of 406/406
Andrzej BURZRYŃSKI AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ GDYNIA 2009

Andrzej BURZRYŃSKI...Użytkowanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego..... 116 6.3. Postój i przechowywanie techniki wojskowej..... 117 6.4. Zużywanie się i niszczenie techniki 6.4.1

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Andrzej BURZRYŃSKI...Użytkowanie uzbrojenia i sprzętu wojskowego..... 116 6.3. Postój i...

AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ GDYNIA 2009
A K A D E M I A M A R Y N A R K I W O J E N N E J
i m. B o h a t e r ó w W e s t e r p l a t t e
AMWWewn. 1 1 2 0 /2 0 0 9
Andrzej BURSZTYSKI
GDYNIA 2009
MARYNARKA W OJENNA AM W LO GISTYKA pol.
BU RSZTYSKI A.: Logistyka M arynarki Wojennej, AMW, Gdynia 2009, 401 s., 58 rys., 4 tab., 97 poz. bibliogr.
W podrczniku zawarte s podstawowe informacje z zakresu ogólnej teorii logistyki wojskowej ze szczególnym uwzgldnieniem logistyki marynarki wojennej. Przedstawiony zosta system logistyczny Si Zbrojnych RP i Marynarki Wojennej RP oraz podstawy gospodarki wojskowej. W poszczególnych rozdziaach omówione zostay zasady zabezpieczenia logistycznego si Marynarki Wojennej, w tym zasady zabezpieczenia materiaowego, zabezpieczenia technicznego oraz organizacji eksploatacji uzbrojenia i sprztu wojskowego, a take funkcjonowanie logistycznego systemu transportu i ruchu wojsk oraz infrastruktury wojskowej. W podrczniku zawarte zostay równie podstawowe informacje na temat zabezpieczenia logistycznego Wielonarodowych Si Morskich NATO oraz zaopatrywania okrtów na morzu.
Podrcznik przeznaczony jest dla podchorych wszystkich kierunków studiów i suchaczy kursów szkolenia oficerów.
A .B .9/2009
prof. dr hab. Romuald MAKOWSKI
OPRACOWANIE REDAKCYJNE
ISBN 978-83-60278-35-2
Wydrukowano w formacie B-5, na papierze offsetowym kl. III, 80 g. Druk rozpoczto w grudniu 2009 r. Druk zakoczono w styczniu 2010 r. Zam. nr 362/2009.
W YDAW NICTW O AKADEM ICKIE AM W
SPIS TRECI
W Y K A Z S K R Ó T Ó W .............................................................................................................................. 11
W S T P ................................................................................................................................................... 19
R ozdz ia 1
TEORETYCZNE PODSTAW Y W OJSKOWEGO SYSTEMU
L OGISTYC ZNEGO.............................................................................................................. 21
1.1. G en eza log is tyk i w o js k o w e j ............................................................................ 21
1.2. Pojcie i z a d a n ia log is tyk i w o js k o w e j ...................................................... 24
1.3. S pecyf ika z a b e z p ie c z e n ia log is ty c zn eg o
si M a r y n a r k i W o j e n n e j ....................................................................................... 31
1.4. W sparc ie log is tyczn e w o p e ra c ja c h m o r s k ic h ...................................... 36
Rozdz ia 2
STRUKTURA I Z A D A N IA SYSTEMU LOGISTYCZNEGO
SI ZBROJNYCH R P ........................................................................................................... 39
2 .1 . P rze m ia n y sys tem o w e w log is tyce Si Z bro jn y c h R P ........................ 39
2.2 . T ransform ac ja system u log is ty c zn eg o
w M ary n a rc e W o je n n e j R P ................................................................................. 42
2 .3 . Rola i z a d a n ia In s p e k to ra tu W sparc ia Si Z b ro jn y c h R P ................. 45
2 .4 . G ó w n e z a d a n ia i p rz e zn a c ze n ie
re jo n o w e j b azy m a t e r i a o w e j ......................................................................... 50
2 .5 . Rola i z a d a n ia w o js k o w e g o o d d z ia u g o s p o d a rc ze g o
w z a b e z p ie c z e n iu lo g is ty c z n y m ................................................................... 52
2 .6 . S tru k tu ra i z a d a n ia 6. W o jsk o w e g o O d d z ia u G o sp od arczeg o
w U s tc e ...................................... 57
2.7. Rola i za d a n ia Szefostw a Technik i M o rsk ie j S ub Technicznych
In s p e k to ra tu Wsparcia Si Z b ro jn y c h R P .................................................. 60
3
Spis treci
2.8. Przeznaczenie i zadan ia Z arzdu P lanow ania Logistycznego N-4
Sztabu M aryn ark i W o je n n e j ............................................................................... 64
2 .9 . S tru k tu ra , p rz e zn a c ze n ie i z a d a n ia O ro dka P la n o w a n ia
Logis tycznego C e n tru m O perac j i M o r s k ic h .......................................... 68
Rozdz ia 3
GOSPODARKA W O JSK O W A ............................................................................................ 69
3 .1 . Pojcie g os p o d a rk i w o j s k o w e j .......................................................................... 69
3 .2 . Cele i zakres g os p o d a rk i w o j s k o w e j ......................................................... 73
3.3 . M iejsce g o s p o d a rk i w o js k o w e j w system ie
g o sp o d ark i r y n k o w e j ..........................................................................................
3.4. S truk tu ra b u d e tu o b r o n n e g o ....................................................................... 77
3.5 . B udet M in is te rs tw a O b ro n y N a r o d o w e j ................................................ 80
3.6 . O rg an izac ja s tru k tu r f in a n s o w y c h Si Z bro jnych R P ........................ 83
R ozdz ia 4
SYSTEM B A ZO W ANIA MARYNARKI W O J E N N E J .................................................. 85
4 .1 . P rzeznaczen ie system u b a z o w a n i a ............................................................ 85
4 .2 . O rgan izac ja b a z o w a n ia o k r t ó w .................................................................. 87
4.2.1. Baza m o rska .................................................................................................................. 88
4.2.2 . Punkt bazo w an ia ....................................................................................................... 89
4.2.3 . Punkt manewrowego bazo w an ia .................................................................. 91
4.2.4 . Baza lo tnictw a m orsk iego .............................................................................. 91
4 .3 . E lem en ty z a b e zp ie cze n ia tec h n ic zn e g o w system ie b azo w an ia 93si M ary n a rk i W o j e n n e j .......................................................................................
R ozdz ia 5
ZABEZPIECZENIE MATERIAOWE JEDNOSTEK
MARYNARKI W O JE N N E J ................................................................................................... 95
5 .1 . Pojcie i z a d a n ia z a b e z p ie c z e n ia m a t e r ia o w e g o .............................. 95
5.2 . S tru k tu ra p o d sys tem u m a t e r ia o w e g o ..................................................... 103
5.3 . Pojcie i p o d z ia ro d k ó w z a o p a t r z e n i a .................................................. 105
5.4. C h ara k te ry s ty k a za p a s ó w w o js k o w y c h ............................................ 107
5.4.1. Pojcie zapasó w ..................................................................................................... 107
5.4.2. Podzia zapasów zao p atrzen ia ................................................................... 107
5.4.3. Rezerwy pastw ow e........................................................................................... 110
5.5 . Pojcie i c h a ra k te ry s ty ka je d n o s te k k a lk u la c y jn y c h ....................... 111
4
ZABEZPIECZENIE TEC H N IC ZN E JEDNOSTEK
MARYNARKI W O JEN N E J................................................................................................ 113
6 .1 . Pojcie i is to ta e k s p lo a t a c j i ............................................................................. 113
6 .2 . U y tk o w a n ie u z b r o je n ia i sprz tu w o js k o w e g o .................................. 116
6.3 . Postój i p rz e c h o w y w a n ie tec h n ik i w o js k o w e j ...................................... 117
6.4 . Z u y w a n ie si i n iszczen ie te c h n ik i w o js k o w e j ................................... 119
6.4.1. Starzenie f izyczne sprztu te c h n ic z n e g o ...................................... 119
6.4.2. Uszkodzenia sprztu te c h n ic z n e g o .................................................. 121
6 .5 . Z a b e z p ie c z e n ie t e c h n ic z n e .............................................................................. 122
6.5.1. Zakres i istota zabezp ieczen ia t e c h n ic z n e g o .............................. 122
6.5.2. O bs u g iw an ie i p rzeg ldy tech n iczne okrtów, uzbrojenia
i sprztu w o js k o w e g o .............................................................................. 124
6 .5 .2 .7. Pojcie i ce le o b s u g iw a n ia te c h n ic z n e g o .......................... 124
6.5.2.2. C h a ra k te ry s ty k a o b s u g u z b ro je n ia
i sp rz tu w o js k o w e g o .................................................................. 126
6.5.2.3. C h a ra k te ry s ty k a p rz e g l d ó w u z b ro je n ia
i sp rz tu w o js k o w e g o .................................................................. 129
6.5.2.4. K ie ro w a n ie o b s u g iw a n ie m te c h n ic z n y m ........................... 129
6.5.2.5. Ce i o rg a n iz a c ja d n i te c h n ic z n y c h ....................................... 132
6.5.3. Rozpoznanie t e c h n ic z n e ......................................................................... 134
6.5.4. Ewakuacja t e c h n ic z n a .............................................................................. 136
6 .6 . R e m o n ty u z b ro je n ia i s p rz tu w o js k o w e g o .......................................... 139
6.6.1. Charakterystyka r e m o n t ó w ................................................................... 139
6.6.2. Klasyfikacja czynnoci re m o n to w y c h ............................................... 144
6.6.3. M odern izac ja o k r t u ................................................ 146
6.6.4. M e to d y i zasady p ro w ad zen ia re m o n tó w w warunkach
dzia a b o jo w y c h ........................................................................................ 147
6.6.5. Zasady p rzygo tow an ia i realizacji re m o n tó w
je dn o s te k p y w a j c y c h ............................................................................ 150
6.6.5.7. P rz y g o to w a n ie o k r tu do r e m o n tu ........................................ 151
6.6.5.2. O d b ió r p ra c re m o n to w y c h ..................................................... 153
6.7 . K ie ro w a n ie z a b e z p ie c z e n ie m tec h n ic z n y m
i n a d z o r o w a n ie t e c h n ic z n e .............................................................................. 155
5
TRANSPORT I RUCH W O J S K ........................................................................................ 157
7 .1 . Pojcie i is to ta t ra n s p o r tu w o js k o w e g o .................................................. 157
7.2 . K lasyfikacja i c h a ra k te ry s ty k a t ra n s p o r tu w o j s k o w e g o ................ 161
7.3. T ra ns p or t i ruch w o jsk w M ary n a rc e W o j e n n e j .................................... 166
R ozdzia 8
INFRASTRUKTURA W O J S K O W A ................................................................................ 171
8.1. Pojcie i p rz e z n a c z e n ie pod sys tem u
in f r a s t ru k tu ry w o j s k o w e j ................................................................................. 171
8.2 . P o dz ia i n f r a s t r u k tu r y ......................................................................................... 172
8.3 . Zasady fu n k c jo n o w a n ia i u t r z y m a n ie
in f r a s t ru k tu ry w o js k o w e j .................................................................................. 176
R ozdz ia 9
ZABEZPIECZENIE MEDYCZNE ZAÓG OKRTOWYCH........................................... 179
9.1 . Is to ta i cel z a b e z p ie c z e n ia m e d y c z n e g o ................................................. 179
9.2 . S tra ty sa n ita rn e i b e z p o w r o t n e .................................................................... 182
9.3 . O rg a n iza c ja leczen ia e ta p o w e g o i e w a k u a c j i m e d y c z n e j 187
9.3.1. Zabiegi le czn icze ................................................................................................... 187
9.3.2. Ewakuacja m edyczna .......................................................................................... 189
9.3.3. Poziomy zabezpieczenia m edycznego .................................................. 192
9.4 . Z a p o b ie g a n ie u trac ie z d ro w ia i b ieca o p ie k a z d r o w o t n a 195
9.4.1. Zabiegi san itarno -h ig ien iczne .................................................................... 195
9.4.2. Zabiegi przeciw epidem iczne i ep izo o tyczne .................................. 197
9 .5 . O chron a san ita rn a z a ó g o k r to w y c h p rze d s k u tk a m i uycia
bro n i m a s o w e g o r a e n i a ................................................................................... 198
9.6 . Log istyka s uby z d r o w i a .................................................................................. 199
R ozdz ia 10
K O M EN D A PORTU W O J E N N E G O .............................................................................. 203
10.1 . Pojcie k o m e n d y p o r tu w o j e n n e g o ........................................................ 203
10.2 . Rola i z a d a n ia k o m e n d y p o r tu w o je n n e g o
w z a o p a t r y w a n iu i o b s u d ze o k r t ó w ........................................ 204
10.3 . S tru k tu ra o rg a n iz a c y jn a k o m e n d y p o r tu w o j e n n e g o ....................... 207
10 .4 . K o m ó rk i lo g is tyczn e w s tru k tu rze
k o m e n d y p o r tu w o j e n n e g o ................ 211
6
Sp is treci
10.4.1. Komórki logistyczne p o d leg e k om e nd a ntow i
p ortu w o je n n e g o .................................................................................... 211
10.4.2. Struktura organ izacyjna i kom órki p ionu logistyki
kom end y p ortu w o je n n e g o .............................................................. 215
R o zdz ia 11
SYSTEM LOGISTYCZNY O K R T U .............................................................................. 221
11.1. Z ad a n ia i o to c z e n ie system u log is ty c zn eg o o k r t u ...................... 221
11.2. S tru k tu ra system u lo g is ty c zn eg o o k r t u .............................................. 223
11.3. O d p o w ie d z ia ln o osób fun kcy jn ych
za z a b e z p ie c z e n ie log is tyczn e o k r t u .................................................... 230
R ozdzia 12
Z ASADY PR O W A D ZE N IA GOSPODARKI SPRZTEM
I MATERIAAMI SUB M A T E R IA O W Y C H ......................................................... 233
12.1 . Zasady p ro w a d z e n ia g o s p o d a rk i y w n o c io w e j na o k r c ie 233
12.1.1. Dzia a lno gospodarcza suby y w n o c io w e j ..................... 233
12.1.2. Nalenoci yw no c io w e i zasady ich s to s o w a n ia ................ 234
12.1.3. Zasady yw ien ia zaóg jednos tek p y w a j c y c h ....................... 238
12.1.4. Z a o p a try w a n ie o kr tó w w sprzt i m ateria y
suby y w n o c io w e j ............................................................................ 241
12.2. Zasady p ro w a d z e n ia g o s p o d a rk i m a te r ia a m i p d n y m i
i sm aram i na o k r c ie .......................................................................................... 244
12.2.1. Pojcie gospodark i m ater ia am i pd nym i i s m a r a m i 244
12.2.2. O bow izk i o rg an ów o dp ow iedz ia lnych za gospodark
m ateria am i pd n ym i i s m a r a m i ..................................................... 245
12.2.3. Zasady gospodark i sprztem i m ater ia am i
suby m a te r ia ó w pdnych i sm arów
na jedn o s tkach p y w a j c y c h ................... 248
12 .2 .3 .7. P rzy jm o w a n ie , z d a w a n ie i ro z lic z a n ie zu y tych
m a te r ia ó w p d nych i s m a ró w ......................................... 250
12.2.3.2. K o n tro la , e w id e n c ja i sp ra w o zd a w czo
w g o s p o d a rc e m a te r ia a m i p d n y m i
i s m a ra m i na o k r c ie ............................................................. 254
12.3. Zasady p ro w a d z e n ia g o s p o d a rk i m u n d u r o w e j na o k r c ie 257
12.3.1. Pojcie i zadania gospodarki m u n d u r o w e j .............................. 257
12.3.2. Podzia rzeczowych skadn ików m aj tkow ych
suby m u n d u r o w e j ............................................................................... 259
7
przedm iotów zaopatrzenia m undurow ego ................................. 260
12.3.4. Podstawy zaopatrywania w przedm ioty mundurowe
i ew idencja m ate ria ow a............................................................................ 263
zaopatrzenia m undurow ego................................................................... 265
12.3.6. Prowadzenie gospodarki m undurowej w jednostkach M arynarki W o jennej................................................... 266
R o zdzia 13
ZASADY PR O W A D ZE N IA GOSPODARKI SPRZTEM
I M ATERIAAMI SUB M O R S K IC H ........................................................................ 271
13.1 . Pojcie i z a d a n ia g o s p o d a rk i tec h n ic zn y m i
ro d kam i m a te r ia o w y m i s ub m o r s k ic h ........................................... 271
13.2 . K lasyfikac ja ro d kó w m a te r ia o w y c h i u s ta la n ie
w artoc i s p r z t u .................................................................................................. 273
13.3 . W y b ra k o w a n ie m a te r ia ó w i z a g o s p o d a r o w a n ie
m ie n ia t e c h n ic z n e g o ........................................................................................ 276
13.4 . Ew id enc ja m a t e r ia o w a .................................................................................... 277
13.4.1. Pojcia o g ó ln e .................................................................................................... 277
13.4.2. Podstawowe dokum enty rodków m ateriaowych
stosowane na o krcie .................................................................................... 278
13.5 . P la n o w a n ie p o t rz e b m a te r ia o w y c h w s ubach m o r s k ic h 281
13 .6 . P rz y jm o w a n ie i z d a w a n ie tec h n ic zn y ch ro dkó w
m a te r ia o w y c h sub m o r s k ic h .................................................................. 283
13.7 . P r z e d m io ty z a o p a tr z e n ia w s ubach m o r s k ic h ............................... 286
13.7.1. Suba techniczno-okrtowa ratow nictw a m orsk iego 286
1 3.7.2. Suba broni po dw od ne j............................................................................ 290
13.7.3. Suba cznoci naw igacji i h yd ro g ra fii...................................... 291
13.7.4. Suba u zb ro jen ia ............................................................................................. 293
R ozdz ia 14
O D P O W IE D Z IA L N O ZA SZKODY W M IE N IU W O J S K O W Y M .................. 297
14 .1 . Po jc ie szkody w m ie n iu w o j s k o w y m .................................................... 297
14.2 . Z asady o d p o w ie d z ia ln o c i za s p o w o d o w a n ie s z k o d y .................. 298
14.3 . U ja w n ie n ie s z k o d y .............................................................................................. 299
14 .4 . P o s t p o w a n ie w y ja n ia j c e .......................................................................... 300
8
R ozdzia 1 5
ELEMENTY LOGISTYKI W IELO N A R O D O W Y C H
SI MORSKICH N A T O ...................................................................................................... 303
15.1. P o d s ta w ow e z a o e n ia log is tyk i N A T O ..................................................... 303
15.2 . Z a b e z p ie c z e n ie log is tyczn e W ie lo n a ro d o w y c h
Si M orsk ich N A T O ............................................................................................. 310
15.2.1. Struktura zabezpieczenia nawodnego
W ielonarodowych Si Morskich NATO................................................... 311
15.2.2. Struktura zabezpieczenia brzegowego
W ielonarodowych Si Morskich NATO............................................... 316
15.3. F u n kc jo n o w a n ie o k r tu w system ie log is tycznym
W ie lo n a ro d o w y c h Si M orsk ich N A T O .................................................... 322
1 5.3.1. Zabezpieczen ie logistyczne okrtu w system ie
logistycznym W ielonarodowych Si Morskich
i grup tak tyczn ych ........................................................................................... 324
15.3.2. Zabezpieczenie logistyczne okrtu w system ie
logistycznym zabezpieczenia b rzegow ego ................................. 325
15.4. Z a b e z p ie c z e n ie lo g is ty c zn eg o o k r tó w
M a r y n a rk i W o je n n e j RP d z ia a jcych
w W ie lo n a ro d o w y c h Siach M orsk ich N A T O ........................................ 326
R ozdzia 16
ZAOPATRYWANIE OKRTÓW NA M O R Z U ........................................................... 335
16.1 . Cel i o g ó ln e zasady z a o p a t r y w a n ia o k r tó w na m o r z u ............... 335
16.2 . P la n o w a n ie i p ro c e d u ry z a o p a tr y w a n ia o k r tó w na m o r z u 338
16.3 . U z u p e n ia n ie z a p a s ó w m a te r ia ó w ciekych na m o r z u .............. 341
16.4. U z u p e n ia n ie z a p a s ó w m a te r ia ó w staych na m o r z u ................ 347
16.5. U z u p e n ia n ie z a p a s ó w m e to d p io n o w ............................................ 351
16.6 . P r z e k a z y w a n ie o s ó b .......................................................................................... 354
B IB L IO G R A FIA ...................................................................................................... 355
Z a c z n ik - ZESTAWIENIE GESTORÓW UZBROJENIA I SPRZTU WOJSKOWEGO ORAZ CENTRALNYCH ORGANÓW LOGISTYCZNYCH........................................................... 363
SOW NIK PODSTAW OW YCH T E R M IN Ó W LO G IS TYC ZN Y C H .................................... 373
SPIS R Y S U N K Ó W ....................................................................................................................... 397
SPIS T A B E L .................................................................................................................................... 401
9
ADAMS Allied Deployment and Movement System Sojuszniczy System Przemieszczania i Ruchu Wojsk
AEROMEDEVAC aeromedical evacuation lotnicza ewakuacja medyczna
ALSS advanced logistic snpport site rozwinity rejon zabezpieczenia logistycznego
AMCC Allied Movement Coordination Centre Sojusznicze Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk
AMW Agencja Mienia Wojskowego BDR battle damage repair
naprawa uszkodze bojowych
CDS centralne drogi samochodowe
ChRZA Chemiczno-Radiacyjny Zespó Awaryjny
CJTF Combined Joint Task Force Wielonarodowe Poczone Siy Zadaniowe
CKRW Centrum Koordynacji Ruchu Wojsk
11
COM Centrum Operacji Morskich
COZ centralny organ zaopatrzenia
CSMW Centralna Skadnica Marynarki Wojennej CTFP Counter Terrorism Fellowship Program
Program Walki z Terroryzmem
Marynarki Wojennej
drrem druyna remontowa
DT dni techniczne
FMF Foreign Military Financing Program Pomocy Wojskowej (Stanów Zjednoczonych)
FMR forward maintenance and repair wysunity punkt remontowy i naprawczy
FO flotylla okrtów
GN gospodarka narodowa
HNS host nation support wsparcie przez pastwo gospodarza
HNSA host nation support agreement umowa wsparcia przez pastwo gospodarza
IMET International Military Education and Training Midzynarodowy Program Nauczania i Szkolenia
IPP indywidualny pakiet przeciwchemiczny
JFC join t force command poczone dowództwo si
JFMCC join t forces maritime component commander dowódca komponentu morskiego poczonych si
JIA join t implementation arrangement wspólne porozumienie wdroeniowe
JIM jednolity indeks materiaowy
jz jednostka zaadowania
kb komplet bojowy
13
morski park pontonowy
NATO Maintenance and Supply Agency Agencja ds. Eksploatacji i Zaopatrywania NATO NATO Maintenance and Supply Organization Organizacja ds. Zabezpieczenia Eksploatacji Sprztu i Zaopatrzenia NATO NATO Crisis Response System System Reagowania Kryzysowego NATO national support element narodowy element wsparcia NATO Security Investment Programme Program Inwestycji NATO w Dziedzinie Bezpieczestwa obsugiwania biece
14
OPP operational planning process proces planowania operacyjnego
OR obsugiwania roczne
OS obsugiwania specjalne
OTrM okrt transportowo-minowy
OW okrg wojskowy
OWT okrgowe warsztaty techniczne
PMG program mobilizacji gospodarki
PSB punkty staego bazowania okrtów
PSD pomocnicze stanowisko dowodzenia
PSO parkowa stacja obsugi
PST park sprztu technicznego
p.z.m. przedmiot zaopatrzenia mundurowego
RAS replenishment at sea uzupenienie zaopatrzenia na morzu
rbh roboczogodzina
rdz racja dzienna ywnoci
rmn rakietowe materiay napdowe
RPRO rozrodkowany punkt remontu okrtów
RSN role specialist nation rola pastwa specjalisty
RSOM reception, staging and onward movement przyjcie, przeformowanie i dalszy ruch
RWT rejonowe warsztaty techniczne
RZI rejonowe zarzdy infrastruktury
SHAPE Supreme Headuarters Allied Powers Europ Kwatera Gówna Poczonych Si Zbrojnych NATO w Europie
SMP self maintenance period okres remontowy
SN sending nation pastwo wysyajce
SOFA status offorces agreement porozumienie na temat statusu si
SON NRF-NATO Response Forces Siy Odpowiedzi NATO
SOR statement o f reuirements zestawienie (deklaracja) potrzeb
SP Siy Powietrzne
STM Szefostwo Techniki Morskiej
SZI Stoeczny Zarzd Infrastruktury
m rodki materiaowe
TPLSS third party logistic support services trzecia strona (kontraktor) zabezpieczenia logistycznego
TRP tymczasowy rejon przeadunkowy
TSP toksyczne rodki przemysowe
tm techniczne rodki materiaowe
UDS uzupeniajce drogi samochodowe
URC underway replenishment coordinator koordynator uzupenienia zapasów na morzu
VERTREP vertical replenishment uzupenienie zapasów z helikoptera
VOD vertical on-board delivery dostawa na pokad okrtu za pomoc helikoptera
wjb wojskowa jednostka budetowa
WKU wojskowa komenda uzupenie
WZI wojskowy zarzd infrastruktury
ZDO zastpca dowódcy okrtu
Jednym z podstawowych warunków, który musi speni pastwo, aby jego siy morskie mogy skutecznie dziaa, jest organizacja zabezpie­ czenia logistycznego. Marynarka Wojenna RP wypenia zadania wyni­ kajce zarówno z potrzeb narodowych, jak i ze zobowiza sojuszni­ czych. Zobowizania sojusznicze wi si z koniecznoci realizacji przez je j jednostki pywajce zada w wielonarodowych zespoach na akwenach znacznie oddalonych od macierzystych baz morskich.
Dziaalno operacyjna i szkoleniowa w czasie pokoju, zabez­ pieczenie procesu osigania wyszych stanów gotowoci bojowej oraz zadania bojowe podczas wojny - wszystko to przyczynia si do zuywania potencjau logistycznego oddziaów i pododdziaów. Utrzymanie waciwej gotowoci bojowej jednostek wymaga systema­ tycznego odtwarzania tego potencjau. Istotn rol w tym procesie odgrywa zabezpieczenie logistyczne, które rozumiane jest jako zasi­ lanie oddziaów i pododdziaów dostawami zaopatrzenia oraz wiad­ czenie usug specjalistycznych i socjalno-bytowych.
Ze wzgldu na charakter dziaa Marynarki Wojennej zabez­ pieczenie logistyczne realizowane jest na rzecz zespoów jednostek pywajcych w jednostkach brzegowych i lotnictwa morskiego. To zadanie bardzo zoone, dlatego wymaga skoordynowanych dziaa w strefie morskiej, przybrzenej i ldowej. Bez wiedzy teoretycznej z logistyki nie mona dobrze wykonywa zada zwizanych z zabez­ pieczeniem logistycznym si Marynarki Wojennej. Wane jest wic, aby suchaczom Akademii Marynarki Wojennej przybliy zasady i mechanizmy funkcjonowania poszczególnych podsystemów logi­ stycznych w specyficznych warunkach dziaalnoci si Marynarki Wojennej.
W podrczniku zawarto podstawowe informacje o zabezpie­ czeniu logistycznym oraz prowadzeniu gospodarki wojskowej na okr­ tach i w jednostkach brzegowych Marynarki Wojennej. W rozdziale 1 przedstawiono teoretyczne podstawy logistyki wojskowej oraz scha­ rakteryzowano system logistyczny Marynarki Wojennej, podkrelajc jego specyfik. W rozdziale 2 omówiono transformacj systemu logi­ stycznego Si Zbrojnych RP i obecn jego struktur wraz z podsta­ wowymi zadaniami najwaniejszych szczebli kierowania logistyk.
19
Rozdzia 3 przedstawia ogólne zasady funkcjonowania gospodarki wojskowej, je j miejsce w gospodarce rynkowej i struktur budetu obronnego pastwa.
Rozdzia 4 powicono bazowaniu Marynarki Wojennej oraz gównym zadaniom poszczególnych skadników tego systemu. W czte­ rech kolejnych rozdziaach przedstawiono elementy systemu logi­ stycznego Marynarki Wojennej. Omówiono podstawowe pojcia, przeznaczenie oraz zasady funkcjonowania podsystemu zaopatrywania, eksploatacji, transportu i ruchu wojsk oraz infrastruktury. Mimo e zabezpieczenie medyczne nie stanowi integralnej czci zabezpieczenia logistycznego, to jednak cile si z nim wie i w znacznym stopniu od niego zaley. W zwizku z tym w rozdziale 9 zaprezentowano zasady funkcjonowania zabezpieczenia medycznego zaóg jednostek pywaj­ cych.
Dwa kolejne rozdziay dotycz struktury i roli komendy portu wojennego jako podstawowego elementu realizujcego zabezpieczenie logistyczne jednostek pywajcych Marynarki Wojennej oraz budowy systemu logistycznego zespoów okrtów i wariantów systemów logi­ stycznych pojedynczego okrtu.
W rozdziale 12, 13 i 14 przedstawiono zasady prowadzenia gospodarki materiaowej w subach morskich oraz zabezpieczenia logistycznego w wybranych dziaach gospodarki w subach mate­ riaowych i technicznych na okrtach i w jednostkach brzegowych Marynarki Wojennej. Omówiono równie podstawowe zasady odpo­ wiedzialnoci osób funkcyjnych, które zajmuj si gospodark mate­ riaow, za szkody w mieniu wojskowym.
Rozdzia 15 zawiera najwaniejsze informacje o zabezpieczeniu logistycznym Wielonarodowych Si Morskich NATO, charakterystyk struktury zarówno zabezpieczenia nawodnego, jak i brzegowego oraz zasady zabezpieczenia logistycznego jednostek pywajcych Marynarki Wojennej RP, które dziaaj w rejonach oddalonych od macierzystych baz. W ostatnim rozdziale przedstawiono natomiast podstawowe metody odtwarzania gotowoci bojowej okrtów na morzu.
W podrczniku mona take zapozna si z najwaniejszymi pojciami z logistyki, podanymi w jzyku polskim i angielskim, opra­ cowanymi na podstawie krajowych dokumentów doktrynalnych oraz publikacji sojuszniczych NATO.
Podrcznik przeznaczony jest dla podchorych wszystkich kierunków studiów oraz suchaczy studiów podyplomowych i kursów szkolenia oficerów Marynarki Wojennej.
20
Logistyka jest terminem uywanym w wojskowoci, okrelajcym teori i praktyk fizycznych przepywów materiaów, towarów i usug zacho­ dzcych w czasie i przestrzeni pomidzy uczestnikami ycia gospo­ darczego. Pierwotnie oznacza on zaopatrywanie, przemieszczanie i kwaterowanie wojsk, zwaszcza podczas dziaa wojennych.
Sowo log istyka wywodzi si z jzyka starogreckiego i ma wspólny rdze z takimi wyrazami, jak:
logos ‘sowo, mowa, rozum, liczenie’; log iam os ‘obliczanie, rachunek, rozwaanie’; logistes ‘rachmistrz’; log istikon ‘sia rozumu, rozsdek’; log istike ‘sztuka liczenia, sztuka kalkulowania’1.
W Atenach urzdnik pastwowy zwany logistes (rachmistrz) by odpo­ wiedzialny za kontrolowanie finansów publicznych.
W jzyku aciskim, którym posugiwali si staroytni Rzymianie, odnale mona odpowiedniki greckich sów, tj. logica, logicus czy logistas. W wojskach staroytnego Bizancjum logista peni funkcj intendenta. W legionach rzymskich log istate odpowiada za ich zabezpieczenie i przygotowanie do wojny. Z greki i aciny wywodzi si take francuskie sowo log istiue, które oznacza transport, kwate­ rowanie i zaopatrywanie wojsk. W jzyku greckim pojcie to nazywa cechy i umiejtnoci ( ‘sia rozumu, rozwaga, rozsdek, sztuka liczenia i kalkulowania’), a we francuskim - przedmiot logistyki oraz wiedz niezbdn do sprawnego zaopatrywania i przemieszczania wojsk.
Dziaania logistyczne zawsze byy powizane z zadaniami b o jo ­ wymi. Ich celem byo wsparcie si zbrojnych stosownie do zamierze
1 E. Nowak, Logistyka wojskowa. Zarys teorii, AON, Warszawa 1994, s. 12.
21
Logistyka M arynarki W ojennej
ich dowódców. Ju w staroytnoci logistyk rozumiano jako teori i praktyk prowadzenia gospodarki wojskowej.
Mona przyj, e po raz pierwszy pojcie log istyka zostao oficjalnie uyte w X w. n.e. przez cesarza bizantyjskiego Leontosa VI (8 8 6-911). W swoim dziele Sum aryczne w yoen ie sztuki w ojennej omawia trzy nauki wojenne: strategi, taktyk i logistyk. Wedug niego gównym zadaniem logistyki jest zaopatrywanie wojsk, rozpo­ znanie terenu oraz odpowiednie przygotowanie przemieszczania i dyslokacji wasnych si. Twierdzi, e „jest rzecz logistyki, eby od by wypacany, wojsko odpowiednio uzbrojone i uszeregowane, wypo­ saone w dziaa i sprzt wojenny; eby potrzeby wojska byy dosta­ tecznie i w odpowiednim czasie zaspokojone, a kada wyprawa odpo­ wiednio przygotowana, tzn. przestrze i czas odpowiednio obliczony, obszar oszacowany z uwzgldnieniem ruchu wojsk, a take siy oporu przeciwnika i zgodnie z tymi funkcjami naley regulowa i podporzd­ kowa ruchy i podzia si zbrojnych”2.
Dopiero w X IX w. logistyka zostaa ponownie uznana za peno­ prawn nauk wojskow. W 1837 r. w Paryu ukazaa si ksika gene­ raa armii francuskiej barona Antoine-Henri de Jomini - Zarys sztuki w ojennej. Autor posuguje si w niej pojciem logistyki. Sowo to wywodzi on z francuskiego loger ‘kwaterowa, zaopatrywa, przygoto­ wywa’ oraz z okrelenia m arech a l des logis ‘kwatermistrz’3.
Do teorii i praktyki wojskowoci logistyk w klasycznej formie wprowadzili dopiero w drugiej poowie X IX w. Amerykanie podczas wojny secesyjnej. Decydujcy wkad wnieli oficerowie wywodzcy si z kadry marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych Ameryki Pónocnej. Admira Alfred Thayer Mahan (1 8 4 0 -1 9 1 4 ) , twórca doktryny potgi morskiej i logistyki si morskich, jako pierwszy wskaza na rol potencjau ekonomicznego we wspóczesnej wojnie. Zwraca on szczególn uwag na logistyk si morskich, eksponujc przede wszystkim ogromne znaczenie dobrych linii zaopatrywania, oraz gromadzenie zapasów paliwa, a take rol i bezpieczestwo staych i pywajcych baz morskich.
Do rozwoju teoretycznych podstaw logistyki wojskowej znaczco przyczyni si komandor George Cyrus Thorpe (1875-1936). W swojej pierwszej pracy teoretycznej Czysta logistyka. N auka o p rzy ­ gotow an iu wojny przedstawia naukowe podstawy opracowania zasad praktycznego funkcjonowania systemu logistycznego. Podkrela on rol i miejsce gospodarki narodowej w dziaaniach wojennych, wczajc
2 K. Fico, Logistyka operacyjna. Na przyk adz ie resortu obrony narodow ej, „BEL Studio”, Warszawa 2004, s. 15.
3 E. Nowak, Logistyka..., op. cit., s. 12.
22
Rozdzia 1 .Teo re tyczne pod staw y w o jskow ego system u log istycznego
do logistyki procesy, takie jak przygotowanie gospodarcze do wojny, mobilizacj gospodarcz i funkcjonowanie przemysu zbrojeniowego. George Cyrus Thorpe by zwolennikiem wypracowania zdetermino­ wanych struktur logistycznych i powoania odpowiednich sub logi­ stycznych, dziaajcych w siach zbrojnych w zintegrowanym ukadzie sztabu operacyjnego i sztabu logistyki, którymi dowodziby wspólny szef4.
Logistyka staa si pojciem powszechnym w terminologii wojskowej dopiero w latach II wojny wiatowej. Ldujce w Europie wojska amerykaskie spopularyzoway to pojcie, które weszo do uycia równie w innych armiach si alianckich, literaturze i codziennej praktyce. W latach 1940-1950 w publikacjach brytyjskich i francu­ skich logistyka wystpuje rzadko i jest pocztkowo synonimem sowa adm in istration ‘administracja’. W tym okresie w Europie przez admi­ nistracj wojskow rozumiano zaopatrywanie, transport i hospitali­ zacj5.
Dopiero utworzenie NATO i procesy integracyjne w dziedzinie militarnej zachodzce w Europie Zachodniej pod auspicjami Stanów Zjednoczonych spowodoway, e pojcie to weszo do codziennego sownictwa wojskowego, a struktury organizacyjne, zasady i procedury logistyczne zostay zaadaptowane w narodowych systemach sojusz­ ników.
Bardzo istotny wkad w rozwój wspóczesnej logistyki wojskowej wniós amerykaski kontradmira Henry Effingham Eccles6. Wyrónia on trzy wymiary logistyki, do których nale:
1) Cztery kategorie rodków logistycznych: stany osobowe, zasoby materiaowe, urzdzenia i usugi.
2) Trzy elementy: zapotrzebowanie, zakupy i dystrybucja. 3) Cztery aspekty: organizacja, planowanie, realizacja
i nadzór. Wedug niego logistyk pod wzgldem organizacyjnym mona podzieli na nastpujce dziay:
stany osobowe; - zaopatrzenie i budownictwo;
remonty i awarie; technika bojowa, obsuga techniczna i eksploatacja; transport i przemieszczanie; suba zdrowia.
4 K. Fico, Logistyka operacy jn a ..., op. cit., s. 19. 5 M. Brzeziski, Logistyka wojsk ldowych. Z abezpieczen ie logistyczne
oddzia ów i pododdzia ów w dzia an iach taktycznych, WAT, Warszawa 1998, s. 15. 6 K. Fico, Wspóczesna logistyka wojskowa, „BEL Studio”, Warszawa 2002, s. 19.
23
W terminologii stosowanej przez H enry 'ego E. Ecclesa zasad­ nicz kategori jest logistyka wojskowa ( m ilitary logistics). Definiuje j jako planowanie i realizacj zabezpieczenia materiaowo-technicznego narodowych si zbrojnych pastw NATO oraz tworzenie odpowiednich warunków socjalno-bytowych i zdrowotnych do wykonywania stawia­ nych przed nimi zada. Dodatkowo okrela zakres funkcjonowania logistyki cywilnej (civ ilian logistics), przez któr rozumie planowanie, gromadzenie i dystrybucj zapasów towarów, rodków materiaowo- -technicznych oraz wiadczenie usug przez sektor cywilny gospodarki narodowej dla zabezpieczenia wykonania zadania.
1.2. Pojcie i zadania logistyki wojskowej
Logistyka wojskowa jest jedn z dyscyplin sztuki wojennej. Zapewnia ona wojskom wysok skuteczno dostaw zaopatrzenia oraz wiad­ czenie usug specjalistycznych i gospodarczo-bytowych. Logistyka we wspóczesnej literaturze fachowej definiowana jest wielorako. W wikszoci definicji logistyka przedstawiana jest przede wszystkim jako zbiór metod efektywnego zarzdzania. W zalenoci od podejcia do tego zagadnienia gówny akcent kadziony jest na utrzymywanie zapasów, ich skadowanie i przemieszczanie, konkretnie przedstawione procesy gospodarcze, ich organizacj oraz zarzdzanie nimi.
Logistyk wojskow, której zakres i gówne cele s inne ni w logistyce cywilnej, definiuje si jako:
1) Dzia sztuki wojennej o planowaniu, przygotowaniu i realizacji dostaw zaopatrzenia oraz usug zapewniajcych wojskom skuteczne szkolenie i prowadzenie dziaa bojowych.
2) Teoria i praktyka tworzenia warunków technicznych i bytowych do wszechstronnego zaopatrywania wojsk, eksplo­ atacji uzbrojenia i sprztu wojskowego, opieki medyczno- -sanitarnej, utrzymania infrastruktury wojskowej, transportu i komunikacji wojskowej oraz kierowania tymi dziaaniami w czasie pokoju, rozwinicia mobilizacyjnego i operacyjnego oraz wojny. Zgodnie z D oktryn logistyczn Si Z brojnych R zeczypospolitej
P olsk ie j7 logistyka wojskowa - to dziedzina wiedzy zajmujca si utrzy­ maniem zdolnoci bojowej si zbrojnych, która obejmuje takie aspekty
7 D oktryn a log istyczn a Si Z brojnych R zeczypospolitej P o lsk ie j (DD/4), SGWP - GZL, Warszawa 2004, s. 11.
24
Rozdzia 1 .Teo re tyczn e pod staw y w o jskow ego system u logistycznego
dziaalnoci logistycznej, jak: kierowanie, zabezpieczenie materiaowe i techniczne, transport i ruch wojsk oraz elementy logistyczne zabez­ pieczenia medycznego. Logistyka wojskowa zajmuje si ponadto:
planowaniem, pozyskiwaniem, przechowywaniem, transportem, dystrybucj, utrzymaniem i konserwacj oraz utylizacj uzbrojenia, sprztu i rodków materiaowo-technicz­ nych, a take pracami badawczo-rozwojowymi z zakresu logi­ styki;
transportem stanów osobowych; budow, utrzymaniem, konserwacj, uytkowaniem
i pozyskiwaniem oraz pozbywaniem si budynków i instalacji; wiadczeniem specjalistycznych usug logistycznych; ewakuacj i logistyk medyczn.
WOJSKOWY SYSTEM LOGISTYCZNY
L O GISTYC ZN E
ORGANY
S Z E F O S T W A
O D D Z IA Y
W Y D Z IA Y
S E K C J E
LO GISTYC ZN E O RGANY
WYKONAWCZE
S T A C JO N A R N E J E D N O S T K I
L O G IS T Y C Z N E
M O B IL N E J E D N O S T K I
L O G I S T Y C Z N E
UJCIE FUNKCJONALNE
C E L O W E D Z IA A N IA O R G A N Ó W
L O G IS T Y C Z N Y C H W O K R E S IE
P O K O JU
K R Y Z Y S U
Z A G R O E N IA
W O JN Y
Zasoby logistyczne:
personel logistyczny
rodki bojowe
rodki materiaowe
rodki finansowe
sprzt transportowy
sprzt logistyczny
R E L A C J E S U B O W E , F U N K C JO N A L N E ,
IN F O R M A T Y C Z N E , W S P Ó D Z IA A N IA
PODSYSTEM KIEROWANIA
PO D SYSTEM TECHNICZNY
PO DSYSTEM M EDYCZNY
W O JSK O W E J
Rys. 1. Struktura wojskowego systemu logistycznego
System logistyczny jest zbiorem elementów struktury organi­ zacyjnej oraz obszarów funkcjonalnych, których przeznaczenie oraz wzajemne powizania i relacje zapewniaj dziaanie Si Zbrojnych RP w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Utrzymuje niezbdny potencja wykonawczy (jednostki, urzdzenia i instalacje logistyczne) oraz zasoby logistyczne (personel logistyczny, rodki bojowe, materiaowe
25
Logistyka M arynarki W ojennej
i finansowe, sprzt transportowy i logistyczny), dziki czemu wojska mog wykonywa zadania w czasie pokoju oraz prowadzi dugotrwae operacje w kadych warunkach, we wszystkich strefach klimatycznych i w znacznym oddaleniu od macierzystego terytorium8.
Wojskowy system logistyczny mona rozpatrywa pod wzgldem strukturalnym i funkcjonalnym. W pierwszym ujciu skupiamy si na logistycznych organach kierowniczych i wykonawczych (rys. 1), w drugim natomiast - na celowym dziaaniu organów logistycznych zapewniajcych cigo wsparcia logistycznego wojsk w kadych warunkach.
Przedmiotem organizacji i zarzdzania w logistyce wojskowej s nastpujce podsystemy wchodzce w skad systemu logistycznego:
kierowania (utosamiany z organami dowódczo-sztabo­ wymi danego pionu logistycznego);
materiaowy; - techniczny;
Dla wspóczesnej logistyki wojskowej charakterystyczne s takie cechy, jak systemowo ujmowania dziaa logistycznych, integracja zarzdzania dziaami logistycznymi oraz optymalizacja procesów logi­ stycznych. Jej cech szczególn jest natomiast organizacyjno-funk­ cjonalna podrzdno wobec systemu operacyjnego, która rzutuje na odmienn gradacj kryteriów i zasad dziaania systemu logistycz­ nego. Tylko w wyjtkowych warunkach, np. w czasie pokoju, logistyka wojskowa moe kierowa si „klasycznym” dla logistyki cywilnej kryte­ rium minimalnych kosztów, a jeszcze rzadziej - naczelnym kryterium gospodarki rynkowej, tj. maksymalnego zysku9.
O skutecznoci wojskowego systemu logistycznego w czasie dziaa wojennych decyduje to, czy zadania logistyczne s realizowane we waciwym czasie i miejscu (na rzecz odpowiedniego odbiorcy) oraz w odpowiedniej iloci i jakoci. W czasie pokoju musi by speniony jeszcze jeden warunek - waciwe koszty wykonania zada.
Logistyka cywilna, obejmujca odpowiednie resorty gospodarki narodowej, zarówno sektora pastwowego, jak i prywatnego, stanowi otoczenie systemowe dla logistyki wojskowej. System logistyki cywilnej zawiera cz potencjau surowcowego, materiaowo-technicznego,
8 D oktryna logistyczna..., op. cit., s. 25. 9 K. Fico, Problemy w draania inform atyki w system ie logistycznym M arynarki
Wojennej, IV Resortowa Konferencja Naukowa „Logistyka w Siach Zbrojnych RP”, AMW, Gdynia 1997, s. 37.
26
Rozdzia 1 .Teo re tyczne pod staw y w o jskow ego system u logistycznego
produkcyjno-remontowego, usugowego, komunikacyjnego itp., który jest wykorzystywany do zapewnienia zdolnoci obronnych pastwa. System logistyki wojskowej skada si z ruchomego potencjau si i rodków pododdziaów oraz oddziaów logistycznych i stacjonarnej infrastruktury logistycznej. W czasie wojny duy wpyw na dziaanie systemu logistycznego walczcych wojsk ma potencja logistyczny nie tylko ssiadów (sojuszników), ale take przeciwnika (okrelany jako zdobycze wojenne).
Z podstawowej funkcji wojskowego systemu logistycznego, tj. obsugi logistycznej wojsk, wynikaj zadania, które warunkuj jego waciwe dziaanie10:
utrzymanie oraz unowoczenianie sub logistycznych (organizowanie szkolenia oraz zachowanie w siach zbrojnych niezbdnej liczby specjalistów i wyposaenia technicznego umoliwiajcego waciwe zabezpieczenie logistyczne wojsk);
- zachowanie i modernizacja logistycznej infrastruktury wojskowej (optymalizacja liczby obiektów, ich rozmieszczenie i odpowiednie wyposaenie);
utrzym anie zapasów wojennych na wymaganym poziom ie (grom adzenie, przechowywanie, ochrona i obrona zapasów rodków m ateriaowych oraz ich odnowa dla zapew nienia im waciwej jak o c i) ;
- zachowanie oraz modernizacja logistycznego systemu kierowania (dostosowanie zasad i metod kierowania logistyk, systematyczny postp we wdraaniu nowoczesnych systemów informatycznych, cznoci oraz automatycznych systemów zarzdzania). Procesy logistyczne podlegaj cigej racjonalizacji i optyma­
lizacji. Racjonalizacja polega na stopniowym usprawnianiu dotych­ czasowych rozwiza, a optymalizacja - na umiejtnym wyborze tych najlepszych sporód wielu moliwych wariantów.
Wojskowy system logistyczny organizuje i realizuje dostawy zaopatrzenia dla si zbrojnych oraz wiadczy usugi niezbdne wojskom do szkolenia i walki. Rol zabezpieczenia logistycznego jest zaopatry­ wanie, eksploatacja uzbrojenia i sprztu wojskowego, zabezpieczenie medyczne i komunikacyjne oraz utrzymanie infrastruktury. Jego istota polega na stworzeniu warunków do skutecznego prowadzenia dziaa. W tym celu dy si do przygotowania oraz utrzymania odpowiednio urzutowanego i rozmieszczonego w terenie potencjau logistycznego, a take zapewnienia jego racjonalnego zastosowania, przy szerokim
10 M. Brzeziski, E. Chylak, E ksploatacja w logistyce w ojskow ej, „Bellona”, Warszawa 1996, s. 17-19.
27
uwzgldnieniu terenowej infrastruktury logistycznej. Dziki zabezpie­ czeniu logistycznemu wojsku mona dostarczy rodki niezbdne do ycia i walki, a ludzi i sprzt przygotowa do prowadzenia dziaa. Rezultat jest zadowalajcy, gdy zaopatrzenie i usugi konieczne dla wojsk zostay zrealizowane w zaplanowanych ilociach, jakoci, miejscu i czasie11.
W logistyce wojskowej za wykonanie tych zada odpowie­ dzialne s nastpujce podsystemy organizacyjno-funkcjonalne:
- zaopatrzenia; eksploatacji; medyczny; komunikacji; infrastruktury.
Sporód nich nadrzdn rol odgrywa podsystem kierowania, który koordynuje ich prac zgodnie z potrzebami zabezpieczenia logistycz­ nego planów operacyjnych. Niezalenie od nadrzdnego systemu kierowania kady z piciu podsystemów funkcjonalnych ma swój auto­ nomiczny organ kierowania na poziomie swojego systemu.
Usugi logistyczne (rys. 2) dziel si na specjalistyczne i gospo- darczo-bytowe. Do pierwszej grupy zalicza si m.in. usugi techniczne, medyczne i transportowe (zaadunkowe, wyadunkowe i przeadun­ kowe). Maj one za zadanie:
utrzymywa w gotowoci do uycia oraz odtwarza stan techniczny uzbrojenia i sprztu wojskowego;
- zapewni odpowiedni stan zdrowotny; udziela pomocy medycznej rannym i chorym; realizowa przewozy zaopatrzeniowe, przerzut si
i adunków; wykorzysta obiekty wojskowe i cywilne infrastruktury
technicznej12. Do drugiej grupy nale usugi ywieniowe, piekarnicze, handlowe, kwaterunkowe, finansowe, szewskie, krawieckie, pralnicze, kpie­ lowe itp. S one niezbdne do tego, aby stworzy onierzom odpo­ wiednie warunki socjalno-bytowe13.
Procesy logistyczne zachodzce w acuchu dostaw zaopa­ trzenia i wiadczenia usug podlegaj ogólnym zasadom sztuki wojennej. Specyfika zabezpieczenia logistycznego sprawia, e oprócz nich w logistyce wojskowej obowizuj take zasady szczegóowe. S
11 M. Brzeziski, L ogistyka..., op. cit., s. 39-41 . 12 R egulam in d z ia a M aryn arki W ojennej (DD/3.1), SGWP - DMW,
Gdynia 2008, s. 13. 13 Ibidem.
28
Rozdzia 1. Teoretyczne podstaw y w o jskow ego system u logistycznego
one charakterystyczne dla dziaa prowadzonych na rzecz obronnoci pastwa oraz zwizanych z organizowaniem i realizacj dostaw zaopa­ trzenia, a take wiadczeniem usug dla wojsk.
USUGI LOGISTYCZNE
S P E C J A L IS T Y C Z N E
TECHNICZNE
obsugi
przegldy
serwisy
remonty
zaadunek
wyadunek
przeadunek
wydobycie i oczyszczanie wody
G O S P O D A R C Z O -B Y T O W E
PIEKARNICZE
Zabezpieczenie logistyczne jest skuteczne jedynie wówczas, gdy przestrzega si tych szczególnych regu funkcjonowania organów, jednostek i urzdze logistycznych oraz stosowania waciwie dobra­ nych metod, technik, sposobów racjonalizacji i optymalizacji. Do zasad, które ze wzgldu na ich swoisto mona nazwa logistycznymi, nale14:
1) Zasada gospodarnoci - denie do minimalizacji nakadów na osignicie zaoonego celu przy jednoczesnej maksymalizacji efektów uzyskiwanych za pomoc posiadanych rodków.
2) Zasada celowoci - ukierunkowanie pracy wszystkich pionów zabezpieczenia logistycznego przez okrelenie celu gównego oraz celów porednich, etapowych, czciowych i dodatkowych.
14 M. Brzeziski, L ogistyka..., op. cit., s. 46 -4 8 .
29
3) Zasada koncentracji wysiku - konieczno okrelenia w kadej sytuacji gównego wysiku zabezpieczenia logistycz­ nego.
4) Zasada ekonomii si - moliwo oszczdnego gospo­ darowania posiadanym potencjaem logistycznym w jednym ogniwie w celu stworzenia warunków do skupienia potencjau w innym.
5) Zasada prostoty dziaa - stosowanie podczas orga­ nizowania zabezpieczenia logistycznego nieskomplikowanych rozwiza majcych najwiksze prawdopodobiestwo reali­ zacji.
6) Zasada bezpieczestwa - realizacja procesów logistycz­ nych niewywoujca zagroe ekologicznych oraz dla zdrowia ludzi.
7) Zasada jednoci dowodzenia - bezporednie uczest­ nictwo dowódców w organizacji procesu zabezpieczenia logi­ stycznego oraz w moliwoci wpywu na tre zamiaru i decyzji dowódcy.
8) Zasada harm onii - konieczno bilansowania potrzeb logistycznych z moliwociami ich zabezpieczenia.
9) Zasada elastycznoci - umiejtno reagowania organów kierowania zabezpieczeniem logistycznym wszystkich szczebli na zmieniajc si cigle sytuacj taktyczn i logi­ styczn przez dostosowanie do niej metod i form zarzdzania.
10) Zasada optym alizacji zapasów zaopatrzenia - utrzy­ manie na kadym szczeblu organizacyjnym zapasów niezbd­ nych do skutecznego prowadzenia dziaa w okrelonym czasie.
11) Zasada ograniczonej sam ow ystarczalnoci zaopa­ trzeniowej - sposób urzutowania zapasów zaopatrzenia na poszczególnych szczeblach organizacyjnych.
12) Zasada ubezpieczenia - zapewnienie systemowi zabez­ pieczenia logistycznego odpowiedniej niezawodnoci, ywot­ noci i operatywnoci. Zasady logistyczne wynikaj z ogólnych zada realizowa­
nych przez gospodark narodow i siy zbrojne na rzecz obronnoci i zabezpieczenia warunków do skutecznego prowadzenia dziaa przez walczce wojska. Zgodnie z tymi reguami wojskowy system logistyczny powinien charakteryzowa si mobilnoci, inicjatyw, prostot, zdol­ noci szybkiej reakcji i elastycznoci.
30
Rozdzia 1 .Teo re tyczne podstaw y w o jskow ego system u logistycznego
Przyjte w logistyce wojskowej rozwizania maj charakter ogólny - obowizuj we wszystkich elementach systemów logistycz­ nych, na kadym szczeblu dowodzenia wojskami, lub te szczegóowy - s stosowane jedynie w poszczególnych pionach funkcyjnych.
1.3. Specyfika zabezpieczenia logistycznego
Rol logistyki w Marynarce Wojennej jest takie przygotowanie dziaa organów logistycznych, aby zapewniay one cigo i komplek­ sowo zabezpieczenia logistycznego si w czasie wykonywania zada. Ze wzgldu na zmienny charakter operacji, w których mog uczest­ niczy siy morskie w obszarach funkcjonalnych logistyki Marynarki Wojennej, wyrónia si trzy rodzaje wsparcia logistycznego16:
dziaa obronnych w operacjach poczonych na teryto­ rium Polski, prowadzonych przez dowództwo operacyjne;
w sojuszniczej operacji obronnej zgodnie z art. 5 Traktatu p ón ocn oa tlan ty ck ieg o oraz w operacjach w nim nieokrelonych, prowadzonych przez Organizacj Narodów Zjednoczonych lub inne organizacje podczas operacji pokojowych i kryzysowych poza granicami kraju;
- w operacjach humanitarnych oraz dziaaniach w czasie klsk i katastrof na terytorium Polski i poza nim. Gównym celem zabezpieczenia logistycznego Marynarki
Wojennej jest caociowe zaspokajanie potrzeb si okrtowych, statków powietrznych, oddziaów i pododdziaów brzegowych. S to dziaania zwizane z ukompletowaniem, sprawnoci i gotowoci do uycia uzbrojenia i sprztu wojskowego oraz rodków bojowych i materiao­ wych niezbdnych w szkoleniu i walce.
15 Regulam in dzia a ..., op. cit., s. 13. 16 D oktryna logistyczna M arynarki W ojennej (DD/4.1), SGWP - DMW,
Gdynia 2008, s. 7.
Zgodnie z wymogami taktyki i sztuki operacyjnej si morskich zabezpieczenie logistyczne realizuje takie zadania, jak:
zaopatrywanie si morskich w sprzt, rodki ogniowe i materiay;
eksploatacja techniki bojowej - morskiej, lotniczej i ldowej;
zabezpieczenie medyczne dziaa bojowych oraz komu­ nikacyjne i transportowe;
utrzymanie odpowiedniej infrastruktury wojskowej. Cech szczególn zabezpieczenia logistycznego Marynarki
Wojennej jest to, e równolegle dziaa na rzecz si morskich, lo tn i­ ctwa morskiego i jednostek brzegowych (nadbrzenych) w strefach wyznaczonych przez obszary je j dziaa. W narodowym systemie obrony jest to obszar operacyjnego zainteresowania Marynarki Wojennej i strefa je j obrony - przybrzena i morska. W sojuszni­ czym systemie obrony s to natomiast wszystkie obszary odpowie­ dzialnoci NATO. Polska Marynarka Wojenna moe dodatkowo reali­ zowa zadania wynikajce z uczestnictwa w misjach stabilizacyjnych i humanitarnych na dowolnym obszarze geograficznym.
W narodowym systemie obrony zabezpieczenie logistyczne si Marynarki Wojennej realizowane jest:
1) W strefie morskiej obejmujcej akwen wodny tosamy ze stref obrony Marynarki Wojennej, odpowiadajcej polskiej wycznej strefie ekonomicznej. W niej zaopatruje si zespoy okrtów w rodki bojowe i materiaowe oraz prowadzi ewaku­ acj uszkodzonej techniki morskiej, ratownictwo zaóg okrtów i samolotów oraz ewakuacj medyczn.
2) W strefie przybrzenej skadajcej si z red, kotwicowisk i awanportów, kanaów i basenów portowych oraz obszarów od linii brzegowej do najbliszej rubiey nadbrzenej znaczenia operacyjnego ( 3 - 5 km). Tu prowadzi si pen obsug okrtów, odtwarza ich zdatno techniczn oraz gotowo i zdolno bojow.
3) W strefie ldowej (poza przybrzen), w której wyznacza si rejony rozmieszczania mobilnego potencjau logistycznego, lotniska Marynarki Wojennej, stacjonarn baz szpitaln oraz techniczne urzdzenia remontu uzbrojenia i sprztu, a take skady i skadnice. Zabezpieczenie logistyczne si Marynarki Wojennej realizo­
wane jest z wykorzystaniem dostaw rodków zaopatrzenia ze stacjo­ narnych urzdze logistycznych zarówno Marynarki Wojennej, jak i Inspektoratu Wsparcia Si Zbrojnych. Bezporednie zadania zabezpieczenia logistycznego wypeniaj takie elementy logistyczne
32
Rozdzia 1 .Teo retyczne pod staw y w o jskow ego system u logistycznego
Marynarki Wojennej, jak organy kierowania logistycznego szczebla taktycznego, jednostki i urzdzenia logistyczne szczebla taktycz­ nego oraz organa infrastruktury materiaowo-technicznej, do których nale:
komendy portów wojennych (KPW ); bazy morskie i lotnicze (BM i BLot); punkty bazowania okrtów (PB); punkty manewrowego bazowania okrtów (PMB); kotwicowiska i miejsca postoju okrtów; punkty remontu okrtów (PRO); rozrodkowane punkty remontu okrtów (RPRO); punkty zbiórki uszkodzonego sprztu (PZUS); patrole rozpoznania i pomocy technicznej (PRiPT); obwody profilaktyczno-lecznicze (OPLecz).
W poszczególnych strefach utrzymywane i rozmieszczane s niezbdne siy oraz rodki mobilnego i stacjonarnego potencjau logi­ stycznego:
1) W strefie morskiej s to mobilne pywajce rodki trans­ portowe oraz cz skadu dywizjonów pomocniczych jedno­ stek pywajcych.
2) W strefie przybrzenej znajduj si siy i rodki KPW utrzymujce punkty staego i manewrowego bazowania oraz militaryzowane stocznie i armatorskie bazy remontowe, w których realizuje si podstawowe zadania zwizane z bazo­ waniem, zaopatrywaniem, wszechstronn obsug i remontemi okrtów.
3) W strefie ldowej s bazy lotnicze Marynarki Wojennej, rejony rozmieszczenia elementów logistycznych szczebla operacyjnego podporzdkowane Inspektoratowi Wsparcia Si Zbrojnych i Marynarce Wojennej, stacjonarne i polowe obiekty oraz urzdzenia suby zdrowia, a take sie (rucho­ mych i stacjonarnych) elementów systemu remontu okrtów oraz innego uzbrojenia i sprztu wojskowego. Strefa ta obej­ muje równie drogi dowozu i ewakuacji wraz z pododdziaami ewakuacyjnymi, remontowymi oraz rozpoznania i pomocy technicznej. Ze wzgldu na charakter dziaa prowadzonych przez siy
Marynarki Wojennej zabezpieczenie logistyczne moe by realizowane na rzecz17:
1) Si biorcych udzia w dziaaniach obronnych w strefie obrony Marynarki Wojennej, kierowanych przez dowództwo
17 D oktryna logistyczna M arynarki W ojennej (DD/4.1), s. 11.
33
operacyjne, w czasie operacji poczonych i humanitarnych zwizanych ze zwalczaniem klsk ywioowych i katastrof na terytorium kraju.
2) Sil Marynarki Wojennej wykonujcych swoje zadania poza stref obrony, w kolektywnej obronie pastw czonkow­ skich NATO bd uczestniczcych w komponencie wojskowym Unii Europejskiej oraz operacjach wspierania pokoju, a take w dziaaniach prewencyjno-stabilizujcych oraz akcjach orga­ nizowanych przez instytucje i organizacje midzynarodowe.
3) Si i struktur Sojuszu Pónocnoatlantyckiego i wynika z obowizków pastwa gospodarza. Jednostki i urzdzenia logistyczne Marynarki Wojennej RP
ze wzgldu na ich lokalizacj mona podzieli na18: 1) Stacjonarne jednostki logistyczne, które realizuj
zabezpieczenie logistyczne si morskich, lotniczych i jed no­ stek brzegowych Marynarki Wojennej w rejonach ich staego lub czasowego bazowania. S to: komendy portów wojennych, punkty bazowania oraz manewrowego bazowania, bazy lotnicze Marynarki Wojennej, punkty remontu okrtów i rozrodko- wane punkty remontu okrtów, poligon kontrolno-pomiarowy, jednostki zabezpieczenia specjalnego i usugowe oraz obwody profilaktyczno-lecznicze.
2) Mobilne jednostki logistyczne, które mog realizowa zabezpieczenie logistyczne jednostek w warunkach zmiany dyslokacji ich si. Do tej grupy nale: dywizjony okrtów pomocniczych, kompanie, bataliony transportowe i zaopa­ trzenia oraz kompanie medyczne. Zabezpieczenie logistyczne moe by prowadzone na czte­
rech poziomach uzalenionych od rodzaju dziaa wojennych (rys. 3). Poziom I taktyczny - oddzia stanowi zabezpieczenie bezpo­ rednie, które obejmuje usugi logistyczne zarówno gospodarczo- -bytowe, jak i specjalistyczne. Zabezpieczenie na tym poziomie reali­ zowane jest od pojedynczego onierza w pododdziale ub na okrcie do szczebla dywizjonu lub batalionu. Poziom II taktyczny polega na zabezpieczeniu porednim przez samodzielne oddziay gospodarcze oraz oddziay gospodarcze flotyll i baz lotniczych w zakresie zaopa­ trywania, transportu i ruchu wojsk, zabezpieczenia technicznego i medycznego, wiadczonego gównie na rzecz pododdziaów gospodar­ czych. Poziom III operacyjny skupiony jest na organizacji i utrzymaniu cigoci zabezpieczenia si Marynarki Wojennej na obszarze operacji poczonych. Realizowany jest na rzecz si Marynarki Wojennej RP
18 D oktryna logistyczna M arynarki W ojennej (DD/4.1), s. 17.
34
Rozdzia 1. Teoretyczne pod staw y w o jskow ego system u log istycznego
przede wszystkim przez Inspektorat Wsparcia Si Zbrojnych. Obejmuje on: zabezpieczenie przyjcia, rozmieszczenia i rozwinicia operacyj­ nego si Marynarki Wojennej, dystrybucj i kierowanie rezerwami na obszarze dziaa poczonych, kontraktacj oraz pozyskiwanie zaopa - trzenia i usug, a take kontrol ruchu wojsk. Poziom IV strategiczny dotyczy mobilizacji wojsk i gospodarki narodowej, przerzutu strate­ gicznego si oraz zada wykonywanych na obszarze dziaa poczo­ nych. Zabezpieczenie logistyczne na tym poziomie realizowane jest dla osignicia celu okrelonego w narodowej doktrynie bezpieczestwa i obejmuje zadania realizowane przez Ministerstwo Obrony Narodowej, Sztab Generalny, centralne instytucje wojskowe i przemys19.
N
D Y W IZ J O N PODODDZIAOWE
ELEMENTY ZABEZPIECZENIA LOGISTYCZNEGO
K P W W O G OG
W L
Organizowanie zabezpieczenia logistycznego si Marynarki Wojennej polega na:
wyznaczaniu i przygotowaniu obiektów systemu bazo­ wania, zaopatrywania i remontów okrtów;
przygotowaniu i ugrupowaniu organów, oddziaów, pododdziaów i urzdze logistycznych;
19 Opracowano na podstawie: D oktryna logistyczna M arynarki Wojennej j (DD/4.1), s. 18.
35
Logistyka M arynarki W ojennej
rozmieszczeniu si na akwenach i w terenie oraz prze­ mieszczaniu ich w zalenoci od rozwoju dziaa bojowych;
wyznaczaniu sieci komunikacyjnej dowozu i ewakuacji; obronie i ochronie oddziaów, pododdziaów i urzdze
logistycznych. Przygotowanie zabezpieczenia logistycznego zespoów jednostek pywajcych Marynarki Wojennej i innych si wchodzcych w jej skad zaley przede wszystkim od kierunku zagroenia, rodzaju otrzyma­ nego zadania, decyzji dowódcy, sytuacji bojowej (operacyjnej) i logi­ stycznej, warunków terenowych i atmosferycznych oraz moliwoci wykonawczych oddziaów i pododdziaów logistycznych. Waciwie zorganizowane zabezpieczenie logistyczne powinno wic stworzy siom Marynarki Wojennej dogodne warunki utrzymania nakazanego (zaoonego) reimu ich uycia przez: pene i terminowe zaopatrywanie w uzbrojenie, sprzt techniczny, techniczne rodki bojowe i materiay, a take sprawne odtwarzanie ich stanu zdatnoci w razie uszkodzenia oraz szybkie udzielanie pomocy medycznej rannym i chorym czonkom zaóg jednostek pywajcych i brzegowych, stworzenie odpowiednich warunków komunikacyjnych oraz warunków do dziaania organów, oddziaów, pododdziaów i urzdze logistycznych.
Rodzaj wykonywanych zada oraz moliwoci wykorzystania infrastruktury logistycznej gospodarki morskiej determinuj sposób ugrupowania oraz rozmieszczenia pododdziaów i urzdze logistycz­ nych w strefie morskiej, przybrzenej i w gbi ldu.
1.4. Wsparcie logistyczne w operacjach morskich
Organizacja wsparcia logistycznego w operacjach morskich zaley od organów kierowania logistyk, jednostek i urzdze logistycz­ nych oraz infrastruktury materiaowo-technicznej szczebla taktycz­ nego. Elementami systemu logistycznego bezporednio realizujcymi zadania wsparcia logistycznego si Marynarki Wojennej s20:
komendy portu wojennego; bazy morskie i lotnicze; punkty staego bazowania okrtów (PSB); punkty manewrowego bazowania okrtów; kotwicowiska i miejsca postoju okrtów; punkty remontu okrtów;
20 D oktryna logistyczna Si Z brojnych..., op. cit., s. 18.
36
Rozdzia 1 .Teo re tyczne pod staw y w o jskow ego system u logistycznego
rozrodkowane punkty remontu okrtów; skadnice Marynarki Wojennej.
Wsparcie logistyczne dziaa realizowanych w strefie odpo­ wiedzialnoci Marynarki Wojennej RP prowadzone bdzie na rzecz wyznaczonych si dziaajcych w strukturach sojuszniczych oraz pozo­ stajcych w podporzdkowaniu narodowym. Zadanie to bdzie wyko­ nane przez stacjonarny system logistyczny wsparty potencjaem gospo­ darki narodowej RP oraz okrty wsparcia logistycznego (pomocnicze jednostki pywajce) i okrty zaopatrzeniowe.
Odrbnym problemem jest wsparcie logistyczne si wypenia­ jcych zadania wynikajce ze zobowiza sojuszniczych, prowadzone w ramach mandatu Organizacji Narodów Zjednoczonych lub przez inne organizacje podczas operacji pokojowych i kryzysowych poza granicami kraju. Cele te s realizowane podczas zabezpieczenia naro­ dowego przez Narodowy Element Wsparcia Sojuszniczego, a take z wykorzystaniem Sojuszniczego Systemu Zabezpieczenia Nawodnego i Wsparcia Brzegowego, baz i portów morskich pastw NATO dziaaj­ cych w ramach HNS, umów dwu- i wielostronnych oraz Sojuszniczego Scentralizowanego Systemu Kontraktacji.
37
2.1. Przemiany systemowe w logistyce Si Zbrojnych RP
W pastwach Ukadu Warszawskiego, w tym w Polsce, jako zabezpie­ czenie tyowe okrelano dziaania, które na Zachodzie nazywano logi­ styk. Teoria i praktyka zabezpieczenia tyowego ksztatowaa si pod) wpywem Zwizku Radzieckiego. Przez pojcie to rozumie si zabez­ pieczenie materiaowe, techniczne, medyczne i komunikacyjne oraz; dziaalno kwaterunkowo-budowlan.
Pod wzgldem funkcjonalnym zabezpieczenie tyowe dzielono na dwa samodzielne piony; techniczny i kwatermistrzowski. Zapleczem zabezpieczenia tyowego wojska bya centralnie sterowana, nakazowo- -rozdzielcza gospodarka pastwa. Nawizanie przez Polsk na pocztku lat 90. X X w. wspópracy ze strukturami Sojuszu Pónocnoatlantyckiego skutkowao stopniowym wprowadzaniem zmian, dziki którym nasze wojska osigny interoperacyjno z pozostaymi armiami NATO. Zmiany systemowe nie ominy równie logistyki si zbrojnych (rys. 4) Zmieniy si je j zadania i struktura, co doprowadzio do rozproszenia kompetencji oraz odpowiedzialnoci za caociowe funkcjonowanie systemu.
Przeobraenia te spowodoway znaczne opónienie we wdra­ aniu nowoczesnych, zintegrowanych rozwiza kierowania logistyk, uniemoliwiy stworzenie w Siach Zbrojnych RP jednolitych norm regulujcych zasady eksploatacji oraz gospodarki materiaowej, osa­ biy wizi z gospodark narodow w zakresie zada PMG, a w konse­ kwencji doprowadziy do spadku efektywnoci funkcjonowania caego systemu21.
21 S. Dinter, Transform acja logistyki kosztem Si Zbrojnych RP, „Przegld Si Powietrznych”, 2005, nr 10, s. 75.
39
Pena integracja Si Zbrojnych RP ze strukturami pastw zachodnich, a zwaszcza z NATO, wymusia powane zmiany organiza­ cyjno-funkcjonalne, w tym równie zwizane z organizacj zabezpie­ czenia logistycznego. Podstawowym zadaniem byo dostosowanie logi­ styki Si Zbrojnych RP do wymogów Sojuszu Pónocnoatlantyckiego. Realizowano je etapowo, w nastpujcych po sobie latach.
LOGISTYKA NATO
GOSPODARKA WOJSKOWA
SZTAB FINANSE LOGISTYKA
Rys. 4. Transformacja systemu logistycznego Si Zbrojnych RP
W poowie lat 90. w resorcie obrony narodowej pojawia si nowa koncepcja logistyki wojskowej. Polegaa ona na zintegrowaniu pionu kwatermistrzowskiego i technicznego w jeden spójny system
40
Rozdzia 2. Struktura i zadan ia system u log istycznego Si Zbro jnych R P
zabezpieczenia logistycznego Si Zbrojnych RP. System logistyczny s i zbrojnych skada si z elementów szczebla strategicznego rea lizu jcy ch zadania na rzecz wszystkich rodzajów si zbrojnych oraz szczebla o p e r a - cyjnego i taktycznego dziaajcych na rzecz tego rodzaju si zbrojnychh, w którego strukturach funkcjonoway.
Systemy logistyczne Wojsk Ldowych, Si Powietrznych o r a z Marynarki Wojennej tworzyy organy kierowania szczebla operacyj - nego i taktycznego oraz oddziay, pododdziay i urzdzenia lo g is ty czn ego o odpowiednim potencjale materiaowym, technicznym, m ed yczny m i komunikacyjnym. W strukturach tych funkcjonoway z a ró w n o elementy logistyki planistycznej, jak i wykonawczej.
Logistyka produkcji jest reprezentowana na szczeblu s t r a - tegicznym. W strukturach systemu logistycznego Si Zbrojnych RP kieruje ni sekretarz stanu - pierwszy zastpca ministra obrony n a r o - dowej. Logistyka produkcji zajmuje si rozwojem uzbrojenia i sprztu wojskowego, dziaalnoci badawczo-rozwojow, polityk z b r o je n io w , zaopatrywaniem w sprzt, rodki bojowe, techniczne i materiaowe.
Rys. 5. Podzia logistyki w Siach Zbrojnych RP
ródo: opracow ano na podstaw ie Z aoe reorganizacji logistyki resortu obrony narodow ej w latach 2005-2010 , GZL P-4, Warszawa 2005.
Zadania logistyczne dotyczce konsumenta wykonywane s n a szczeblu strategicznym, operacyjnym i taktycznym. Na szczeblu s t r a t e - gicznym logistyk konsumenta, zarówno pod wzgldem planistycznym jak i koordynacyjnym, kieruje szef Gównego Zarzdu Logistyki P4 za porednictwem Zarzdu Planowania Logistycznego, który m u podlega. Na rys. 5 ogólnie przedstawiono struktur logistyki produkcji i logistyki konsumenta.
41 41
Zadania logistyki konsumenta o charakterze planistycznym realizuj planistyczno-operacyjne komórki logistyczne na szczeblu operacyjnym (G-4 w Wojskach Ldowych, A-4 w Siach Powietrznych i N-4 w Marynarce Wojennej) i taktycznym (S-4). Zadania logistyki wykonawczej realizuj komórki wykonawcze: piony logistyki wraz z podlegymi jednostkami logistycznymi22.
2.2. Transformacja systemu logistycznego
w Marynarce Wojennej RP
W nowo utworzonej, na mocy dekretu Naczelnika Pastwa z 28 listo­ pada 1918 r., Marynarce Polskiej nie funkcjonowa aden regularny system sub odpowiedzialnych za zabezpieczenie techniczne i zaopa­ trzenie. Pierwsze elementy struktur sub logistycznych pojawiy si dopiero po 20 marca 1919 r. W Departamencie dla Spraw Morskich powstay sekcje: Ekonomiczna, Techniczna, Gospodarcza i Sanitarna. W kwietniu 1921 r. utworzono Intendentur Morsk w Bydgoszczy. W wyniku restrukturyzacji Dowództwa Marynarki Wojennej powstao Kierownictwo Marynarki Wojennej, które skadao si z Szefostwa Sub zajmujcego si sprawami logistycznymi. Taka struktura funk­ cjonowaa do wybuchu II wojny wiatowej. Po kampanii wrzeniowej Kierownictwo Marynarki Wojennej zostao przeniesione najpierw do Parya, a nastpnie do Londynu, gdzie - pomimo zachowania pewnej odrbnoci - jego dziaalno, w tym logistyczna, bya cile podpo­ rzdkowana Admiralicji Brytyjskiej. W tym okresie Kierownictwo Marynarki Wojennej obejmowao struktury logistyczne (szeroko rozu­ miane), takie jak Samodzielny Referat Techniczny i Zabezpieczenia Materiaowego oraz Samodzielny Referat Budetowy23.
Po wojnie Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego powo­ ao organy kierownicze Marynarki Wojennej, w tym gówny port, który stanowi zalek struktur systemu technicznego i zaopatrzenia. Efektem kolejnych zmian strukturalnych, wynikajcych z rozwoju polskiej Marynarki Wojennej, byo przeksztacenie Gównego Portu
22 W. Krakowski, Rola i m iejsce Inspektoratu Logistyki w Siach Zbrojnych RP (praca studyjna), AMW, Gdynia 2007, s. 23.
23 B. Kurzyca, S. Kudela, Rozwój strukturalny sub logistycznych M arynarki W ojennej 1919-1990 , IV Resortowa Konferencja Naukowa „Logistyka w Siach Zbroj­ nych Rzeczypospolitej Polskiej”, AMW, Gdynia 1997, s. 77 -7 8 .
42
Rozdzia 2 . Struktura i zadania system u logistycznego Si Z b ro jnycfch RP
Marynarki Wojennej w Kierownictwo Administracyjno-Technicz:zne. Nowemu organowi przydzielono znacznie wikszy zakres zada oraz rozbudow struktur.
DE P ARTAM EN T D LA SPR AW M O RSKICH
SEKCJA SEKCJA SEKCJA SEKCJA EKONOMICZNA GOSPODARCZA TECHNICZNA SANITARNA
IN TE N D E N TU R A M O RSKA
K IE R O W N IC TW O M A RYN ARKI W O JEN NEJ
| PION SUB | | SZEFOSTWA | V
SAMODZIELNY REFERAT TECHNICZNY I ZABEZPIECZENIA MATERIAOWEGO
KIE R O W N IC TW O M A R YN A R K I W O JEN NEJ (Londyn)
SAMODZIELNY REFERAT BUDETOWO-FINANSOWY
G Ó W N Y PORT
K IE R O W N IC TW O A D M IN ISTR A C Y JN O -TEC H N IC ZN E
S ZE F O S TW O TY Ó W
SUBY TYÓW
ZABEZPIECZENIE TYOWE - PION TECHNICZNY - PION KWATERMISTRZOWSKI
ZABEZPIECZENIE TYOWE ZABEZPIECZENIE TECHNICZNE ZABEZPIECZENIE MEDYCZNE ZABEZPIECZENIE KOMUNIKACYJNE DZIAALNO KWATERUNKOWO- -BUDOWLANA
KWATERMISTRZOSTWO MARYNARKI WOJENNEJ
SUBY KWATERMISTRZOWSKIE
KOMENDY PORTÓW
SUBY TECHNICZNE
S ZEF O S TW O S U B TE C H N IC ZN YC H I ZAOPATRYW ANIA DO W Ó D ZTW A M A RYN ARKI W O JEN NEJ
LO G IS TY K A M A RYN ARKI W O JENNEJ
IN S PE K TO R A T W S P A R C IA SI ZBR O JNYCH RP
Rys. 6. Transformacja systemu logistycznego Marynarki Wojennej
Pod koniec 1950 r. Kierownictwo Administracyjno-Technicaczne zostao rozformowane. Jego rol przejo nowo utworzone Szefo stwo Tyów Marynarki Wojennej. Wszystkie suby kwatermistrzow s k i e otrzymay nazw sub tyów. Kolejne zmiany nastpiy w 1953 r., k i e d y
43
Logistyka M arynarki W ojennej
to przemianowano szefostwa na zarzdy i zwikszono liczb etatów. Struktura taka bya zgodna z doktryn obowizujc w pastwach Ukadu Warszawskiego, w której dziaania, zwane na Zachodzie logi­ styk, okrelano jako zabezpieczenie tyowe. W ówczesnej strukturze Marynarki Wojennej RP mona wyróni dwa samodzielne piony zabezpieczenia tyowego: techniczny i kwatermistrzowski.
W 1956 r. sub tyów przemianowano na sub kwater- mistrzowsk, a Zarzd Tyów zastpiono Kwatermistrzostwem M arynarki W ojennej. W nastpnych latach w kwatermistrzostwie zwikszono liczb etatów oraz ponownie powoano komendy portów wojennych. Przeksztacono ponadto Zarzd Techniki i Uzbrojenia M arynarki W ojennej w Szefostwo Sub Technicznych i Uzbrojenia M arynarki W ojennej24.
Bardzo istotne zmiany zaszy pod koniec 1968 r., gdy z po­ czenia Kwatermistrzostwa Marynarki Wojennej oraz Szefostwa Sub Technicznych i Uzbrojenia Marynarki Wojennej powstao Szefostwo Sub Technicznych i Zaopatrzenia Dowództwa Marynarki Wojennej. Nowy organ wraz ze swoimi dwoma odrbnymi strukturami funkcjo­ nalnymi - kwatermistrzowsk i techniczn dziaa do pocztku lat 90.
Dopiero po przemianach spoeczno-politycznych w Polsce, w Siach Zbrojnych RP, w tym w Marynarce Wojennej, zaczto posu­ giwa si pojciem logistyki wojskowej i zabezpieczenia logistycz­ nego jako zintegrowanego systemu gospodarki wojskowej. Lata 90. to cige dostosowywanie systemu logistycznego Marynarki Wojennej - najpierw do realiów gospodarki rynkowej i do funkcjonowania poza strukturami Ukadu Warszawskiego, nastpnie do wspópracy w Partnerstwie dla Pokoju, a do realizacji wspólnych zada sojuszni­ czych w zintegrowanych strukturach NATO.
Kolejne powane zmiany, wyczajce ze struktur dowodzenia Marynarki Wojennej RP elementy logistyki wykonawczej, nastpiy, kiedy utworzono Inspektorat Wsparcia Si Zbrojnych RP.
44
24 B. Kurzyca, S. Kudela, Rozwój strukturalny..., op. cit., s. 79 -8 0 .
Rozdzia 2. Struktura i zadania system u logistycznego Si Zbro jnych RP
2.3. Rola i zadania Inspektoratu Wsparcia
Si Zbrojnych RP
Wany etap restrukturyzacji systemu logistycznego Si Zbrojnych RP zakoczyo powstanie Inspektoratu Wsparcia Si Zbrojnych RP. Gównym celem jego powoania byo rozdzielenie kompetencji plani­ stycznych i wykonawczych. Zadaniem inspektoratu jest caociowa realizacja zada zabezpieczenia logistycznego jednostek wojsko­ wych wszystkich rodzajów si zbrojnych, okrelanych na podstawie generowanych przez nie potrzeb, zarówno w czasie pokoju (w przy­ padku prowadzenia operacji poczonych w kraju i poza nim), jak i w sytuacjach zagroe kryzysowych. W tym celu inspektorat przej znaczn cz obowizków Gównego Zarzdu Planowania Logistycznego dotyczcych planowania zasad eksploatacji sprztu i okrelania regu gospodarowania zasobami logistycznymi. Rodzaje si zbrojnych w caoci przekazay mu zadania z zakresu logistyki wykonawczej. Inspektorat jest centralnym organem logistycznym uzbrojenia i sprztu wojskowego w resorcie obrony narodowej.
Inspektorat Wsparcia Si Zbrojnych RP tworzony by etapowo na mocy decyzji ministra obrony narodowej i rozkazu szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Kluczowe znaczenie dla powstania tego organu miay:
1) D ecyzja M inistra O brony N arodow ej nr Z -74/O rg./P l z dnia 6 p a d z ie rn ika 2006 r. w spraw ie s form ow an ia Inspektoratu W sparcia Si Z brojnych.
2) D ecyzja M inistra O brony N arodow ej nr P F-39/O rg./P l z dnia 30 m aja 2007 r. w spraw ie p od p o rzd k ow an ia szefow i Inspektoratu W sparcia Si Z brojnych w ybranych jed n o stek org a­ nizacyjnych pod leg ych dotychczas dow ódcom rod zajów si z b ro j­ nych oraz dow ódcy D ow ództw a O peracyjnego.
3) R ozkaz Szefa Sztabu G eneralnego WP nr 1029/O rg./P l z dnia 13 p a d z iern ika 2006 r. w spraw ie przygotow ania warunków do fu n kc jon ow an ia Inspektoratu W sparcia Si Zbrojnych w g arn i­ zon ie Bydgoszcz. Inspektorat skada si z komórek podlegych bezporednio
jego szefowi, takich jak: Szefostwo Transportu i Ruchu Wojsk, Oddzia Prawny, Oddzia Wychowawczy, Pion Ochrony Informacji Niejawnych, Sekretariat, Wydzia Prasowy i Administracji Ogólnej,
45
Logistyka M arynarki W ojennej
a take z czterech pionów funkcjonalnych, czyli szefostwa sztabu, logistyki i finansów (rys. 7).
Pionowi szefa sztabu podlega dziewi oddziaów i dwa wydziay oraz Dyurna Suba Operacyjna. Rol tego pionu jest utrzymanie gotowoci bojowej oraz zarzdzanie zasobami osobowymi w zakresie uzupenie pokojowych i mobilizacyjnych. Do jego zada naley równie organizowanie i prowadzenie dziaalnoci kadrowej oraz reali­ zowanie szkolenia operacyjno-taktycznego. Pion szefa sztabu zarzdza wydzielonymi siami obrony terytorialnej oraz inynierii wojskowej i obrony przed broni masowego raenia, a take systemami cznoci i informatyki. Organizuje i utrzymuje w gotowoci system zarzdzania kryzysowego w inspektoracie. Za porednictwem Dyurnej Suby Operacyjnej utrzymuje systemy alarmowania i na bieco kontroluje funkcjonowanie struktur logistycznych Si Zbrojnych RP.
Utworzenie nowej struktury moliwe byo dziki skiero­ waniu do formowanej jednostki dowiadczonej kadry zawodowej ze wszystkich podstawowych komórek organizacyjnych resortu obrony narodowej. Do inspektoratu przeniesiono onierzy zawodowych z jednostek centralnych, w tym z Ministerstwa Obrony Narodowej i ze Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Z rodzajów si zbrojnych przy­ byli dowiadczeni specjalici logistyki wojskowej. Zgodnie z przyjt formu najwicej onierzy zawodowych zostao wyznaczonych do inspektoratu z Wojsk Ldowych (ok. 50%), Si Powietrznych (ok. 25%), Marynarki Wojennej (ok. 12%) i Sztabu Generalnego (ok. 13%).
Do gównych zada inspektoratu naley przede wszystkim zarzdzanie zasobami logistycznymi Si Zbrojnych RP oraz nierucho­ mociami jednostek wojskowych, ich wyposaeniem, eksploatacj, a take prowadzenie inwestycji i remontów.
Obowizkiem Polski jako sojusznika jest wspóuczestniczenie w zabezpieczeniu logistycznym polskich kontyngentów wojskowych, kierowanie planowaniem i realizacj zada wynikajcych z penienia funkcji HNS i pastwa wysyajcego (SN).
Inspektorat jest równie organem zarzdzajcym systemami kontraktowania usug poza Siami Zbrojnymi RP. Zadania te wypenia we wspódziaaniu z komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Obrony Narodowej, dowództwami rodzajów si zbrojnych i Agencj Mienia Wojskowego. Inspektorat okrela rodki finansowe na kontraktowanie usug poza wojskiem, wspóuczestniczy w planowaniu rzeczowo- -finansowym oraz nadzoruje realizacj kontraktowanych usug, a take okrela obszary zadaniowe przedsiwzi outsourcingowych.
46
Logistyka M arynarki W ojennej
Inspektorat odpowiada ponadto za zabezpieczenie przemiesz­ czania wojsk, ewakuacj oraz przewozy adunków zarówno w kraju, jak i poza nim. Zadania te polegaj na:
kierowaniu przemieszczeniem wojsk wasnych wszyst­ kimi rodzajami transportu w komunikacji krajowej i midzyna­ rodowej, w tym rotacji i zaopatrywania polskich kontyngentów wojskowych (polskich jednostek wojskowych);
zabezpieczeniu transportu i ruchu wojsk sojuszniczych w kraju;
pozyskiwaniu i wykorzystywaniu cywilnych rodków transportu kolejowego, samochodowego, lotniczego i wodnego do przewozów wojskowych. Inspektorat kieruje terenowymi organami wykonawczymi
Ministerstwa Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obron- nych oraz dziaalnoci organów rzdowej administracji niezespo- lonej, w tym terenowymi organami administracji wojskowej, takimi jak dowódcy okrgów wojskowych, szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowi komendanci uzupenie. Podlegaj mu 2 okrgi wojskowe, 16 wojewódzkich sztabów wojskowych oraz 124 wojskowe komendy uzupenie. Inspektorat zarzdza równie obron teryto­ rialn oraz wydzielonymi siami inynierii wojskowej i obrony przed broni masowego raenia.
Inspektorat Wsparcia Si Zbrojnych RP z Generalnego Zarzdu , Logistyki P-4 przej 13 obszarów zadaniowych, w tym m.in.:
planowanie eksploatacji uzbrojenia i sprztu wojsko­ wego si zbrojnych oraz przekazywanie mienia i sprztu do Agencji Mienia Wojskowego;
okrelanie zasad gospodarowania zasobami logistycz­ nymi oraz normatywnych potrzeb rodków finansowych na usugi logistyczne, a take zasad bezpieczestwa dotyczcych uycia bim;
organizacj wdraania jednolitego indeksu materiao­ wego;
- sprawozdawczo logistyczn. Swoje zadania inspektorat bdzie realizowa, wykorzystujc
elementy wykonawcze, do których nale przede wszystkim okrgi wojskowe wraz z podlegymi jednostkami logistycznymi. Do elementów stacjonarnej logistyki wykonawczej (rys. 8), oprócz okrgów wojsko­ wych, zalicza si równie 8 RBM-ów, które z BM T stanowi je j trzon. Potencja zaopatrzeniowy inspektoratu tworzy 49 skadów materia­ owych Wojsk Ldowych, 7 skadów Si Powietrznych i 6 skadów Marynarki Wojennej.
48
Rozdzia 2. Struktura i zadan ia system u logistycznego Si Zbro jnych RP
Inspektorat Wsparcia Si Zbrojnych RP zarzdza równie stacjonarnym i mobilnym potencjaem obsugowo-remontowym, który skada si z:
rejonowych i okrgowych warsztatów technicznych; batalionów remontowych;
- batalionu ewakuacji sprztu; innych warsztatów obsugi sprztu wojskowego.
INSPEKTORAT W SPARCIA SI ZBROJNYCH
W O JSKA LDOW E
SIY POW IETRZNE
POMORSKI OKRG WOJSKOWY
Grudzidz 5 x SM
RBM Warszawa
RBM Wrocaw 6 x SM
RBM ód 6 x SM
RBM Stawy 5 x SM
BMT Toru Kutno 3 x SM
Centralna Skadnica Marynarki Wojennej
Gdynia
Wejherowo 14 Skadnica Mundurowa
Darowo
Rys. 8. Stacjonarne elementy logistyki wykonawczej Inspektoratu Wsparcia Si Zbrojnych RP
ródo: opracow ano na podstaw ie Z aoe reorganizacji..., op. cit.
W zakresie zarzdzania infrastruktur wojskow, wykorzysty­ wan przez jednostki organizacyjne resortu obrony narodowej, inspek­ torat realizuje swoje zadania za pomoc terenowych organów infra­ struktury, do których zaliczy naley dziesi zarzdów infrastruktury, w tym: osiem RZI (w Bydgoszczy, Gdyni, Krakowie, Lublinie, Olsztynie, Szczecinie, Wrocawiu i Zielonej Górze), SZI w Warszawie oraz WZI w Poznaniu. Instytucje te zajmuj si dziaalnoci inwestycyjn oraz gospodarowaniem nieruchomociami, bdcymi w trwaym zarzdzie ministra obrony narodowej, oraz sprztem technicznym, kwaterun­ kowym, poarniczym i rodkami ganiczymi. Prowadz równie dzia­ alno warsztatowo-usugow oraz utrzymuj i eksploatuj nierucho­ moci, które maj do dyspozycji jednostki wojskowe. Instytucjom tym bezporednio podlega ponad 150 wojskowych administracji koszar.
49
Zmieni si sposób rozporzdzania rodkami budetowymi. Dysponentem drugiego stopnia budetu pastwa, który zajmuje si racjonalnym rozdziaem rodków na biece utrzymanie stanów osobowych, jest szef Inspektoratu Wsparcia Si Zbrojnych RP. Do zasadniczych zada inspektoratu w tym obszarze dziaalnoci finan­ sowej naley:
przygotowywanie strategii na kolejne lata; opracowywanie planów wydatków; nadzór specjalistyczny nad realizacj wydatków bude­
towych; sprawozdawczo finansowa.
2.4. Gówne zadania i przeznaczenie
rejonowej bazy materiaowej
Do najwaniejszych zada RBM-u jako stacjonarnego organu rejonowego systemu zaopatrywania i obsugi wojsk naley:
prognozowanie potrzeb; zakupy; gromadzenie, przechowywanie, konserwacja, rotacja
i dystrybucja rodków zaopatrzenia; transport.
50
Rozdzia 2. Struktura i zadan ia system u logistycznego Si Zbro jnych RP
Zarówno w skadach branowych, jak i wielobranowych podlegych RBM-om utrzymywane s zapasy uytku biecego i wojennego oraz depozyty.
Rejonowa baza materiaowa przygotowuje i przeprowadza procedury zwizane z zakupami towarów i usug oraz realizuje plany rzeczowo-finansowe zgodnie z przydzielonymi limitami finansowymi.
R