ANALIZA - .ANALIZA PROCJENE KAPACITETA ZA PREVENCIJU I SUZBIJANJE NASILJA NAD ½ENAMA I DJEVOJŒICAMA

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of ANALIZA - .ANALIZA PROCJENE KAPACITETA ZA PREVENCIJU I SUZBIJANJE NASILJA NAD ½ENAMA I...

ANALIZA PROCJENE KAPACITETA ZA PREVENCIJU I SUZBIJANJE NASILJA NAD ENAMA I DJEVOJICAMA I NASILJA U PORODICI SA NAGLASKOM NA SPROVOENJE TRETMANA ZA POINITELJE NASILJA U PORODICI ZA PODRUJE OPTINA VIEGRAD, SOKOLAC I ROGATICA (REGIJA ISTONO SARAJEVO) I OPTINA BRATUNAC, MILII I SREBRENICA (REGIJA BIJELJINA) Konsultantkinja Gordana Vidovi

2

Analiza je realizovana u okviru projekta Korak blie ka zaustavljanju nasilja u porodici/ Psihosocijalni tretman poinilaca nasilja koje provodi Udruenje graana Budunost iz Modrie u partnerstvu sa Centrom za terapiju i rehabilitaciju Vive ene iz Tuzle, a u u okviru UN Women projekta Standardi i angaman za sprjeavanje nasilja nad enama i nasilja u porodici u Bosni i Hercegovini, koji finansijski podrava vedska agencija za meunarodni razvoj i saradnju.

3

SKRAENICE BiH Bosna i Hercegovina

PSBiH Parlamentarna skuptina BiH

RS Republika Srpska

MUP RS Ministarstvo unutranjih poslova Republike Srpske

GC RS Gender centar Republike Srpske

PS Policijska stanica

CSR Centar za socijalni rad

DZ Dom zdravlja

CMZ Centar za zatitu mentalnog zdravlja/Sluba

UN Ujedinjene nacije

UN WOMEN Agencija Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaivanje ena

SIDA vedska agencija za meunarodni razvoj i saradnju

IAMANEH vicarska organizacija koja u BiH radi na razvoju programa u oblasti

seksualnog i reproduktivnog zdravlja i rodno zasnovanog nasilja

OCD Organizacije civilnog drutva

UG Udruenje graana

CEDAW Konvencija o eliminaciji svih oblika nasilja nad enama

ZoRS Zakon o ravnopravnosti polova Bosne i Hercegovine

ZZNP RS Zakon o zatiti od nasilja u porodici Republike Srpske

GAP BiH Gender akcioni plan Bosne i Hercegovine

FIGAP Finansijski mehanizam za implementaciju Gender akcionog plana BiH

LAP Lokalni akcioni plan

4

POJANJENJE POJMOVA Spol (pol) je bioloka kategorija (polni organi, hromozomi, hormoni, lijezde i anatomske karakteristike) prema kojoj razlikujemo osobu kao muku ili ensku. Rod (gender) je, u drutvenoj teoriji, kulturalna i istorijska kategorija prema kojoj smo nauili/e razlikovati mukarce i ene, odnosno rod je skup drutvenih uloga koje se dobijaju roenjem, a odreuje ih na bioloki pol. Takoe, rod je i individualni konstrukt linog identiteta i izraavanja koji potvruje, negira ili nadilazi drutveno zadane, binarne i formirane polne i rodne uloge mukaraca i ena. Rodna analiza uzima u obzir rodne uloge koje drutvo namee enama i mukarcima i ispituje razlike, u nekoj oblasti, u uslovima, potrebama, zastupljenosti, dostupnosti izvora i razvoja, kontroli sredstava, moi odluivanja i ostalom. Rodna jednakost je kada ene i mukarci imaju jednake mogunosti da uestvuju u svim javnim i privatnim poslovima i da od njih imaju jednake koristi. Jednakost ne podrazumijeva da su mukarci i ene isti, ali uvaava njihovo pravo na line razliitosti. Rodna ravnopravnost podrazumijeva ravnopravno uestvovanje, pristup i koritenje drutveno-ekonomskih resursa. ire gledano, odnosi se na drutvene vrijednosti, stavove i norme, koje daju ravnopravan status enama i mukarcima, bez zanemarivanja (biolokih) razlika koje postoje. Rodni mejnstriming (Gender Mainstreaming; rodno osvijetena politika) integracija rodnog aspekta u javnu politiku. Uzimanje u obzir princip rodne ravnopravnosti u sve oblasti politike, programe, administrativne i finansijske aktivnosti i u organizacione procedure. Unoenje rezultata drutveno-ekonomske i politike analize u sve oblasti i nivoe odluivanja. Ovo ukljuuje i svakodnevno donoenje odluka i njihovu primjenu u praksi. Rodni odnosi su odnosi na koji kultura ili drutvo odreuju prava, uloge, odgovornosti i identitete ena i

mukaraca u odnosu jednih prema drugima.

5

Rodno osjetljiv (gender senzitivan) pristup znai sagledavanje i priznavanje razlika izmeu potreba, uloga, odgovornosti i identiteta ena i mukaraca, te uvaavanja potreba i interesa ena i mukaraca kao odvojenih kategorija. Diskriminacija je svako razliito postupanje, iskljuivanje, ograniavanje ili davanje prednosti prema bilo kojoj osobi ili grupi osoba na osnovu njihove rase, boje koe, jezika, vjere, etnike pripadnosti, nacionalnog ili socijalnog porijekla, veze s nacionalnom manjinom, politikog ili drugog uvjerenja, imovinskog stanja, lanstva u sindikatu ili drugom udruenju, obrazovanja, drutvenog poloaja i pola/roda, polnog izraavanja ili orijentacije. Diskriminacija u jeziku je koritenje iskljuivo jednog gramatikog roda kao generikog pojma ili koritenje izraza kojima se na bilo koji nain neravnopravno tretiraju osobe na osnovu njihove rase, boje koe, jezika itd. Javni diskurs podrazumijeva upotrebu jezika u slubenoj (mediji, obrazovanje i administracija) i javnoj komunikaciji. Politika korektnost predstavlja izbjegavanje izraza ili postupaka koji mogu izgledati kao da se njima hoe iskljuiti, marginalizovati ili uvrijediti osobe koje su socijalno ugroene ili diskriminisane. Rodno inkluzivne lokalne zajednice su one u kojima ene i mukarci ravnopravno uestvuju u svim aktivnostima svih institucija neke lokalne zajednice i ravnopravno dijele beneficije i dobit, tj. kada se rodna jednakost odraava u politici, ideologiji, strukturi, programu, radu i praksi tih institucija. Rodno osjetljivo budetiranje podrazumijeva da mukarci i ene ravnomjerno uestvuju u planiranju i raspodjeli resursa na svim nivoima vlasti. Ono, takoe, obuhvata sve postupke budetiranja, od prikupljanja prihoda do njihove raspodjele, kojima se prati uticaj budetskih promjena na ivote ena i mukaraca. iri ciljevi gender osjetljivih budeta su, kao prvo, da osiguraju da su u procesu pripreme budeta ukljueni glasovi i ena i mukaraca na svim nivoima i, kao drugo, da osiguraju da sadraj budeta reflektuje ciljeve ravnopravnosti polova na nain na koji su fondovi alocirani i prihodi generirani. Rodno osjetljive politike sistematski uvaavaju principe rodne ravnopravnosti i imaju razvijene koncepte strategija, sadraja, mjera i provjere rezultata tih mjera, kako bi rodna ravnopravnost bila svakodnevica. To su politike koje garantuju jednaka prava i pravo na razliitost svim osobama u drutvu.

6

Rodno osjetljivi jezik podrazumijeva osvjetavanje da u jeziku postoje muki, enski i srednji rod i da se u govoru trebaju koristiti oni oblici koji e odraavati svijest o ravnopravnosti polova. Stereotip je generalizovana slika neke grupe na osnovu karakteristike jednog pripadnika te grupe. Razlika izmeu praenja i procjenjivanja1

Znaenja pojmova praenja i procjenjivanja esto se brkaju. Praenje (monitoring) oznaava kontinuirano

prikupljanje podataka (npr. prikupljanje podataka o obukama, uesnicima obuka i sl.), njihovu analizu i

predstavljanje u redovnim izvetajima, koji se dostavljaju nadlenom tijelu. Ono omoguava da se

blagovremeno uoe eventualni problemi i da se aktivnosti prilagode novonastaloj situaciji. Procjenjivanje

(evaluacija) predstavlja povremenu procjenu stepena u kome su ispunjeni zadati ciljevi, poreenjem

djelotvornosti i uticaja (oekivanog i neoekivanog) aktivnosti i zadatih ciljeva. Iako se ova dva procesa

razlikuju po periodinosti, vremenskim rokovima, svrsi, obimu i kvalitetu, treba ih razumjeti kao dio

jednog kontinuiranog procesa.

1 http://www.theglobalfund.rs/files/Priru%C4%8Dnik%20za%20potprimaoce.pdf>

7

SADRAJ SKRAENICE .......................................................................................................................................................... 3 POJANJENJE POJMOVA ...................................................................................................................................... 4 SADRAJ ................................................................................................................................................................ 7 UVOD .................................................................................................................................................................... 8 1.KONTEKST ............................................................................................................................................. 9

1.1. Pozadina projekta ....................................................................................................................... 10 1.2. Pregled strukture izvjetaja ........................................................................................................ 11 1.3. Metodologija prikupljanja podatka ............................................................................................ 12 1.4. Analiza uzorka............................................................................................................................. 14 1.5. Statistiki pregled intervjuisanih osoba po institucijama ........................................................... 15

2. ANALIZA POETNOG STANJA U OBLASTI RODNO ZASNOVANOG NASILJA ............................................. 16 2.1. Opte informacije o lokalnim zajednicama ................................................................................ 16 2.2. Procjena efikasnosti modela rada i kapaciteta profesionalaca/ki koji rade na sluajevima rodno zasnovanog nasilja i nasilja u porodici ..................