutim tonovima prema svjetloj boji osnove. Ornamenti su najprostiji geometrijski likovi: krugovi, obino koncentrinim kombinacijama, kvadrati, trouglovi, lukovi i ahovska polja. Ornamentika ovog stila ne spoznaje spiralu, meandar ni svastiku. U ovom se periodu ne pojavljuju ni figure ljudi i ivotinja.Vaze su raene na vitlu, znatno manje od vaza geometrijskog stila. Smjenjuje umjetnost kretsko-mikenske epohe u povijesnom smislu to je vrijeme dorske seobe.Ukras razmijerno rastresito pokriva povrinu vaze. Geometrijske vaze u cijeloj Grkoj a najstariji i najljepi primjerci iz Atene tzv. Dipilske tj. dipilonske vaze, koje su pronaene pored vrata u ulazu u groblje Dipilon. U staroj atenskoj etvrti Kerameiku. To su velike amfore i krateri, vie od 1mi pol visine, s bljetavom crnom slikarijom na poliranoj glinenoj podlozi. Na njima dekorativni ukrasi ali i prizori iz ivota i posljednjih trenutaka ovjeka na ovom svijetu. Nema mitolokih tema. Protogeometrijski stil tj. Period od 1050 900- god. p. K. Mikenske vaze oblici jednostavni, motivi jednistavni, dok u Mikeni i Sparti ima spiralu ovdje nema, ali ima krunicu, trokut, meandar geometrijski motiv ili oblik koji nosi ime po rijeci Neanadr koja je krivudava , zbog toga taj stil krivudav geometrijski. Geometrijski stil vaze skroz islikane motivi su u boji zemlje, ukras izveden Firmisom(premaz na keramici crne boje). Geometrijsko ili dipilonskodoba(stil) od 900 700. Odlike geometrijskog stila: njegovu ornamentikuni dekoraciju sainjavaju pre svega linearni motivi; prava, kosa, izlomljena linija, meandar, ahovsko polje, treougli, rombovi i krugovi. Nema spirale kao to ju je imala kritsko-mikenska umjetnost iz perioda kamares vaza.Najvei dio ortnamenata geometrijskog stila izvoen je estarom i lenijarom. Pored ove linearne ornamentike pojavljuju se i figurativne dekoracija, likovi ljudi i ivotinje izvedene su na veoma konvecionalan nain: noge su veoma duge, manje ili vie razdvojene, trup je dat u obliku trougla iji je vrh okrenut nanie, glava je uraena sumarno, s nosom koji se istie u profilu i okom koje je predstavljeno okruglo. Figure su raene mokrim firnisom na svjetloj osnovi. Pravljene su od zemlje slabijeg kvaliteta povrno preiene ali im je povrina po pravilu poslije peenja bila presvuena slojem veoma fine i savreno preiene zemlje. Dekoracija na vazama geomet. Stila izvodila se po pravilu u zonama najvaniji dekorativni elementi izvedeni su na ramenu suda, ija je povrina inae mogla biti pokrivena ornamentikom od vrata do dna suda. Na srednjoj zoni prikazane su scene iz pogrebnih i drugih sveanosti. Kultura: keramika skromnije izrade jednostavniji oblici, geometrijski ukras, prave, kose izlomljene linije karakteristini za protogeometrijski period kad se ne ukraavaju itave vaze nego samo sredinja zona,</p> <p>meandar, ahovsko polje, rombovi i linije izraeni estarom i linijarom, karakteristika su geometrijskog kada se ukraavaju itave povrine. Atene tzv. Dipilske tj. dipilonske vaze, koje su pronaene pored vrata u ulazu u groblje Dipilon. Rano geometrijski stil tj. Period od 900 do 900 do 850, dekoriranje bogatije, vie se Firmisa koristi u ovoj fazi, na takvim vazama ima vrat, ramena, trup i dno. Zreli geometrisjki stil tj. Period od 850 do 750 god. p. K. Dilipolonske vaze u Ateni etvrt prozvana tako, mjesto Kerameikos ili Dipilonski stil po groblju gdje su naene vaze. Vaze visoke 1,5 m, sluili kao nadgrobni spomenici, vrhunac umjetnosti u tom stilu. Cijele vaze oslikane geometrisjkim motivima, a javljaju se prvi put ematizirani figurativni prikazi. Prikazi odra pokojnika tj. Pokapanje mrtvaca. Adorand osobe koje su u prtnji pokojnika, svi prikazani u trokutu. Donji dio vaze obino ispunjen povorkom koija sa koijaom, kola sa 4 toka. Neandar linije izvedene krivudavo estarom. Kasni geometrijski period od 750 700 god. p. K. Motivi sve je vie likova na ovim vazama, i sa vie motiva( ne samo pokojnici, nego ptice itd.). Kod njih se javlja Orijentalizirajui stil Arhajski Grci nisu izostavili utjecaj Istoka (pomou trgovine, vidjeli svata) tako da pomalo preuzimaju orijentalistiki stil ali ne skroz, neke dijelove. Geometrijski stil ustupa Orijentalistikom stilu, tj, figurativnim motivima(esto sfinge, sa tijelom ene a glavom ovna) krilata, kao i borbe u Egiptu. Orijentalizirajui stil od 750 650,do 550 zavrava geometrijski stil, a orijentalni traje do 550 god. Od VI. St. Grci su u dodiru s itonim civilizacijama visokog kulturnog razvoja. To se odraava na njihovom stvaralatvu, nisu ih oponaali, nego neke elemente asimiliraju na emu nastaje originalan spoj. Stil dobio ime po orijentalnim elementima koje Grci primjenjuju: - stilizirani linearni, vegetabilni i figurativni motivi - zadravaju meandar i svastika(kukasti kri, koji s epojavljuje od neolitika na fasadama, a simbolizira sunce) a primaju rozetu, palmetu, lotosov cvijet i vodene ptice, krilata i druga fantastina bia, svinge i grifona(ivotinja s glavom ptice), ali se ljudski lik i dalje prikazuje u ranijoj maniri. Orijentalni stil je reakcija na konvecionalni geometrijskiu ukoenost. Ukraavanje vaza u 8. st. a karakterizira sa bogati i raznoliki ukrasi. Nalazimo naslikane lavove, tigorve, ptice, sfinge, lotos, palmino lie, prvi put likovi iz mitova. Likovi ljudi i ivotinja su ivotniji i realistiniji. Dobio ime po elementima Bliskog istoka. Znaajno mjesto pripada Rodosu i Miletu (keramici te vrste) poznata po povrini karakteristine ulaste boje vrhnja, premazima tankom caklinom, izvrsni primjerci s Tere, Krete i iz Atike. Taj stil se najvie razvijao u Korintu, gdje je dostigao vrhunac naroito figuralnom oslikavanju vaza. Korinste vaze u tonovima sivo-ute do zelenkaste boje.</p> <p>Slikarstvo orijentalnog stila se razvija u dvije oblasti: JONIJI (Maloazijski Grci), KORINT (sjevernpm Peleponezu(protokorintska i korintska iroko rasprostranjena po Mediteranu). Dekor: - bojom(smeom, crvenom, sivom i bijelom) - konture se rade preciznim uvezima(trbuh posude ukraen je svjetlim premazom preko kog se kasnije slika. - Figuralni elementi u zonama oiveni linearnim elementima, slino geometrijskom stilu: Dijeli se na 3 faze: I. ravnopravni Grki i orijentalni motivi iz Azije i Afrike II. preieni orijentalni motivi III. pojava slobodnije ljudske figure, motivi grke Mitologije, ali figure jo uvijek asociraju na istone. Pria popunjava slobodnu povrinu posua to omoguuju i raznolikiji oblici keramike, amfore, krateri i hidrije.</p> <p>Prvi put na slikarskim motivima kompozicije su u pokretu i pritajene emocionalnosti koja e do punog izraaja doi u novom CRNOFIGURALNOM stilu koji egzistira od 600. 525. god. Poznate radionice orijentalnog stila su jo: Miletsko Rodoske i Korinstsko-Sikionska, radile su iskljuivo za trgovake potrebe s ciljem da privuku panju kupca a ne da izraze shvatanje emocije majstora pa se openito dri za umjetnost nieg reda. Znaajna je jer je od Grkih umjetnika traila veu preciznost u predstavi i kvalitet posude sa zanatske strane koja se e dokazati tek s pojavom i razvojem Crnogifuralnog stila. To e biti i vrijeme gospodarskog, dravnog i drutvenog napretka Grkog svijeta to e omoguiti razvoj monumentalne arhitekture, slikarstva i kiparstva.</p> <p>Atiko Slikarstvo (od VII. do V. st.). Nastalo u Korintskoj tradiciji, ali unaprjeena u atikim radionicama. Razvoju atikog slikarstva doprinosi velika proizvodnja keramike roba ze izvoz. Zbog vee prodaje panju poveavaju vanjskom ukraavanju posua to - unapreuje umjetniki domet, slobodniji izbor teme, traenje specifinog izraza u tumaenju umjetnikog sadraja, to je stvorilo uvjete ukupnom razvoju umjetnosti, to e se pokazati u periodu Klasine umjetnosti. Crnofiguralno slikarstvo stvara mogunosti prikazivanja raznih figura: seljaka, mornara, graana, bogova. Na slikanim vazama isprepretali su se kompozicije s dinaminim scenama,upravo onako kako je bilo tada i grko frutvo. Osim slikarstva unapreena je i tehnologija obrada vaza u pogledu kompetetnosti finoe tankih zidova vaze, zbog boljeg slikanja keramiari u smjesu dodaju crvenu boju. U 6. st. vodee mjesto u keramikoj umjetnosti preuzela je Satena, u kojoj se pojavio tzv. Atiki stil po crteima crnih a zatim i crvenih figura. Atiki Crnofiguralni stil karakterizira ga geometrijski i orijentalni ukras. Na prvi pogled ga prepoznajemo po metalno sjajnoj boji na crvenonaranastoj podlozi. Druge boje, bijela(za enska tijela) i ljubiasta za ornamente. U njemu preovladava figurativna tematika, pri emu se likovi naslikani crno i uvijek en face ili iz profila. Motivi iz ivota do prirode, prizora iz mitova. Prvi put se pojavljuju i potpisi slikara i grnara. Od grnara poznati su Amazis i Nearh, Egzikije(autora Proslavljenih slika Ahilej ubija Pantesileju.Slikar Klitija i grnar Ergotim stvorili su u tome stilu jednu od najslavnijih vaza Grke uope to je FRANSOA VAZA PRONAENE U Etruriji ne u Ateni nastala oko 570. god. pr. Kr. ija je sredinja tema svadba Peleja i Tetide, tu na 66cm, ima 250 likova. U tom razdoblju i poetak izrade tzv. Panetenejskih mafora. Crveno figuralni stil se pojavljuje za vladavine Pizistrovaca oko 525. god. Cijela vaza premazana je metalno sjajnim lakom, sve do obrisa likova I ornamenata, koje su crvene boje cigle. Stariji period 530. 470. Znaio je veliki napredak u vaznom slikarstvu. Slika nije kontrast svjetle i tamne boje konture nego je djelo koje kombinira precizne linije oblika figure nego i kombinacije s bojom to omoguuje postizanje individualnih oblika I psihikog stanja figura. Osnova je inila crvena boja podloge vaze, cratao se crte, a bojila se povrina van crtea crnim firusom koji je nakon peenja davao intenzivan sjajan ton. Na ovaj nain slikari su mogli vie panje posvetiti slikanju detalja ili uzorima tkanina. Eufranijeva borba Herakla s divom Antejem prikazao i snagu Iiemociju tih junaka. Duris Pieta pokazuje neizmjernu bol majke koja oplakuje svog sina. Brigos i njegova kompozicija zauzea Troje zapravo tragedija Prijamovog grada. Ovom periodu pripada I Eutidim(koji tvrdi da je bolji slikar od Eufrorija). Zatim Makron poznat po scenama bakamalija, Psijag koji je na istoj vazi radi s crnim i crvenim figurama, ali i brojni drugi koji su s ne manje uspjeha oslikali brojne likove. Dijeli se na:</p> <p>Protoatiku VII. I VI. St. iz ovog perioda poznata vaza Pelej vodi mladog Ahila kenturu Hironu. Zadrani elementi geometrijskog i orijentalnog stila: dekoracije u frizovima, ova faza obiluje Homerovim scenama. Atika faza VI. I V. st. ili oko 475. god. Pripada joj najintenzivnije razdoblje atikog slikarstva slikari potpisuju svoja djela: Sofilos, Klitijas, Eumares, Anasis, Egzekijas i svaki od njih ima svoj sopstveni stil. Sofilos ima bogate sadraje, sloenu kompoziciju, ideju, bogatu fantaziju. Majstorski oblikovanu figuru (svadba Peleja i Atetide, patroklova sahrana). Klitijas - Ergotamos majstor slikar Fransao vaza remek djelo atikog stila, krater iz keramika otkriven u Etruriji, ukras u 6. zona. Nikistenos unosi novine u dekoraciju vaza, stvara jae konraste tamnijih i svjetlijih boja Panateneske vaze, slikom boice Atene i njezinih funkcija. Oslikavao ih je i Egzekijas, sam radio i ukraavao svoje vaze, posebno amfore koje su mu omoguile izraziti svoje monumentalno slikarstvo. Njegovu umjetnost karakterizirali su elementi realnog ivota, intimnosti i topline svakodnevnog ljudskog odnosa i zbivanja razumljivim svakom ovjeku. Ahil i Ajant u igri kocke, s druge strane nastanak doskora Kastora, od porodice topla obiteljska atmosfera i Dionis na lai s brljanom.</p> <p>Skluptura Geometrijskog i Arhajskog dobaPo vrstama u kojima se javlja, grka skluptura moe se podijeliti u tri osnovne grupe :sitnu plastiku, monumentalnu sklupturu i reljef. Sitna plastika - statuete od terakote rjee od metala i obino su shematizirane i neovisne od slikarstva i najee predstavljaju due pokojnika i u pravilu pripadaju obiteljskom kultu i inih ih u cijeloj Grkoj. U tu kategoriju idu i najednostavniji simboli antromorfnih boanstava u obliku su daske Sanis ili u obliku stupa Kion magna Mater, Rea, Kibela, Demetra). - Monumentalna skluptura postaje odreena u arhajsko doba, a ovisila je o namjeni posebno ako se trebala nalaziti u hramu. U ovo doba skluptura se boji to je u vezi s tradicijom slikarstva. - I. najranija pokazuje srodnost s egipatskim kiparstvom - II. Ima tek naglaene karakteristike glave, a noge slivene u cjelinu stupa - III. Sklupture rane geometrijske faze s rukama i nogama jasno odreenim te se izdvajaju od tijela. Geometrijska skluptura se od VIII. Do V. st. pribliava realnom tipu ljudske sklupture ili je nadmauju, predstavljaju je STATUE Kora i mladia KUROI(kuros) najee prikazivani nagi. Primjer su kako su kipari postupno savladavali anatomiju ljudskog tijela. Najranije su pravljene od drveta KSOANE(ksoanon), a rjee od kamena i dugo vremena su primjer arhajske statinosti gdje su noge dio stabla drveta. Lice suprotnost s izrazom emocija. Primjeri: Nikadrova Artemida s Delosa, Heramdin Hera s Samosa. Efebi Apolon iz Orhomera, Delfa, Teneja ili Ptojona, primjeri su svjetlijih skluptura, gdje se ljudsko tijelo ve u odreenom pokretu obraeno s anatomskim standardima. S predavanja Slobodna skluptura U Grkoj njezina pojava tj. Slobodne sklupture je pitanje kulta jer je skulptura njegov instrument i najvie se koristi za prikaz boanstva, ali ima i onih jednostavnih ljudskih profanih u praktinoj funkciji. - Karijatide s Tezaura Sifinijaca u Delfima, slobodne sculpture u funkciji nosaa arhitrava. Sline kipove rade jonski kipari jer je i u ovom vidu umjetnosti prednjeila Jonija. - Bupalos i Atenis - Arhemos njihov otac prvi napravio ljudsku figuru u letu Nike. S dva reda krila na leima i po jedan na nogama. Znaajne su sklupture s hrama Didimejona u Miletu napravljene uz sveti put prema hramu ali pod utjec...</p>