Administracja starożytnego Egiptu

  • View
    49

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Administracja staroytnego Egiptu. Krl jako najwysza wadza. Faraon syn Ra Pan Grnego i Dolnego Egiptu Ten ktry naley do trzciny i pszczoy Pan Biaej i Czerwonej Korony PSZENT Dwie Potne. Wezyr. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

Administracja staroytnego Egiptu

Administracja staroytnego EgiptuFaraon syn RaPan Grnego i Dolnego EgiptuTen ktry naley do trzciny i pszczoyPan Biaej i Czerwonej KoronyPSZENT Dwie Potne

Krl jako najwysza wadzaJest pierwszym urzdnikiem w pastwie. cznikiem pomidzy krlem a jego poddanymi na paszczynie urzdowejUrzd istnieje ju w Okresie Tynickim.Honorowe i urzdowe okrelenia wezyra na przykadzie grobowca Ptahhotepa:Szlachetny, ksi, jedyny przyjacielNajwyszy sdziaNadzorca wszystkich robt prowadzonych przez krlaNadzorca dokumentw pisanychSekretarz od wszystkich rozkazw krlewskichNoszcy rulonPisarz boskiej ksigiKanclerz krla Dolnego EgiptuNaczelnik ButoNajwyszy nadzorca Egiptu GrnegoSekretarz krla Egiptu GrnegoNadzorca Oby SpichlerzyNadzorca podwjnego Biaego Domu (skarbca)Nadzorca Podwjnego Biura PieczciNadzorca Podwjnego Domu ZotegoUlubieniec swego panaCieszcy si przywilejami

WezyrTytulatura wezyra Mereruki za panowania faraona Teti:Oczko w gowie krlaTen, ktry jest w sercu krla w jego podwjnym pastwie nadrzecznymGwny Nadzorca PaacuGwny Nadzorca wszystkich ozdb krlewskichNadzorca haremu boskiego sekretarz Domu PorankaNaczelnik wszelkiej garderobyNaczelnik siedzib korony czerwonejSekretarz misji tajnejSekretarz sdu szeciu czcigodnych siedzibNaczelnik miejsc pobytu wodyKomendant monowadcwTen ktry oglda WielkiegoOtaczany czci przez piciu w domu - Tota

WezyrWybitni wezyrowie okresu Starego Pastwa-Imhotep:Wezyr i ministerArcykapan w HeliopolisProjektant i nadzorca budowy piramidy DoseraWybitny lekarz utosamiany przez Grekw z samym AsklepiosemKagemni wezyr krla Huni lub Teti z VI dyn. autor zbioru nauk moralnychPtahhotep wezyr krla IzeziWezyrObowizki wezyra w wietle tekstw XVIII dyn.Codziennie pozdrawia krla i skada mu sprawozdanie o stanie pastwaZarzdza otwarcie i zamknicie punktw handlowychZawiaduje ciganiem podatkwNadzoruje roboty publiczne i prace w majtkach krlaKieruje yciem gospodarczymWypaca honoraria urzdnikomKonsultuje si z Gwnym Nadzorc SkarbcaOdbiera raporty od urzdnikw w subieMianuje doradcw pomagajcych zarzdcom Grnego i Dolnego Egiptu, zwouje ich te 3 razy w roku na konsultacjePowouje armi pod broZabezpiecza krla w czasie jego podryKontroluje sztab gwny i zaopatrzenie wojskOdpowiada za stan fortec i trwao obrony granicKontroluje przybr wd Nilu Kieruje flot krlewskciga daniny z obcych krajw Ustala wysoko podatkwWezyrMinister finansw Gwny Nadzorca Skarbca ma do pomocy: Nadzorc pieczciNadzorc gabinetu swego wasnego biuraNadzorc wikszych przedsiwziWielki zarzdca administrator domeny krlewskiej i dbr koronnychGwny nadzorca plNajwyszy dowdca wojskPrywatny sekretarz krla

Wysze urzdyPisarz katastralny szef komisji przeprowadzania pomiarw wasnoci rolnejPodlegaj mu za czasw redniego Pastwa dwaj pisarze rolniNoszcy sznurNapinajcy sznurZa czasw Nowego Pastwa pisarzy katastralnych zastpuj pisarze rolni lub zboowi (sceny poboru podatkw w grobowcach)Nadworny kuchmistrz krlewskiPodczaszyZa XX dynastii urzdnicy kuchni utworzyli najwysz klas spoeczn przewyszajc ksit i armi. Kieruj z pomoc urzdnikw wojskowych i cywilnych wyprawami do kamienioomw w Wadi Hammat. Wiadomo, e kilku kucharzy zasiadao w komisji badajcej spraw spisku haremowego za Ramzesa IIINisze urzdyWarstwy spoeczne:PAT dawna ludno Egiptu Grnego patrycjat, warstwa wiodcaRECHYT dawni przeciwnicy zjednoczenia ludno Egiptu Dolnego prosty lud. HENEMEMET mieszkacy Wschodu ludzie w ogleNEDES mieszczanie kupcy i rzemielnicyHOM lub MERYT ludno suebna, dzierawcy i wolni chopi zaleni od krlaLudZa Starego Pastwa armia zorganizowana bya w oddziay po 40 ludzi kopijnikw lub ucznikw, dowodzonych przez oficerw i czonych w wiksze jednostki dowodzone przez generawZa XVIII dyn. Obok jednostek piechoty i marynarki wojennej pojawiaj si jednostki wozw bojowychZa Ramzesa II armia skada si z czterech dywizji : Amona, Re, Ptaha i Seta. Kady korpus liczy 5000 ludzi.Dywizja dzielia si na 20 kompanii po 250 wojownikw i miaa jako jednostk wsparcia 50 wozw bojowychKompania dzielia si na 5 oddziaw w sile 50 ludzi.Korpus oficerski tworzyli dowdcy kompaniiSztab tworz komendanci dywizji oraz dworzanie w honorowymi tytuami generalskimi.Sztabem kieruje faraon z pomoc generalnego zastpcy szefa armiiSuby logistyczne tworz pisarz do spraw stanu liczebnego i pisarz do spraw zaopatrzenia, ktrzy maj pod rozkazami 20 pisarzy (po jednym na kompani) zajmujcych si zaopatrzeniem i rejestracj upw.Organizacja armiiNa granicy nubijskiej osadzano naczelnikw fortec. Znamy np. Hapidefa z czasw XII dyn., ktry by ksiciem Ajsut i pochowano go w pobliu twierdzy Kerma na poudnie od 3 katarakty.Amenhotep I utworzy urzd gubernatora Nubii noszcego tytu syna krlewskiego. Za Totmesa IV uzupeniono ten tytu jeszcze dodatkiem z Kusz. Zwano go te Namiestnikiem Kraju Poudnia, Namiestnikiem kraju zota Amona. Zasig kompetencji namiestnika obejmowa Nubie i Kusz (dzisiejszy Sudan)Miejscami urzdowania tych dostojnikw byy Buhen i Aniba, cho rozrzucone po Nubii ich uszebti wskazywa mog spor mobilno.Administracja terenw podbitychPodstawowym problemem poznania administracji i organizacji pastwa egipskiego jest zupeny niemal brak rde do poznania prawaMusiay jednak istnie jakie spisy praw o czym wiadczy:Lamentacja z I okresu przejciowego Doprawdy prawa zostay wyrzucone poza obrb archiww. Depce si po nich na placach publicznych, ndznicy tratuj je na ulicach.Paskorzeba z grobowca wezyra Totmesa III, Rechmire, przedstawiajca wezyra siedzcego za stoem z czterdziestoma zwojami papirusu lub paskami skry, ktre miay zawiera prawa.Wielka stela Horemcheba z Karnaku, zawierajca dorane rozporzdzenia majce na celu wprowadzenia porzdku w kraju po okresie amarneskimZbir praw spisany pismem demotycznym w III w. (nie wiadomo na ile reprezentatywnyZachoway si nieliczne dokumenty procesowe z procesu Mesa z czasw XIX dyn., dotyczce ustalenia prawa wasnoci majtku odebranego Nubnofre matce Mesa przez jego przeciwnika procesowego, Chaja.

PrawoNajwyszym sdzi by faraon. Jego wola, jako syna boga stwrcy, Ra, jest elementem porzdkowania wiata i dalszego ksztatowania jego adu.Drugim po krlu sdzi by wezyr, nadzorujcy w imieniu wadcy caa struktur administracji urzdniczej i sdowniczej.Za V dyn. Istniao sze trybunaw sdowych zwanych czcigodnymi siedzibami, a wezyr nosi tytu Przeoonego szeciu czcigodnych siedzib. Natomiast najstarszy tytu sdowniczy Sdzia Bramy by za Starego Pastwa tytuem honorowymCiekawe jest wystpowanie urzdnika znanego jako Stranik z Nechen. Z yciorysu Weni wiemy, e za Pepi I prowadzi on ledztwo w sprawie spisku haremowego penic wanie funkcj Stranika z NechenZnamy te niszych urzdnikw sdowych:Sekretarz tajnych sw czcigodnej seidzibySekretarz wyrokwSzef pisarzy Podwjnego Trybunau sprawiedliwoci (ktry) ma prawo do rezydencjiW okresie przejciowym funkcje urzdnicze przejy ciaa kolegialne np. Wielcy spord dziesiciu Grnego Egiptu, czy Rada trzydziestu Grnego EgiptuAparat sprawiedliwoci w Starym PastwieZa Nowego Pastwa wobec podwojenia funkcji wezyra nastpi te podzia kompetencji sdowniczych: wezyr Grnego Egiptu przewodniczy Wielkiemu Trybunaowi Sprawiedliwoci w Tebach, wezyr Dolnego Egiptu przewodniczy Wielkiemu Trybunaowi Sprawiedliwoci w HeliopolisPoniej dwch wielkich trybunaw stay lokalne organy kolegialne, ktre skaday si z monowadcw i szlachty, nie miay jednak penej wadzy sdowniczej, a jedynie wspomagali jako asesorzy w sprawach o prawa wasnoci dziaania Wielkiego Trybunau SprawiedliwociWezyr mg tez posuy si dla zbadania spraw wysannikami, ktrzy zbierali niezbdne dowody. Czas trwania procesu, jeeli miejsce, ktrych dotyczy byy odlege od Teb lub Heliopolis mg trwa dwa miesice, natomiast jeeli chodzio o miejsca bliskie od wniesienia sprawy do wyroku upywao trzy (!!!) dni.Proces sdowy zaczyna si od wniesienia skargi na pimie wezyrowi, ktry poleca przeprowadzi ledztwo jeeli dowody uzna za wystarczajce. Wzywano wtedy strony do stawienia si przed trybunaem. Jeeli to byo konieczne wysannicy wezyra asystowali przy przesuchaniu stron przez lokalne trybunay. Akta istotne dla sprawy gromadzono zapewne w archiwum wezyra.Aparat sprawiedliwoci w Nowym Pastwierda s niezwykle skpe. Znamy tylko kary wymierzone w procesie w sprawie pldrowania grobw krlewskich i spisku haremowego za panowania Ramzesa III, jak te z prawa majtkowego w odniesieniu do niewypacalnych dunikwKara gwna wykonywana bya przez uduszenia, powieszenia na murze, rzucenie na poarcie krokodylom, lub w przypadku rabusiw grobw przez wbicie na pal. Wysoko postawionym osobistociom z uwagi na ich status pozwalano popeni samobjstwo.Znane s kary cielesne jak wykrcanie czonkw lub chosta wymierzana kijami lub gitkimi prtami. Stosowano j take przy przesuchaniach podejrzanych i wiadkw. Prawo dopuszczao do 100 kijw, co byo bardzo ryzykowne (ksiga Powtrzonego Prawa dopuszczaa tylko 40). Wystpowao te obcinanie uszu i nosa.Osobliwoci egipsk byo karanie zbrodniarzy nadawaniem im straszliwych imion np. Zy w Tebach lub Niech go Ra olepi. Bya to kara dotkliwa (imi jest czci istoty czowieka) Najcisz kar byo cakowite pominicie imienia.Kar byy przymusowe prace w kopalniachNiektrzy zodzieje skazywani byli na opat w wysokoci wielokrotnoci wartoci przedmiotw skradzionych.Prawo karne i jego egzekucjaW okresie Starego Pastwa tworzy si wasno gruntowa zapisywana aktem prawnym w IMYT PER (to co znajduje si w majtku). Potwierdzone byo pieczci biura wezyra.IMYT PER to nie tylko akt wasnoci. Moe by te uznawany za dokument spadkowy.Najstarsze umowy kupna sprzeday zachoway si z czasw III dyn. Urzdnik imieniem Meczen naby spory majtek ziemski z domem, duym basenem, drzewami, winorolami i figowcami. Wprawdzie formalnie wacicielem majtku pozostawa nadal krl jednak Meczen cieszy si penym prawem jego uytkowania.Od IV dyn. akt sprzeday nieruchomoci by wany jedynie gdy zarejestrowali go urzdnicy pastwowi. Wymieniano imiona stron, specyfikacj mienia sprzedawanego, cen i klauzule gwarancyjne, wzmocnione przysigW wymianie handlowej nie wystpowa pienidz, jednak funkcj ek